I OZ 686/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. G. na postanowienie zawarte w pkt 3) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SAB/Łd 16/16 zasądzające od Starosty Sieradzkiego na rzecz K. G. kwotę 361,20 (trzysta sześćdziesiąt jeden i 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi K. G. na bezczynność Starosty Sieradzkiego w przedmiocie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SAB/Łd 16/16, w pkt 1) zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego dotyczącego podania informacji w zakresie miesięcznego kosztu utworzenia/funkcjonowania każdego etatu radcy prawnego zatrudnionego w urzędzie – w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; w pkt 2) stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w pkt 3) zasądził od Starosty Sieradzkiego na rzecz skarżącego K. G. kwotę 361,20 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyroku w części odnoszącej się do pkt 3) Sąd wskazał, że nie uwzględnił w całości wniosku skarżącego o zasądzenie tytułem kosztów zastępstwa adwokackiego kwoty 480 zł, ponieważ wziął pod uwagę nakład pracy ustanowionego w sprawie pełnomocnika sprowadzający się wyłącznie do napisania skargi. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie miał miejsce "uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), wskutek czego uprawnione stało się miarkowanie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika skarżącego poprzez dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zawiłości sprawy i koniecznego nakładu pracy pełnomocnika. Sąd wskazał, że z urzędu wiadomym mu jest, iż ten sam skarżący, reprezentowany przez tego samego pełnomocnika wywiódł bardzo wiele skarg na bezczynność organów związaną z udostępnianiem informacji publicznej, co powoduje, iż nakład pracy pełnomocnika związany ze sporządzaniem kolejnych zbliżonych w treści skarg nie jest znaczny, niekiedy nawet znikomy, sprowadzający się do powielenia wręcz treści skargi i wskazania jej adresata. Sąd uznał, że w takiej sytuacji właściwe będzie przyznanie wynagrodzenia w wysokości połowy stawki wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Sąd podał przy tym, że taka wysokość wynagrodzenia odpowiada zresztą wysokości wynikającej z poprzednio obowiązujących przepisów - § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013 r., poz. 461 ze zm.). Na postanowienie zawarte w pkt 3) powołanego wyżej wyroku zażalenie wniósł K. G. wnosząc o jego zmianę i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania za I instancję w kwocie 601,20 zł w miejsce zasądzonej kwoty 361,20 zł oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zarzucono naruszenie art. 206 p.p.s.a., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskutek błędnego przyjęcia, że uzasadniony przypadek w rozumieniu tego przepisu stanowi wcześniejsze wniesienie przez skarżącego skarg na bezczynność w udzieleniu informacji publicznej, pomimo, że dotyczyły one innych organów i wniesione zostały w sprawach, w których istota sporu była całkowicie odmienna od tej z niniejszej sprawy, a nadto przez nieuwzględnienie okoliczności, że organ nie uznał skargi na bezczynność choćby w części, a w konsekwencji bezpodstawne obciążenie kosztami zastępstwa adwokackiego ponad kwotę 240 zł skarżącego. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że w sprawach z 2014 i 2015 roku spory prowadzone były z prezesami niektórych sądów powszechnych i dotyczyły kwestii tego, czy data urodzenia sędziego takiego sądu i miejscowość jego zamieszkania stanowi informacje publiczną. Podkreślono, że nie są one tożsame ani pod względem podmiotowym, ani tym bardziej przedmiotowym z niniejszą sprawą. Podniesiono, że Sąd swoim orzeczeniem o kosztach postępowania w istocie przerzuca odpowiedzialność za zaistniałą sytuację na skarżącego. Czynienie bowiem skarżącemu zarzutu, że dochodzi swoich praw wytaczając skargi na bezczynność organów przed sądami administracyjnymi jest dla skarżącego niezrozumiałe. Kwestia ta bowiem jest całkowicie zależna od tego, w jaki sposób organy rozpatrują wnioski o udzielenie informacji publicznej, na co skarżący nie ma przecież żadnego wypływu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie zaś do art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (§ 2). Wyjątek od powyższej zasady uregulowany jest w art. 206 p.p.s.a., który – po zmianie wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) – stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W nowym brzmieniu powołany przepis obowiązuje od dnia 15 sierpnia 2015 r., kiedy to weszła w życie ustawa zmieniająca. Zatem w nowym stanie prawnym uznanie, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części nie jest uzależnione od konieczności częściowego uwzględnienia skargi. Ustalenie, czy w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek zależy od swobodnej oceny sądu. Ocena ta musi jednak uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji stosując art. 206 p.p.s.a. podkreślił, że nakład pracy ustanowionego pełnomocnika sprowadzał się wyłącznie do napisania skargi. Ponadto Sąd wskazał, że z urzędu jest mu wiadomo, iż skarżący reprezentowany przez tego samego pełnomocnika, wywiódł wiele skarg na bezczynność organów związaną z udostępnianiem informacji publicznej, a zatem uprawnione stało się miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika poprzez dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zawiłości sprawy i koniecznego nakładu pracy pełnomocnika. Z oceną dokonaną przez Sąd I instancji należy się zgodzić. W istocie bowiem aktywność adwokata w niniejszej sprawie sprowadzała się tylko do napisania skargi. Nie można zatem uznać, że wkład pracy pełnomocnika i charakter sprawy przyczyniły się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Także okoliczność, że skarżący – reprezentowany każdorazowo przez adwokat M. T. – wniósł do wojewódzkich sądów administracyjnych szereg skarg na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, dawała podstawę do zastosowania art. 206 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.