II GSK 4623/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1898/15 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1898/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpatrzeniu wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] stwierdził, że A. B. podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia [...] lutego 2008 r. do dnia jej zaprzestania z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostanie zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. W odwołaniu od powyższej decyzji A. B. zarzucił m.in. brak podstawy prawnej do uznania go za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w sytuacji, gdy osobiście takiej działalności nie wykonuje i nie uzyskuje przychodów z tego tytułu. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] maja 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniósł, że A. B. od dnia [...] lutego 2008 r. jest wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o. Zdaniem organu, fakt nieuzyskiwania przez stronę jako wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przychodu związanego w jakikolwiek sposób z działalnością spółki jest bez znaczenia w świetle art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121, powoływanej dalej jako u.s.u.s.), gdyż w świetle tego przepisu za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Organ zauważył, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt SK 4/12 stwierdził, iż art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s., w zakresie odnoszącym się do wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jest zgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. A. B. złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością objęty ubezpieczeniem zdrowotnym nie posiada przychodu, z którego mógłby opłacać składki zdrowotne. Obejmowanie go obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym stanowi dyskryminowanie wobec prawa i naruszenie przepisów Konstytucji RP. Skarżący podkreślił, że podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą jest A. Sp. z o.o. a nie A. B., zaangażowany jedynie finansowo jako inwestor prywatny w osobę prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2016 r. oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przywołał treść przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a także orzecznictwo Sądu Najwyższego i stwierdził, że w przypadku wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w sytuacji spełniania przez nich warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu osoby jako wspólnika spółki z o.o., trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty i jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania przychodów. Sąd I instancji wyjaśnił ponadto, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo dokonał rozróżnienia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oraz kwestii naliczania i pobierania składek z tego tytułu, zaznaczając, iż to drugie należy do kompetencji ZUS. Istnienie obowiązku składkowego nie jest natomiast jednoznacznym następstwem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. W szczególności w świetle art. 82 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach, obowiązek uiszczania składek ubezpieczeniowych powiązany został z okolicznością uzyskiwania przychodów. Zastosowanie tych przepisów może być zależne od ustalenia, czy skarżący uzyskiwał przychody jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Jednak ustalenia te należą do ZUS w odrębnej sprawie, w której skarżący ma możliwość stosownego działania. A. B. złożył od wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 1898/15 skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, wydanie orzeczenia reformatoryjnego w trybie art. 188 p.p.s.a, rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię: a. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że prowadzenie pozarolniczej działalności jest tożsame z pojęciem działalności prowadzonej na podstawie przepisów o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej; b. art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach polegającą na błędnym uznaniu, że osobą prowadzącą działalność pozarolniczą we własnym imieniu jest wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. w sytuacji, gdy nie prowadzi on działalności definiowanej jako działalność gospodarcza w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej ani w rozumieniu przepisu art. 5a ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, że nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. nie prowadzi również działalności gospodarczej we własnym imieniu, gdyż działalność taką prowadzi spółka. Zdaniem skarżącego, ustawodawca w sposób niejednolity i dowolny dla potrzeb ubezpieczenia zdrowotnego, stworzył własną kategorię osób prowadzących działalność, przypisując przymiot prowadzenia działalności wspólnikowi jednoosobowej spółki z o.o. Tworzenie przez ustawodawcę nowych definicji nie służy przejrzystości i pewności stosowania prawa. Ustawy powinny się komplementarnie uzupełniać, a nie wzajemnie wykluczać. Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 2 w zw. z art. 1 pkt 54 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), do postępowań wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. stosuje się art. 182 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej. Z tej przyczyny w rozpoznawanej sprawie, wszczętej w dniu 19 czerwca 2015 r., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na rozprawie pomimo zawartego w skardze kasacyjnej oświadczenia strony o zrzeczeniu się rozprawy. W skardze kasacyjnej skarżący postawił zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, kwestionując przyjętą przez organy i zaakceptowaną przez Sąd I instancji wykładnię pojęcia osoby prowadzącej działalność pozarolniczą. Z treści art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach wynika, że do osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego należą m.in. osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą. W art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach zdefiniowano z kolei osobę prowadzącą działalność pozarolniczą jako osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W świetle przywołanych przepisów ustalenie, czy podmiot podlegać będzie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą, wymaga więc odwołania się do treści art. 8 ust. 6 u.s.u.s, który w pkt 4 stanowi, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie twierdzi, że nie był wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Podejmuje natomiast w istocie polemikę z treścią przytoczonych przepisów, kwestionując racjonalność przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań. Tymczasem organy władzy publicznej zobowiązane są do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP), zaś sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skoro organy prawidłowo zastosowały obowiązujące przepisy, z których jednoznacznie wynika, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest uważany za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą na potrzeby ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, to nie można uznać, iż w sprawie doszło do naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego. Dodatkowo należy zgodzić się z Sądem I instancji, że podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż nie uzyskiwał on żadnych przychodów w związku z byciem wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, może zostać wzięta pod uwagę przez właściwy organ jedynie w postępowaniu dotyczącym naliczenia i pobrania składek. Podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jest bowiem odrębną kwestią od tego, czy skarżący z tego tytułu jest obowiązany opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.