II SA/Kr 124/16
WyrokWSA w Krakowie2016-04-06
Skład orzekający: Aldona Gąsecka-Duda, Kazimierz Bandarzewski, Agnieszka Nawara-Dubiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ocenił, czy cel wywłaszczenia nieruchomości został zrealizowany, opierając się jedynie na dokumentacji projektowej i oględzinach, bez przeprowadzenia dodatkowych dowodów, takich jak zeznania świadków czy analiza zdjęć lotniczych?Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, ponieważ organ pierwszej instancji nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego do oceny, czy cel wywłaszczenia został faktycznie zrealizowany. Sama dokumentacja projektowa i oględziny nie są wystarczające do potwierdzenia realizacji celu, zwłaszcza gdy istnieją wątpliwości co do faktycznego zagospodarowania nieruchomości i jej granic. Konieczne jest przeprowadzenie dodatkowych dowodów, w tym zeznań świadków, a potencjalnie także analizy zdjęć lotniczych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na cele zagospodarowania zakola rzeki i urządzenia parku. Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu, uznając cel wywłaszczenia za zrealizowany. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję, wskazując na niewystarczające postępowanie dowodowe. Strona skarżąca (organ odwoławczy) zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że materiał dowodowy był wystarczający do odmowy zwrotu nieruchomości. Sąd administracyjny rozpatrywał skargę na decyzję organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi [...] Związku [...] w W. w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 8 grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.
Decyzją z dnia 27 marca 2015 r. nr [....] Starosta K. orzekł o odmowie zwrotu działki ewidencyjnej nr [....] , położonej w obrębie [....] jednostki ewidencyjnej [....] na rzecz M.S. i innych ....,
W uzasadnieniu decyzji podano, że działka nr [....] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Urzędu Dzielnicowego [....] z dnia 4 września 1978 r. nr [....] na cele zagospodarowania Zakola [....] . Jak wynika z ww. decyzji w dacie wywłaszczenia działka nr [....] stanowiła własności F.S. Wnioskodawca zmarł w trakcie postępowania, a jego spadkobiercami na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 27 lipca 2011 r. Rep. [....] . nr [....] zostali: M.S. i inni ..... Pismem z dnia 31 sierpnia 2011 r. ww. osoby złożyły wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości.
Odwołanie od decyzji Starosty [....] z dnia 27 marca 2015 r. znak: [....] złożył T.S. podnosząc między innymi, że podstawową kwestią mająca kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy było ustalenie przez organ I instancji, czy zachodzi przesłanka zbędności określona w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i w tym celu konieczne stało się zbadanie, czy w okresie wskazanym w tym przepisie doszło do zrealizowania celu wywłaszczenia określonego w decyzji Urzędu Dzielnicowego K. z dnia 4 września 1978 r. nr [....] . Cel wywłaszczenia wskazany w decyzji o wywłaszczeniu musi być analizowany ścisłe i konkretnie. Zdaniem odwołującego w niniejszej sprawie zasada ta została przez Starostę K. naruszona, a analiza jest niepełna i dowolnie dokonana wbrew przepisom prawa. Z przedstawionego w zaskarżonej decyzji stanu faktycznego jednoznacznie wynika, że w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przez szereg kolejnych lat na przedmiotowej nieruchomości nie dokonano zagospodarowania zgodnego z wywłaszczeniem. Z protokołu oględzin z dnia [....] 2014 r. wprost wynika, że wbrew obowiązkowi nie ustalono w terenie przebiegu wszystkich całych granic przedmiotowej nieruchomości.
Odwołujący wniósł o dopuszczenie dowodu w niniejszym postępowaniu z decyzji Wojewody [....] z dnia 23 sierpnia 2007 r. znak: [....] , jak też wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt SA/Wa 1643/08 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 1142/09 na okoliczność wykazania nieprawidłowości w ustaleniu stanu faktycznego dotyczącego decyzji o wywłaszczeniu przedmiotowej działki objętej niniejszym postępowaniem.
Odwołanie od decyzji Starosty K. złożyli także L.S. , który na podstawie pełnomocnictwa udzielonego w dniu 9 sierpnia 2011 r., reprezentowany był przez pełnomocnika L.K. , M.S. oraz J.S. . Odwołania te jednak zostały wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia w art. 129 § 2 K.p.a., co zostało stwierdzone przez Wojewodę [....] w postanowieniu z dnia 8 grudnia 2015 r. znak: [....] .
Decyzją z dnia 8 grudnia 2015 r. znak: [....] Wojewoda [....] , na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 z późn. zm.) oraz art. 138 § 2 K.p.a. uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty K. z dnia 27 marca 2015 r. znak: [....] i przekazuję sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że z uwagi na fakt, że tryb nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa kwalifikuje nieruchomość stanowiącą przedmiot postępowania jako nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jak również ze względu na fakt spełnienia w przedmiotowej sprawie kryterium podmiotowego tj. ustalenia, że ze stosownym wnioskiem wystąpiły uprawnione do tego osoby, kluczowym z punktu widzenia rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest zbadanie, jaki był cel wywłaszczenia wynikający z decyzji wywłaszczeniowej na podstawie której nieruchomość przejęta została na rzecz Skarbu Państwa oraz dokonano oceny, czy wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami dla realizacji tego celu.
Przechodząc do kwestii oceny przeprowadzonego przez Starostę K. postępowania administracyjnego w zakresie ustalenia celu wywłaszczenia stanowiących przedmiot postępowania nieruchomości oraz oceny, czy wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami dla realizacji tego celu wskazano, że legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ustawodawca sformułował w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten zawiera dwie odrębne normy prawne, zgodnie z którymi nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
W wydanym w dniu 13 marca 2014 r. wyroku sygn. akt P 38/11 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed dniem 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed dniem 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Mając na uwadze powyższe zauważono, że podstawową kwestią w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jaką winien ustalić organ administracyjny, jest zbadanie jaki był cel wywłaszczenia wynikający z decyzji wywłaszczeniowej lub umowy sprzedaży, a następnie ocena, czy wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami dla realizacji danego celu (przy uwzględnieniu skutków prawnych wyżej powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego).
Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego w oparciu o który wydana została zaskarżona obecnie decyzja Starosty K. wskazać należy, że o ile brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń w zakresie określenia, a następnie doprecyzowania celu wywłaszczenia (w tym zakresie organ odwoławczy podziela - uznając za prawidłowe - ustalenia organu I instancji, iż celem wywłaszczenia był zagospodarowanie zakola [....] , a dokładnie urządzenie Parku im. [....] w ramach którego jak ustalił organ I instancji miały powstać między innymi nasadzenia krzewów oraz drzew) to orzeczenie przez organ I instancji o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, z uwagi na zrealizowanie celu wywłaszczenia jedynie w oparciu o zgromadzony w sprawie dotychczas materiał dowodowy, w ocenie organu odwoławczego jest co najmniej przedwczesne, a tym samym nieprawidłowe. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny prawa administracyjnego w zakresie wywłaszczeń i zwrotów nieruchomości (T. Woś, Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości. Warszawa, 2004 r., s. 209-216) oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 1993 r. sygn. akt SA/Kr 477/93 cel wywłaszczenia musi być interpretowany ściśle.
Zgodnie z treścią decyzji z dnia 21 lipca 1977 r. nr [....] inwestycja pod nazwą "zagospodarowanie zakola [....] " obejmowała realizację ogrodów działkowych wraz z parkingami, ogólnodostępnego zespołu boisk sportowych wraz z urządzeniami parkowymi, kąpieliska, a w następnych etapach budowę kanału wód opadowych w ul. [....] . Zgodnie z "opisem projektu" będącym częścią dokumentacji załączonej do ww. decyzji na terenie objętym wywłaszczeniem miało powstać między innymi 59 działek uprawnych zgrupowanych szeregowo wzdłuż dróżki dojazdowej. Z "opisu projektu" wynika także, że przykładowe zagospodarowanie działek zostało załączone do ww. projektu zieleni.
Do akt sprawy organ I instancji pozyskał także mapy w formie cyfrowej zatytułowane "[....] Plan Szczegółowy (realiz.) zagospodarowania terenu I Etap Zadanie VII" oraz "[....] Projekt techniczny zagospodarowania ogrodu działki sytuacja zad. VI-VII-VIII", z których jednoznacznie wynika, że teren ww. działki miał być porośnięty trawą, roślinnością wysoką i krzewami, a dokładnie wg. legendy tych map symbole wykreślone na działce nr [....] odpowiadały oznaczeniu "krzewy ozdobne". Opisane na omawianej mapie oznaczenie przedstawione jako ułamek [....] oznaczało stosunek "numer gatunku, sztuk, ilość) do odległości sadzenia", zaś numerem licznika 178 według tej legendy oznaczono gatunek roślin "forsythia intermedia – forsycja pospolita".
Starosta K. pozyskał również inne dokumenty znajdujące się w aktach postępowań prowadzonych w sprawie wywłaszczenia nieruchomości położonych w obrębie [....] , w tym pismo Urzędu Dzielnicowego [....] nr [....] z 16 stycznia 1981, w którym ww. urząd wyjaśniał, że teren położony przy ul. [....] w "zakolu [....] wywłaszczony został zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym pod urządzenie Parku im. [....] . Zgodnie z opracowaną i zatwierdzoną dokumentacją w Parku im. [....] zlokalizowane są enklawy ogrodów działkowych jako stały element tego Parku. Działki zostały rozdysponowane w 1978 r. dla załóg zakładów pracy, które współuczestniczą w realizacji tego zadania. W związku z powyższym nie ma podstaw ani możliwości zwrotu działki, bowiem teren ten zagospodarowany jest prawidłowo oraz wyjaśnienia Urzędu Dzielnicowego [....] z 9 sierpnia 1979 r. do przywołanej przez odwołującego notatki prasowej pod tytułem "Wywłaszczenie pod pretekstem budowy parku", w których podkreślano, że zarzut "okłamania" co do przeznaczenia terenu jest bezpodstawny, gdyż zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją z dnia 21 lipca 1977 r. Nr [....] przez Zarząd Rozbudowy [....] zasadniczą funkcją tej inwestycji jest urządzenie parku jako ośrodka rekreacji dla potrzeb mieszkańców K. W ramach tego przedsięwzięcia projektowane są tam również ogrody działkowe przeznaczone dla Zakładów Pracy, które zgodnie z obowiązującymi przepisami rozdzielają je między swoich pracowników.
W przedmiotowej sprawie ustalenia w zakresie potwierdzenia, że stanowiąca przedmiot postępowania działka została wykorzystana na ww. cel wywłaszczenia, organ I instancji oparł praktycznie na jednym tylko dowodzie, tj. oględzinach przeprowadzonych w dniu 6 maja 2014 r. na których ustalono położenie w terenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] . Granicę zachodnia przedmiotowej nieruchomości stanowi granica wschodnia pasa drogowego ul. [....] . Granica południowa stanowi w części tymczasowe ogrodzenie z siatki metalowej. Pozostałe granice są niewidoczne w terenie. Zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości w części zachodniej stanowi teren porośnięty trawą wraz ze znajdującymi się kilkoma drzewami oraz krzewami a także trzema lampami oświetleniowymi oraz fragmentem ogrodzenia z siatki metalowej. Następnie biegnąc w kierunku wschodnim działka stanowi teren zielony, nieuporządkowany, porośnięty trawą. W południowej części nieruchomości składowane jest drewno. Na nieruchomości znajdują się dwie altany, jedna z nich jest zniszczona. W opisywanym terenie znajduje się fragment ogrodzenia oddzielającego ogródki działkowe. Na działce znajdują się niepielęgnowane drzewa oraz krzewy. W środkowej części działki znajduje się grill murowany. Teren w znacznej części jest nieuporządkowany. Przedstawiciel Gminy K. oświadczył w toku oględzin, że w części południowej przedmiotowej nieruchomości trwają zabiegi pielęgnacyjne i widocznym jest, że trawa została skoszona, a gałęzie zostały złożone w jednym miejscu. T.S. nie zgodził się z powyższym oświadczeniem przedstawiciela Gminy K. L.S. oświadczył, że widać, że zabiegi pielęgnacyjne zostały podjęte w ostatnim czasie (widoczne są świeże wykopy). Przedstawiciel Gminy K. dodał, że w północnej części przedmiotowej nieruchomości znajduje się część w pełni zagospodarowanego ogródka działkowego. T.S. oświadczył zaś, że drzewa o średnicy ok. 25 cm zostały ścięte, co jest widoczne w terenie.
Mając na uwadze wskazany wyżej fakt oparcia podjętego przez organ I instancji w sprawie zaskarżonego rozstrzygnięcia na wynikach cytowanych wyżej oględzin z 2014 r., jako niezrozumiałe oceniono nieuwzględnienie przez Starostę K. w omawianej decyzji, protokołu z oględzin nieruchomości sporządzonego w dniu 22 września 2000 r., zgodnie z którym zawnioskowana do zwrotu nieruchomość oznaczona nr [....] stanowi od ulicy R. teren niezagospodarowany porośnięty trawą i chwastami. Przylega do ogrodzenia z siatki stalowej na słupkach metalowych. Następnie lekkim spadem przechodzi na teren ogrodu działkowego [....] na którym to terenie znajduje się altana drewniana, kilka drzew owocowych, kwiatów i upraw. Opis tej nieruchomości może odbiegać od faktycznego stanu, gdyż granice tej działki są niewidoczne w terenie, a osoby obecne na rozprawie nie wnoszą zastrzeżeń do opisu nieruchomości.
Odnosząc się do podniesionego przez odwołującego zarzutu, że z protokołu oględzin dokonanego w dniu [....] 2014 r. wprost wynika, ze wbrew obowiązkowi nie ustalono w terenie przebiegu wszystkich całych granic przedmiotowej nieruchomości, należy wskazać że jeśli istnieją w takich przypadkach jakiekolwiek wątpliwości co do przebiegu granic nieruchomości, organ rozpoznający sprawę zwrotu nieruchomości winien dążyć do ich pełnego wyjaśnienia (co oznacza, że jeśli wystąpią np. problemy z dokładnym ustaleniem granic działek w terenie, należy skorzystać z pomocy biegłego geodety).
W związku z powyższym w ramach ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji winien rozważyć w kontekście zarzutów odwołującego potrzebę przeprowadzenia ponownych oględzin nieruchomości przy udziale biegłego geodety, który mógłby wskazać w sposób pewny granice nieruchomości w terenie.
W przedmiotowej sprawie nawet gdyby pominąć ww. fakt ograniczonego jedynie do zgromadzenia wyżej wskazanych dowodów postępowania dowodowego (oraz istniejące w tym zakresie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie jednak z którym zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych, zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 2172/10, opub. w Lex nr 9916), z uwagi na specyfikę niniejszej sprawy (niewątpliwie bowiem odnalezienie i pozyskanie dokumentacji dotyczącej realizacji celu wywłaszczenia określonego jako "zagospodarowanie zakola [....] " jest o wiele trudniejsze niż w przypadku gdy celem tym była np. realizacja jakiegoś konkretnego obiektu kubaturowego) którego powstanie musiało być przecież poprzedzone uzyskaniem różnego rodzaju zezwoleń, atestów itp.), to nie sposób odmówić racji odwołującemu, iż wbrew temu co twierdzi organ I instancji, ww. protokół z oględzin nieruchomości z 2014 r. oraz pozyskane w sprawie pisma z 1979 r. i z 1981 r. nie pozwalają obecnie na potwierdzenie, jaki był faktyczny rzeczywisty sposób zagospodarowania omawianej tej konkretnej nieruchomości w terminach ustawowych określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami oczywiście przy uwzględnieniu skutków prawnych wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11 . W szczególności nie sposób przyjąć, że na ich podstawie można obecnie ustalić, że cel nabycia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa został zrealizowany, a zgromadzone dowody przedstawiają urządzoną zieloną przestrzeń. Przede wszystkim w przedmiotowej sprawie pomimo zgromadzonego materiału dowodowego nie jest wiadome, czy do tego czasu na omawianym obszarze (działce będącej przedmiotem niniejszego postępowania) faktycznie została urządzona zieleń służąca celom rekreacyjnym, a nie była to tylko naturalnie dziko rosnąca roślinność, na którą w treści odwołania wskazuje odwołujący twierdząc, że nieruchomość porośnięta de facto chaszczami, na której znajdują się jakieś odpady i śmieci. Mając na uwadze powyższe podkreślić należy, że organ I instancji dotychczas nie dokonał żadnych ustaleń w zakresie określenia charakteru zieleni znajdującej się na wywłaszczonej nieruchomości. Należy podkreślić, iż realizacja celu wywłaszczenia musi wiązać się z konkretnymi zamierzonymi i realizowanymi przez człowieka działaniami oraz nakładami. Trudno mówić o zazielenianiu jakiegoś terenu w sytuacji gdy jest on pozostawiany bez żadnej opieki i nie są na nim wykonywane jakiekolwiek zorganizowane prace mające na celu urządzenie tej zieleni (jak choćby sianie czy koszenie trawy, sadzenie krzewów czy drzew - nawet jeśli teren miał być jedynie luźno zadrzewiony - pielęgnacja roślin, ulepszenie gleby oraz zaprawienie dołów pod krzewy i drzewa ziemią kompostową itp.), co wydaje się wynikać z protokołu oględzin z dnia [....] 2000 r., a w efekcie czego po prostu może on porastać w sposób niekontrolowany naturalnie dziko rosnącą roślinnością. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 627/11 stwierdzono, że Sąd podzielił stanowisko organów administracji, że realizacja wskazanego celu wywłaszczenia powinna wiązać się z podejmowaniem konkretnych, zamierzonych czynności związanych z pielęgnacją zieleni, choćby takich jak koszenie trawy, wytyczenie alejek, sadzenie drzew. Zdaniem sądu dziko rosnąca roślinność na wywłaszczonej nieruchomości nie może świadczyć o realizacji celu wywłaszczenia. W świetle powyższego w przedmiotowej sprawie np. dopiero w protokole z dnia 6 maja 2014 r. pojawia się wpis, że w południowej części nieruchomości trawa została skoszona, a gałęzie zostały złożone w jednym miejscu.
W dalszej kolejności zauważono, że w omawianej sprawie organ I instancji wystosował pisma do [....] Sp. z o.o., Spółki [....] S.A., Spółki [....] S.A. Oddział w K. , [....] S.A. w K. oraz Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. w sprawie infrastruktury technicznej na przedmiotowej nieruchomości. Jedyną informacja jaką udało się uzyskać jest taka, która dotyczy energetycznej linii kabla niskiego napięcia typu YAKY 4x120 mm2 znajdującego się na przedmiotowej działce i zasilającej stacje transformatorową [....] wybudowanej w 1999 r.
Ponadto w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów na okoliczność sadzenia krzewów czy planowanego zorganizowanego urządzenia zieleni na stanowiącej przedmiot postępowania nieruchomości. Takich wniosków nie można wyciągnąć, jak to uczynił organ I instancji, jedynie na podstawie analizy protokołu z oględzin, nie można bowiem wykluczyć, bez pozyskania dodatkowych dowodów (jak choćby dowodu z przesłuchania świadków tj. osób posiadających nieruchomości sąsiadujące do działki nr [....] mogących posiadać wiedzę dotyczącą podejmowanych na przedmiotowej nieruchomości działań zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia), że powstały one nie w wyniku zamierzonych działań inwestycyjnych zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia, ale są efektem naturalnie dziko rosnącej roślinności.
W świetle powyższego organ I instancji w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy winien pozyskać w sprawie ww. dowód z przesłuchań świadków na okoliczność zagospodarowania nieruchomości po wywłaszczeniu. Omawiany dowód mógłby zostać połączony z wyżej wskazanym dowodem z oględzin nieruchomości przeprowadzonym z udziałem biegłego geodety. Pozwoli to na uzyskanie pewności zeznających świadków, co do oznaczenia nieruchomości i usytuowania jej granic w terenie.
Podsumowując wskazano, że w ocenie organu odwoławczego pozyskane przez organ I instancji dokumenty, z uwagi na dość wyjątkowy cel wywłaszczenia jakim, w odróżnieniu od obiektów kubaturowych, których wybudowanie mogłoby zostać skuteczniej weryfikowane na podstawie chociażby zdjęć lotniczych, było zagospodarowanie zakola [....] , a dokładnie urządzenie Parku im. [....] , nie mogą stanowić zasadniczego argumentu świadczącego o zagospodarowaniu pod teren zielony działki wnioskowanej do zwrotu w terminach wynikających z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Aby ustalić, czy na terenie przedmiotowej działki został faktycznie zrealizowany tak określony cel wywłaszczenia, organ I instancji winien był przeprowadzić dowody, w oparciu o które możliwe byłoby ostateczne potwierdzenie bądź zanegowanie faktu realizacji tego celu w terminach ustawowych. W szczególności celowym byłoby pozyskanie dowodu z przesłuchań świadków, którzy mieliby wiedzę na temat tego czy na przedmiotowej działki w okresie po jej wywłaszczeniu, tj. po 4 września 1978 r. faktycznie były prowadzone jakiekolwiek działania mające na celu jego realizację, jak chociażby prace mające na celu zasadzenie wspomnianej roślinności itd. Być może były one prowadzone przez konkretną firmę, bądź działkowicze brali udział w sadzeniu roślinności na terenach okalających ogródki działkowe (między innymi przedmiotowa nieruchomość). Zasadnym będzie również podjęcie próby pozyskania dodatkowo zdjęć lotniczych przedmiotowej nieruchomości z okresu sprzed i po wywłaszczeniu celem ustalenia ewentualnych zmian stanu zagospodarowania zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości.
W kontekście powyższego przypomniano, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę na niedopuszczalność uchylania się przez organ prowadzący postępowanie od przeprowadzenia dowodów pozwalających na uzyskanie pełnej wiedzy w przedmiocie postępowania oraz na wadliwość wydanych w następstwie tego typu zaniechania, decyzji administracyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2008 r. sygn. akt VI SA/SA 528/08, opub. w Lex nr 512883 gdzie stwierdzono, że z normy prawnej z art. 77 § 1 K.p.a. wynika między innymi, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest zatem zobligowany do podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji.
Mając na uwadze, że odwołujący wniósł o dopuszczenie dowodu w niniejszym postępowaniu z decyzji Wojewody [....] z dnia 23 sierpnia 2007 r. znak: [....] , jak też wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt SA/Wa 1643/08 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 1142/09 na okoliczność wykazania nieprawidłowości w ustaleniu stanu faktycznego dotyczącego decyzji o wywłaszczeniu przedmiotowej działki objętej niniejszym postępowaniem należy wyjaśnić, że organ II instancji pozyskał ww. orzeczenie oraz wyroki na podstawie, których można stwierdzić, iż dotyczą one innej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] , położonej w obrębie [....] , jednostka ewidencyjna [....] , a nie nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania, czyli działki nr [....] . Równocześnie należy wskazać, że odwołujący może wystąpić z odrębnym wnioskiem do właściwego organu administracji publicznej o przeprowadzenie postępowania w trybie nadzwyczajnym, w stosunku do orzeczenia wywłaszczeniowego dotyczącego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] .
Podsumowując wskazano, że w efekcie powyższego należało uchylić decyzję Starosty K. z dnia z dnia 27 marca 2015 r. nr [....] , zaś sprawę w tym zakresie przekazać do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, celem uzupełnienia i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do dokonania prawidłowej i wyczerpującej oceny pod kątem wystąpienia przesłanek zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia przy uwzględnieniu skutków prawnych wyżej powołanego, wydanego w dniu 13 marca 2014 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie bowiem z aktualnym brzmieniem art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W nawiązaniu do powyższego należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. i art. 80 K.p.a., co w świetle przytoczonych argumentów, w zasadniczy sposób wpłynęło na treść wydanego rozstrzygnięcia przez organ I instancji.
Powyższą decyzję zaskarżył, w ustawowym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie [....] z siedzibą w W. - Okręgowy Zarząd [....] w K. Zaskarżonej decyzji zarzucił;
1) naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy to jest:
- art. 7 K.p.a. poprzez przyjęcie iż organ I instancji nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, podczas gdy organ zebrał wystarczający materiał dowody pozwalający na wydanie decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości;
- art. 12 § 1 K.p.a. poprzez nieuzasadnione nierozpoznanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy organ II instancji miał możliwość załatwienia sprawy bowiem organ II instancji potwierdził ustalony przez Starostę K. cel wywłaszczenia, a zebrany w sprawie materiał dowodowy w zupełności pozwalał na ustalenie, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany;
- art. 75 § 1 K.p.a. poprzez nakazanie organowi I instancji przeprowadzenia dowodu uzupełniającego w postaci zeznań świadków, czy zdobycia zdjęć satelitarnych, podczas gdy zebrany już w sprawie materiał dowodowy z dokumentów w całości potwierdza, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a w aktach sprawy znajdują się mapy w formie cyfrowej;
- art. 77 § 1 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ I instancji nie zebrał i nie rozpoznał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, podczas gdy wszystkie dowody zostały zebrane i prawidłowo rozpoznane przez Starostę K;
- art. 80 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że Starosta K. nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowody, podczas gdy zarówno z oględzin przeprowadzonych przez niego, jak i z dokumentów zgromadzonych w sprawie, bezsprzecznie wynika, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany;
- art 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez niezastosowanie trybu reformatoryjnego w niniejszej sprawie, podczas gdy istniały uzasadnione podstawy do takiego działania, a zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji;
- art 138 § 2 K.p.a. poprzez zastosowanie trybu kasatoryjnego, podczas gdy zakres sprawy konieczny do wyjaśnienia nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcie,
2) naruszenie prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy to jest art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że orzeczenie organu I instancji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest przedwczesne, podczas gdy organ II instancji podzielił, że celem wywłaszczenia było zagospodarowanie zakola [....] , a dokładnie urządzenie Parku im. [....] , w ramach którego miały powstać między innymi nasadzenia krzewów i drzew, elementem którego są enklawy ogrodów działkowych. Istnienie ogrodu działkowego na działce nr [....] bezsprzecznie wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Mając na względzie wskazane zarzuty, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [....] w całości, zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawo.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; lub b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; lub c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach.
Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest żądanie zwrotu nieruchomości (tj. działki nr [....] ) wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.).
Problematyka zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana została w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774), zwana dalej w skrócie "u.g.n." . Zgodnie z regulacją zawartą w art. 136 ust. 3 u.g.n. - poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 u.g.n. stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ust. 1 u.g.n. przesądza, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Art. 216 u.g.n. mówi z kolei, że jeżeli wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na podstawnie wskazanych w tymże przepisie aktów prawnych przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomości stosuje się odpowiednio.
W niniejszej sprawie wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło w trybie wymienionej w art. 216 u.g.n. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zgodnie z orzeczeniem administracyjnym wywłaszczającym tą nieruchomość, celem wywłaszczenia nieruchomości stanowiącej działkę nr [....] było zagospodarowanie zakola [....] , a w tym urządzenie Parku im. [....] , w ramach którego miały powstać między innymi działki pracownicze oraz nasadzenia krzewów oraz drzew.
Jedną z przesłanek warunkujących zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz uprawnionej osoby jest ocena, czy tak wywłaszczona nieruchomość jest zbędna dla realizacji celu wywłaszczenia. Co istotne, organy administracji trafnie odróżniły sytuację, w której nieruchomość byłaby zagospodarowana na cel wywłaszczenia, a po pewnym czasie ten cel przestałby być realizowany od innej sytuacji, mianowicie takiej, w której mimo wywłaszczenia cel wywłaszczenia w ogóle nie był realizowany. Tylko w tym drugim przypadku dopuszczalnym jest zwrot uprzednio wywłaszczonej nieruchomości.
Podstawową okolicznością, jaką organy administracji publicznej powinny zbadać w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie, czy cel na który nieruchomość została wywłaszczona został faktycznie zrealizowany oraz kiedy do jego realizacji doszło.
W rozpatrywanej sprawie istota sporu dotyczy właśnie tej kwestii, to znaczy ustalenia czy cel wywłaszczenia został zrealizowany na działce nr [....] . Na działce tej znajduje się bowiem zieleń oraz pozostałości altan i grill. Należało więc dokładnie ustalić, czy wyrosła na tej działce zieleń (np. krzewy i trawa) wynikała z podjęcia planowych konkretnych działań ludzkich czy też nie.
Sąd w pełni podziela stanowisko Wojewody [....] , że wykazanie realizacji wskazanego celu wywłaszczenia powinno wiązać się z podejmowaniem konkretnych, zamierzonych czynności związanych z pielęgnacją zieleni, choćby takich jak nasadzenia krzewów i drzew, koszenie trawy, wytyczenie alejek.
Zdaniem Sądu dziko rosnąca roślinność na wywłaszczonej nieruchomości nie może świadczyć o realizacji celu wywłaszczenia. O jego realizacji można by mówić jedynie w przypadku gdyby zieleń ta została "urządzona" i była pielęgnowana.
W aktach sprawy zgromadzono dość obszerną dokumentację projektową (karty nr 45, nr 51, nr 197 i nr 272-255 akt administracyjnych sprawy) obrazującą przeznaczenie działki nr [....] , ale zabrakło właśnie tej oceny, na jaką zwrócił uwagę organ II instancji, a więc tego, czy rzeczywiście działka ta została faktycznie wykorzystania na cel wywłaszczenia, który można w szczegółowy sposób wywieść z tejże dokumentacji projektowej.
Sąd szczegółowo analizując zgromadzony materii dowodowy w tej sprawie stwierdza, że organy administracji na żadnej z map projektowych zagospodarowania zakola [....] nie naniosły granic działki nr [....] . Tym samym jedynie można się domyślać (mimo, że organ II instancji ustalił cel wywłaszczenia), na co konkretnie miała być zagospodarowana działka nr [....] . Kategoryczna ocena Wojewody, że teren działki nr [....] miał być porośnięty trawą, roślinnością wysoką i krzewami, a dokładnie wg. legendy map ("[....] Plan Szczegółowy (realiz.) zagospodarowania terenu I Etap Zadanie VII" oraz "[....] Projekt techniczny zagospodarowania ogrodu działki sytuacja zad. VI-VII-VIII"), symbole wykreślone na działce nr [....] odpowiadały oznaczeniu "krzewy ozdobne" – są przedwczesne i powinny być dokładniej ustalone przez organ I instancji. Nie jest to jednak uchybienie organu II instancji uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji.
Niewątpliwie bardzo trafnie wskazał Wojewoda [....] , że w tej sprawie należało przeprowadzić postępowanie dowodowe na okoliczność ustalenia, czy były podejmowane jakiekolwiek działania związane z urządzaniem zieleni na działce nr [....] . Zasadnym jest także wskazanie przez organ II instancji co do możliwości sięgnięcia po takie dowody jak zeznania świadków na okoliczność wykazania sposobu zagospodarowywania tej działki i czasu tego zagospodarowania.
Sama okoliczność wywłaszczenia pewnego obszaru i zagospodarowania tego obszaru na cel wywłaszczenia nie przesądza, że każda nieruchomość wchodząca w skład wywłaszczanego terenu została także zagospodarowana na cel wywłaszczenia. Nie potwierdza, wbrew stanowisku organu I instancji, realizacji celu wywłaszczenia na działce nr [....] pismo Urzędu Dzielnicowego [....] nr [....] z 16 stycznia 1981, w którym ww. urząd wyjaśnił, że teren położony przy ul. [....] w "[....] " wywłaszczony został zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym pod urządzenie Parku im. [....] , że zgodnie z opracowaną i zatwierdzoną dokumentacją w Parku im. [....] zlokalizowane są enklawy ogrodów działkowych jako stały element tego Parku, a same działki zostały rozdysponowane w 1978 r. dla załóg zakładów pracy, które współuczestniczą w realizacji tego zadania. Pismo to nie wskazuje na zagospodarowanie działki nr [....] , a ponadto należy mieć na uwadze także ówczesny (w latach 70-tych i 80-tych XX wieku) kontekst oceny przez organy administracji państwowej celu wywłaszczenia i realizacji tego celu. Tym samym zbyt duży stopień ogólności tego pisma nie pozwala na ocenę, że działka nr [....] została zagospodarowania w całości na cel wywłaszczenia. Trafnie organ odwoławczy zarzucił organowi I instancji, że ustalenie spełnienia celu wywłaszczenia zasadniczo tylko na jednym tylko dowodzie, tj. oględzinach przeprowadzonych w dniu 6 maja 2014 r. na których ustalono położenie w terenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] – nie spełnia przesłanki udowodnienia tej okoliczności. Sam opis terenu zawarty w tych oględzinach bardziej potwierdza podejmowanie określonych czynności już w XXI wieku, a nie w latach siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych XX wieku. Brakuje także odniesienia się co ustaleń dokonanych w czasie oględzin z dnia [....] 2000 r., podczas których stan zagospodarowania działki nr [....] przedstawiał się jako teren niezagospodarowany i porośnięty trawą. Trafnie podniósł to Wojewoda, że w przypadku wątpliwości co do przebiegu granic działki nr [....] należy tę kwestię ustalić ponad wszelką wątpliwość. Dodatkowo, na co nie zwrócił uwagi wprost Wojewoda, należałoby w tej sprawie zwrócić się do administracji ogrodów działkowych o dokumenty dotyczące sposobu zagospodarowania działki nr [....] . To także powinno przyczynić się do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy w przedmiocie zagospodarowania tej działki.
Argumentację Wojewody co do konieczności szczegółowego zbadania zagospodarowania działki nr [....] po wrześniu 1978 r. wzmacniają ustalenia dokonane przez organy administracyjne i sądy administracyjne dla działki nr [....] (bezpośrednio graniczącej z działką nr [....] ). Otóż w uzasadnieniach wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt SA/Wa 1643/08 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 1142/09 na okoliczność wykazania sposobu zagospodarowania działki nr [....] wyraźnie zeznania świadków wskazywały, że po dacie wywłaszczenia przedmiotowy teren był nieuporządkowany, zachwaszczony, porośnięty dziko rosnącą roślinnością (drzewami samosiejkami), trawa nie była koszona. Oczywiście to nie przesądza o sposobie zagospodarowania działki nr 16/2, ale uwiarygodnia zarzuty Wojewody co do przedwczesnego przyjęcia sposobu zagospodarowania działki nr [....] po dacie wywłaszczenia.
Sąd podziela pogląd zaprezentowany w skardze, że nieruchomość nie podlega zwrotowi w przypadku, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Art. 136 i art. 137 u.g.n. muszą być interpretowane i stosowane ściśle, bez dokonywania jakichkolwiek odstępstw od przewidzianych tam treści oraz z poszanowaniem zasad wynikających ze wskazanych przepisów Konstytucji RP (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 235/10). Ewentualne ustalenie przez organ I instancji, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na konkretnej działce (nr [....] ) będzie skutkowało odmową zwrotu tej działki.
W orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje ugruntowany pogląd, że przez pojęcie zbędności nieruchomości w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n. należy rozumieć sytuację faktyczną, w której od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna upłynął 10-letni okres i w tym okresie cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Stosowanie tego przepisu związane jest zatem z niezrealizowaniem celu wywłaszczenia w określonym terminie od uostatecznienia się decyzji o wywłaszczeniu. Problem w tym, że w tej sprawie nie ustalono ponad wszelką wątpliwość, w jaki sposób zagospodarowano działkę nr [....] po dacie jej wywłaszczenia.
Organ II instancji w tej sprawie nie naruszył art. 137 u.g.n. poprzez przyjęcie, że orzeczenie organu I instancji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest przedwczesne, podczas gdy oba organy ustaliły, że celem wywłaszczenia było zagospodarowanie zakola [....] , a dokładnie urządzenie Parku im. [....] w ramach którego miały powstać między innymi nasadzenia krzewów i drzew, elementem którego są enklawy ogrodów działkowych. Okoliczność, że organy ustaliły cel wywłaszczenia danej działki nie oznacza jeszcze, że ten cel został zrealizowany. Stanowisko strony skarżącej, jakoby istnienie ogrodu działkowego na działce nr [....] bezsprzecznie wynikało z zebranego w sprawie materiału dowodowego jest niezasadne. Materiał dowodowy nie pozwala na takie kategoryczne i przesądzające ustalenia.
Zdaniem Sądu nie można również podzielić zarzutu naruszenia przez Wojewodę [....] art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a. Organ odwoławczy orzekający w niniejszej sprawie ustalił jednoznacznie, że istotne dla sprawy okoliczności dotyczące realizacji celu wywłaszczenia zostało zbyt pochodnie ustalone przez organ I instancji i to po przeprowadzeniu w niedostatecznym zakresie postępowania dowodowego. Trafnie wskazał Wojewoda [....] na konieczność ustalenia, w jaki sposób została zagospodarowania działka nr [....] po jej wywłaszczeniu. Oparcie się na samym dowodach w postaci map określający sposób zagospodarowania tej działki po jej wywłaszczeniu wskazuje tylko na zamiar wykorzystania działki, a nie faktyczne jej wykorzystanie. Także pisma organów administracji rządowej z lat 1979-1981, na które powołuje się strona skarżąca bardzo ogólnie wskazują, że działki wywłaszczone pod zagospodarowanie zakola [....] zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia. Pisma te w żadnym zakresie nie wymieniają sposób zagospodarowania działki nr [....] . Pewne wątpliwości Sądu budzą wskazówki organu II instancji dotyczące kierunków prowadzenia postępowania dowodowego. Wskazówki te zasadniczo trafnie odnoszą się do potrzeby ustalania, w jaki sposób i kiedy została zagospodarowana działka nr [....] . Należało jeszcze dodatkowo zobowiązać organ I instancji do ustalenia, czy działka nr [....] stała się ogrodem działkowym (ogrodem pracowniczym) i kiedy to miało miejsce oraz z jakich powodów nastąpiło wyłączenie tej działki z terenów ogrodów działkowych (pracowniczych). Pozwoliłoby to na ustalenie faktyczne sposobu zagospodarowania tej działki w razie objęcia jej strukturą ogrodów działkowych (pracowniczych). Tym samym zawarty w skardze zarzut błędnej oceny przez organ II instancji, jakoby Starosta K. nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, nie jest zasadny. Zgromadzony przez organ I instancji materiał, co jeszcze raz należy podkreślić, nie pozwalał na prawidłowe wydanie decyzji o odmowie zwrotu działki nr [....] . Niezasadny jest zarzut skargi naruszenia przez Wojewodę [....] art. 12 § 1 K.p.a. poprzez nieuzasadnione nierozpoznanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy organ II instancji miał możliwość załatwienia sprawy bowiem organ II instancji potwierdził ustalony przez Starostę [....] cel wywłaszczenia, a zebrany w sprawie materiał dowodowy w zupełności pozwalał na ustalenie, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany. Zebrany materiał dowodowy wymaga uzupełnienia w znacznym zakresie co do faktu zagospodarowania i sposobu zagospodarowania działki nr [....] po dacie jej wywłaszczenia.
Także pozostałe zarzuty skargi co do naruszenia przez organ II instancji art. 75 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. (w zakresie wskazania na powinność przeprowadzenia przez organ I instancji dodatkowego dowodu uzupełniającego w postaci zeznań świadków oraz uzyskania zdjęć satelitarnych na okoliczność realizacji celu wywłaszczenia), nie są zasadne. Niezasadny jest także zarzut niezastosowania art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz nieprawidłowego zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 K.p.a.
Mając na uwadze powyższe, wobec braku podstaw do zarzucenia organowi II instancji naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło