II OSK 2058/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. WSA Małgorzata Jarecka /spr./ Protokolant starszy inspektor sądowy Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 851/15 w sprawie ze skargi B.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych w związku z pracami budowlanymi oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2016 r., II SA/Rz 851/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę B.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie, na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz.U. z 2015 r., poz. 469) oraz art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy Rymanów z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych w obrębie działek nr ew. [...], [....], [....], [...], [...], [...] w związku z pracami budowlanymi zmieniającymi ukształtowanie terenu w miejscowości [...] – gmina Rymanów, ze szkodą dla gruntów B.G. (dalej: skarżąca). Postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte z wniosku B.G., właścicielki działki nr [...], która wnosiła o podjęcie działań w celu przywrócenia stanu wody na gruncie. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że zmiana stanu wody na gruntach została spowodowana pracami budowlanymi i melioracyjnymi na sąsiednich działkach o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...] (nieruchomości rodziny O.). W toku postępowania organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną, oględziny terenu, przesłuchał świadków, powołał biegłego z zakresu geologii i hydrologii. W opinii biegłej geolog z dnia 16 grudnia 2011 r. nie stwierdzono naruszenia stosunków wodnych na działkach o nr ew. [...], [...], [....], [...], [...] i [....] w związku z pracami budowlanymi zmieniających ukształtowanie terenu. Pojawienie się zastoisk wodnych na działce [...] biegła Z.K. wytłumaczyła tym, że w rejonie występuje szereg wycieków mniej lub bardziej intensywnych tworzących obszary źródliskowe, które nie są związane bezpośrednio-czasowo z opadami atmosferycznymi. Najprostszym sposobem wyeliminowania wysięków wodnych na przedmiotowej działce byłoby ujęcie ich kręgami w formie studni, podobnie jak to uczynili inni użytkownicy w tym rejonie. Na podstawie zeznań świadków Burmistrz Gminy Rymanów ustalił, że analizowany teren był podmokły przed wykonaniem kwestionowanych robót budowlanych. W. i J. N. stwierdzili, że problemy z zalewaniem ich działki nr [...], zlokalizowanej w pobliżu działki nr [...], mają miejsce od czasu kiedy wprowadzili się do budynku mieszkalnego usytuowanego na tej działce czyli od ok. 30 lat, a prace wykonane przez M.O. na działce nr [...] nie pogorszyły ich sytuacji, nie zmieniły stanu wody na ich gruncie. Z.L. oświadczyła, że od wybudowania domu w latach 60 XX wieku zmuszona jest wypompowywać wodę z piwnic budynku. M.S. zeznał, że wykaszając w 2007 roku działki M.O. i B.G. stwierdził, że działki są mokre, a fragmentami nawet bagniste. Obecność wysięków wodnych na tych działkach potwierdzili również świadek W.B. oraz B.K. W toku rozpraw administracyjnych na działkach nr [...] i [...] nie stwierdzono wysięków i zastoisk wodnych na działce nr [...]. Na działce nr [...], w górnej części, od strony zachodniej w odległości ok. 14 m od granicy z działką nr [...] stwierdzono podmokłe zagłębienie wypełnione wodą, a obecny właściciel działki J.Z. oświadczył, że nie zaobserwował na działce żadnych zastoisk wodnych. Przesłuchany w charakterze świadka G.K. oświadczył, że nie posiada jakichkolwiek informacji na temat zakłócenia stosunków wodnych na działkach, których dotyczy postępowanie. Na podstawie powyższych ustaleń organ przyjął, że nie doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie w rozumieniu art. 29 ustawy Prawo wodne. W odwołaniu od decyzji Burmistrza Gminy Rymanów z dnia [...] marca 2015 r. skarżąca zarzuciła oparcie ustaleń na opiniach biegłych i wyeliminowaniu innych dowodów takich jak: pisma J.K. z 22 czerwca 2008 r., oświadczenia świadka G.K. oraz dokumentacji fotograficznej sporządzonej podczas oględzin działki nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2015 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium stwierdziło, że teren działki, na której miało dojść do zmiany stosunków wodnych, spowodowanej wykonaniem prac budowlanych na działce nr [...], był podmokły jeszcze przed ich wykonaniem. Odnosząc się do zarzutów odwołania, w tym zarzutów dotyczących opinii biegłych, organ wskazał, że opinie zostały sporządzone przez uprawnione do tego podmiotu zawierają logiczne wnioski i wbrew twierdzeniom zawierają odpowiedzi na postawione pytania, jak również na zgłoszone zastrzeżenia. Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu dotyczącego cieku wodnego biegnącego na granicy działek [...] i [...] organ wyjaśnił, że przeprowadzona na gruncie [...] i [...] rozprawa wyjaśniła, że na działkach tych nie zaobserwowano występowania żadnych wysięków i zastoisk wody. Istniejące na granicy działki [...] i [...] wgłębienie terenu głębokości 30-50 cm nie było wypełnione wodą. W ocenie organu odwoławczego, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia decyzji, a przeprowadzone postępowanie odpowiadało standardom procesowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oddalającego skargę skarżącej stwierdził, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie jest prawidłowa zarówno pod względem materialnym, jak i formalnym. Oceniając, czy ewentualna zmiana stosunków wodnych na działkach skarżącej miała związek z prowadzonymi robotami budowlanymi w rozumieniu art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego na działkach rodziny O., Sąd podzielił stanowisko organów o braku takiego związku przyczynowego. Sąd uznał, że w ramach postępowania wyjaśniającego dotyczącego sprawy naruszenia stosunków wodnych na gruncie konieczne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego hydrologa. W niniejszej sprawie organy dysponowały opiniami biegłych Z.K. i W.M. – sporządzonymi na zlecenie organu, a ponadto opinią M.K. sporządzoną na zlecenie K.G. oraz opinią J.C. sporządzoną na zlecenie K.O-B. Sąd zauważył, że swoje ustalenia organy oparły na opiniach biegłych Z.K. i W.M., którzy stwierdzili brak naruszenia stosunków wodnych w związku z pracami budowlanymi prowadzonymi powyżej działki nr [...] i powstawanie szkód na tej działce powiązali z istnieniem w tym rejonie licznych obszarów źródliskowych związanych z budową geologiczną podłoża, powodujących powstawanie wycieków wodnych i młak w niżej położonych obszarach. Akceptując w całości dokonaną przez organy ocenę tychże opinii Sąd I instancji uznał, że została ona przyjęta zasadnie z wymogami z art. 80 k.p.a., a jej wnioski odnoszą się do całokształtu materiału dowodowego, w tym zeznań świadków. Liczne wnioski i uwagi do sporządzonych opinii zgłoszone przez skarżącą były przedmiotem stosownych wyjaśnień biegłych. Odnosząc się do kwestii istnienia cieku wodnego, strumyka na działkach nr [...] i nr [...], który już obecnie nie istnieje, a który zdaniem skarżącej odprowadzał wody w stronę drogi asfaltowej, zaś woda na skutek jego likwidacji spływa swobodnie na jej działkę, Sąd stwierdził, że była ona przedmiotem badania organów. odnosząc się zaś do kwestii dotyczącej umieszczenia przez właścicieli pierwotnej działki nr [...] umieszczenie niebieskiej rury w gruncie, która miała odprowadzać wody na działkę skarżącej, a której już nie ma (zgodnie z opinią M.K., k. 99), Sąd stwierdził, że biegła Z.K. w piśmie z dnia 22 stycznia 2013 r. (k. 119) do tych zarzutów się odniosła, w szczególności potwierdziła brak istnienia niebieskiej rury oraz wysnuła tezę, że wykonany drenaż wzdłuż działki nr [...] jest korzystny z punktu widzenia stosunków wodnych dla działki nr [...]. Sąd podkreślił, że rzeczoznawca M.K. pominął całkowitym milczeniem stwierdzoną przez wszystkich opiniujących w tej sprawie okoliczność, że szkody występujące na działce nr [...] (zastoiska wody) wynikają z położenia jej na stoku, w rejonie licznych obszarów źródliskowych związanych z budową geologiczną podłoża. Sąd wskazał również, że do zarzutów B.G. biegły M. odniósł się w piśmie z dnia 27 stycznia 2015 r. (k. 264). Wyjaśnienia te Sąd I instancji uznał za wystarczające. Brak ponownych oględzin działki obejrzanej przez biegłego z obu stron – w tych okolicznościach nie był uchybieniem procesowym, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że przed wykonaniem prac budowlanych na działkach nr [...], [...], [...], [...], [..] i [...] teren tych działek oraz działki nr [...] będącej własnością B.G. był podmokły. W sporządzonej opinii z grudnia 2011 r. biegła Z.K. stwierdziła, iż przeprowadzone kartowanie geologiczne rejonu, a w szczególności zbocza, na którym znajdują się działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] wykazało występowanie licznych wysięków i wycieków wodnych tworzących tzw. obszary źródliskowe, a jest to związane z wykształceniem utworów trzeciorzędowych oraz rzeźbą terenu. Pod utworami czwartorzędowymi występują utwory fliszu karpackiego wykształcone jako kompleks piaskowcowo-łupkowy, a przy wychodniach ławic piaskowcowych podścielanych warstwami łupkowo-ilastymi tworzą się wodne wysięki połączonego poziomu czwarto i trzeciorzędowego w konsekwencji takiego stanu, zdaniem biegłej, przy znacznej pochyłości terenu woda zbiera się w zagłębieniach powierzchniowych, jak to ma miejsce na działce nr [...]. Na działce tej do roku 2002-2003 znajdował się sad owocowy, którego korzenie wykorzystywały wody z gleby i wody podskórne osuszając dostatecznie teren, dlatego na powierzchni nie tworzyły się zastoiska wodne. Biegła stwierdziła więc, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...] oraz na działkach nr [...], [...], [...], [...] i [...] w związku z pracami budowlanymi zmieniającymi ukształtowanie terenu, a występujące na działce nr [...] szkody nie są spowodowane zmianami stanu wody na gruncie będącym przedmiotem postępowania, lecz wynikają z istnienia w tym rejonie licznych obszarów źródliskowych związanych z budową geologiczną. Stanowisko takie zajął zarówno biegły M. jak i biegły C. Oceniając przebieg postępowania dowodowego przed organami i jego prawidłowość Sąd za istotną uznał okoliczność oparcia się przez nie na opiniach niezależnych biegłych Z.K. i W.M. Ich spójne, zgodne ustalenia legły u podstaw kontrolowanych decyzji. Opinie prywatne sporządzone na zlecenie stron budzą w tej sprawie poważne wątpliwości także z tej przyczyny, że ich zaangażowanie w spór stron było bardzo duże. Zarówno M.K. jak i J.C. byli pełnomocnikami stron postępowania administracyjnego, na zlecenie których wykonali opinie (k. 74 – 10 kwietnia 2012 r. – pełnomocnictwo K.O-B. dla J.C. czy k. 98 – 26 lipca 2012 r. – dalsze pełnomocnictwo K.G. dla M.K.). Wątpliwości co do bezstronności opiniujących J.C. i M.K. są więc uzasadnione. Mimo to organy wykonane przez opinie oceniły, odnosząc się do podniesionych w nich stwierdzeń. Organy wskazały, że opiniujący J.C. przychylił się w swojej opinii do stanowiska biegłych K. i M.(k. 165). Prawidłowość kontrolowanych decyzji, zdaniem Sądu I instancji, nie budzi wątpliwości. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził podnoszonych w skardze naruszeń prawa procesowego oraz uznał, że prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwolił organom na poprawne zastosowanie z art. 29 Prawa wodnego. Skargę kasacyjną od wyroku z 20 kwietnia 2016 r. wniosła B.G., podnosząc zarzuty naruszenia: 1) przepisów prawa materialnego tj. art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnie skutkującą przyjęciem braku związku ze zmianami na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...] położonymi w [...] a szkodą dla skarżącej na działce [...], 2) przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu a limine wniosków płynących z opinii sporządzonych na zlecenie organu I instancji, pomijając jednocześnie pozostałe zgromadzone w sprawie dowody w postaci pisma J.K. na okoliczność unieruchomienia strumyczka znajdującego się na granicy działek [...] i [...], jak również dowodu z przesłuchania G.K. (syna J.K.) na okoliczność autentyczności w/w pisma, dowodu z przesłuchania pozostałych świadków m.in. W.B.; 3) przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 80 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie oceny dokumentacji fotograficznej, w tym dokumentacji dostarczonej przez skarżącą w piśmie z dn. 20.05.2014 oraz zaniechanie zapoznania się z dokumentacją fotograficzną zalegającą w aktach sprawy prowadzonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krośnie w przedmiocie legalizacji wybudowanej drogi na działce [...], co skutkowało pominięciem istotnych dowodów w sprawie. 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wybiórczą, a przez to błędną, ocenę postępowania dowodowego oraz przyjęcie a limine, iż materiał zgromadzony w postępowaniu uzasadniał wydanie decyzji odmawiającej uwzględnienie wniosku w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosków odmiennych tj. o zasadności ich uchylenia. Na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie, zaś na podstawie art. 46 p.p.s.a. w zw. z art. 176 p.p.s.a. o zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Uczestnik postępowania - E.O. - wniosła odpowiedź na skargę kasacyjną wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej w całości. Pismem z dnia 25 sierpnia 2016 r. skarżąca wniosła replikę na odpowiedź na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami wniesionej skargi kasacyjnej. Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię przepisu prawa materialnego należy rozumieć niewłaściwe odczytanie przez sąd treści przepisu, mylne zrozumienie jego treści lub znaczenia, a zatem niewłaściwą interpretację normy prawnej, która nie odpowiada żadnej z dopuszczalnych reguł wykładni prawa. Stawiając w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni, strona obowiązana jest przedstawić, jak dany przepis prawa powinien być odczytywany oraz dlaczego przyjęta przez Sąd I instancji interpretacja przepisu jest nieprawidłowa. W art. 29 ust. 1 ustawy – Prawo wodne określona została treść dwóch zakazów adresowanych do właściciela gruntu. Pierwszy zakaz, ustanowiony w art. 29 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, dotyczy zmian stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, oraz kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Użycie w art. 29 ust. 1 pkt 1 określenia "a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich" oznacza, że właściciel gruntu poza zakazami wyrażonymi w art. 29 Prawa wodnego jest obciążony innymi ograniczeniami na rzecz właścicieli gruntów sąsiednich wynikającymi z prawa sąsiedzkiego. Ograniczenia te polegają m. in. na obowiązku powstrzymania się od pewnych czynności faktycznych, dozwolonych z tytułu prawa własności, które mogą wywołać skutek w postaci szkody dla gruntów sąsiednich. Drugi zakaz (art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego) ma charakter bezwzględny i obejmuje odprowadzanie wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wskazuje, by dokonana przez Sąd I instancji wykładnia art. 29 ust. 1 Prawa wodnego była odmienna od jego rozumienia przez autorów skargi kasacyjnej, a przy tym błędna. Sąd I instancji nie negował, że przepis ten wprowadza omówione powyżej zakazy dokonywania przez właścicieli działki zmian stanu wody na gruncie i odprowadzania wód i ścieków na grunty sąsiedzkie. Wyrażane przez autorów skargi kasacyjnej stanowisko upatrujące niewłaściwego zastosowania art. 29 ust. 1 Prawa wodnego w nieprawidłowym przyjęciu, że zmiany na działkach o nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] nie spowodowały szkód na działce skarżącej, również nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji nie naruszył prawa akceptując stanowisko organów o braku związku przyczynowego pomiędzy pracami przeprowadzonymi na działkach o nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] a stanem wód na działce skarżącej, w sposób szkodliwy dla gruntów skarżącej. Wskazać należy, że główne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą błędnych, gdyż nieprawidłowo, zdaniem skarżącej, przez organy i Sąd I instancji przyjętych ustaleń faktycznych sprawy w odniesieniu do art. 29 Prawa wodnego. Naczelny Sąd Administracyjny zarzuty te, obejmujące naruszenie przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., w zw. art. 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 80 w zw. z art. 7 k.p.a., uznał za niezasadne. Wbrew stanowisku autorów skargi kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej oceny decyzji objętej wniesioną do niego skargą i zasadnie stwierdził brak naruszenia w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Krośnie decyzji z dnia [...] maja 2015 r. wskazanych w podstawach kasacyjnych przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie może budzić wątpliwości, że ustalenie stanu faktycznego w odniesieniu do możliwej zmiany stosunków wodnych na gruncie może wymagać wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń, a zatem może wiązać się z potrzebą zastosowania przez organy instytucji z art. 84 § 1 k.p.a. (zwrócenie się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii), z której w tej sprawie organy skorzystały. Nie budzi zastrzeżeń Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena Sądu I instancji, że organy sprostały obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) i zarzuty skarżącej dotyczące możliwej zmiany stosunków wodnych na gruncie oceniły na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny w całości aprobuje stanowisko Sądu I instancji w zakresie, w jakim Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił przekonanie organów o zasadności przyjęcia kluczowych ustaleń faktycznych w tej sprawie w oparciu o dowody w postaci opinii niezależnych biegłych Z.K. i W.M.. Sąd I instancji przekonująco wyłożył powody, które stały za uznaniem, że opiniom ww. biegłych należało nadać decydujące znaczenie w tej sprawie. W zaskarżonym wyroku wartość tych opinii Sąd trafnie powiązał z kwalifikacjami merytorycznymi osób, które je sporządziły oraz brakiem wątpliwości co do ich bezstronności, jako biegłych powołanych przez organ, a nie umocowanych przez strony. Należy zauważyć, że w poczet materiału dowodowego w sprawie przyjęto również opinie prywatne autorstwa osób umocowanych z ramienia stron postępowania (opinie M.K. oraz J.C.), niemniej dowody te w sprawie, w której występują strony o spornych interesach, mogły budzić uzasadnioną obawę co do zachowania obiektywizmu przez opiniujących, zwłaszcza w powiązaniu z okolicznością, że zaangażowanie ww. autorów opinii prywatnych w postępowanie administracyjne miało wymiar szerszy aniżeli tylko sporządzenie opinii na temat stosunków wodnych. Niewątpliwie wiązało się bowiem z umocowaniem M.K. oraz J.C. do udziału w czynnościach procesowych w charakterze pełnomocników stron. Nie sposób ponadto nie zauważyć, że znaczenie przypisywane opinii biegłych Z.K. i W.M. trafnie odniesiono do ustalenia, iż opinie te kompleksowo i wszechstronnie odnosiły się do analizowanej kwestii i zawierały w tym zakresie przekonujące wnioski, podczas gdy, np. opinia M.K. nie uwzględniała ustalonego przez pozostałych opiniujących faktu położenia działki skarżącej na stoku, w rejonie licznych obszarów źródliskowych związanych z budową podłoża geologicznego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, dowody z zeznań J.K. (na okoliczność unieruchomienia cieku wodnego w momencie rozpoczęcia prac budowlanych) czy W.B. (na okoliczność, że przed rozpoczęciem prac budowlanych działka skarżącej była działkę suchą), nie zostały pominięte przez organy, lecz nadano im właściwe znaczenie dowodowe w tej sprawie. Dowody z zeznań osób prywatnych, nieposiadających specjalistycznej wiedzy z zakresu hydrologii i dotyczące spostrzeżonych przez nie zjawisk nie stanowią wystarczającej podstawy do skutecznego podważenia specjalistycznych opinii obejmujących ustalenia zarówno co do aktualnego stanu stosunków wodnych na gruncie, jak i wyjaśnienie jego przyczyn. Unieruchomienie cieku wodnego na granicy działek, powiązane przez świadka z momentem rozpoczęcia robót budowlanych, nie jest równoważne stwierdzeniu, jak chce tego strona, że nastąpiło to "na skutek prac budowlanych". Brak bezpośredniego odniesienia się w treści zaskarżonego wyroku do zarzutu pominięcia przez organy w treści decyzji oceny dokumentacji fotograficznej, przedstawionej na okoliczność poszerzania się zjawiska zabagnienia działki skarżącej, również nie stanowi o wadliwości zaskarżonego wyroku, albowiem zdjęcia wskazujące na gromadzenie się wody na działce skarżącej nie stoją w sprzeczności z wnioskami wynikającymi z opinii biegłych, w których jako przyczynę pojawienia się tego rodzaju zastojów wodnych wskazuje się zjawiska przyrodnicze, ukształtowanie terenu oraz budowę geologiczną, a nie działalność człowieka. Uwzględniając całokształt okoliczności ustalonych w tej sprawie w oparciu o obszerny materiał dowodowy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pominięcie fotografii przedstawiającej fragment rury, której istnienia w toku niniejszego postępowania nie potwierdzono, nie stanowi naruszenia zasad kształtujących sposób prowadzenia postępowania dowodowego i przyjmowania ustaleń w zakresie stanu faktycznego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.