VII SA/Wa 1256/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Maria Tarnowska, Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi P. H. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionej kserokopii wniosku oddala skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] marca 2015r., znak: [...] na podstawie art. 74 § 2 w związku z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej kpa po rozpatrzeniu wniosku P. H. z dnia [...] lutego 2015r. o wydanie uwierzytelnionej kserokopii ( odpisu) wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2014r. odmówił wydania uwierzytelnionej kserokopii wniosku z dnia [...] czerwca 2014r. W uzasadnieniu postanowienia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż zgodnie z art. 73 § 1 kpa organ administracji publicznej zobligowany jest w każdym stadium postępowania, umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek, kopii i odpisów. Przepis art. 73 § 1 a kpa stanowi, że czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Ponadto strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (art. 73 § 2 kpa). W świetle powyższego organ zaznaczył, że ustawodawca przewidział dwa odrębne uprawnienia w zakresie szeroko rozumianego zapoznania się z dokumentami zebranymi w aktach sprawy. Pierwsze przewidziane jest w art. 73 § 1 kpa, drugie natomiast uprawnienie uregulowane zostało w art. 73 § 2 kpa. Organ podkreślił, że uprawnienie uregulowane w art. 73 § 2 kpa dotyczy szczególnej formy zapoznania się z aktami sprawy, a nadto na stronie spoczywa w tym wypadku obowiązek wykazania ważnego interesu w uzyskaniu uwierzytelnionych dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych. Dalej organ wyjaśnił, że zwrot " ważny interes strony", o którym mowa w art. 73 § 2 kpa odnosi się do tych przypadków, gdy strona nie może sama zapoznać się z aktami sprawy i samodzielnie sporządzić z nich odpowiednich notatek lub kopii. W konsekwencji nie jest wystarczająca sama chęć posiadania uwierzytelnionych odpisów dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy czy też chęć ich weryfikacji ze zebranymi przez siebie dowodami. Organ zaznaczył także, że trzeba mieć na uwadze, że w wyniku wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy powstają nowe dowody, które mogą być wykorzystane poza postępowaniem macierzystym, co z kolei uzasadnia sprawowanie w tym przypadku kontroli przez organy administracji publicznej. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że P. H. wniosku o wydanie uwierzytelnionej kserokopii jego pisma z dnia [...] czerwca 2014r. nie uzasadnił, żadnym ważnym interesem. Stwierdzenie, że wniosek ten będzie mu potrzebny do wykorzystania w innych postępowaniach jest niewystarczające. Zdaniem organu rozpatrującego wniosek argumentacja wnoszącego że skargi z dnia [...] czerwca 2014r. do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie składał jest nietrafna. Organ wskazał, iż z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w dniu [...] czerwca 2014r. do GUNB wpłynęła skarga P. i I. H. z dnia [...] czerwca 2014r. (nr rej. GUNB [...]). Skarga została przekazana do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego przy piśmie GUNB z dnia [...] lipca 2014r., znak: [...]. Ww. pismo GUNB wpłynęło do WINB w [...] w dniu [...] lipca 2014r. Pismem z dnia [...] marca 2015r. P. H. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu ww. wniosku postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015r., znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 127 § 3 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że z przepisu art. 73 § 2 kpa wynika, iż stronie przysługuje prawo żądania uwierzytelnionych odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Dalej Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że w orzecznictwie akcentowane jest, że w przypadku wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii powstają nowe dokumenty, które strona może wykorzystać poza prowadzonym postępowaniem. Z tych względów organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest zbadać, czy żądanie strony jest uzasadnione ważnym interesem ( por. wyrok. NSA z dnia 6 listopada 2011r. sygn. akt I OSK 64/11). Organ podał, iż w wyroku NSA z dnia 25 lipca 2007r., sygn. akt I OSK 1319/06 Lex 364669) wskazano, iż uzasadnienie istnienia ważnego interesu strony tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy w celu wykorzystania ich w innych postępowaniach prawnych, jest niewystarczające. Żądając wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, należy jeszcze wykazać, że nie ma się samemu możliwości sporządzenia pożądanych odpisów z akt sprawy. Organ wyjaśnił, że gdyby ustawodawca chciał uzależnić uprawnienia strony do żądania uwierzytelnionych odpisów od samej potrzeby ich posiadania przez stronę, to zapewne nie wprowadzałby dodatkowego wymogu, by strona uzasadniała, iż ma ważny interes w ich uzyskaniu, lecz ograniczyłby brzmienie przepisu do samych uprawnień strony do posiadania tych dokumentów, rezygnując tym samym z jakichkolwiek ograniczeń z możliwości żądania przez stronę uwierzytelniania odpisów. Jednak takie ograniczenia, przez dodatkowe wymagania wprowadził (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lutego 2015r., sygn. akt II SA/Wa 1557/12). Organ zaznaczył, iż z powyższymi poglądami pozostaje w korelacji stanowisko, iż sam status strony nie uprawnia jej do żądania wydania uwierzytelnionych odpisów (wyrok NSA z dnia 26 grudnia 2011r., sygn. akt I OSK 64/11). Zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zarzut strony, iż wniosek został podrobiony lub zmieniony bez jego wiedzy jest bezpodstawny. Organ wskazał, iż z akt sprawy wynika, że strona zapoznała się z aktami sprawy w siedzibie [...] WINB, poświadczając ten fakt własnoręcznym podpisem. W ocenie organu stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu wniosku, że odpis jest mu niezbędny do uzyskania w tej sprawie porady prawnej również nie jest wystarczającym uzasadnieniem ważnego interesu strony. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015r., znak: [...] wniósł P. H. wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] marca 2015r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) naruszenie art. 73 § 2 kpa poprzez odmowę wydania z akt sprawy uwierzytelnionego odpisu ( kserokopii ) żądanego dokumentu, 2) naruszenie art. 73 § 2 w związku z art. 73 ust. 1 kpa poprzez odmowę wydania żądanego odpisu dokumentu ze względu na możliwość wglądu w akta sprawy oraz prawa do sporządzenia odpisów, kopii i notatek. Zdaniem skarżącego organ rozpatrując wniosek o wydanie uwierzytelnionego odpisu nie może mnożyć i stawiać dodatkowych warunków od spełnienia, których uzależnia wydanie odpisu dokumentu z akt sprawy. Wbrew stanowisku organu, ani uwierzytelniona kopia lub odpis nie jest żadnym nowym dokumentem. Jest po prostu odpisem oryginału dokumentu, a więc jest tym samym dokumentem. Dodał , iż odpis i kopia oznacza to samo. Skarżący podniósł, iż żaden przepis prawny nie zabrania wykorzystywania dokumentów z jednego postępowania w innym postępowaniu, czy to administracyjnym, czy cywilnym lub karnym, a więc poza prowadzonym postępowaniem. W tej sytuacji zdaniem skarżącego błędne jest stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że strona jest dodatkowo zobowiązana do wykazania, że nie ma możliwości sporządzenia we własnym zakresie odpisu z akt sprawy. Przepis art. 73 § 2 kpa nie stawia takiego wymogu. Skarżący podkreślił, że we wniosku o wydanie odpisu jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jednoznacznie wykazał, że z uwagi na znaczną odległość jego miejsca zamieszkania od siedziby organu oraz braku mobilnej kserokopiarki nie miał możliwości wykonania kserokopii we własnym zakresie. Skarżący nie zgadza się również, że nie skonkretyzował ważnego interesu w pozyskaniu odpisu. Podał, iż w swoich pismach jednoznacznie wykazał, że uwierzytelniony odpis jest mu potrzebny do zbadania, czy w sprawie nie nastąpiła zmiana przedmiotu postępowanie lub zmiana bądź przerobienie jego wniosku. Zatem w ocenie skarżącego podany powód jest istotny a sam wniosek należycie uzasadniony. Dodatkowo zaznaczył, iż wykazał także, że żądany dokument jest mu niezbędny do uzyskania porady prawnej. Zdaniem skarżącego błędne jest stanowisko organu, że wniosek uzasadnił jedynie tym, że jest stroną postępowania. Skarżący podniósł także, iż przepis art. 73 § 2 i art. 73 § 1 kpa nie są przepisami konkurencyjnymi. Zastosowanie jednego, nie wyklucza zastosowania drugiego. A więc zapoznanie się z aktami sprawy, sporządzenie notatek lub kopii z akt, nie uniemożliwia stronie żądania wydania uwierzytelnionego odpisu z akt sprawy. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga została oddalona ponieważ zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Sąd kontrolował postanowienie znak: [...] z dnia [...] kwietnia 2015r., którym Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] marca 2015r. znak: [...] odmawiające P. H. wydania uwierzytelnionej kserokopii wniosku z dnia [...] czerwca 2014r. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest przepis art. 75 §2 kpa. Przepis ten odmiennie niż art. 73 §1 kpa określa uprawnienia strony i obowiązki organu w postępowaniu administracyjnym. Artykuł 73 § 1 k.p.a. obliguje organ administracji publicznej wyłącznie do umożliwienia stronie realizacji wskazanych w nim uprawnień, ich realizację pozostawiając jednak stronie. Rola organu administracji kończy się tu na zapewnieniu stronom możliwości skorzystania z tych uprawnień, w tym utrwalenia na własny użytek wiadomości (materiałów) zawartych w aktach przez ich notowanie, kopiowanie, wykonywanie odpisów. Strona postępowania nie może żądać, aby kserokopie wykonywał i dostarczał sam organ administracji. Innymi słowy nie ma on takiego obowiązku, gdyż sporządzanie notatek czy odpisów z akt postępowania ww. przepis pozostawił stronie (...). Tym samym wyraźnie zostały rozgraniczone obowiązki organu administracji (umożliwienie przeglądania akt i sporządzania z nich notatek i odpisów) i uprawnienia strony (do przeglądania akt i sporządzania notatek i odpisów. Prawo to przysługuje stronie również po zakończeniu postępowania. Uprawnienie przewidziane w art. 10 § 1 k.p.a. w postaci wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań nie mogłoby być realizowane przez stronę, gdyby nie miała ona możliwości wglądu w akta sprawy Możliwość sporządzania notatek, kopii lub odpisów także po zakończeniu postępowania pozwala stronie na inicjowanie i obronę jej interesów w postępowaniu sądowoadministracyjnym i nadzwyczajnych trybach postępowania. Powyższe uprawnienia nie są niczym ograniczone. Inny charakter mają natomiast uprawnienia z art. 73 § 2 k.p.a. w postaci żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Wynikają z tego unormowania dwa wnioski. Po pierwsze, wskazane w nim uprawnienia strony przysługują jej o tyle, o ile jest to uzasadnione jej ważnym ¡interesem. Po drugie zaś, z przepisu tego nie wynika obowiązek sporządzania przez organ administracyjny kserokopii akt administracyjnych lub ich odpisu i doręczenia ich stronie. W tej sytuacji uzasadnianie istnienia ważnego interesu strony tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu ich wykorzystania ich w innych postępowaniach prawnych jest niewystarczające. Żądając wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów należy jeszcze wykazać, że nie ma się samemu możliwości sporządzenia pożądanych odpisów z akt sprawy. (wyrok NSA z 25 lipca 2007r. I OSK 1319/06) Tej ostatniej okoliczności skarżący nie wskazał przed organem. Skarżący wskazywał na znaczną odległość między siedzibą organu, a jego miejscem zamieszkania lecz w ocenie sądu nie jest to okoliczność wskazująca na "niemożliwość" samodzielnego przeglądania akt sprawy przez stronę i sporządzenia pożądanych odpisów z akt sprawy. Uzyskiwanie uwierzytelnionych odpisów lub kopii pozostaje pod kontrolą organu administracji, ponieważ powstają wówczas nowe dokumenty, dlatego też wymagane jest wykazanie ważnego interesu w uzyskaniu tych dokumentów. W tym przypadku skarżący domagał się od organu sporządzenia i wydania uwierzytelnionej kopii swojego wniosku z dnia [...] czerwca 2014r. podnosząc, że treści tego wniosku nie pamięta i nie jest pewny, czy go składał. W szczególności skarżący podniósł, że wydanie przez organy decyzji dotyczącej zmiany decyzji w sytuacji, gdy przedmiotem jego wniosku było stwierdzenie nieważności decyzji dowodzi albo zmiany przez organy nadzoru budowlanego przedmiotu postępowania albo podrobienie lub zmiany jego wniosku. W tym ostatnim przypadku niekoniecznie przez organ. Właśnie w celu wyjaśnienia tej sprawy niezbędnym dla skarżącego był odpis dokumentu tj. jego wniosku z [...] czerwca 2014r. wszczynającego postępowanie. Ocena istnienia ważnego interesu strony jest dokonywana przez organ w ramach uznania administracyjnego w każdej sprawie indywidualnie. W okolicznościach sprawy ocena dokonana przez organ nie budzi zastrzeżeń Sądu. Z tego względu skarga na podstawie art. 151 ppsa została oddalona.