V SA/Wa 2614/15
WyrokWSA w Warszawie2016-04-08
Skład orzekający: Beata Krajewska, Dorota Mydłowska, Mirosława Pindelska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożenie sankcji jest zasadna w sytuacji, gdy stwierdzona podczas kontroli powierzchnia gruntów rolnych jest znacząco mniejsza od powierzchni zadeklarowanej we wniosku, a rolnik nie wykazywał należytej staranności w utrzymaniu tych gruntów?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja odmawiająca przyznania jednolitej płatności obszarowej i nakładająca sankcję była zgodna z prawem. Stwierdzono, że różnica między zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią gruntów rolnych przekroczyła 50%, co zgodnie z art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 uzasadnia odmowę przyznania płatności i nałożenie sankcji. Ustalenia organów kontrolnych, poparte dokumentacją fotograficzną, były prawidłowe, a zarzuty skarżącego dotyczące wadliwości postępowania lub błędnej oceny dowodów nie zasługiwały na uwzględnienie.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na rok 2013. Kontrole przeprowadzone przez ARiMR wykazały znaczące różnice między zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią gruntów rolnych, wynikające z zaniedbań w pielęgnacji, zachwaszczenia i obecności samosiewek drzew. W związku z tym organy administracji odmówiły przyznania płatności i nałożyły sankcję. Rolnik kwestionował te ustalenia, powołując się m.in. na protokół jednostki certyfikującej. Decyzje organów I i II instancji zostały utrzymane w mocy. Skarga rolnika do WSA została oddalona.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności obszarowej i nałożenia sankcji oddala skargę.
K. P. (dalej skarżący lub rolnik) złożył w dniu [...].05.2013 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2013 r. na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r., poz.1164, dalej ustawa o płatnościach) wraz z załącznikami graficznymi. We wniosku zadeklarował następujące działki rolne:
[...].
W dniu [...].07.2014 r. organ wezwał go do złożenia wyjaśnień w zakresie płatności rolnośrodowiskowej.
Natomiast w dniu [...].07.2014 r., w jego gospodarstwie, zostały przeprowadzone czynności kontrolne w zakresie płatności rolnośrodowiskowej oraz w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Dokonano następujących ustaleń:
[...].
Tego samego dnia rolnik złożył oświadczenie, że w części sadu, w międzyrzędziach, nie zostały przeprowadzone zabiegi pielęgnacyjne. Wskazał, iż usuwanie chwastów i siewek drzew postępuje sukcesywnie - opóźnienie jest spowodowane trudnym terenem.
W dniu [...].09.2013 r. kontrolujące – [...] Biuro Kontroli na Miejscu ARiMR, po ponownej analizie dokumentacji w sprawie, poinformowało, iż potwierdza brak koszeń oraz występowanie w dużej mierze licznych obszarów samosiewek drzew a także co najmniej dwuletnie zachwaszczenia. Do powierzchni działki nie wliczono obszaru niekwalifikującego się, a teren ten uznano za nieużytkowany rolniczo.
W dniu [...].09.2013 r. rolnik wniósł zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych. Natomiast [...].10.2013 r. kontrolujący poinformował, że dokonał korekty błędów oczywistych raportów, podtrzymując jednocześnie wcześniejsze ustalenia. Wskazał, że dacie kontroli działki rolne [...] uznane zostały za nieużytkowane rolniczo. Na wymienionych działkach nie wykonywano podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych. Są one zachwaszczone, występują liczne samosiewki drzew i krzewów.
Do kolejnych, wniesionych w dniu [...].11.2013 r., zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych skarżący załączył m.in. nieczytelną kopie protokołu jednostki certyfikującej. W odpowiedzi z dnia [...]11.2013 r. – [...] Biuro Kontroli na Miejscu ARiMR poinformowało rolnika o podtrzymaniu ustaleń w sprawie.
Ponowne zastrzeżenia do raportu z kontroli zostały wniesione w dniu [...].12.2013 r.
W dniu [...].12.2013 r. w gospodarstwie rolnika przeprowadzono czynności kontrolne w zakresie wzajemnej zgodności. Nie stwierdzono naruszenia norm.
W dniu [...].03.2014 r. kontrolujący pisemnie przedstawił rolnikowi zakresy kontroli wykonywanej przez jednostkę certyfikującą i ARiMR oraz różnice między nimi, a także podtrzymał dotychczasowe ustalenia.
W dniu [...].03.2014 r. rolnik ponownie złożył zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych.
Powyższe zastrzeżenia nie zostały uwzględnione przez kontrolującego.
Decyzją z dnia [...].05.2014 r., nr. [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania skarżącemu jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.
K.P. wniósł odwołanie zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 7, 8, 77, 80, 107 § 3, 130 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm., dalej k.p.a), art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm., dalej rozporządzenie Komisji (WE) nr. 1122/2009)).
Decyzją z dnia [...].07.2014 r., nr. [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Wskazał na potrzebę wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, ocenę mocy i wagi poszczególnych dokumentów w sprawie oraz wyjaśnienie znaczenia kodu nieprawidłowości [...], a także sposobu ustalenia powierzchni obarczonej tym kodem. Wskazał, że decyzja zawierająca rozstrzygnięcie dotyczące kwot pieniężnych powinna zawierać tak skonstruowane uzasadnienie, aby możliwe było sprawdzenie przez adresata poprawności i sposobu wyliczenia tych kwot, co odnosi się w szczególności do nałożenia sankcji. Ponadto podkreślił potrzebę odniesienia się do raportu z czynności kontroli w zakresie wzajemnej zgodności a także raportu z kontroli gospodarstwa rolnego przez jednostkę certyfikującą. Organ I instancji zobowiązany był także do wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.
Decyzja z dnia [...].10.2014 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania stronie jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.
Skarżący wniósł odwołanie, a Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...].12.2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując na poprzednie zalecenia
Decyzją z dnia [...].03.2015 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania stronie jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.
Po rozpatrzeniu odwołania rolnika Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2015 r.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazał na powyższy stan faktyczny sprawy, dokonał analizy obowiązujących przepisów prawa i uznał, że odwołanie jest bezzasadne. Dyrektor w pierwszej kolejności wskazał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła [...] ha. Jest ona niezgodna z powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli.
Z płatności wykluczono działki rolne [...] o łącznej powierzchni [...] ha bowiem zaniechano na nich prowadzenia działalności rolniczej (kod błędu [...]). Na działkach tych nie wykonywano podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych. Działki wykazują duży poziom zachwaszczenia oraz liczne samosiewki drzew i krzewów. Natomiast z działki rolnej [...] o powierzchni deklarowanej [...] ha wykluczono powierzchnię [...] ha jako niekwalifikująca się do przyznania płatności. Na działce tej pomiędzy rzędami jabłoni występuje zachwaszczenie oraz siewki drzew. Z działki rolnej [...] wykluczono powierzchnię [...] ha bowiem granice uprawy wykraczają poza granice działki ewidencyjnej zadeklarowanej we wniosku (kod błędu [...]). Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu wynosiła [...] ha.
Organ wskazał, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wynosi 100,00%. Zgodnie art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.
Dyrektor stwierdził, że ze względu na stwierdzone różnice między powierzchnią stwierdzoną a powierzchnią zadeklarowaną do objęcia jednolitą płatnością obszarową płatność została odmówiona i została nałożona sankcja.
Stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha uprawy w 2013 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 listopada 2013 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1334) i wynosi [...] zł.
Kwota sankcji wyniosła: [...] zł.
Organ wyjaśnił, że kwota nałożonych sankcji podlegać będzie odliczeniu zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) Nr 885/2006, co oznacza, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. Jeżeli w tych latach przyznane płatności nie pozwolą na pełną kompensację kwoty sankcji, pozostałe saldo zostanie anulowane.
Dalej organ podkreślił, że dokonując analizy raportu z czynności kontrolnych oraz sporządzonej dokumentacji fotograficznej uznać należy ustalenia pierwszoinstancyjne za prawidłowe. Stwierdzone przez inspektorów terenowych nieprawidłowości znajdują potwierdzenie w zdjęciach.
Organ odwoławczy uznał ustalenia inspektorów terenowych utrwalone w raportach o nr [...] za mogące stanowić podstawę ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie.
Zdaniem organu zdjęcia obrazujące stan działki rolnej [...] nie pozostawiają wątpliwości, iż wykluczona z płatności powierzchnia [...] ha nie kwalifikuje się do przyznania płatności. Na zdjęciach widoczne jest zachwaszczenie i samosiewki drzew. Organ I instancji dokonał także prawidłowych ustaleń odnośnie wykluczonych z płatności działek rolnych [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Na działkach rolnych zaniechano prowadzenia działalności rolniczej (kod błędu [...]), co obrazują zdjęcia o nr: [...]. Na ww. działkach rolnych bezspornie nie prowadzono działalności rolniczej, bowiem na działkach tych znajdowało się bardzo duże zachwaszczenie i liczne samosiewki drzew.
Co się tyczy działki rolnej [...] to wykluczono powierzchnię [...] ha bowiem jak już wskazano powyżej granice uprawy wykraczają poza granice działki ewidencyjnej zadeklarowanej we wniosku.
Odnosząc się do wyników kontroli jednostki certyfikującej organ odwoławczy zauważył, że w wykazie producentów, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25.06.2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. nr 116, poz. 975) potwierdzane są powierzchnie wszystkich upraw spełniających wymogi produkcji w rolnictwie ekologicznym, zgłoszone przez rolnika na obowiązującym w systemie rolnictwa ekologicznego druku. Ponadto organ wskazał, że jednostka nie ma podstaw prawnych i nie wykonuje pomiarów deklarowanych powierzchni. W związku z powyższym mogą pojawiać się różnice pomiędzy wnioskiem o płatność złożonym przez producenta a wykazem jaki jednostka przekazała do ARiMR.
Niniejszy raport nie może stanowić podstawy do kwestionowania ustaleń inspektorów terenowych, którzy dokonywali oceny upraw jak i ich powierzchni bowiem w czasie kontroli gospodarstwa ekologicznego kontrolerzy nie przeprowadzają pomiarów kontrolowanych działek. Jednostki certyfikujące certyfikują jedynie produkty rolne oraz uprawy i nie mają uprawnień do kwalifikowania konkretnych działek do przyznawania płatności ani do określania sposobu ustalania tej płatności, czy też weryfikowania prawidłowości wniosku złożonego przez producenta. Sporządzony przez jednostkę certyfikującą protokół nie może więc być dokumentem, na podstawie którego kompetentny organ nalicza płatności. Uprawnienie do weryfikowania i kwalifikowania poszczególnych działek jako uprawnionych do płatności obszarowych należy wyłącznie do kierownika biura powiatowego ARiMR, zgodnie ze stosownymi uregulowaniami.
Zdaniem organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu I instancji zostało oparte na zebranym w sposób wystarczający, poprawnie ocenionym stanie faktycznym, znajdującym potwierdzenie w materiale dowodowym.
W skardze na powyższą decyzję K.P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej :
- naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie tj. protokołu kontroli gospodarstwa rolnego z dnia [...] czerwca 2013 r. sporządzonego przez B. Sp. z o.o. – [...], podczas gdy wskazana jednostka certyfikująca stwierdziła, że powierzchnia działek rolnych [...] wynosi łącznie [...] ha, na których jest uprawiana jabłoń.
naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niedokonanie oceny i porównania protokołu kontroli gospodarstwa rolnego sporządzonego przez B. Sp. z o.o. – [...] w dniu [...] czerwca 2013 r., z raportami z czynności kontrolnych sporządzonymi przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu w dniu [...] lipca 2014 r.
naruszenie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez uznanie, że skarżącemu nie przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, podczas gdy spełnione zostały przesłanki do przyznania jednolitej płatności obszarowej do zadeklarowanej powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego.
naruszenie art. 58 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 poprzez odmówienie przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz nałożenie sankcji w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną, podczas gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną nie wynosi 50%.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Biorąc pod rozwagę przytoczone wyżej podstawowe zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego, a postępowanie przeprowadzone przez organ nie zostało obarczone takimi wadami, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Sąd podziela ustalenia faktyczne dokonane przez organ w przedmiotowej sprawie.
Stan prawny w zakresie przyznawania płatności obszarowych reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. z 2012r. poz. 1164 ze zm. ).
Zgodnie z art. 7 ust 1 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego kwalifikujących się do objęcia tą płatnością, zgodnie z art. 124 ust 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/ 2005, (WE) 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782 (Dz. UE L 30 str.16, zwanego dalej rozporządzeniem 73/2009), jeżeli m.in.
1) posiada w tym dniu działki rolne o powierzchni nie mniejszej niż określona dla RP w załączniku nr VII do rozporządzenia 1121/2009 tj. 1,00 ha,
2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
3a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
3) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,
Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy użyte w ustawie pojęcie rolnik, oznacza rolnika w rozumieniu art. 2 lit a rozporządzenia nr 73/2009, a gospodarstwo rolne oznacza gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit b powyższego rozporządzenia.
Rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 określa się natomiast osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą.
Gospodarstwo rolne, zgodnie z art. 2 lit. b rozporządzenia nr 73/2009 rozumiane jest jako wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego.
"Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 oznacza z kolei produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, zgodnie z art. 6.
Zgodnie natomiast z art. 20 rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 państwa członkowskie przeprowadzają kontrole administracyjne oraz kontrole na miejscu wniosków o pomoc w celu weryfikacji warunków kwalifikowalności do pomocy. W świetle art. 22 wymienionego rozporządzenia kontrole przeprowadzane są w celu zweryfikowania, czy rolnik wywiązuje się z obowiązków, o których mowa w rozdziale 1 (zachowania wszelkich norm dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska). Wszelkie grunty, z tytułu których pobierane są płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej, muszą być utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska zgodnie z art. 6, o czym stanowi art. 124 ust.4 omawianego rozporządzenia.
Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności, w myśl art. 26 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009. Natomiast według art. 48 rozporządzenia 1122/2009 za przeprowadzanie kontroli i inspekcji w zakresie przedmiotowych wymogów i norm odpowiadają wyspecjalizowane organy kontroli. Niezachowanie przez rolnika wymogów i norm sankcjonowane jest zmniejszeniem płatności bądź wykluczeniem z płatności, a agencje płatnicze odpowiedzialne są za ustalanie zmniejszeń płatności lub wykluczeń w konkretnych przypadkach.
Rozporządzenie wykonawcze Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 grudnia 2010r., wydane na podstawie delegacji z art. 34 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzanie kontroli dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr. 240 poz. 1605) wskazuje, że podmioty wykonujące kontrole na miejscu są do tego profesjonalnie przygotowane, dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi i technicznymi.
Powyższą okoliczność potwierdza treść raportów i ich załączników z kontroli na miejscu przeprowadzonej u skarżącego w dniu [...] lipca 2013r. Wynika z nich okoliczność, że zostały pomierzone łącznie działki [...] (str. 3 raportu [...], że nie można było pomierzyć pozostałych działek z uwagi na brak granic fizycznych poszczególnych działek (str.4 raportu [...]). Wszystkie działki zostały szeroko sfotografowane. Fotografie są ponumerowane i odpowiednio opisane. Numery zdjęć zostały odpowiednio naniesione na mapę terenu w sposób wskazujący, w którym miejscu i w jakim kierunku była fotografowana działka. Stanowi to o wizualizacji działek, o odzwierciedleniu ich stanu faktycznego na datę kontroli. Podkreślić należy, że była to data odnosząca się do okresu, za który skarżący ubiegał się o płatności bezpośrednie. Nadto data ta wprost odnosiła się do okresu pełnej wegetacji roślin. W czynnościach kontrolnych uczestniczył skarżący. Przedłożone fotografie potwierdzają ustalenia dokonane na miejscu, tj. zachwaszczenie działek, samosiewki na działkach. Zatem wnioski kontroli zawarte w wymienionych raportach, zarówno w formie opisowej jak i przy użyciu omówionych kodów pokontrolnych w zakresie kwalifikalności, nie budzą wątpliwości Sądu. Poddają się sądowej kontroli. Sam skarżący złożył [...] lipca 2013 r. pisemne oświadczenie wskazując, że " w części nie zostały przeprowadzone zabiegi pielęgnacyjne w międzyrzędach, gdyż oczekuje na decyzję [...]. () Usuwanie chwastów i siewek drzew postępuje sukcesywnie – opóźnienie jest spowodowane trudnym terenem". Kolejnym pismem z dnia [...] września 2013 r. skarżący potwierdził, że 2/3 powierzchni międzyrzedzi na dzień kontroli nie było wykoszone. Stwierdził dalej, że wykoszone były wszystkie rzędy tak że sadzonki były dostępne i miały właściwe warunki. Nie wskazał na to ostatnie twierdzenie żadnego dowodu. Nie odniósł się do sporządzonych zdjęć podczas czynności kontrolnych i do okoliczności, że nie potwierdzają one jego argumentów i twierdzeń. Skarżący uczestniczył w czynnościach kontrolnych. Nigdy nie zakwestionował żadnych zdjęć dokonanych podczas kontroli na miejscu. Odmówił podpisania raportów i kilkakrotnie wnosił zastrzeżenia do nich przy czy jedynym argumentem było twierdzenie, że wcześniejsza kontrola przeprowadzona w dniu [...] czerwca 2013 r. przez B. Sp. z o.o. – [...] stwierdziła właściwe użytkowanie i nasadzenia ( jabłoni) na całym deklarowanym areale. Do zastrzeżeń skarżący dołączył zupełnie nieczytelny odpis z ww. protokołu z dnia [...] czerwca 2013 r. mimo, że ciążył na nim obowiązek złożenia dowodu we właściwej formie skoro podnosił okoliczności mające być potwierdzone tym dowodem. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, co skutecznie organ podnosił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Niezależnie od tego wskazać należy, że prawidłowo organ uznał, iż protokół z czynności jednostki certyfikującej nie odnosi się wprost do czynności objętych kontrolą na miejscu. Słusznie organ podniósł, że w czasie kontroli gospodarstwa ekologicznego kontrolerzy z jednostki certyfikującej nie przeprowadzają pomiarów kontrolowanych działek. Jednostki certyfikujące certyfikują jedynie produkty rolne oraz uprawy i nie mają uprawnień do kwalifikowania konkretnych działek. Nie daje im takich uprawnień ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. 116 poz. 975, art. 17) ani rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1, ze zm.).
W tym miejscu wskazać należy, że z fotokopii protokołu kontroli jednostki certyfikującej z dnia [...] czerwca 2013 r. załączonej do akt administracyjnych wynika, że podana przez jednostkę powierzchnia [...] ha została przeniesiona z poprzedniego protokołu kontroli z 2012 r., gdyż skarżący nie przedłożył wniosku o płatność (k 302 akt adm.). W protokole tym nie ma żadnej wzmianki aby kontrolujący dokonywali jakichkolwiek pomiarów.
Słusznie zatem organ wywiódł, że przedłożony dokument nie może stanowić podstawy do kwestionowania ustaleń inspektorów terenowych, którzy w ramach kontroli na miejscu dokonywali oceny upraw i ich powierzchni. Ta ocena jest negatywna dla skarżącego gdyż zgłoszona przez niego powierzchnia działek zadeklarowanych do płatności obejmowała części nieużytkowane rolniczo w wielkościach ustalonych podczas kontroli na miejscu. Bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność, że w październiku 2013 r. skarżący zgłosił wykonanie wszystkich zabiegów pielęgnacyjnych na całym zgłoszonym terenie, co potwierdziła kolejna kontrola z grudnia 2013 r. Wymóg zachowania norm przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich jest warunkiem koniecznym dla zachowania tego prawa.
Podkreślić należy, że kontrola na miejscu została przeprowadzona prawidłowo.
Potwierdza to dokumentacja sporządzona z tej czynności, w tym zdjęcia terenu.
Słusznie organ zaznaczał, że kontrola ma niezwykle doniosłe znaczenie dla skutecznego funkcjonowania systemu płatności w całej Unii Europejskiej. Stanowi gwarancję rzetelnego wydatkowania wspólnotowych środków budżetowych przeznaczonych na finansowanie tego instrumentu wsparcia dochodowego producentów rolnych. Dopiero po zakończeniu procedury kontrolnej można wydawać decyzje dotyczące płatności (ich przyznania lub odmowy przyznania). Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Kontrole na miejscu mają na celu: ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw/uprawy na danej działce rolnej, sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolne.
Ponieważ płatności stanowią jeden z instrumentów wspólnej polityki rolnej UE, mogą być przyznawane producentom rolnym spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne. Zgodnie z treścią art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr. 1122/2009 w przypadku gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Wyliczona kwota zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli niemożliwe jest odliczenie tej kwoty w całości zgodnie ze wspomnianym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, saldo należności zostaje anulowane.
Tak było w przedmiotowej sprawie.
Ze względu na stwierdzone różnice między powierzchnią stwierdzoną a powierzchnią zadeklarowaną do objęcia jednolitą płatnością obszarową płatność została odmówiona i została nałożona sankcja.
STAWKA JEDNOLITEJ PŁATNOŚCI OBSZAROWEJ DO 1 HA UPRAWY W 2013 R. ZOSTAŁA OKREŚLONA W ROZPORZĄDZENIU MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Z DNIA 14 LISTOPADA 2013 R. W SPRAWIE STAWKI JEDNOLITEJ PŁATNOŚCI OBSZAROWEJ ZA 2013 R. (DZ. U. Z 2013 R., POZ. 1334) I WYNOSIŁA [...] ZŁ.
KWOTA SANKCJI WYNIOSŁA: [...] ZŁ. WYLICZENIE I ZASTOSOWANIE SANKCJI PRZEZ ORGAN JEST PRAWIDŁOWE.
REASUMUJĄC SĄD NIE DOPATRZYŁ SIĘ NARUSZEŃ PRAWA ZARZUCANYCH PRZEZ SKARŻĄCEGO. W SPRAWIE NIE MOŻNA TEZ UZNAĆ ZASADNOŚCI ZARZUTU O WYSTĘPOWANIU SIŁY WYŻSZEJ W POSTACI ZNISZCZEŃ SPOWODOWANYCH PRZEZ DZIKI I JELENIE. POWYŻSZA OKOLICZNOŚĆ ZOSTAŁA PODNIESIONA PO TERMINIE PRZEWIDZIANYM ART. 31 ROZPORZĄDZENIA RADY (WE) NR. 73/2009, CO PRAWIDŁOWO ORGAN PRZEANALIZOWAŁ W SPRAWIE.
SĄD NIE UWZGLĘDNIŁ WNIOSKÓW DOWODOWYCH ZGŁOSZONYCH PRZEZ SKARŻĄCEGO W TRYBIE ART. 106 § 3 USTAWY Z DNIA 30 SIERPNIA 2002R. PRAWO O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI ( DZ. U. Z 2012 POZ. 270 J.T. ZE ZM., DALEJ P.P.S.A.) W POSTACI DOKUMENTU Z 5 ZDJĘĆ NIEOPISANEGO TERENU, BEZ DATY ICH SPORZĄDZENIA, KSEROKOPII OŚWIADCZENIA J. S. Z DNIA [...] CZERWCA 2015 R. O WYKASZANIU MIĘDZYRZEDZIA W SADZIE JABŁONIOWYM SKARŻĄCEGO ORAZ PROTOKOŁU Z [...] GRUDNIA 2015R. SPORZĄDZONEGO PRZEZ [...] NA OKOLICZNOŚĆ OGLĘDZIN SZKODY WYRZĄDZONEJ W ZADRZEWIENIU I SADZIE. POWYŻSZE DOKUMENTY SPORZĄDZONE SĄ PO ZAKOŃCZENIU POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO. NIE PODDAJĄ SIĘ KONTROLI SĄDU. NIE WIADOMO GDZIE I KIEDY ZROBIONO ZDJĘCIA. PROTOKÓŁ SZKODY DOTYCZY INNEGO OKRESU NIŻ OBJĘTY ZASKARŻONĄ DECYZJĄ, A OŚWIADCZENIE MA FORMĘ MAŁO CZYTELNEJ KOPII I NIE WSKAZUJE W JAKICH KONKRETNIE DATACH MIAŁY BYĆ DOKONANE KOSZENIA. ZATEM ZGŁOSZONE WNIOSKI DOWODOWE NIE SĄ PRZYDATNE DO ZGŁOSZONYCH OKOLICZNOŚCI. PONADTO SĄD PODNOSI, IŻ POSTĘPOWANIE SĄDOWOADMINISTRACYJNE MA NA CELU SKONTROLOWANIE DZIAŁAŃ ORGANU ADMINISTRACYJNEGO, A NIE ZASTĄPIENIE GO W CZYNNOŚCIACH USTALAJĄCYCH.
TYM SAMYM BRAK JEST PODSTAW DO ZAKWESTIONOWANIA PRAWIDŁOWOŚCI WYDANEGO W SPRAWIE ROZSTRZYGNIĘCIA.
Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. Zarzuty skargi o braku odniesienia się organu do protokołu jednostki certyfikującej są pozbawione zasadności.
Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło