II GZ 734/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 417/16 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi E. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 417/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę E.C. na postanowienie Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 29 marca 2016 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do złożenia pełnomocnictwa procesowego do działania w jej imieniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), z pouczeniem, że nieuczynienie zadość wezwaniu w terminie 7 dni od doręczenia pisma skutkować będzie odrzuceniem skargi. Pełnomocnik strony przy piśmie z dnia 11 kwietnia 2016 r. przesłał poświadczone za zgodność pełnomocnictwo z dnia 18 stycznia 2016 r. udzielone przez skarżącą, z którego wynika, że upoważniła ona adwokata P.Z. do reprezentowania: "W sprawie roszczeń o zapłatę oraz ustanowienie służebności przesyłu na stanowiących moją własność działkach. Zakres pełnomocnictwa obejmuje upoważnienie do: 1. Reprezentowania przed wszystkimi sądami, sądami administracyjnymi oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym, urzędami administracji publicznej i samorządowej oraz innymi organami i podmiotami. 2. Składania oświadczeń i podpisywania dokumentów w imieniu mocodawcy w zakresie prowadzonej sprawy. 3. Odbioru wszelkiej korespondencji i należności w imieniu Mocodawcy w związku z prowadzoną sprawą. 4. Udzielania dalszych pełnomocnictw w zakresie objętym niniejszym pełnomocnictwem.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucając skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., uznał że nie uzupełniono jej braków formalnych w terminie. Zdaniem Sądu I instancji nie można uznać, że nadesłanie pełnomocnictwa do działania w innej sprawie (roszczeń o zapłatę i ustanowienie służebności przesyłu), gdy skarga dotyczyła sprawy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji "Programu rolnośrodowiskowego" (a ściślej rzecz ujmując uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w tym przedmiocie), jest uzupełnieniem braku formalnego skargi. E.C. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia wobec zachodzącej w sprawie nieważności postępowania, a następnie wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie przez uprawniony podmiot. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła mające wpływ na rozstrzygnięcie naruszenie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie w sprawie i niewezwanie bezpośrednio strony do uzupełnienia braków skargi, skutkujące przedwczesnym i nieuprawnionym jej odrzuceniem, a tym samym pozbawienie strony możliwości działania, skutkujące nieważnością postępowania w przedmiotowej sprawie w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Skarżąca podniosła, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź nie przedstawiła stosownego pełnomocnictwa, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Ponadto podniosła, że w jej opinii pełnomocnictwo złożone na etapie postępowania przed organem administracji, było wystarczające do reprezentowania jej na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się w pierwszym rzędzie do kwestii związanej z prawidłowym uzupełnieniem skargi w zakresie braku dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej przy udzieleniu pełnomocnictwa, zauważyć należy, że zgodnie z art. 37 § 1 zd. 1-2 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja autora zażalenia dotycząca skuteczności uzupełnienia braków formalnych skargi w niniejszej sprawie poprzez złożenie do akt administracyjnych sprawy pełnomocnictwa dla adwokata P.Z. obejmującego swym zakresem również przedmiotową sprawę. Wskazać należy, że art. 46 § 3 p.p.s.a. nakazuje dołączenie pełnomocnictwa do pierwszego pisma składanego do sądu. Nie zwalnia zatem od obowiązku przedłożenia pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym fakt, iż pełnomocnictwo przedłożono w postępowaniu administracyjnym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje również na uwzględnienie argumentacja strony dotycząca naruszenia art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Autor zażalenia upatruje naruszenia tego przepisu w niewezwaniu strony do podpisania skargi w sytuacji niewykazania umocowania pełnomocnika do działania w jej imieniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego proponowana przez pełnomocnika strony "konwalidacja" nieusuniętego braku formalnego w postaci braku pełnomocnictwa na podlegający uzupełnieniu brak formalny w zakresie podpisu strony, nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w sposób jednoznaczny przewiduje obowiązek sądu odrzucenia skargi ("sąd odrzuca skargę") w przypadku nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Sąd zatem nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak pełnomocnictwa dla sporządzającego skargę adwokata) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu. Nieuzupełnienie braku formalnego skargi, w sytuacji gdy brak był istotny, a wezwanie precyzyjne i prawidłowo doręczone (a żadnej z tych okoliczności strona w przedmiotowej sprawie nie kwestionuje) obliguje wojewódzki sąd administracyjny do odrzucenia skargi, nie dając żadnego w tym względzie wyboru. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego forsowana przez pełnomocnika strony kolejność działań sądu administracyjnego prowadziłaby do uprzywilejowania stron korzystających z usług profesjonalnych pełnomocników względem stron, które z takiej możliwości z różnych względów nie korzystają. Z argumentacji autora zażalenia wynika bowiem, że w sprawie powinno dojść do "stopniowania" braków formalnych skargi – w przypadku nieuzupełnienia jednego z nich (w zakresie pełnomocnictwa) przez profesjonalnego pełnomocnika strona powinna dostać swoistą "drugą szansę", mogąc uzupełnić brak formalny skargi (tym razem w postaci podpisu) samodzielnie. Proponowane przez stronę rozwiązanie prowadzi zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, a więc zasady równości wobec prawa – nie ulega bowiem wątpliwości, iż w przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny (np. w postaci braku podpisu pod skargą) nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bez ponownego wezwania. Strona korzystająca z usług profesjonalnego pełnomocnika nie powinna z tego tytułu korzystać z dodatkowych przywilejów ze strony sądu – a przywilejem takim byłoby nieodrzucenie skargi mimo zajścia po temu przesłanek i wzywanie strony do uzupełnienia braków, mimo tego iż zdecydowała się ona na działanie za pomocą pełnomocnika. Posiadanie profesjonalnego pełnomocnika ma być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez tego pełnomocnika wiedzę i doświadczenie zawodowe, a nie dlatego, że stwarza dla sądu dodatkowe obowiązki względem obowiązków wobec stron, które takiego pełnomocnika nie mają. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejszą sprawę nie podziela poglądu zawartego w postanowieniu NSA z 5 czerwca 2007 r., II FSK 708/06, na który powołał się pełnomocnik spółki i uznaje, że odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych tejże skargi w postaci braku wykazania przez pełnomocnika umocowania do działania w imieniu strony nie narusza art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Podzielić bowiem należy wypowiedziany w orzecznictwie pogląd, iż strona sama pozbawia się prawa do obrony, jeżeli nie zastosuje się do wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Takie działanie eliminuje możliwość zastosowania art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ponadto ocenę Sądu I instancji, iż z akt sprawy wynika, że złożone do nich – na wezwanie Sądu – pełnomocnictwo nie upoważniało do działania w imieniu skarżącej podpisanego pod skargą adwokata P.Z. Bezspornie przedłożenie pełnomocnictwa dla tego adwokata które ograniczało się do spraw "roszczeń o zapłatę oraz ustanowienie służebności przesyłu na stanowiących moją własność działkach" nie mogło być uznane za prawidłowe uzupełnienie braków formalnych skargi, wniesionej na postanowienie dotyczące uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Pełnomocnik został prawidłowo wezwany do usunięcia braków formalnych właśnie w tej sprawie występujących, a brak ten nie został w sposób skuteczny uzupełniony. Zatem prawidłowo Sąd I instancji uznał, że zaszły przesłanki do zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.