II SA/Gd 778/12

WyrokWSA w Gdańsku2013-05-15

Skład orzekający: Jolanta Górska, Wanda Antończyk, Alina Dominiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługuje spadkobiercom poprzednich właścicieli, jeżeli przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej?
Ratio decidendi
Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (przed 1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W takiej sytuacji postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma na celu ochronę praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego przed wejściem w życie ustawy.
Stan faktyczny
Spadkobiercy poprzednich właścicieli wystąpili z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, argumentując, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Organy administracji obu instancji umorzyły postępowanie, uznając, że nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, co wyłącza możliwość zwrotu na podstawie art. 229 tej ustawy. Spadkobiercy zaskarżyli decyzję, podnosząc zarzut niezgodności art. 229 ustawy z Konstytucją RP.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Alina Dominiak Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 15 maja 2013 r. sprawy ze skargi K. B., H. W., A. W., G. G., I. O., J. W., F. W., B. R., R. W. na decyzję Wojewody z dnia 26 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia 15 grudnia 2011 r., Nr [...], Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 105 § 1 Kpa zw. z art. 136 ust. 3, art. 216 ust. 1 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, umorzył postępowanie o zwrot nieruchomości położonej w G. stanowiącej działki o nr [...], [...], [...], [...] i [...], pozostające w użytkowaniu wieczystym Lokatorsko – Własnościowej Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w G. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości wystąpili spadkobiercy poprzednich właścicieli: K. B., H. W., A. W., G. G., I. O., J. W., F. W., B. R., R. W. reprezentowani przez profesjonalnych pełnomocników. Wojewoda postanowieniem z dnia 20.10.2011 r. wyłączył Prezydenta Miasta wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej od załatwienia tego wniosku i wyznaczył Prezydenta Miasta wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej do załatwienia przedmiotowej sprawy. Z uwagi na fakt, że wobec działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], nie zachodziły przesłanki wyłączenia Prezydenta Miasta wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej określone w art. 142 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 z późn. zm.), wniosek w tym zakresie został przekazany do rozstrzygnięcia zgodnie z właściwością miejscową - w myśl art. 21 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, jak również rzeczową - w myśl art. 142 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W toku postępowania organ I instancji ustalił na podstawie kopii umowy sprzedaży z dnia 21.10.1980 r. Rep. A nr [...], iż K. i A. W. zbyli na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 i 5 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości działkę oznaczoną numerem geodezyjnym 12 o pow. 3,3799 ha z KW nr [...] prowadzonej przez Państwowe Biuro Notarialne w G. Powyższą sprzedaż potwierdza wykaz zmian gruntowych znajdujący się w aktach sprawy. Zgodnie z jego treścią, zbyta przez K. i A. W. działka nr [...] o pow. 3,3799 ha, objęta KW [...] zmieniła właściciela na Skarb Państwa – Dz Kw [...] z 29.10.1980 r. i została przeniesiona do KW [...]. Ponadto w/w działka zmieniła powierzchnię, nastąpił przybytek powierzchni na skutek nowego pomiaru oraz została podzielona na działki nr [...], [...], [...], [...]. Przedmiotowe działki na skutek scalenia z innymi działkami weszły w skład nowo powstałej działki nr [...] o pow. 12,0041 ha, która umową z dnia 20.04.1984 r., Rep. A [...] została oddana przez Skarb Państwa w użytkowanie wieczyste na rzecz Lokatorsko - Własnościowej Spółdzielni Mieszkaniowej w G. –W. "A", a dla nieruchomości założono w dniu 20.06.1984 r. KW nr [...]. Z treści Księgi wieczystej [...] wynika, iż w dniu 20.06.1984 r. nastąpił wpis prawa użytkowania wieczystego działki na rzecz Lokatorsko - Własnościowej Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w G. - W. Wnioskowane do zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0537 ha, [...] o pow. 0,3642 ha, [...] o pow. 0,1922 ha, [...] o pow. 0,1387 ha i [...] o pow. 3,9661 ha, k.m. [...]. powstały w wyniku dalszych scaleń i podziałów oddanej w użytkowanie wieczyste działki nr [...]. Zgodnie z postanowieniami art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 229 ustawy stanowi jednak, iż roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (ti. przed 1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Wpis prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] o pow. 12,0041 ha na rzecz osoby trzeciej, tj. Lokatorsko - Własnościowej Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w G. – W. nastąpił w dniu 20.06.1984 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (przed 1 stycznia 1998 r.). Zgodnie z wykazem zmian gruntowych działki objęte wnioskiem o zwrot, powstały w wyniku dalszych scaleń i podziałów oddanej w użytkowanie wieczyste działki nr [...]. Z powyższego jednoznacznie wynika, iż w stosunku do wnioskowanych do zwrotu działek, spełnione zostały przesłanki określone w art. 229 ustawy wyłączające zwrot nieruchomości, z uwagi na łączne spełnienie obu warunków, które wyłączają możliwość ubiegania się o zwrot nieruchomości. Przepis ten stanowi samodzielną negatywną przesłankę zwrotu, wykluczającą również badanie merytorycznych uwarunkowań i przesłanek określonych w art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli K. B., H. W., A. W., G. G., I. O., J. W., F. W., B. R. oraz R. W. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. W odwołaniu zarzucono naruszenie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez interpretację tego przepisu w sposób sprzeczny z Konstytucją. Rozpoznając odwołanie, Wojewoda decyzją z dnia 26 października 2012 r., Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję uznając, że wydana została zgodnie z zasadami i trybem przewidzianym w Kpa oraz w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości reguluje rozdział 6 dział III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 216 ust. 2 pkt 3 przepisy tego działu stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64), tj. ustawy, na podstawie której nieruchomość objętą wnioskiem o zwrot przejęto na własność Państwa. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ wyjaśnił, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej wówczas, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie tej ustawy i stan taki trwa w dniu jej wejścia w życie. Zaznaczył przy tym, że wskazany przepis zasadniczą rolę przypisuje wpisowi do księgi wieczystej prawa użytkowania wieczystego. Istotne jest, aby prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. Przepis art. 229 ustawy jest wyjątkiem od zasady określonej w art. 136 ust. 3 ustawy. Użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości, oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] jest Lokatorsko-Własnościowa Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" (akt notarialny z dnia 20 kwietnia 1984 r., Rep A/a nr [...]; odpis księgi wieczystej nr KW [...]). W rozpoznawanej sprawie niewątpliwym jest, iż wpisu do księgi wieczystej Nr KW [...] prawa użytkowania wieczystego na rzecz Lokatorsko-Własnościowej Spółdzielni Mieszkaniowej "A" dokonano w dniu 20 czerwca 1984 r., zatem żądanie jej zwrotu na rzecz wnioskodawców nie może zostać uwzględnione w drodze postępowania administracyjnego. Oddanie bowiem w użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm.), i ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. skutkuje odmową jej zwrotu, bez konieczności badania, czy nieruchomość została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W okolicznościach objętych hipotezą art. 229 ustawy nie dochodzi do merytorycznego (co do istoty) rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, wyłączającego skuteczne domaganie się zwrotu tej nieruchomości w celu ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi. Przepis art. 229 ustawy ma na celu ochronę praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego lub prawo własności nieruchomości. Stanowi on równocześnie przeszkodę do skutecznego domagania się zwrotu nieruchomości. Regulacja zawarta w art. 229 ustawy nie narusza art. 21 w związku z art. 64 i w związku z art. 2 Konstytucji RP. Organ dodatkowo stanął na stanowisku, że organy orzekające w sprawie nie są uprawnione do odmowy zastosowania przepisów rangi ustawowej niezgodnych z Konstytucją. Wskazywane przez odwołujących normy konstytucyjne mają charakter reguł generalnych, których uszczegółowienie może nastąpić dopiero w przepisach ustaw, a zatem nie jest możliwe ich bezpośrednie zastosowanie. Skargę na powyższą decyzją wnieśli K. B., H. W., A. W., G. G., I. O., J. W., F. W., B. R. oraz R. W. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego w postaci art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 2, art. 31 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP polegające na przyjęciu przez organ II instancji, że skarżącym nie przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, podczas gdy zastosowany przez organ art. 229 ustawy w zakresie, w jakim wyłącza możliwość dochodzenia przez byłego właściciela lub jego spadkobiercę roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel wywłaszczenia, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, jest niezgodny z wyżej wymienionymi przepisami Konstytucji RP. Z ostrożności procesowej zawnioskowano o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego o zgodność art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami z Konstytucją. W uzasadnieniu skargi wskazano argumentację przemawiającą za niekonstytucyjnością przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący podtrzymali stanowisko, że w sytuacji braku realizacji celu wywłaszczenia ziszczeniu ulega przesłanka żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewoda wskazał za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, że w polskim systemie prawa istnieje domniemanie zgodności z Konstytucją regulacji ustawowych. Dopóki zatem Trybunał Konstytucyjny nie uzna niezgodności wydanych przez organy prawodawcze regulacji z Konstytucją uznać je należy za obowiązujące. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że nieruchomość, stanowiąca działkę oznaczoną numerem geodezyjnym [...] o pow. 3,3799 ha zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...]. prowadzonej przez Państwowe Biuro Notarialne w G., umową sprzedaży z dnia 21.10.1980 r. Rep. A nr [...] została zbyta przez K. W. i A. W. na rzecz Skarbu Państwa. Nabycie na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w trybie art. 6 i 5 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Skarżący, będący następcami prawnymi poprzednich właścicieli, wnieśli o zwrot przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej obecnie własność Gminy Miasta, wskazując, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana zostały przepisami art. 136 - 142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79). Zgodnie z art. 136 ust. 3 powołanej ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sytuacje, w których nieruchomość należy uznać za zbędną, precyzują natomiast przepisy art. 137 ust. 1 powołanej ustawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja utrzymująca rozstrzygnięcie organu I instancji umarzające postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości na podstawie art. 105 Kpa. Zdaniem Sądu zawarte w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie jest prawidłowe w świetle ustalonych przez organy obu instancji okoliczności i znajduje podstawę w przepisach art. 105 § Kpa oraz art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W niniejszej sprawie bezsporne jest bowiem, że umową z dnia 20 kwietnia 1984 r., Rep. A [...] na przedmiotowych działkach ustanowiono użytkowanie wieczyste na rzecz Lokatorsko - Własnościowej Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w G. Bezsporne jest również, że prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej KW nr [...] w dniu 20 czerwca 1984 r. W chwili obecnej stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania nieruchomość, składająca się z działek oznaczonych numerami [...], [...], [...], [...] i [...], wpisana jest do księgi wieczystej [...]. Działki te pozostają w użytkowaniu wieczystym Lokatorsko - Własnościowej Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w G., stanowiąc jednocześnie własność Gminy Miasta. Zgodnie natomiast z treścią art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W takiej sytuacji postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 Kpa jako bezprzedmiotowe (tak Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 października 2010r., I OSK 1673/09, LEX nr 745124). Skoro zatem przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami na stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania nieruchomości ustanowiono a następnie ujawniono w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego, to postępowanie w sprawie o zwrot tejże nieruchomości podlegało umorzeniu. I takie też rozstrzygnięcie podjęły w niniejszej sprawie organy administracji obu instancji. W niniejszej sprawie istotne znaczenie mają wyłącznie powyższe okoliczności, które zresztą są bezsporne. Stąd też nie mogą odnieść skutku twierdzenia skargi dotyczące ziszczenia się przesłanki żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z powodu braku realizacji celu wywłaszczenia. Przystępując do rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, organ w pierwszej kolejności winien bowiem ustalić czy nie zachodzi sytuacja określona w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z uwagi na wystąpienie w niniejszej sprawie określonej tym przepisem negatywnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości brak było podstaw do wyjaśniania kwestii zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel określony w umowie sprzedaży nieruchomości w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Okoliczności dotyczące zrealizowania celu wywłaszczenia mogłyby być rozpatrywane dopiero po ustaleniu, że nie zachodzą negatywne przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 marca 2013 r., I OSK 1880/11 dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stan faktyczny przedmiotowej sprawy wypełnia hipotezę normy prawnej zawartej w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, która uniemożliwia zwrot wskazanych działek spadkobiercom byłych właścicieli. Zdaniem Sądu nie jest zasadny podniesiony w skardze zarzut dotyczący naruszenia art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 2, art. 31 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie Sądu brak jest bowiem podstaw do uznania aby przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami był niezgodny ze wskazanymi przepisami Konstytucji. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że istota normy zawartej w art. 229 i jej cel sprowadzają się do ochrony praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. W kwestii tej wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając w wyroku z dnia 3 marca 2010 r. I OSK 679/09 (dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że regulacja zawarta w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie narusza art. 21 w związku z art. 64 i w związku z art. 2 Konstytucji RP. Pogląd ten w całości podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Z tych też względów Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego. Przesłanką przedstawienia Trybunałowi pytania prawnego jest wystąpienie wątpliwości co do zgodności z Konstytucją przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. W niniejszej sprawie Sąd natomiast takich wątpliwości nie powziął. Wskazać nadto należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite w kwestii sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej dotyczącej zwrotu nieruchomości po stwierdzeniu przez organ administracji wystąpienia przesłanek określonych w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z jednej strony przyjmuje się bowiem, że w takiej sytuacji postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 Kpa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym już wyżej wyroku z dnia 7 października 2010r., I OSK 1673/09, LEX nr 745124 a także wyroku z dnia 16 listopada 2000 r., sygn. akt I SA 1539/99 - LEX nr 75555; wyroku z dnia 27 czerwca 1991 r., sygn. akt SA/Ka 60/91, OSP 1993/7/147 oraz wyroku z dnia 25 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA 276/99 - OSP 2001/5/80; zob. też M. Wolanin, "Bezprzedmiotowość a bezzasadność roszczenia o zwrot nieruchomości wywłaszczonej", Przegląd Sądowy 2000/7-8/18). Prezentowany jest także pogląd, że stwierdzenie tej przesłanki powoduje, że organy powinny orzec o bezzasadności żądania strony a nie bezprzedmiotowości postępowania. Prawidłowym rozstrzygnięciem jest merytoryczna decyzja odmawiająca zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 765/04, Lex nr 179226, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 listopada 2007 r., II SA/Gd 500/07, a także Tadeusz Woś - Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości, str. 228-229, wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004 oraz glosa Ludwika Żukowskiego do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA 276/99 - OSP 2001/5/80). Podkreślić jednakże należy, że kontrolując decyzje wydawane po stwierdzeniu wystąpienia negatywnych przesłanek z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, sądy administracyjne uznają, że zarówno wydanie decyzji umarzającej postępowanie zamiast odmownej, jak i wydanie decyzji odmownej zamiast umarzającej postępowanie nie stanowi uchybienia powodującego konieczność uchylenia takich decyzji, akcentując skutki podjętego w takiej sytuacji rozstrzygnięcia. Zarówno bowiem umorzenie postępowania, jak i decyzja odmowna sprowadzają się do tego, że nie może nastąpić zwrot wywłaszczonej nieruchomości (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1673/09, Baza orzeczeń LEX nr 745124, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 listopada 2010 r., IVSA/Po 710/10, LEX nr 758595 ). Z powyższych względów, nie dopatrując się jakiegokolwiek naruszenia prawa, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło