IV SA/Gl 1065/15
WyrokWSA w Gliwicach2016-04-19
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Teresa Kurcyusz - Furmanik, Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy gmina jest zobowiązana do zwrotu kosztów dowozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły innej niż najbliższa geograficznie, jeśli ta szkoła lepiej realizuje zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego?Ratio decidendi
Gmina jest zobowiązana do zapewnienia bezpłatnego transportu lub zwrotu kosztów przejazdu niepełnosprawnego ucznia do szkoły, która nie tylko jest najbliższa geograficznie, ale przede wszystkim najlepiej realizuje zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. "Najbliższa szkoła" uwzględnia zarówno odległość, jak i posiadanie przez placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dziecka z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Odmowa zwrotu kosztów przez organ w takiej sytuacji jest bezskuteczna.Stan faktyczny
Rodzina zastępcza złożyła wniosek do Wójta Gminy K. o sfinansowanie transportu niepełnoletniego wnuka do Zespołu Szkół [...] w D., który zdaniem rodziny najlepiej realizował zalecenia terapeutyczne zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Gmina odmówiła, wskazując na istnienie w pobliskim Zespole Szkół i Placówek Specjalnych w Z. placówki spełniającej wymagania określone w orzeczeniu. Po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, Wójt podtrzymał swoje stanowisko. Skarżący wniósł skargę do WSA, domagając się pokrycia kosztów dowozu.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono bezskuteczność czynności Wójta Gminy K. zawartych w jego pismach z dnia 08 i 28 października 2015 r. Zasądzono od Wójta Gminy K. na rzecz skarżącego kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi I. M. na pismo Wójta Gminy K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów dojazdu dziecka do szkoły 1) stwierdza bezskuteczność czynności Wójta Gminy K. zawartych w jego pismach skierowanych do I. M. z dnia [...] i [...] roku; 2) zasądza od Wójta Gminy K. na rzecz skarżącego kwotę 200 złotych (słownie: dwieście złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zgodnie z prośbą I.M. o wyrażenie zgody na kształcenia wnuka M.M. zamieszkałego wraz dziadkami w K., Prezydent Miasta D. skierował wymienione dziecko w Zespole Szkół [...] w D., począwszy od 01 września 2015 r. w VI klasie szkoły podstawowej. A. i I.M. są dla dziecka prawnie ustanowioną rodziną zastępczą. W motywach swojego wniosku I.M. wskazywał, że wnuk jest dzieckiem [...]. Uczęszcza do [...] klasy Szkoły Podstawowej w K. Podniósł, iż ostatnie badania wykazały, że dalsze postępy w jego leczeniu wymagają zwiększenia zajęć terapeutycznych i ćwiczeń które nie są dostępne nawet w naszym powiecie /[...] itd./. Wszystkie te terapie są dostępne w Zespole Szkół [...] w D. Ponadto wskazywał, iż w zespole tym zajęcia szkolne prowadzone są w gimnazjum i liceum ogólnokształcącym w klasach integracyjnych.
Dnia 21 lipca 2015 r. do Wójta Gminy K. wpłynęło pismo I.M. o zorganizowanie (sfinansowanie) transportu wnuka z miejsca zamieszkania do w Zespołu Szkól [...] w D.
W piśmie z dnia 18 sierpnia 2015 r. wskazano wnioskodawcy, że powiat [...] prowadzi szkołę podstawową specjalną odpowiednią ze względu na rodzaj niepełnosprawności dziecka określoną w orzeczeniu Nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego wydanym przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w Z., tj. niepełnosprawność sprzężoną: [...]. Wskazano, że Gmina K. może zapewnić bezpłatny transport do Szkoły Podstawowej Nr [...] w Zespole Szkół i Placówek [...] w Z.
Następnie pismem z dnia 08 października 2015 r. Wójt Gminy K. odmówił I.M. zwrotu kosztów dowozu M.M. do Szkoły Podstawowej Nr [...] w D. Organ swoje stanowisko uzasadnił wyjaśnieniem otrzymanym ze Starostwa Powiatowego w Z., które potwierdza możliwość realizacji zaleceń określonych w orzeczeniu Nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego M.M. przez Zespół Szkół i Placówek Specjalnych w Z..
W dniu 14 października 2015 r. do Wójta Gminy K. wpłynęło pismo I.M. wzywające organ do usunięcia naruszenia prawa. Strona wskazała, że jeżeli organ nadal odmawia jego wnioskowi to winien wydać pismo które umożliwi mu odwołanie się do Sądu.
Wójt Gminy K. w piśmie z dnia 28 października 2015 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący I.M. wnosił "o wydanie postanowienia o pokrycie kosztów dowozu dziecka do szkoły". Wskazał na naruszenie przez Gminę przepisów zobowiązujących ją do obowiązku zapewnienia dowozu dziecka niepełnosprawnego do szkoły tj. art. 14 a ust. 4 i art. 17 ust. 3 a ustawy o systemie oświaty.
Skarżący wskazywał kwestie związane ze zdobywaniem przez jego wnuka wykształcenia. Akcentował, że 4 razy dziennie pokonuje drogę K. – D. (łącznie 200 km). Szeroko opisał dlaczego kształcenie wnuka w Zespole Szkół [...] w D. jest w sposób oczywisty korzystniejsze dla wnuka i wypełnia zalecenia z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...] r., czego nie zapewnia edukacja w Zespole Szkół i Placówek Specjalnych w Z.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy K. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazał, że Gmina K. nie kwestionuje prawa opiekunów dziecka do wyboru szkoły, jednak obowiązkiem Gminy jest zapewnienie dowozu dziecka do najbliższej szkoły spełniającej wymagania określone w potrzebie kształcenia specjalnego, a nie do każdej szkoły wybranej przez opiekunów dziecka. Organ podniósł, że z treści pisma otrzymanego ze Starostwa [...] z dnia 14 kwietnia 2015 r. wynika, iż Szkoła Podstawowa nr [...] w Z. spełnia stosowne wymagania, wobec czego gmina ma obowiązek zapewnić dowóz dziecka do tej szkoły. Nadmienił nadto, że skierowanie Prezydenta Miasta D. z dnia 11 maja 2015r. umożliwia uczęszczanie dziecka do placówki oświatowej na terenie miasta D. i nie wiąże się z kwestią zwrotu kosztów dowozu dziecka do szkoły. Organ podkreślił, że jest związany treścią przepisów prawa. Ustawa o systemie oświaty wyraźnie wskazuje, iż gmina zwraca koszty dojazdu (dowozu) dziecka do najbliższej placówki oświatowej spełniającej warunki do odpowiedniej edukacji oświatowej, a taka placówka znajduje się na terenie miasta Z.
W piśmie procesowym z dnia 25 stycznia 2016 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z kolei z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2013 r., poz. 270) – dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4). Zgodnie natomiast z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl natomiast art. 146 § 1 tej ustawy w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie formalnej dopuszczalności, a następnie merytorycznej zasadności skargi doprowadziło w ocenie Sądu do ustalenia, że skarga I.M. zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności odnieść się należy do formalnej dopuszczalności wniesionej skargi. Rozważyć bowiem trzeba, czy mieści się ona we wskazanym wyżej zakresie przedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego. Przedmiotowa kwestia jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie tylko w praktyce orzeczniczej (wyrok składu 7 sędziów NSA w Warszawie z 19 maja 2003 r., sygn. akt OSA 1/03 – zbiór orzeczeń Lex Nr 80109), lecz również w doktrynie wskazuje się, że jeżeli konkretny problem regulowany jest przepisami powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego kształtującym sytuację prawną ich adresatów w sposób bezpośredni (ex lege, czyli z mocy prawa), to wydanie w tym względzie decyzji administracyjnej oznacza, iż nie została ona oparta na prawnych podstawach (jest ich pozbawiona), a zatem dotknięta jest wadą kwalifikowaną wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stanowiącą przesłankę do stwierdzenia jej nieważności. Stąd też prawidłowo organ załatwił niniejsza sprawę pismem będącym przedmiotem niniejszej sprawy.
Odnośnie formalnej dopuszczalności wniesionej skargi godzi się również podnieść, iż w myśl art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku aktów lub czynności określonych w art. 3 ust 2 pkt 4 ustawy skargę można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy). Sąd stwierdza, że wskazane powyżej warunki formalne do rozpoznania skargi zostały w niniejszej sprawie spełnione, albowiem skarga została poprzedzona stosownym wezwaniem właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Stąd też bark było podstaw do odrzucenia przedmiotowej skargi.
Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do wykładni art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy z 07 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015, poz. 2156 dalej jako u.s.o.) stanowiącego, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71b, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej i gimnazjum, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadgimnazjalnej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 21. roku życia, ewentualnie zwrot kosztów przejazdu ucznia, o którym mowa w pkt 1 i 2, oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka, wymienionych w pkt 1 i 2, na zasadach określonych w umowie zawartej między burmistrzem, a rodzicami, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice. ( pkt 3 w/w ust. ).
M.M. jest osobą niepełnosprawną. Jednocześnie Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Z. orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] r., na podstawie art. 71b ust. 3 u.s.o., orzekła o potrzebie kształcenia specjalnego. Stąd też M.M. znajduje się w sytuacji w pełni znamiennej hipotezą powyżej przywołanego art. 17 ust. 3a u.s.o.
Osią sporu pomiędzy stronami jest interpretacja użytego w wyżej powołanym przepisie sformułowania "najbliższa szkoła", gdyż zdaniem organu obowiązek gminy określony powołanym przepisem ogranicza się do zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu tylko do szkoły usytuowanej w obwodzie zamieszkiwania rodziców niepełnosprawnego ucznia, tj. w realiach przedmiotowej sprawy do Szkoły Podstawowej Nr [...] w Zespole Szkół i [...] w Z.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA w wyroku z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14 (orzeczenie dostępne w CBOSA) w którym przyjęto, że na "bliskość" - o której mowa w przepisie art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o.- składają się zarówno element położenia geograficznego (odległość szkoły od miejsca zamieszkania), jak też element posiadania przez daną placówkę oświatową warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi element powinien być oceniany indywidualnie w świetle orzeczenia o niepełnosprawności danego dziecka. W konsekwencji wywiódł, że szkołą najbliższą, o której mowa w art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o. - jest tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie szkołą najbliższą w rozumieniu powyższego przepisu.
Podobny sposób rozumienia omawianego sformułowania "najbliższa szkoła", prezentuje doktryna - m.in. w komentarzu Mateusza Pilicha do ustawy o systemie oświaty (lex omega 01/2014), stwierdzając, że " pojęcia tego nie powinno utożsamiać się w prosty sposób z geograficzną bliskością szkoły w stosunku do miejsca zamieszkania dziecka. Należy mieć na uwadze szczególne okoliczności danego przypadku, a ściślej - jeżeli najbliższa szkoła nie może zapewnić dziecku odpowiednich metod pracy i nauki, dostosowanych do stopnia jego niepełnosprawności, to uczeń oraz jego rodzice mogą mieć interes nie tylko faktyczny, ale i prawny w tym, aby dziecko uczęszczało do innej szkoły".
W ocenie Sądu, powyższej kwestii nie sposób pozostawiać uznaniu administracyjnemu organu, na którym spoczywa obowiązek, o jakim mowa w art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o., czy też uznaniu kierownictwa placówki szkolnej. Należy bowiem mieć na względzie to, że powyższy przepis obejmuje swym zakresem odbiorcę ze wszech miar wyjątkowego i szczególnego. Odbiorcą uprawnień opisanych w omawianej regulacji prawnej są bowiem dzieci niepełnosprawne, zarówno w zakresie ruchowym, jak też w zakresie upośledzenia umysłowego. Ocena potrzeb i możliwości takich osób powinna więc być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, roztropny i delikatny, a przede wszystkim z wykorzystaniem wiedzy fachowej. Tylko bowiem opinia lekarza stosownej specjalności, wyrażona w omawianym zakresie, będzie posiadała walor bezstronnego i rzetelnego dowodu. Taką zaś opinię znajdziemy m.in. w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Jest w nim przecież opisany m.in. rodzaj niepełnosprawności (szczegółowa diagnoza), a także zalecenia dotyczące dalszego sposobu postępowania z dzieckiem (w tym także dotyczące dalszego kształcenia) wraz z uzasadnieniem. W ocenie tutejszego Sądu, powyższe orzeczenie winno wiec stanowić dla organu punkt odniesienia przy dokonywaniu wykładni sformułowania "najbliższa szkoła".
Z przywołanego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego M.M. wynika, że wskazane jest objęcie chłopca terapią: [...].
Z pisma z dnia Starosty Powiatowego w Z. z dnia 21 września 2015 r. wynika, że w Zespole Szkół [...] w Z. możliwa jest realizacja:
1. Indywidualnych zajęć rewalidacyjnych prowadzonych przez oligofrenopedagogów ( pkt. 4A orzeczenia ),
2. zajęć z zakresu integracji sensorycznej ( SI ), trening umiejętności społecznych ( pkt. 4B orzeczenia ),
3. zajęć korekcyjno - kompensacyjne w pełnym zakresie wskazanych ćwiczeń ( pkt. 4C orzeczenia),
4. zajęć z zakresu technik behawioralnych, technik relaksacyjnych, muzykoterapii, erteterapii, terapii biofeedback, treningu słuchowego, terapii ręki ( pkt. 5 orzeczenia ).
Jednocześnie z wskazanego pisma wynika, że wspomniana szkoła nie prowadzi programu [...]. W piśmie tym zaznaczono, że wymieniona metoda w orzeczeniu została wskazana jako metoda alternatywna, przykładowa a nie jedyna, a w orzeczeniu nie ma również zaleceń co do wyłącznego stosowania metody [...].
Natomiast w Zespole Szkół Specjalnych nr [...] w D. – co wynika z pisma skarżącego z dnia 31 sierpnia 2015 r. – wynika, że ponad powyższe możliwa jest w tej szkole realizacja zaleconych orzeczeniem [...], a nadto stosuje się terapię relaksującą [...] i terapię [...] (patrz pismo skarżącego z dnia 31 sierpnia 2015 r.).
Godzi się tu wyraźnie wskazać, że oczywistym zaniechaniem organu było to, że nie zwrócił się do Zespołu Szkół [...] w D., celem zweryfikowania w/wym. kwestii wskazanych przez stronę skarżącą.
W świetle powyższego – przy założeniu, ze podane w wyżej wskazanym piśmie skarżącego okoliczności, są faktami - w realiach niniejszej sprawy Zespól Szkół [...] w D. jest dla niepełnosprawnego M.M. szkołą najbliższą w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o., gdyż najpełniej pozwala realizować zalecenia zawarte w przywołanym orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, w przeciwieństwie do Zespołu Szkół [...] w Z., który aktualnie zaleceń owych w pełni nie realizuje. Jak już wyżej wspomniano - szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie szkołą najbliższą w rozumieniu powyższego przepisu.
Oczywistym przy tym jest, że o ile wspomniana wyżej placówka (Zespół Szkół [...] w Z.) zdecyduje się realizować i realnie zapewni rodzaje terapii określone w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego M.M., to kwestia interpretacji " najbliższej szkoły " w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o. ponownie stanie się otwarta i w nowych realiach, co do zasady, nie można wykluczyć, że to ona uzyska status najbliższej szkoły z uwagi na zakres ( jakość ) świadczonych zajęć. Póki co, nie sposób uznać, aby takowym statusem się legitymowała, pomimo, że jest szkołą, w obwodzie której zamieszkują opiekunowie niepełnosprawnego dziecka.
Po przyjęciu, że najbliższą szkoła w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o., jest Zespół Szkół [...] w D. dalszego rozważenia wymaga okoliczność, czy "zwrot kosztów przejazdu ucznia" w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 3 u.s.o. odnosi się tylko do ekwiwalentu za cenę biletu środkami komunikacji publicznej, czy też może obejmować także realnie ponoszone przez opiekunów koszty dowożenia niepełnosprawnego dziecka, w sytuacji zapewnienia owego dojazdu we własnym zakresie. W dalszej kolejności rozważyć należy, czy od żądania zwrotu owych, tj. alternatywnie zdefiniowanych kosztów gmina może się uchylić oferując bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu ( pkt 1 ust. 3a w/w artykułu ).
Artykuł 17 ust. 3a ustawy z dnia 07 września 1991 r. systemie oświaty otrzymał obowiązującą treść w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 15 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dniem 30 lipca 2007 r. (Dz.U. Nr 115, poz. 791), stanowiącej kolejny etap zmian tego przepisu, dokonywanych począwszy od jego dodania ustawą z dnia 25 lipca 1998 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz.U. Nr 117, poz. 759). Pierwotne brzmienie nakładało na gminę ogólny obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci niepełnosprawnych uczęszczających do publicznych szkół podstawowych i gimnazjów. Kolejna nowelizacja dokonana ustawą z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, ustawy - Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego, ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 111, poz. 1194) obowiązkiem gminy ustanawiała zapewnienie uczniom niepełnosprawnym bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, gimnazjum lub placówki wymienionej w art. 2 pkt 5 (specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, specjalnego ośrodka wychowawczego dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także ośrodka umożliwiającego dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim, realizację obowiązku szkolnego), do której uczniowie zostali skierowani przez organy wymienione w art. 71b ust. 5-5b. Następna zmiana dokonana została ustawą z dnia 27 czerwca 2003 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 137, poz. 1304) (...), a z dniem 30 lipca 2007 r. art. 17 ust. 3a uzyskał kształt, który (jedynie z drobną stylistyczną zmianą) obowiązuje do chwili obecnej. Prześledzenie kierunku zmian wskazuje na stopniowe wprowadzenie regulacji polepszających położenie uczniów z najpoważniejszymi uszczerbkami zdrowotnymi. Początkowo gmina, w ramach realizacji zadań oświatowych zobowiązana była do zapewnienia takim uczniom bezpłatnego transportu pod opieką do najbliższej placówki. Potem ustawodawca uzupełnił to rozwiązanie wariantową możliwością dowożenia dziecka przez rodziców, refinansowaną przez gminę w zakresie kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej, nadal jednak tylko do najbliższej placówki. Zatem skoro ustawodawca w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 15 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dniem 30 lipca 2007 r. zrezygnował z odniesienia kosztów przejazdu ucznia i opiekuna tylko do środków komunikacji publicznej, to niewątpliwie jego intencją było, by objęcie rzeczonymi kosztami również kosztów ponoszonych przez rodziców zapewniających we własnym zakresie ów dojazd. Owa modyfikacja wydaje się jak najbardziej pragmatyczną społecznie, skoro nie można wykluczyć, iż niejednokrotnie w miejscu zamieszkania rodzice niepełnosprawnego dziecka nie mają bezpośredniego, odpowiedniego, jeśli w ogóle jakiegokolwiek dostępu do środków komunikacji publicznej, co jest konsekwencją systematycznej redukcji osobowego taboru kolejowego, nie wspominając o kołowym, co stanowi okoliczność powszechnie wiadomą. W reasumpcji do powyższego skoro ustawodawca zrezygnował także z określenia w ustawie zasad zwrotu kosztów dowożenia realizowanego przez rodziców lub opiekunów do wydatków na komunikację publiczną ucznia i opiekuna, pozostawiając ustalenie zasad rozliczenia tych kosztów umownym uzgodnieniom pomiędzy gminą, a osobami sprawującymi opiekę nad uczniem i organizującymi jego transport pod opieką do ośrodka, w którym realizuje on obowiązek szkolny, to w realiach przedmiotowej sprawy niekwestionowanym pozostaje, że opiekunom dziecka przysługuje z mocy ustawy (art. 17 ust. 3a pkt 3 u.s.o.) uprawnienie do żądania zwrotu kosztów ponoszonych w związku z zapewnieniem we własnym zakresie dowożenia i opieki niepełnosprawnego syna do placówki zapewniającej mu w pełnym zakresie realizację potrzeby kształcenia specjalnego. Dostrzec wypada, że wspominana nowelizacja u.s.o. rezygnującą z określenia kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej na rzecz ustalenia owych kosztów w drodze umowy pomiędzy wójtem, a rodzicami niepełnosprawnego dziecka wynika z potrzeby indywidualizacji owych kosztów odrębnie w każdym przypadku, co może nastąpić tylko w drodze wzajemnego porozumienia stron, czyli właśnie umowy. Potrzeby takowej nie było w sytuacji refundacji kosztów poniesionych w związku z korzystaniem z komunikacji publicznej, skoro relewantną cechą umowy przewozu jest jej adhezyjny (nienegocjowany przez konsumenta tej usługi) charakter. Wreszcie wybór podmiotu realizującego transport ucznia pozostawiony został uznaniu rodziców w tym znaczeniu, że jeśli podejmą się dowozić ucznia we własnym zakresie, to gmina nie może przeciwstawić się temu rozwiązaniu, nawet gdyby miała zorganizowany transport i opiekę dla innych uczniów w takim samym stanie zdrowia i do tego samego lub bliższego ośrodka. Taki pogląd wyrażany jest w orzeczeniach sądów administracyjnych (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Warszawie z dnia 16 stycznia 2008 r., VIII SA/Wa 614/07, i w Bydgoszczy z dnia z dnia 5 czerwca 2008 r. II SA/Bd 211/08, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W reasumpcji powyższych ustaleń skarżącemu – o ile potwierdzą się jego twierdzenia zwarte w piśmie z dnia 31 sierpnia 2015 r., co do zakresu realizacji terapii stosowanych w Zespole [...] w D. - przysługuje z mocy ustawy prawo żądania od Wójta Gminy K. zwrotu kosztów dowożenia i opieki we własnym zakresie niepełnosprawnego wnuka do wskazanej szkoły, która w ustalonym w sprawie stanem faktycznym jest "najbliższą" w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o. szkołą zapewniającą najpełniejszą realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształceni specjalnego.
Wobec powyższego analiza wyżej przytoczonych przepisów ustawy o systemie oświaty prowadzi do wniosku, że czynność Wójta Gminy K. zawarta w pismach z dnia 08 i 28 października 2015 r. odmawiająca zwrotu stronie skarżącej kosztów dowożenia i opieki niepełnosprawnego wnuka do najbliższej – w rozumieniu powyżej zdefiniowanym – szkoły zapewniającej realizację potrzeby kształcenia specjalnego i z powrotem powinna być uznana za bezskuteczną. W ocenie Sądu wyrażone w przywołanych powyżej pismach stanowisko organu administracji stanowi inną niż określona w pkt 1-3 § 1 art. 3 p.p.s.a. czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnienia wynikającego z przepisów prawa.
Sąd nie mógł zadośćuczynić żądaniu skargi, tj. orzec o pokryciu rzeczonych kosztów, jako, że - jak powyżej podał - sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dodatkowo, co jest specyfiką tej sprawy, uregulowanie zwrotu przedmiotowych kosztów, czyli warunków zawarcia umowy, negocjowania ich treści pozostaje w gestii stron.
Na zakończenie godzi się wskazać, że analogiczne stanowisko zaprezentował już wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w prawomocnym wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 423/15 (zbiór orzeczeń LEX nr 1789926).
Mając na uwadze powyższe Sąd, uwzględniając skargę, na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność czynności Wójta zawartą w jego pismach z dnia 08 i 28 października 2015 r. O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło