I FZ 162/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Krystyna Chustecka po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 478/16 odmawiające przywrócenia terminu do uzupełniania braków formalnych skargi w sprawie ze skargi P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy od października do grudnia 2010 r. oraz od lipca do października 2011 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 478/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 grudnia 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy od października do grudnia 2010 r. oraz od lipca do października 2011 r., odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że odrzucił wniesioną przez skarżącą skargę z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych. Następnie wyjaśnił, że pismem z dnia 24 marca 2016 r. skarżąca złożyła do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia braków formalnych skargi, podnosząc, że w związku z tłumaczenie członkom zarządu "obcej" spółki odmienności wymogów wykazywania reprezentacji spółki w Anglii w stosunku do tej w Polsce, "skomplikowane" uzyskiwanie dokumentów w wersji papierowej z "elektronicznych" rejestrów, trudny dostęp w Anglii do podmiotów zajmujących się poświadczaniem za zgodność z oryginałem dokumentów, czasochłonność tłumaczenia dokumentów na język polski i długotrwały obieg korespondencji pocztowej pomiędzy Polską a Anglią. W ocenie Sądu wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, co skutkowało odmową przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że spółka jest reprezentowana w przez profesjonalnego pełnomocnika, do którego obowiązków należy zapewnienie poprawnego umocowania i zagwarantowanie, na każdym etapie postępowania, wykazania poprawności tego umocowania. W ocenie Sądu jeżeli nie żądano od spółki wykazania sposobu reprezentacji na poprzednich etapach postępowania (podatkowego), to nie zwalniało jej to, ani – tym bardziej – jej pełnomocnika - z obowiązku zapewnienia poprawnego umocowania i zachowania gotowości do wykazania poprawnego umocowania. Nadto Sąd dodał, że nie są okolicznościami uzasadniającymi uprawdopodobnienie braku winy ani organizacja pracy prawników poświadczających za zgodność z oryginałem, ani skomplikowana procedura uzyskiwanie dokumentu z rejestrów elektronicznych, podobnie jak uzyskanie tłumaczenia przysięgłego. Są to przesłanki wnioskowania o organizacji pracy i organizacji sposobu wykonania wezwania przez spółkę, a w szczególności przez podmioty świadczące jej pomoc prawną. Natomiast organizacja pracy spółki czy reprezentujących ją pełnomocników są zmiennymi zależnymi wyłącznie od tych podmiotów. Także "trudności" związane z korespondencją pocztową nie są tą przesłanką, ponieważ sposób dostarczenia dokumentów z Anglii i rodzaj przesyłki, jak też wybór operatora (kuriera), pozostawał w gestii strony, posiadającej w Polsce adres do doręczeń. Mając na uwadze zarysowane zmienne, stałe i niezmienne (od lat) wymogi w polskich sądach oraz to, że spółka dysponująca profesjonalną, polską pomocą prawną powinna być gotowa do wykazania sposobu reprezentacji W świetle powyższych uwag, w ocenie Sądu, nie sposób dać wiary argumentom skarżącej, iż uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych nastąpiło bez winy strony. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik skarżącej kwestionując je w całości. Orzeczeniu temu zarzucono naruszenie art. 86 P.p.s.a. poprzez niezasadne uznanie, że skarżąca nie dotrzymała terminu ze swojej winy. Mając na uwadze powyższe pełnomocnik wniósł o uwzględnienie zażalenia i przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, dołożył wszelkich starań aby dochować terminu wskazanego w wezwaniu, jednak z uwagi na urzędową procedurę wewnętrzną w Wielkiej Brytanii, tj. terminy uzyskania wymaganych dokumentów z urzędów i ich tłumaczenie przysięgłe przekroczyły wskazany termin. Łączny czas wykonania wszystkich czynności wyniósł 24 dni. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 zdanie 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 P.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 P.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 P.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia terminu wyznaczonego przepisami prawa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumenty podniesione przez skarżącą spółkę nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych. Zauważyć należy, że skarżąca spółka była reprezentowana przez pełnomocnika wykonującego zawód doradcy podatkowego. W takim przypadku przy dokonywaniu oceny czy uchybienie terminowi nie było zawinione, należy brać pod uwagę miarę staranności, wynikającą z profesjonalnego charakteru świadczonych usług prawnych. Skarżąca podała jako przyczyny uchybienia terminu: trudności z wyjaśnieniem Zarządowi skarżącej spółki zasadności wezwania o dokument, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa, skomplikowana i czasochłonna procedura uzyskiwania dokumentu z rejestrów elektronicznych, ograniczona dostępność usługi poświadczenia dokumentów w Wielkiej Brytanii, wydłużony czas dostarczania przesyłek pocztowych pomiędzy Wielką Brytanią i Polską, konieczność wykonania tłumaczenia przysięgłego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można przyjąć, by tego rodzaju okoliczności świadczyły o zachowaniu najwyższej staranności w prowadzeniu sprawy, a co za tym idzie, by mógł zostać uznany za błąd niezawiniony. Z przedstawionych powodów należało podzielić ocenę dokonaną przez Sąd I instancji, że skarżąca nie wykazała braku zawinienia w dochowaniu terminu. Wskazać należy, że skarżąca spółka podejmując decyzję o rozpoczęciu działalności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, powinna należycie chronić swoje interesy, między innymi poprzez przygotowanie dokumentów wskazujących na prawidłowe umocowanie osób udzielających w imieniu spółki pełnomocnictw do reprezentowania jej w szczególności w postępowaniach sądowoadministracyjnych. Skarżąca spółka podejmując czynności przed polskim sądem administracyjnym powinna liczyć się z tym, że obowiązują ją wszystkie przepisy regulujące postępowanie przed tym sądem, w tym przepisy dotyczące obowiązku wykazania umocowania do działania w imieniu spółki. Przepisy te nie uzależniają biegu terminu na dokonanie określonej czynności od odmiennych praktyk w systemach prawnych innych krajów. Spółka korzystała z usług zawodowego pełnomocnika, który powinien w taki sposób układać organizację swojej pracy, aby był w stanie uchronić swoich mocodawców od niekorzystnych skutków upływu terminów przewidzianych w przepisach na dokonanie określonej czynności. Zgodzić należy się z sądem I instancji, że do obowiązków profesjonalnego pełnomocnika należy zapewnienie poprawnego umocowania i wykazanie tego umocowania na każdym etapie postępowania. Obowiązek taki wynika wprost z ustawy procesowej, która w art. 28 § 1 P.p.s.a. stanowi, że osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Osoby te mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 P.p.s.a.). Wykazanie umocowania wymaga formy dokumentu, a zwykle będzie to dokument urzędowy, odpis z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 P.p.s.a.). Przepisy te są jasne i czytelne. Odnośnie zarzutu, że w trakcie postępowania podatkowego i postępowania odwoławczego pełnomocnik skarżącej złożył odpowiednie dokumenty potwierdzające umocowanie do reprezentacji skarżącej, o organy podatkowe na żadnym etapie postępowania nie kwestionowały udzielonego pełnomocnictwa i reprezentacji spółki, wskazać należy na odrębność regulacji dotyczącej postępowania podatkowego unormowanej w Ordynacji podatkowej i regulacji dotyczącej postępowania sądowoadministracyjnego ukształtowanej w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pamiętać przy tym należy, że zgodnie z art. 182 § 2 pkt 2 in fine P.p.s.a. brak należytego umocowania daję podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania sądowego. Dlatego też wezwanie przez sąd I instancji do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dokumentu, z którego wynika umocowanie do udzielenia pełnomocnictwa było konieczne, aby zapewnić prawidłowość procedury sądowej. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż podane przez pełnomocnika skarżącej przyczyny uchybienia terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi nie stanowią przeszkody, której skarżąca nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Co więcej działanie skarżącej nie tylko nie dowodzi braku winy w uchybieniu terminu, przeciwnie świadczy o niedołożeniu należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Odnośnie uwag zgłoszonych w końcowej części uzasadnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wynikający z faktu wstąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej obowiązek niedyskryminacji osób prawnych z innych państw członkowskich na terytorium Rzeczypospolitej oznacza, iż podmioty te powinny być traktowane w zakresie realizacji uprawnień wynikających z prawa wspólnotowego tak samo jak osoby prawne pochodzące z Rzeczypospolitej. Zasada ta nie ma jednak znaczenia dla wyniku niniejszego postępowania, gdyż spór między organami podatkowymi a spółką dotyczy przepisów polskiej ustawy o podatku od towarów i usług, a zatem w całości pozostaje poza zasięgiem regulacji wspólnotowych. Ponadto, co trzeba podkreślić, w sprawie nie można mówić, że skarżącej spółce ograniczono prawo do sądu. Obciążono ją bowiem tymi samymi obowiązkami (dostarczeniem dokumentu potwierdzającego należyte umocowanie pełnomocnika przez osobę do tego uprawnioną), jakie zastosowane byłby w stosunku do krajowej osoby prawnej, będącej w analogicznej sytuacji. Jeżeli więc autor zażalenia kwestionuje przyjęte rozwiązania prawne, to takie zarzuty należy skierować pod adresem prawodawcy. Sąd nie ma, co do zasady, uprawnień do oceniania, czy dany przepis jest dyskryminujący a przez to ograniczający konstytucyjną zasadę prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt I FSK 29/06, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.