V SA/Wa 2934/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi L. i Z. małżonków C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia ... maja 2015 r. nr ... w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez (...) i (...) małżonków C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ... Nr ... z dnia ... maja 2015r. Decyzją tą SKO uchyliło decyzję Burmistrza .... Nr ... z dnia ... kwietnia 2015r. w części dotyczącej oznaczenia terminu dokonania zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie ... zł za rok 2011 i w kwocie ... zł wraz z odsetkami – wyznaczając ten termin na 15 dni od daty doręczenia decyzji SKO oraz utrzymało w pozostałej części decyzję Burmistrza. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prowadzone przez małżonków C. (dalej: Strona, Skarżący) ... otrzymało w okresie od .... 01. 2011r. do .....12. 2012r. dotację z budżetu Miasta ..., na zasadach określonych przepisami art. 90 ust. 2b ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty oraz z zastosowaniem Uchwały nr ... Rady Miejskiej w .... z dnia ... pażdziernika 2009r. a także Uchwały nr ... Rady Miejskiej w .... z dnia ... września 2011r. W 20011r. Miasto .... przekazało dotację ...zł oraz w 2012r. ... zł. Łącznie dotacja dla tego przedszkola wyniosła ... zł. Kwota ta, zgodnie z art. 90 ust.3d ustawy o systemie oświaty powinna być przeznaczona na dofinansowanie realizacji zadań Przedszkola w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej i wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez upoważnionych pracowników Urzędu Miasta w .... (dalej: UM) w dniach od .... września 2014r. do .... grudnia 2014r. ustalono że: 1. Na wydatki związane z realizacją zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, Przedszkole przeznaczyło kwotę ... zł ( w 2011r. – ... zł i w 2012r – .. zł). Wszystkie uznane za poniesione z dotacji wydatki dokumentowane były listami płac, rachunkami lub fakturami VAT bądź (sporadycznie) z prywatnych rachunków bankowych organu prowadzącego Przedszkole. 2. Na wydatki niezgodne z przeznaczeniem wykorzystano dotacje w kwocie ... zł ( w 2011r. – ... zł i w 2012r. – ...zł). Na łączną kwotę składają się wydatki na a) Opłaty za usługi telekomunikacyjne za trzy numery na łączną kwotę ... zł ( 2011r - ... zł w 2012r. – na ... zł) Ze środków dotacji uznane zostały za prawidłowo rozliczone wydatki za telefon stacjonarny, Internet i telefon komórkowy Dyrektora b) Obsługę prawną w 2011r. w wysokości ...zł , gdyż nie służy ona bezpośrednio wypełnianiu celów określonych ustawą o systemie oświaty (dalej: u.s.o.) Dotacja służy dofinansowaniu zadań realizowanych przez Przedszkole w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Obsługa prawna służy głównie realizacji zadań przypisanych organowi prowadzącemu ... i nie jest zakupiona w celu wypełniania zadań statutowych przedszkola. Zgodnie z art. 5 ust. 7 pkt 3 u.s.o. do zadań organu prowadzącego ... należy w szczególności zapewnienie obsługi administracyjnej, finansowej i organizacyjnej szkoły, w zw z tym wydatki na obsługę prawną przedszkola nie mogą być sfinansowane ze środków dotacji. c) Wydatki na raty leasingu do ... oraz do .... SA płacone w miesięcznych ratach oraz wydatki na zakup paliwa, materiałów eksploatacyjnych i ubezpieczenia samochodu w łącznej kwocie ... zł ( w 2011r. – ... ZŁ I W 2012R. – ... ZŁ). Umowy leasingu dotyczą samochodu osobowego ... i samochodu osobowego ... Strona wyjaśniała, że samochód służy m.in. do przewożenia przedmiotów niezbędnych do funkcjonowania przedszkola. Organ podkreślił jednak, że do przewozu dzieci na wycieczkę do ... był wynajmowany autobus, a posiłki dowożone były własnym transportem przez firmę cateringową. Strona nie przedłożyła żadnych dowodów, że samochód był wykorzystywany na cele związane z kształceniem, wychowaniem, opieką. Podniesiono także, że wydatki ze środków publicznych, zgodnie z art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy o finansach publicznych (dalej: u.f.p.) powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny z zachowaniem zasady optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów. Wskazano również, iż w większości przypadków pomoce dydaktyczne są dostarczane w formie darmowej dostawy przez sprzedawców. Wydatki zaś na spłatę rat leasingowych za samochody i ich eksploatację są niewspółmierne do osiąganych efektów; nie mogą więc być finansowane ze środków publicznych. Tak więc, samochody są wykorzystywane przez organ prowadzący Przedszkole do innych celów, nie związanych z realizacją zadań określonych w art. 90 ust. 3d u.s.o. , a więc wydatków poniesionych na raty leasingowe, paliwo, ubezpieczenie, materiały eksploatacyjne nie można zakwalifikować do poniesienia z dotacji. d) Wydatki poniesione w 2011r. na łączną kwotę .... zł, które zostały wystawione na ... z siedzibą w ... przy ul ...(radiomagnetofon, odtwarzacz, narożnik zewnętrzny, łaty sosnowe, wstęp na widowisko artystyczne, paliwo – wszystko zgodnie z fakturami). e) Wydatki na usługi gastronomiczne (abonament na obiady) oraz zakup nabiału - na łączną kwotę ... zł ( w 2011r – ... zł i w 2012r. .. zł). Korzystanie z posiłków jest odpłatne (art. 67a ust.1 u.s.o.) Z zapisów podatkowej księgi przychodów i rozchodów wynika, że Przedszkole otrzymało opłaty za dożywianie dzieci z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (MOPS).Finansowanie kosztów wyżywienia dzieci jest zadaniem wykraczającym poza zakres kształcenia, wychowania i opieki dzieci określony w art. 90 ust. 3d u.s.o.. Opłata za catering nie mieści się w kategorii wydatków bieżących i nie odpowiada celom wskazanym w ustawie s.o. f) Wydatki poniesione w 2011r. na zakup książek ,,Antyki. Poradnik Kolekcjonera’’ oraz ,,Muzeum Zaginionych Dzieł’’ – na kwotę ... zł. Stwierdzono, że zakupione książki mają charakter specjalistyczny, nie zostały zakupione w celach dydaktycznych dla przedszkolaków i nie stanowią literatury fachowej dla nauczycieli. Uczniowie ... powinni być beneficjentami finalnymi dotacji, a nie korzystali z zakupionych publikacji. Wydatek ten nie miał żadnego związku z działalnością edukacyjną placówki, nie było więc podstaw do uznania go za prawidłowo poniesiony ze środków dotacji. g) Wydatki poniesione na odsetki od nieterminowo uregulowanych zobowiązań za energię elektryczną na łączną kwotę ... zł. Wykorzystanie dotacji na zapłatę zawinionych przez ... odsetek od nieterminowych płatności nie mieści się w przeznaczeniu dotacji określonym w art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty. Pismem z dnia .... 03. 2015 r Strona została zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w sprawie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2011r. i w 2012r. przez ... z siedzibą w .... przy ul ... W związku z powyższym, po przeprowadzeniu postepowania dowodowego, na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. w związku z art. 252 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 885 ze zm.), dalej: u.f.p. , oraz art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty Burmistrz ... decyzją z dnia ... kwietnia 2015r nr ... orzekł o określeniu wysokości dotacji na 2011r. wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem na kwotę ... zł wraz z odsetkami w kwocie ... zł i o określeniu wysokości dotacji na 2012r. wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem na kwotę ... zł wraz z odsetkami w kwocie ... zł . Nakazał także zwrot wyżej wymienionych kwot w terminie 15 dni od doręczenia decyzji, wskazując rachunek bankowy Miasta .... Po złożeniu przez Stronę odwołania od powyższej decyzji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w .... decyzją z dnia ... maja 2015r. uchyliło decyzję Burmistrza .... w części dotyczącej oznaczenia terminu dokonania zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2011r. w kwocie ... zł wraz z odsetkami oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2012r w kwocie ... zł wraz z odsetkami i wyznaczyło ten termin na 15 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji organu odwoławczego, a w pozostałej części utrzymało zaskarżona decyzje w mocy. W uzasadnieniu organ powołał się na przepis art. 252 u.f.p., a także na przepisy u.s.o. podkreślając na co, zgodnie z przepisami mogą być przeznaczane dotacje. Podkreślił, że wydatki na raty leasingu płacone w okresach miesięcznych, wydatki związane z eksploatacją samochodów osobowych i ubezpieczeniem samochodu, wydatki na obsługę prawną, na usługi gastronomiczne (abonament za obiady) oraz zakup nabiału, wydatki na zakup 2 wymienionych wyżej książek – nie mieszczą się w pojęciu wydatków, na które mogą być przeznaczone dotacje o których mowa w art. 90 ust. 3d u.o.s.o. Brak jest bowiem związku przyczynowego bezpośredniego z określonymi przez ustawodawcę zadaniami przedszkola , na które może być wykorzystana dotacja. Nie są to również wydatki bieżące. Ponadto, jak wskazał organ, korzystanie z posiłków w stołówce jest odpłatne (art. 67a ust. 2 ustawy o systemie oświaty). Obsługa prawna służy głównie realizacji zadań przypisanych organowi prowadzącemu przedszkole i nie jest świadczona w celu wypełniania zadań statutowych przedszkola. Co do wydatków wystawionych na ..., to dotyczyły one niepublicznego przedszkola w ..., także prowadzonego przez małż. .... .Co do wydatków na 4 telefony komórkowe – nie były one dokonywane w sposób celowy i oszczędny z zachowaniem wymagań wskazanych w art. 44 ust. 3 pkt 1 u.f.p. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli L. i Z. małżonkowie ...., domagając uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ja poprzedzającej. Rozstrzygnięciu zarzucili błędną wykładnię przepisu art. 90 ust. 3d u.s.o. gdyż nie uwzględniono brzmienia przepisu z daty udzielania dotacji i uznano, że uchwała Rady Miejskiej w .... może mieć zastosowanie do całego roku 2011, a przecież jej postanowienia nie mogą działać wstecz. Skarżący zarzucił, że organy dokonały zawężonej wykładni przepisu przyjmując, że dofinansowanie może obejmować jedynie zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, realizowanej wobec uczniów przez konkretną szkołę. Nie uwzględniono, że prowadzenie szkół jest zadaniem własnym gminy. Zgodnie bowiem z art. 7 ust 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie edukacji publicznej, w tym prowadzenie przedszkoli, należy do zadań własnych gminy. Zgodnie z art. 105 u.s.o. jest to zadanie obowiązkowe. Skoro w tym zakresie gmina jest zastępowana przez podmioty niepubliczne, to nie można na nie przerzucać kosztów ogólnych związanych z funkcjonowaniem przedszkola. Koszty takie związane są bowiem bezpośrednio z kosztami kształcenia, wychowania i opieki. Strona podniosła również, że pojęcie ,,wydatki bieżące’’ nie zostało zdefiniowane w ustawie o systemie oświaty i powinno być rozumiane jako przeciwstawne do wydatków ponoszonych na inwestycje i zakupy inwestycyjne, zakup i objęcie akcji oraz wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego. Wykładni pojęcia ,,wydatków bieżących;; orzecznictwo dokonywało jako podstawy obliczania dotacji, a nie sposobu jej wykorzystywania. Wskazała, że trzeba rozdzielić sferę wydatkowania od sfery żródeł finansowania ustalonych, zaplanowanych wydatków. Zatem fakt, że część wydatków związanych z funkcjonowaniem przedszkoli publicznych znajduje swoje pokrycie w przychodach pochodzących z opłat uiszczanych przez rodziców, nie może prowadzić do zmiany ogólnej przewidzianej w budżecie kwoty wydatkowanej przez gminę na utrzymanie przedszkola publicznego. To wszystko, zdaniem Skarżącej, pozwala przyjąć, że wydatki poczynione na zakup żywności i usług cateringowych mieszczą się w pojęciu ,,wydatków bieżących’’ działalności niepublicznego przedszkola w sferze realizacji zadań opiekuńczych. Wydatkami bieżącymi są wydatki odnoszące się do pokrycia wydatków wynikających z wynagrodzenia i uposażenia osób zatrudnionych, składek od ich wynagrodzeń, zakupu towarów i usług, kosztów utrzymania oraz innych wydatków związanych z funkcjonowaniem i realizacją statutowych zadań tych jednostek. Ustawa o systemie oświaty nie zakazuje pozyskiwania innych środków służących finansowaniu wydatków bieżących, w tym pobierania tzw. opłat partycypacyjnych od rodziców. Strona stwierdziła, że przeznaczenie przez nią środków z dotacji gminnej na zakup żywności i usług cateringowych, pomimo obowiązku dokonywania opłat tych usług przez rodziców (wymóg z regulaminu) nie stanowi wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. W ocenie Skarżącej raty leasingu i pochodne związane z użytkowaniem przedmiotu leasingu, wydatki związane z obsługą prawną oraz poniesione na wyżywienie, mieszczą się w pojęciu wydatków określonych w art. 90 ust. 3d u.s.o. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2014r. Podniosła również, że w trosce o bezpieczeństwo osobiste dziecka, należy posiadać samochód osobowy, aby szybko – razie potrzeby – zapewnić szybką pomoc. Dodatkowo samochód to narzędzie służące dostarczaniu pomocy dydaktycznych potrzebnych w kształceniu i wychowaniu dzieci. Dostarczano nim książki farby, bloki rysunkowe itp. Wszystko po to, aby zwiększać efektywność nauki, a trudno sobie wyobrazić sytuację, w której bez samochodu osobowego można kilka razy w tygodniu dostarczać różne środki dla pokażnej liczby wychowanków. Co do rat leasingowych, Skarżąca powołała się na stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów z dnia ... lipca 2010r z którego wynika, że raty leasingowe są wydatkami bieżącymi w przypadku umowy leasingu operacyjnego. Wydatki na obsługę prawną i reklamę, telefony – są także związane z bieżąca działalnością przedszkola. Podkreślono także, iż Statut przedszkola nie zawiera żadnych postanowień w przedmiocie opłat za wyżywienie dzieci i zakresu kosztów nimi finansowanych, więc można wówczas pokryć takie koszty ze środków dotacyjnych. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015r. poz. 658 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, zaś w działaniach organów orzekających nie sposób dopatrzyć się uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem decyzji. Na początku WSA przypomina, że Skarżąca otrzymała w okresie od .... 01. 2011r. do ....12. 2012r. dotację z budżetu Miasta ... na zasadach określonych przepisami art. 90 usta. 2b ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty oraz z zastosowaniem Uchwały nr ... Rady Miejskiej w .... z dnia ... pażdziernika 2009r. a także Uchwały nr ... Rady Miejskiej w ... z dnia ... września 2011r. W 2011r. Miasto ... przekazało dotację ...zł oraz w 2012r. ... zł. Łącznie dotacja dla tego ... wyniosła ... zł. Kwota ta, zgodnie z art. 90 ust.3d ustawy o systemie oświaty powinna być przeznaczona na dofinansowanie realizacji zadań Przedszkola w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej i wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących. Organy zastosowały , przy dokonywaniu swej oceny, prawidłowy stan prawny i przepis który stanowił, że dotacje, o których mowa w ust. 1a-3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki. Z uwagi na brak definicji ,,wydatki bieżące’’ w u.s.o, należy posiłkować się u.f.p. w której takie wydatki są zdefiniowane przez negatywne zaprzeczenie. Wydatki bieżące to wydatki budżetu jednostki samorządu terytorialnego niebędące jego wydatkami majątkowymi. Zgodnie z art. 90 ust. 3d dotacje, o których mowa w ust. 1a-3b są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki. Należy zgodzić się z organem, że wydatki w postaci opłat za abonamenty i połączenia 4 telefonów komórkowych nie mogły zostać uznane za uzasadnione, związane z kształceniem, wychowaniem i opieką. Słuszne było uznanie za prawidłowo rozliczone wydatki na jeden telefon stacjonarny, jeden komórkowy Dyrektora i Internet. Ta ilość wystarcza na prawidłowe funkcjonowanie przedszkola i używanie w.wym. środków do zapewnienia opieki, zważywszy na wielkość placówki i ilość dzieci do niej uczęszczającej. Raty leasingowe oraz wydatki związane z eksploatacją 2 samochodów osobowych nie są bezpośrednio związane z zadaniami przedszkola. Tym bardziej, iż w warunkach konkurencyjnej gospodarki zakupione materiały i pomoce naukowe itp. są z reguły dowożone przez sprzedawcę , tym bardziej, że nie jest to działalność codzienna. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, przedmiotowe samochody sa wykorzystywane głównie przez organ prowadzący przedszkole do celów innych, nie związanych z realizacją zadań z art. 90 ust. 3d u.s.o. Także kwota ... zł, jako wystawiona na ..., nie może być w niniejszej sprawie rozliczona z otrzymanej przez Stronę dotacji, gdyż są to dwa zupełnie różne podmioty. Wydatki na obsługę prawną nie są także do rozliczenia z dotacji, gdyż nie mają bezpośredniego związku przyczynowego z określonymi przez ustawodawcę zadaniami przedszkola . Nadto , korzystanie z posiłków w stołówce w przedszkolu jest odpłatne, a Skarżąca otrzymała opłaty na dożywianie dzieci z MOPS, wiec nie ma racji Skarżąca, że przeznaczenie przez nią środków z dotacji gminnej na zakup żywności i usług cateringowych, pomimo obowiązku dokonywania opłat tych usług przez rodziców (wymóg z regulaminu) nie stanowi wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Dwie zakupione książki są na zupełnie innym poziomie wiedzy, niż niezbędna dla nauczyciela dostosowana do możliwości percepcyjnych przedszkolaków. Są to wydania bardziej specjalistyczne, dla kolekcjonerów i hobbystów, nie zaś dla potrzeb dydaktycznych i literatury fachowej przygotowującej nauczycieli do lekcji z przedszkolakami. Dla dzieci w wieku przedszkolnym są potrzebne wiadomości, które je zaciekawią i – przy okazji nauczą - na bardziej ogólnym poziomie. Pozyskanie tego typu wiadomości, w dobie internetu, nie jest , zdaniem Sądu, trudne. Również odsetki od nieterminowych zobowiązań nie mieszczą się w przeznaczeniu dotacji określonym w art. 90 ust. 3d u.s.o. Zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od stwierdzenia okoliczności ich niezgodnego wykorzystania. Art. 44 ust. 3 stanowi, iż wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny. Dlatego, podzielając w pełni argumenty organu zawarte w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż rozstrzygniecie jest prawidłowe i słuszna i na zasadzie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.