I OSK 2774/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek del. WSA Rafał Wolnik (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub - Marciniak po rozpoznaniu w dniu 13 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 sierpnia 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 341/16 w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 341/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...]r., nr [...], w przedmiocie skierowania na badania lekarskie, oddalił skargę. W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne: Na skutek wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. , Starosta L. wszczął postępowanie w sprawie skierowania skarżącego na badania lekarskie celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. Podstawą do wszczęcia tego postępowania stała się opinia biegłych psychiatrów sporządzoną na potrzeby postępowania karnego, z której wynikało, że skarżący jest uzależniony od alkoholu. Starosta L. decyzją z dnia [...]r. orzekł o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w zakresie prawa jazdy kat. A i B. Organ uznał, że uzależnienie skarżącego od alkoholu, które zostało stwierdzone w opinii sądowo - psychiatrycznej, stanowi przesłankę skierowania go na badania lekarskie. Istnieją bowiem zastrzeżenia z punktu widzenia możliwości sprawnego kierowania przez skarżącego pojazdem. Na skutek odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. , zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzją, utrzymało w mocy decyzję Starosty. Kolegium, powołując się na przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (obecnie: Dz.U. z 2017 r., poz. 978 z późn. zm.), zwanej dalej u.k.p., stwierdziło, że informacja wynikająca z opinii sądowo – psychiatrycznej, potwierdza zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, bowiem biegli rozpoznali zespół uzależnienia od alkoholu, stąd zasadnym jest wydanie na gruncie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie. Kolegium wskazało, że celem ww. przepisu jest zagwarantowanie bezpieczeństwa ruchu przy równoczesnym zachowaniu praw podmiotowych osób, które na te badania są kierowane, przy czym ustawa nie precyzuje jakiego rodzaju zastrzeżenia mają powstać. Podstawą wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie jest wiarygodna informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia, nie jest natomiast wymagane ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił organom naruszenie: art. 75 pkt 1 ust. 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) i ust. 2 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię i w konsekwencji bezpodstawne stwierdzenie, że w przypadku skarżącego istnieją zastrzeżenia co do stanu zdrowia tego rodzaju, iż uzasadniają wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania na badania, podczas gdy postępowanie takie powinno stanowić wyjątek od zasady i być prowadzone w sytuacjach wyjątkowych oraz oparcie się na przepisie, który reguluje procedowanie na podstawie zawiadomienia właściwych organów orzekających o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy, gdy tymczasem w sprawie wniosek złożył prokurator rejonowy. Skarżący zarzucił też naruszenie przepisów postępowania. Skarżący odniósł się do poszczególnych stwierdzeń opinii sądowo – psychiatrycznej, w której przyjęto, że nie wykazuje zaburzeń psychotycznych i nie jest upośledzony umysłowo, zatem generalnie rzecz ujmując z opinii nie wynika, zdaniem skarżącego, by miał stanowić zagrożenie w bezpieczeństwie w ruchu drogowym. Odnosząc się do podkreślanej w trakcie postępowania kwestii uzależnienia od alkoholu, skarżący zwrócił uwagę, że zobowiązany wyrokiem Sądu do leczenia odwykowego – podjął je i uczęszcza regularnie do grupy AA. Aktualne badania GGTP (próba wątrobowa) potwierdzają zaprzestanie spożycia alkoholu. Załączył stosowne zaświadczenie prowadzącego grupę AA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., wskazał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji na wstępie przytoczył treść art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) i art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Wskazał, że te regulacje nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia są wystarczające do skierowania danej osoby na badania lekarskie. Odwołując się do orzecznictwa Sąd zauważył, że zwrot "uzasadnione zastrzeżenia" należy interpretować zgodnie z celem ustawy, którym jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jedną z istotnych przesłanek bezpieczeństwa ruchu jest stan zdrowia kierowcy. Od dyspozycji zdrowotnej kierowcy w dużym stopniu zależy bowiem bezpieczeństwo ruchu, tj. innych uczestników ruchu drogowego, a jakiekolwiek niedomagania kierowcy w tym zakresie są czynnikiem wpływającym na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie trafnie organy uznały, że zachodzą i to uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego, zwłaszcza, że argumentację tę podzielił uprzednio Sąd Rejonowy w L. , który wyrokiem z dnia [...] r., jak przyznał sam w skardze skarżący, zobowiązał go do podjęcia leczenia odwykowego. Ponadto, skoro skarżący posiada prawo jazdy, zaszła w takim stanie rzeczy konieczność przeprowadzenia badania lekarskiego, które jednoznacznie stwierdzi, czy uzależnienie skarżącego od alkoholu może stanowić w tym przypadku przeciwskazanie do kierowania pojazdami. W ocenie Sądu, informacja - pochodząca od Prokuratora, znajdująca swoje odzwierciedlenie w opinii sądowo – psychiatrycznej, stanowi informację wiarygodną. Zawiadomienie pochodzące od takiego organu może i powinno stanowić podstawę do wydania decyzji w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie. Wątpliwości w tej mierze nie usuwa fakt odbywania terapii dla osób uzależnionych, uczęszczanie na mitingi AA, czy też pozytywne próby wątrobowe, gdyż okoliczności te pozostają bez związku z medyczną oceną zdolności zdrowotnych do prowadzenia przez skarżącego pojazdów. W ocenie Sądu organy nie naruszyły też inkryminowanych przez skarżącego przepisów postępowania administracyjnego. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie: 1. art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszenie prawa materialnego art. 75 pkt. 1 ust. 5 u.k.p. poprzez błędne uznanie, że stan zdrowia skarżącego jest takiego rodzaju i takiego natężenia, że uzasadnia wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania na badania, podczas gdy postępowanie takie powinno stanowić wyjątek od zasady i być stosowane jedynie w wyjątkowych i mocno uzasadniających przypadkach; 2. art. 151 p.p.s.a w zw. z naruszeniem art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i w niezbędnym zakresie i nie podjęcie wszelkich czynności, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tj. oparcie się organu na jedynym dowodzie jakim była opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona na potrzeby postępowania karnego, która w niniejszym postępowaniu była dowodem ze zwykłego pisma urzędowego (ale też nie w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a.), a nie dowodem naukowym. Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie celem ponownego rozpoznania, o rozpoznanie skargi na rozprawie oraz o zasądzenie wynagrodzenia pełnomocnika za II instancję oświadczając, że skarżący nie uiścił tego wynagrodzenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie swoich zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty okazały się bezpodstawne. W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek argumentacji pozostawał jednak w ścisłym związku, co uzasadniało łączne ich rozpoznanie. Zarzuty koncentrowały się zasadniczo wokół naruszenia postanowień art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. W związku z tym wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega, z zastrzeżeniem ust. 4, osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Stosownie zaś do art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Naczelny Sąd Administracyjny, jak i wojewódzkie sądy administracyjne, już wielokrotnie na tle podobnych spraw wskazywały, że powyższe regulacje prawne nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia należy uznać za wystarczające do skierowania danego kierowcy na badania lekarskie. Mowa jest w nich bowiem tylko, by były one uzasadnione i poważne. Oznacza to, że właściwy organ administracji, po otrzymaniu informacji, poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy, winien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, iż uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy. Sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza zatem przede wszystkim, iż winny być one oparte na wiarygodnych podstawach. Za takie zaś z pewnością można uznać opinię sądowo-psychiatryczną stwierdzającą, że skarżący jest uzależniony od alkoholu, jak i orzeczenie sądu o zastosowaniu wobec niego obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu. Nie ma przy tym znaczenia, że ww. opinia sądowo-psychiatryczna została wydana na potrzeby innego postępowania niż administracyjne. Jeśli bowiem wynikały z niej uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia strony pod kątem możliwości kierowania pojazdami, to nie można skutecznie zarzucać organowi, iż wziął pod uwagę zawarte w takiej opinii wnioski, zwłaszcza, że stanowiły one podstawę do wydania przez sąd powszechny postanowienia orzekającego obowiązek poddania się przez skarżącego leczeniu odwykowemu. Organ dokonując oceny zaistniałej w tym przypadku sytuacji, miał bowiem na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, to jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest bowiem czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym pozostaje by wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również zdrowiu i życiu wszystkich innych użytkowników dróg. Skoro więc w przedmiotowej sprawie zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego pochodziły z wiarygodnego źródła oraz były uprawdopodobnione stosowną dokumentacją, to należało uznać, że stan faktyczny sprawy został w toku postępowania administracyjnego prawidłowo wyjaśniony a zatem nie doszło do istotnego uchybienia przez organy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Nie budziło zatem również wątpliwości, iż przyjęta w tym wypadku przez organy a następnie Sąd Wojewódzki wykładnia art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p., była prawidłowa. O tym bowiem, jakie badania winny być w tym konkretnym przypadku przeprowadzone nie decydował organ ani Sąd, a zdecyduje dopiero zespół uprawnionych lekarzy. Bez znaczenia dla sprawy pozostawał przy tym fakt odbywania przez skarżącego terapii albowiem fakt ten pozostaje bez związku z medyczną oceną zdolności zdrowotnych do prowadzenia pojazdów silnikowych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z tytułu pomocy prawnej świadczonej z urzędu, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Należne natomiast od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.