I SA/Rz 187/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ WSA Jarosław Szaro Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi J. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. I SA/Rz 187/16 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia J. T. (dalej: zobowiązany/skarżący), na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2015r., nr [...], w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], wystawionych przez wierzyciela - "A" S.A., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Z uzasadnienia decyzji oraz akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego (organ egzekucyjny) prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...] do [...], wystawionych w dniu 22 września 2014r. przez wierzyciela - "A" S.A. na należności z tytułu opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych (dalej: rtv). Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 12 listopada 2014r., dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego. Wnioskiem z dnia 23 kwietnia 2015r. zobowiązany wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych, na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz. 1619 ze zm.) – dalej: u.p.e.a. Zobowiązany zarzucił, że "A" bezzasadnie uchyla się od przesłania dowodu doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, kierując jednocześnie wniosek o egzekucję należności pieniężnych i wystawiając tytuły wykonawcze. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 61 a § 1 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a, Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na powyższe postanowienie zobowiązany złożył zażalenie, po rozpatrzeniu którego, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015r., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ponownym postępowaniu Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 21 lipca 2015r., zwrócił się do Wierzyciela - "A" S.A. z zapytaniem, czy w stosunku do zobowiązanego istnieją przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego na postawie art. 59 § 1 pkt 1-4,7,9 u.p.e.a. Udzielając odpowiedzi w piśmie dnia 12 października 2015r., wierzyciel stwierdził, że brak jest podstaw do umorzenia, czy też zawieszenia postępowania egzekucyjnego, przedmiotowe tytuły wykonawcze są w pełni zasadne. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że w styczniu 1996r. dokonano rejestracji odbiorników rtv na dane osobowe i adresowe zobowiązanego i nadano numer książeczki [...]. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru [...], stanowiącego dowód zarejestrowania odbiorników rtv, zastępującego imienne książeczki, zostało wygenerowane w dniu 16 maja 2008r. Następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2015r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych. Na powyższe postanowienie zobowiązany złożył zażalenie, po rozpatrzeniu którego, powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015r., Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, że w sprawie nie wystąpiły, określone w art. 59 § 1 u.p.e.a., przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych. Wyjaśnił, że organ egzekucyjny jest obowiązany umorzyć postępowanie egzekucyjne, jeżeli w sprawie zachodzi chociażby jedna z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. W przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego kluczowe znaczenie ma zatem ustalenie, czy taka przesłanka w okolicznościach faktycznych sprawy występuje. Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do treści § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342) – dalej: rozporządzenie z dnia 25 września 2007r., dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników, stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, zaś operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1 indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Za bezzasadny organ II instancji uznał zarzut zobowiązanego, że nie składał on wniosku o rejestrację odbiorników rtv oraz że nie otrzymał informacji o nadaniu przez "A" S.A. indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wskazał, że z pisma wierzyciela z dnia 30 września 2014r. przesłanego do zobowiązanego wynika, że w miesiącu styczniu 1996r. dokonano rejestracji odbiorników rtv na dane osobowe i adresowe zobowiązanego, której został nadany numer książeczki [...]. Wpłaty na konto wpływały do grudnia 2007r. i świadczyły jednoznacznie o wcześniejszej rejestracji odbiorników rtv. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...], stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników rtv, a zastępujące dowód zarejestrowania odbiorników rtv w formie imiennej książeczki, zostało wygenerowane w dniu 16 maja 2008r. Z ustaleń organu I instancji wynika, że "A" S.A. nie dysponuje dokumentem potwierdzającym dopełnienie przez zobowiązanego w urzędzie pocztowym wymaganych formalności w zakresie wyrejestrowania odbiorników rtv, nie odnotowano też dopełnienia formalności uprawniających do zwolnienia z opłat abonamentowych, a także nie otrzymano zwrotów kierowanej do zobowiązanego korespondencji. W ocenie organu II instancji, jeżeli obowiązek istniał w dacie wszczęcia egzekucji i istnieje nadal, brak podstaw do umorzenia egzekucji z uwagi na przesłankę zawartą w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., zasadnie zatem organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie organu odwoławczego zobowiązany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, w której zarzucił, że wystawione przez "A" tytuły wykonawcze dotyczące należności z tytułu zaległych opłat abonamentu rtv, obejmujące okres od stycznia 2009r. do marca 2014r., zostały wydane niezgodnie z przepisami rozporządzenia z dnia 25 września 2007r. Skarżący podniósł, że nie składał wniosku o rejestrację odbiornika rtv, określonego w § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia, nie otrzymał też informacji o nadaniu przez "A" S.A. indywidualnego numeru identyfikacyjnego, o którym mowa w § 3 ust. 2 tego rozporządzenia. Podkreślił, że według § 5 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia są to dowody zarejestrowania odbiorników, z przepisu tego wynika bowiem, że w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, tj. od 13 grudnia 2008r., operator publiczny powinien nadać posiadaczom imiennych książeczek opłat abonamentowych indywidualny numer identyfikacyjny i powiadomić o tym użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) - dalej: P.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela - "A" S.A. z tytułu zaległych opłat abonamentowych rtv. Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w okolicznościach faktycznych sprawy zaistniała podstawa do umorzenia prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Przesłanki stanowiące podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego określone zostały w przepisie art. 59 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym, postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Postępowanie egzekucyjne może być umorzone także w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.). Orzekające w niniejszej sprawie organy stanęły na stanowisku, że w sprawie nie wystąpiła żadna z określonych w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego. Według skarżącego natomiast, postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone z uwagi na brak podstaw do wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych, gdyż nie zarejestrował on odbiorników rtv i nie został powiadomiony o nadaniu przez "A" S.A. indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Jako podstawę umorzenia skarżący wskazał art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko organów egzekucyjnych stwierdzające brak podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Określona w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. przesłanka, na którą powołuje się skarżący, uzasadniałaby umorzenie postępowania egzekucyjnego w przypadku stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa. Z podnoszonych przez skarżącego okoliczności, tj. braku zarejestrowania przez niego odbiornika rtv i nie otrzymania przez skarżącego zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, należy wnioskować, że rozważenia wymaga również przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego określona w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uzasadniająca umorzenie tego postępowania w przypadku stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekwowany obowiązek nie istniał, tj. nie powstał przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2010 r., II FSK 701/09, LEX nr 745810). W niniejszej sprawie egzekwowany obowiązek dotyczy uiszczania opłaty abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych (rtv) i wynika z przepisów ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014r., poz. 1204 ze zm.) – dalej: ustawa o opłatach abonamentowych. Stosownie do art. 2 ww. ustawy za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe (ust. 1), domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika (ust. 2), obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (ust.3), opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny, z zastrzeżeniem ust. 5.(ust.4). Co do zasady, odbiorniki rtv podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. – Prawo pocztowe. W ocenie Sądu, skoro podstawę do wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych stanowił wprost przepis prawa, egzekucja egzekwowanego obowiązku znajduje pełne oparcie w obowiązujących przepisach. Brak też podstaw do uznania, że egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią przepisu prawa. Zdaniem Sądu, stanowisko skarżącego, że brak doręczenia mu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego powoduje niemożność dochodzenia zaległych opłat abonamentowych, nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. W ocenie Sądu, brak podstaw do uznania, że z dniem 12 grudnia 2008r., tj. z upływem terminu wskazanego w § 5 rozporządzenia z dnia 25 września 2007r., który to przepis ustanawiał obowiązek nadania numeru identyfikacyjnego i powiadomienia o tym użytkownika, wygasła rejestracja dotychczasowych użytkowników. W terminie tym "A" S.A., zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym, nie dokonując przy tym zmian w zakresie rejestracji odbiorników, tj. anulowania czy ponownej ich rejestracji. Należy wskazać, że na podstawie § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007r., "A" S.A. zobowiązana była do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, przez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do tego rozporządzenia. W orzecznictwie sądowoadmnistarcyjnym jednolicie prezentowane jest stanowisko, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007r. sformułowanie "powiadomienie", oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007r. Powyższy przepis nie przewiduje bowiem obowiązku doręczenia stronie powiadomienia, a jedynie jego przesłanie. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest zatem niezbędne dysponowanie przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru powiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 grudnia 2015r., sygn. akt I SA/Op 516/15, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 października 2014r., sygn. akt I SA/GL 518/14, publ. CBOiS). Z powyższych względów, brak dysponowania przez "A" S.A. dowodem doręczenia skarżącemu przedmiotowego zawiadomienia, nie stanowi naruszenia obowiązku określonego w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007r. Podkreślenia wymaga także, że skarżący dopatruje się niezgodności egzekwowanego obowiązku z treścią przepisu rozporządzenia z dnia 25 września 2007r., podczas gdy - jak to już zostało wyjaśnione - obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej wynikał z przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, nie zaś z przepisów ww. rozporządzenia. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego dotyczących braku złożenia przez niego wniosku o rejestrację odbiorników rtv, Sąd stwierdza, że nie znajdują one potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, z którego wynika, że skarżący takie odbiorniki zarejestrował w styczniu 1996r. i do grudnia 2007r. dokonywał wpłat z tytułu opłaty abonamentowej na konto "A" S.A. Z powyższych względów, twierdzenia skarżącego upatrujące przyczyn nieistnienia obowiązku lub określenia obowiązku niezgodnie z przepisem prawa w braku doręczenia mu przez "A" S.A. zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego nie mogą wywrzeć oczekiwanego przez niego skutku w postaci umorzenia postępowania egzekucyjnego. Należy nadmienić, że generalną zasadą egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym, a procedura określona w art. 29 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co do zasady nie służy ustaleniu, bądź określeniu tego obowiązku. Z powyższych względów, w ocenie Sądu, organ egzekucyjny nie miał w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego obowiązku dokonywania szczegółowych ustaleń dotyczących rejestracji odbiorników przez skarżącego, gdyż nie należy to do tego postępowania. W ocenie Sądu, organy egzekucyjne prawidłowo dokonały analizy podnoszonych przez skarżącego okoliczności, a postępowanie poprzedzające wydanie swych rozstrzygnięć, prowadziły zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami k.p.a. Ocena okoliczności faktycznych sprawy - podnoszonych przez skarżącego oraz tych, do których rozważenia organy egzekucyjne zobowiązane były z urzędu - prowadząca do uznania, że w stanie faktycznym sprawy brak było podstaw do umorzenia postępowania, jest prawidłowa i znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z powyższych względów, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.