II SA/Bd 75/16
WyrokWSA w Bydgoszczy2016-04-19
Skład orzekający: Elżbieta Piechowiak, Renata Owczarzak, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługuje byłemu właścicielowi, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (przed 1 stycznia 1998 r.) ustanowiono na tej nieruchomości prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, nawet jeśli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany?Ratio decidendi
Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Ustanowienie takiego prawa przed tą datą, wraz z ujawnieniem go w księdze wieczystej, stanowi negatywną przesłankę wyłączającą możliwość zwrotu nieruchomości, niezależnie od tego, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, czy też późniejsze zmiany w stanie prawnym nieruchomości nastąpiły po tej dacie.Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, argumentując, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany po upływie 38 lat. Organy administracji umorzyły postępowanie, powołując się na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym roszczenie o zwrot nie przysługuje, jeżeli przed 1 stycznia 1998 r. ustanowiono na nieruchomości prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i zostało ono ujawnione w księdze wieczystej. Skarżący kwestionowali tę interpretację, wskazując na późniejsze zmiany własnościowe i brak realizacji celu wywłaszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podtrzymując stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi C. C., Z. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Aktem notarialnym z dnia [...] r. Rep. A nr [...], nieruchomość położona w B. przy ul. [...] zapisana w księdze wieczystej Kw nr [...] została wywłaszczona na rzecz Państwa Polskiego. Powierzchnia nieruchomości wynosiła [...] ha i stanowiła działki oznaczone nr [...] i [...]. Powyższa nieruchomość w dacie przejęcia stanowiła własność W. C., Z. C. i C. C., zaś zgodnie z decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, przeznaczona została pod budowę ośrodka sportowo-rekreacyjnego "[...]" w B..
Pismem z dnia [...] r. Z. C. i C. C. (skarżący) złożyli wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W tej dacie wnioskowana do zwrotu część nieruchomości, oznaczona jako działka nr [...], stanowiła własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym B. Klubu Sportowego "[...]" i zapisana była w księdze wieczystej Kw nr [...]. W związku z tym decyzją z dnia [...] r., Prezydent M. B. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu wnioskowanej nieruchomości wobec zaistnienia przesłanek z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wnioskiem z dnia [...] r., skarżący ponownie zwrócili się do Prezydenta M. B. z żądaniem zwrotu części nieruchomości o powierzchni [...] m˛ zawierającej się w części działek o numerach [...] położonych w obrębie [...] w B. (powstałych po podziale działki nr [...]). Wnioskodawcy udokumentowali swoje następstwo prawne po zmarłym w dniu [...] r. W. C. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B., sygn. akt II Ns 3662/99. Wniosek umotywowano faktem niezrealizowania celu wywłaszczenia nieruchomości pomimo upływu 38 lat. W związku z tym, że właścicielem działki nr [...] jest gmina B., natomiast działki nr [...] – Skarb Państwa, w ocenie skarżących nie istnieją już faktyczne i prawne przeszkody w orzeczeniu zwrotu nieruchomości.
Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda [...] wyłączył Prezydenta M. B. do udziału w postępowaniu i do załatwienia sprawy wyznaczył Starostę B. .
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Starosta [...] umorzył postępowanie z wniosku skarżących z dnia [...] r., dotyczącego zwrotu wywłaszczonej w dniu [...] r. nieruchomości, zawierającej się aktualnie w częściach działek nr [...], położonej w B., w obrębie [...], oznaczonej w dacie przejęcia jako część działki nr [...], obręb [...], zapisanej w księdze gruntowej [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że od [...] przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w użytkowaniu wieczystym Zakładów Chemicznych "[...]" w B., zaś od [...] r. prawo użytkowania wieczystego na mocy umowy darowizny z dnia [...] r. przysługiwało Klubowi Sportowemu "[...]" w B.. W związku z powyższym roszczenie o zwrot nieruchomości, w ocenie organu, zostało wyłączone na podstawie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a to z kolei uczyniło postępowanie w sprawie bezprzedmiotowym.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucili jej naruszenie art. 7, 8, 80, 97 §1 ust. 4 i art. 105 §1 k.p.a. oraz art. 136 ust. 3 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 – dalej u.g.n). Skarżący podnieśli, że aktualnie działka nr [...] stanowi własność gminy miejskiej B., natomiast działka [...] stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym gminy miejskiej B.. Wskazali ponadto, że mimo upływu 38 lat od daty wywłaszczenia nie został spełniony cel tego wywłaszczenia, jak też jakikolwiek cel publiczny, a Skarb Państwa, ani jednostka samorządu terytorialnego nie są osobami trzecimi w rozumieniu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie skarżących zachodzą zatem przesłanki do zwrotu przedmiotowych nieruchomości.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy – po przytoczeniu stanu faktycznego w sprawie oraz brzmienia art. 7, 77 §1, 80 k.p.a. oraz art. 136 ust. 3, art. 137 i art. 229 ugn - wskazał, że zgodnie z dokumentacją dotyczącą stanu własnościowego przedmiotowej nieruchomości przed dniem [...] r. ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Spełnione zostały zatem przesłanki z art. 229 ugn i dawnym właścicielom nie przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Organ odwoławczy potwierdził stanowisko Starosty, iż późniejsze nabycie prawa użytkowania wieczystego od osoby trzeciej przez jednostkę samorządu terytorialnego nie niweczy skutku w postaci wygaśnięcia prawa do zwrotu tej nieruchomości na podstawie art. 229 ugn.
Pismem z dnia [...] r. Z. C. i C. C. zaskarżyli powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Skarżący podnieśli ponadto, organ odwoławczy przekroczył granice interpretacji art. 229 ugn stwierdzając, że późniejsze nabycie prawa użytkowania wieczystego od osoby trzeciej przez jednostkę samorządu terytorialnego nie niweczy skutku w postaci wygaśnięcia prawa do zwrotu. Zdaniem skarżących, wykładnia celowościowa przedmiotowego przepisu musi być tłumaczona tak, aby była najbardziej zdatnym środkiem do osiągnięcia celu ustawy z jednoczesnym uwzględnieniem konstytucyjnych prawa poprzednich właścicieli wywłaszczonych nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej przywoływana jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd orzekając w sprawie nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a, skarga podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a.
Dokonując kontroli zaskarżonego aktu w określonym wyżej zakresie, Sąd stwierdził, iż nie narusza on przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, w związku z czym skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem niniejszego postępowania była kontrola prawidłowości decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...], którą organ I instancji umorzył postępowanie z wniosku skarżących z dnia [...] r., dotyczącego zwrotu wywłaszczonej w dniu [...] r. nieruchomości, zawierającej się aktualnie w częściach działek nr [...], położonej w B., w obrębie [...], oznaczonej w dacie przejęcia jako część działki nr [...], obręb [...], zapisanej w księdze gruntowej [...]. Skarżący zarzucają decyzji Wojewody [...] nieprawidłowe przyjęcie, iż w sprawie zaszły przesłanki wyłączające możliwość zwrotu na ich rzecz wywłaszczonej wcześniej nieruchomości.
Zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowane zostały przepisami art. 136-142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis art. 216 ust. 1 u.g.n. stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79).
Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sytuacje, w których nieruchomość należy uznać za zbędną precyzują natomiast przepisy art. 137 ust. 1 u.g.n. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n.
Zgodnie natomiast z treścią art. 229 u.g.n., roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
Prawidłowa wykładnia art. 229 u.g.n. prowadzi zatem do wniosku, że jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w tym przepisie i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu, choćby spełnione były przesłanki do zwrotu określone w pozostałych przepisach (por. m. in. wyrok SN z dnia 9 grudnia 2012 r., II CSK 275/08; LEX nr 484702, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 386/06, LEX nr 290617; z dnia 10 maja 2001 r., sygn. akt I SA 2572/99, LEX nr 54754, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2111/15, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak wynika z akt sprawy, działki nr [...], o zwrot których wnioskowali skarżący stanowią aktualnie własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym gminy M. B. (działka [...]) i własność gminy M. B. ([...]). Nieruchomość ta przeszła na własność Państwa Polskiego mocą umowy z dnia [...] r., zawartej stosownie do dyspozycji art. 6 ustawy z dnia [...]. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (k. 13 akt adm.). Przedmiotowe w niniejszej sprawie działki powstały w wyniku podzielenia działki nr [...], która z kolei powstała w wyniku następujących po sobie decyzji podziałowych i decyzji o przeobrębowaniu dotyczących działki [...], stanowiącej przedmiot umowy wywłaszczeniowej z dnia [...] r. Zgodnie z decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, przejęta nieruchomość przeznaczona została pod budowę ośrodka sportowo-rekreacyjnego.
Bezsporną jest w sprawie okoliczność, iż przed dniem wejścia w życie u.g.n., tj. 1 stycznia 1998 r., na nieruchomości będącej przedmiotem postępowania administracyjnego ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Jak wynika z akt sprawy, na działkach nr [...], istniejących przed wejściem w życie ustawy pod innymi numerami, ustanowione było od roku [...] użytkowanie wieczyste. Na podstawie decyzji Wojewody B. z dnia [...] r. (k. 52 akt adm.) rozstrzygnięto o nabyciu przez Zakłady Chemiczne "[...]" w B. prawa użytkowania wieczystego m.in. działki [...], której podziały skutkowały powstaniem działek nr [...] Powyższe prawo ujawnione zostało w księdze wieczystej Kw [...] wpisem z dnia [...] r.
Mając to na uwadze stwierdzić przyjdzie, iż organy słusznie uznały zaistnienie w sprawie negatywnej przesłanki zawartej w art. 229 u.g.n., uniemożliwiającej dochodzenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Ziściła się bowiem okoliczność ustanowienia na nieruchomości prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że celem uregulowania zawartego w art. 229 u.g.n. jest stabilizacja stanu prawnego zaistniałego na nieruchomości wywłaszczonej w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ochronę praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego lub prawo własności nieruchomości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 679/09; z dnia 24 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 764/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 778/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 994/14, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wynika z tego, że w przypadku sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości wywłaszczonej, połączonego z wpisem prawa w księdze wieczystej, roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje niezależnie od tego, czy spełnione zostały przesłanki zwrotu nieruchomości, wynikające z przepisów art. 136 i następnych u.g.n. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt II CSK 275/08, LEX nr 484702, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 386/06, LEX nr 290617). Nieruchomość taka nie może podlegać zwrotowi niezależnie od tego, czy cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 722/08, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Posłużenie się przez ustawodawcę w art. 229 u.g.n. sformułowaniem "roszczenie nie przysługuje" powoduje niemożliwość załatwienia sprawy zgodnie z wnioskiem strony domagającej się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Sam fakt, że nieruchomość wywłaszczona została zbyta osobie trzeciej bądź na rzecz tej osoby ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, a zarówno zbycie (ustanowienie), jak i ujawnienie prawa w księdze wieczystej nastąpiło przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli najpóźniej 31 grudnia 1997 r., wyłącza możliwość skutecznego zgłoszenia roszczenia o jej zwrot. Oznacza to, że do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy wystarcza ustalenie, że w danym wypadku zaistniały przesłanki negatywne zwrotu nieruchomości, o których mowa w art. 229 u.g.n. Organy administracji publicznej w takiej sytuacji nie mają też kompetencji do podejmowania jakichkolwiek działań służących wzruszeniu prawomocnych orzeczeń o wpisie w księdze wieczystej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 777/14, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jeżeli zatem w sprawie o zwrot nieruchomości ujawni się okoliczność, że nieruchomość wywłaszczona została sprzedana albo ustanowiono na niej użytkowanie wieczyste przed dniem 1 stycznia 1998 r., a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej, to tak ustalony stan prawny nieruchomości stanowi przeszkodę do jej zwrotu.
W niniejszej sprawie istotne znaczenie mają wyłącznie powyższe okoliczności, które zresztą są bezsporne. Stąd też nie mogą odnieść skutku twierdzenia skargi dotyczące ziszczenia się przesłanki żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z powodu braku realizacji celu wywłaszczenia. Przystępując do rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, organ w pierwszej kolejności winien bowiem ustalić, czy nie zachodzi sytuacja określona w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z uwagi na wystąpienie w niniejszej sprawie określonej tym przepisem negatywnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości brak było podstaw do wyjaśniania kwestii zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel, o którym mowa w art. 137 u.g.n., określony decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] r. Okoliczności dotyczące zrealizowania celu wywłaszczenia mogłyby być rozpatrywane dopiero po ustaleniu, że nie zachodzą negatywne przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 marca 2013 r., I OSK 1880/11 dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu nie zasługuje na poparcie twierdzenie skarżących, iż zastosowanie art. 229 u.g.n. jest możliwie tylko wtedy, jeżeli wskazane w nim okoliczności istnieją zarówno w dniu wejścia w życie ustawy, jak i na dzień wydania decyzji o odmowie zwrotu lub umorzenia postępowania. Potwierdzić przyjdzie stanowisko organów, iż dla rozstrzygnięcia sprawy nieistotna była okoliczność wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz osoby trzeciej i ponowne przejście przedmiotowej nieruchomości na własność Skarbu Państwa i jednostki samorządu terytorialnego. Sąd w składzie orzekającym popiera w tym zakresie stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, iż w sytuacji nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w warunkach wywłaszczenia, która została następnie przed dniem 1 stycznia 1998 r. wpisana w księdze wieczystej jako objęta prawem wieczystego użytkowania na rzecz osoby trzeciej, późniejsze nabycie tego prawa od osoby trzeciej przez jednostkę samorządu terytorialnego nie niweczy skutku w postaci wygaśnięcia prawa do zwrotu tej nieruchomości na podstawie art. 229 u.g.n (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 884/12, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Słusznie zauważono tam, iż z racji na intertemporalny charakter przepisu, art. 229 odnosi się do stanów, jakie istniały w dniu 1 stycznia 1998 r. (dniu wejścia w życie u.g.n.). To z kolei prowadzi do wniosku, że na podstawie art. 229 u.g.n. w chwili wejścia w życie ustawy i w sytuacji zaistnienia okoliczności zawartych w hipotezie przedmiotowego przepisu, przestało istnieć po stronie byłych właścicieli roszczenie o zwrot nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w warunkach wywłaszczenia. W związku z tym dla ustalenia ziszczenia się przesłanek, o których mowa w art. 229 u.g.n. nie mają znaczenia późniejsze zmiany w stanie prawnym nieruchomości albo jej części (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 994/14, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Sądu przepis art. 229 u.g.n. jasny i jednoznaczny w swej treści – wyklucza on zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998r. rozporządzono tą nieruchomością w sposób w nim określony i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej (por. wyroki NSA z dnia 30 stycznia 2007 r., I OSK 386/06, Lex nr 290617, i z dnia 10 maja 2001 r., I SA 2572/99, Lex nr 54754). Skoro przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami na stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania nieruchomości ustanowiono, a następnie ujawniono w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego, to wniosek o zwrot tych nieruchomości nie mógł być rozstrzygnięty pozytywnie.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają obowiązujących przepisów prawa w sposób skutkujący koniecznością ich uchylenia albo stwierdzenia nieważności. W związku z tym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło