I OSK 1935/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-01-25
Skład orzekający: Wiesław Morys, Jolanta Rudnicka, Ewa Kręcichwost- Durchowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który oddalił skargę na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie odmowy przyznania stypendium, było wystarczające i zgodne z wymogami art. 141 § 4 PPSA?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 141 § 4 PPSA poprzez niewłaściwe uzasadnienie wyroku. Sąd I instancji nie dokonał własnej, samodzielnej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, ograniczając się do powtórzenia argumentacji organu administracji i stwierdzenia, że organ prawidłowo ocenił wniosek. Brak było szczegółowej analizy stanu faktycznego i prawnego, co uniemożliwiło kontrolę instancyjną. Ponadto, Sąd I instancji nie ocenił, czy organ administracji uwzględnił wskazania zawarte w poprzednim wyroku kasatoryjnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania studentce A. M. stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia. Po odmowie przyznania stypendium przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, studentka wniosła skargę do WSA, która została uchylona wyrokiem WSA z dnia 19 marca 2015 r. Następnie Minister wydał decyzję utrzymującą w mocy poprzednią decyzję. WSA w Warszawie oddalił skargę na tę decyzję. Studentka wniosła skargę kasacyjną do NSA, zarzucając m.in. naruszenie art. 141 § 4 PPSA przez niewłaściwe uzasadnienie wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost- Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2017r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1689/15 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wybitne osiągnięcia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz A. M. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1689/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. M. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wybitne osiągnięcia.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujące ustalenia faktyczne i prawne.
W dniu [...] października 2013 r. Rektor Uniwersytetu [...] w K. przedstawił wniosek zaopiniowany przez Radę Wydziału [...] o przyznanie A. M. stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2013/2014. Rektor uzasadnił wniosek studentki osiągnięciami naukowymi.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego odmówił przyznania A. M. stypendium za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2013/2014.
A. M. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając zaskarżonej decyzji:
1) rażące naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 15 w zw. z art. 107 § 1 i 3 Kpa polegające na sporządzeniu uzasadnienia decyzji w sposób uchybiający wzorcowi ustawowemu, poprzez pominięcie wskazania w jej treści:
- sposobu ustalania liczby punktów uzyskanych przez stronę w postępowaniu klasyfikacyjnym przeprowadzonym przez Zespół do spraw oceny wniosków;
- publikacji naukowych strony, które organ uznał za spełniające kryteria wybitnych osiągnięć naukowych;
- przyczyn, dla których pozostałym publikacjom naukowym organ odmówił waloru naukowości;
- liczby punktów przyznanych za średnią ocen lub przyczyn, dla których punktów takich nie przyznał, wskutek czego merytoryczna kontrola kwestionowanego rozstrzygnięcia jest niemożliwa;
2) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, poprzez niezwrócenie się do właściwego organu uczelni o przekazanie informacji o średniej ocen strony, a także pozycji na liście 5% najlepszych studentów danego kierunku, wskutek czego do wyniku strony nie doliczono punktów za średnią ocen;
3) naruszenie art. 181 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie i posłużenie się podczas oceny wniosków zasadami przyjętymi przez Zespół do spraw oceny wniosków - pozostającymi w sprzeczności z ww. przepisami;
4) naruszenie art. 181 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 2 ust. 4 rozporządzenia, poprzez ich niezastosowanie i posłużenie się podczas oceny wniosków zasadami przyjętymi przez Zespół do spraw oceny wniosków - podanymi do wiadomości zainteresowanych po upływie terminu do składania wniosków o przyznanie stypendiów, na trzy dni przed wydaniem zaskarżonej decyzji;
5) naruszenie art. 181 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 2 ust. 4 rozporządzenia poprzez odmowę przyznania stronie stypendium ministra, pomimo że zgodnie z zasadami oceny wniosków, przyjętymi przez Zespół do spraw oceny wniosków, strona osiągnęła liczbę punktów znacznie przekraczającą próg 35,75 pkt.
W związku z powyższymi zarzutami strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie jej stypendium za wybitne osiągnięcia.
Decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego utrzymał w mocy decyzję własną.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. M. zarzucając jej:
1) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 15 w zw. z art. 107 § 1 i 3 Kpa w zw. z art. 2 Konstytucji RP, polegające na sporządzeniu uzasadnienia decyzji w sposób uchybiający wzorcowi ustawowemu, poprzez niewskazanie w jego treści:
- sposobu ustalania liczby punktów uzyskanych przez skarżącą w postępowaniu klasyfikacyjnym przeprowadzonym przez Zespół do spraw oceny wniosków;
- publikacji naukowych skarżącej, które organ uznał za spełniające kryteria wybitnych osiągnięć naukowych;
- przyczyn, dla których pozostałym publikacjom naukowym skarżącej organ odmówił waloru "naukowego";
- merytorycznego stanowiska organu w przedmiocie zarzutów naruszenia prawa materialnego zgłoszonych przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, wskutek czego kontrola kwestionowanego rozstrzygnięcia ponownie okazała się niemożliwa;
2) naruszenie prawa materialnego:
- art. 181 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie i posłużenie się podczas oceny wniosków zasadami przyjętymi przez Zespół do spraw oceny wniosków, pozostającymi w sprzeczności z przywołanymi przepisami;
- art. 181 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 2 ust. 4 rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie i posłużenie się podczas oceny wniosków zasadami przyjętymi przez Zespół do spraw oceny wniosków - podanymi do wiadomości zainteresowanych po upływie terminu do składania wniosków o przyznanie stypendium, na trzy dni przed wydaniem zaskarżonej decyzji;
- art. 181 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 2 ust. 4 rozporządzenia poprzez odmowę przyznania skarżącej stypendium, pomimo że zgodnie z zasadami oceny wniosków przyjętymi przez Zespół skarżąca osiągnęła liczbę punktów znacząco przekraczającą próg 35,75 pkt.
W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 marca 2015 r w sprawie sygn. akt II SA/Wa 1021/14 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd podkreślił, że organ ma obowiązek jak najstaranniejszego wyjaśnienia faktycznych i prawnych podstaw decyzji uznaniowej. Wynika to także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 Kpa (zasada informowania) oraz art. 11 Kpa (zasada wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Sąd wskazał na przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania studentom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia (Dz. U. Nr 214, poz. 1270). Stosownie do treści § 2 ust. 1, stypendium na dany rok akademicki może być przyznane studentowi, który zaliczył rok studiów w poprzednim roku akademickim oraz (1) szczególnie wyróżniał się w nauce, uzyskując w ostatnim zaliczonym roku średnią arytmetyczną ocen z egzaminów i zaliczeń przewidzianych w planie studiów klasyfikującą studenta w grupie 5% najlepszych studentów danego kierunku, lub (2) uzyskał wybitne osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe w okresie studiów na danym kierunku, a w przypadku studiów prowadzonych w trybie indywidualnym lub studiów międzykierunkowych - w okresie tych studiów. Natomiast zgodnie z ust. 3 tegoż przepisu, przez okres studiów, w o którym mowa w ust. 1 i 2, rozumie się: (1) w przypadku studentów studiów pierwszego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich - okres od daty rozpoczęcia tych studiów do dnia 30 września roku ubiegania się o stypendium, (2) w przypadku studentów studiów drugiego stopnia -okres od daty rozpoczęcia studiów pierwszego stopnia poprzedzających studia drugiego stopnia do dnia 30 września roku ubiegania się o stypendium. Z kolei, stosownie do brzmienia ust. 4, za wybitne osiągnięcia naukowe, o których mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się: (1) publikacje naukowe w recenzowanych czasopismach naukowych o zasięgu co najmniej krajowym lub publikacje naukowe w formie książki, (2) udział w projektach badawczych prowadzonych przez uczelnię lub we współpracy z innymi ośrodkami akademickimi lub naukowymi, (3) autorstwo lub współautorstwo patentu lub wzoru użytkowego, (4) wystąpienia na konferencjach naukowych, (5) nagrody i wyróżnienia w konkursach o zasięgu międzynarodowym.
Podkreślił też, że ww. rozporządzenie, zgodnie z § 1, określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania i wypłacania studentom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia, liczbę stypendiów i maksymalną wysokość stypendium oraz wzór wniosku o przyznanie stypendium. Natomiast oceny wniosków, stosownie do treści § 4 ust. 1 rozporządzenia, dokonuje zespół powołany przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego, którego skład tworzą eksperci z dziedziny nauki, sztuki i sportu w liczbie określonej przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego (ust. 2). Zespół ocenia wnioski metodą punktową, przy czym punkty przyznawane są za poszczególne osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe oraz za średnią ocen (ust. 4). Po zakończeniu oceny wniosków zespół przedstawia ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego ranking wniosków uszeregowany według największej liczby punktów (ust. 6).
Dalej Sąd wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż mając na względzie § 4 ust. 1 i 4 rozporządzenia, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego zarządzeniem z dnia 31 października 2012 r. powołał Zespół ds. oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia (Dz. Urz. MNiSW z 2012 r., poz. 67), któremu nadał uprawnienie do ustalenia szczegółowego trybu pracy w zakresie oceny wniosków oraz ustalenia wytycznych punktacji wniosku. W dniu [...] listopada 2013r. Zespół, składający się ostatecznie z 36 ekspertów reprezentujących 8 obszarów nauki i sztukę, podjął uchwałę nr [...] w sprawie sposobu oceny wniosków o stypendium ministra za wybitne osiągnięcia dla studentów na rok akademicki 2013/2014. Jednolite zasady oceny wniosków, stanowiące załącznik nr 1 do ww. uchwały Zespołu, zostały przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu orzekającego, uchwała Zespołu ds. oceny wniosków o przyznanie stypendium, określająca sposób punktacji wniosków, nie pozostaje w sprzeczności z art. 181 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z § 2 rozporządzenia. Uchwała ta przypisuje jedynie przesłankom warunkującym przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia określone wagi, co jest niezbędne dla ujednolicenia wewnętrznego trybu postępowania Zespołu w celu zapewnienia możliwości ustalenia rankingu wniosków uszeregowanego według największej liczby punktów, który będzie oparty na jednolitej punktacji, a zatem będzie porównywalny. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lipca 2014 r. o sygn. akt I OSK 565/14 (publ. https://www.orzeczenia.nsa.gov.pl), "nie można uznać przepisów tej uchwały (Zespołu ds. oceny wniosków - uwaga Sądu), jako współtworzących podstawę prawną decyzji administracyjnych w sprawach przyznania stypendium ministra za wybitne osiągnięcia". NSA stwierdził również, że "rola Zespołu oceniającego wnioski o przyznanie stypendium jest pomocnicza, ponieważ jest on tylko i wyłącznie organem doradczym Ministra. Oznacza to, że Minister jako organ właściwy do wydania decyzji w sprawie nie tylko może, ale i jest obowiązany ustalić, czy przedstawiony mu ranking został ustalony zgodnie z prawem". Analogiczny pogląd w przedmiotowej kwestii zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 grudnia 2014 r. o sygn. akt II SA/Wa 886/14 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl. – dalej "CBOSA").
Sąd wskazał również, że w myśl § 4 ust. 4 ww. zarządzenia z dnia 31 października 2012 r., szczegółowy tryb pracy Zespołu określa regulamin ustalony przez Zespół. W aktach sprawy znajduje się uchwała nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. Zespołu do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, która w § 1 stanowi, iż utrzymuje się w mocy regulamin pracy Zespołu do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, ustalony w załączniku nr 1 uchwały nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Zespołu. W pkt 7 powyższego załącznika wskazano, iż przy ocenie wniosku ekspert w protokole określa: (1) które z osiągnięć zostały uwzględnione, (2) ile punktów (w skali od 0-5) zostało przyznanych za poszczególne osiągnięcia, (3) których z osiągnięć nie wziął pod uwagę i podaje powód ich nieuwzględnienia. Po dokonaniu oceny ekspert oblicza sumę punktów uzyskaną w danej kategorii oraz sumę punktów uzyskanych we wszystkich kategoriach, po czym podpisuje protokół (pkt 8 załącznika).
W ocenie Sądu orzekającego, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera niezbędnych wyjaśnień dotyczących podjętego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji nie spełnia określonych prawem wymogów.
Przede wszystkim na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie można stwierdzić, które z 11 publikacji wymienionych w pkt 10. 1 wniosku skarżącej o przyznanie stypendium ministra, zostały uwzględnione w procedurze oceny wniosków, które zaś nie zostały uznane przez eksperta za "wybitne osiągnięcia naukowe" w rozumieniu art. 181 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano jedynie, że wniosek skarżącej uzyskał łącznie 31,00 pkt, w tym 5 pkt za 1 pozycję na liście wniosków z danego kierunku uszeregowanej według średniej ocen (za średnią 4,92) oraz 26,00 pkt w kategorii "publikacje naukowe w recenzowanych czasopismach naukowych o zasięgu co najmniej krajowym lub publikacje naukowe w formie książki" (za 2 publikacje). Zaznaczono także, iż przy ocenie wniosku Zespół nie uwzględnił 9 publikacji z uwagi na brak naukowego charakteru publikacji.
Tak ograniczone w swej treści, lakoniczne wręcz stwierdzenie organu, w żaden sposób nie wyjaśnia podstawowej kwestii, którą - co należy podkreślić - skarżąca podnosiła we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a mianowicie, które publikacje i w jaki sposób (z podaniem punktacji odrębnie dla każdej publikacji z uwzględnieniem wagi oraz cechy osiągnięcia) zostały wzięte pod uwagę przy ocenie wniosku. Rację ma wobec tego skarżąca stojąc na stanowisku, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji ignoruje zarzuty podniesione w tymże wniosku, a w konsekwencji uniemożliwia merytoryczną kontrolę podjętego przez organ rozstrzygnięcia.
Ponadto Sąd zauważył, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ wziął pod uwagę protokół z "ponownej oceny wniosku studenta o stypendium ministra za osiągnięcia naukowe 2013/2014". Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że w sytuacji, gdy wystąpiła widoczna rozbieżność między ocenami dokonanymi przez dwóch niezależnych ekspertów (pierwszy z nich ocenił publikacje wymienione w pkt a) - f) jako nieposiadające naukowego charakteru - PNN, drugi natomiast nie podzielił tego stanowiska i jako przyczynę odmowy wskazał symbol NRW - co, jak podano w odpowiedzi na skargę, oznacza niską rangę wydawnictwa, uzasadnienie decyzji powinno zawierać wyjaśnienie motywów, jakimi kierował się każdy z ekspertów oceniając poszczególne publikacje, a także wyczerpujące stanowisko organu podejmującego ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie. Wyjaśnienie powyższych różnic ma tym większe znaczenie, że w odniesieniu do publikacji wymienionych w pkt i) - k) obaj eksperci zgodnie uznali, że publikacje nie mają naukowego charakteru (posłużyli się symbolem PNN).
Sąd wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni powyższe uwagi. Wnikliwie przeanalizuje zgromadzony materiał dowodowy, a w razie potrzeby uzupełni go o wyjaśnienia ekspertów oceniających wniosek skarżącej. Podejmując ponowie rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania stypendium należycie je umotywuje czyniąc zadość wymogom z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 Kpa. Nadto ustosunkuje się rzetelnie do wszystkich zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Obowiązek ten, jak już wyżej wskazano, wynika z istoty zasady dwuinstancyjności postępowania polegającej na dwukrotnym merytorycznym rozpatrzeniu sprawy ze szczególnym uwzględnieniem argumentów podnoszonych przez stronę w odwołaniu (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy).
Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego utrzymał z mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że rozpatrując ponownie sprawę, kierował się zapewnieniem jednolitości i porównywalności oceny z ocenami innych studentów ubiegających się o stypendium w roku akademickim 2013/2014. W tym celu uwzględnił ww. wytyczne dotyczące sposobu oceny wniosków o stypendium ministra za wybitne osiągnięcia dla studentów na rok akademicki 2013/2014 ustalone w uchwale Zespołu z dnia [...] listopada 2013 r. Po przeanalizowaniu protokołu ponownej oceny wniosku studentki o stypendium ministra za wybitne osiągnięcia naukowe na rok akademicki 2013/2014, organ stwierdził, że ocena sporządzona przez ekspertów jest zgodna z kryteriami ich wartościowania określonymi w uchwale Zespołu z dnia [...] listopada 2013 r. Wobec tego organ nie uwzględnił oceny osiągnięć (publikacji) dokonanej przez studentkę, ale wziął pod uwagę ocenę członków Zespołu posiadających wiedzę ekspercką.
Po przeprowadzeniu ponownej oceny organ stwierdził, iż wniosek uzyskał 31,00 pkt, w tym:
• 5,00 pkt - za 1 pozycję na liście wniosków z danego kierunku uszeregowanej według średniej ocen (za średnią 4,92),
• 26,00 pkt - w kategorii "publikacje naukowe w recenzowanych czasopismach naukowych o zasięgu co najmniej krajowym lub publikacje naukowe w formie książki" (za 2 publikacje wymienione we wniosku pod literami "g" i "h").
Minister zgodził się zatem z oceną dokonaną przez Zespół w zakresie publikacji naukowych i przyznał 13 pkt za rozdział w monografii pt. "[...]" z serii "Studia i Materiały Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w K." ("g"), w tym 8 pkt za rodzaj publikacji, 4 pkt za autorstwo i 1 pkt za rangę (z uwzględnieniem wagi 4 dla tej kategorii). Minister przyznał również 13 pkt za artykuł w recenzowanym e-czasopiśmie naukowym Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w K. "[...]" ("h"), w tym 8 pkt za rodzaj publikacji, 4 pkt za autorstwo i 1 pkt za rangę (z uwzględnieniem wagi 4 dla tej kategorii).
W przypadku 6 publikacji książkowych oznaczonych literami "a", "b", "c", "d" i "i" Minister zgodził się z opinią Zespołu i nie przyznał za nie punktów z uwagi na niską rangę wydawnictw (m.in. [...]). Z tych samych przyczyn Minister nie uznał redakcji merytorycznej publikacji oznaczonych literami "f" i "k". Natomiast publikacje "e" i "j" (prezentacja koła naukowego, tekst wprowadzenia do książki) nie były publikacjami o charakterze naukowym.
Z analizy dwóch protokołów oceny wniosku przez Zespół wynikała pozorna rozbieżność między przyczynami odmowy uznania 9 publikacji za wybitne osiągnięcia naukowe. W I instancji publikacje od "a" do "f" i od "i" do "k" uznane zostały za publikacje o charakterze nienaukowym (oznaczone w protokole kodem "PNN"), zaś przy ponownej ocenie - publikacje od "a" do "f" oznaczone zostały omyłkowo skrótem "NRW" (jako niska ranga wydawnictwa, zamiast kodem "PNR"). Zgodnie z zamieszczonym w protokole opisem przyczyn odmowy uznania danego osiągnięcia, kod "PNR" oznaczał "niską rangę wydawnictwa", lecz nie stanowił akronimu tych wyrazów, co wyjaśnia omyłkowe użycie przez eksperta kodu NRW. Niezależnie od powyższego, ekspert oceniający wniosek w procedurze ponownego rozpatrzenia sprawy za ważniejszą przyczynę odmowy uznania ww. publikacji przyjął niską rangę wydawnictwa, aniżeli nienaukowy charakter publikacji. Oceny tych osiągnięć (publikacji) sporządzone przez ekspertów były ze sobą niesprzeczne, ponieważ wydawnictwa o niskiej randze wydają także publikacje o charakterze nienaukowym, aczkolwiek zdarza się, że w czasopismach naukowych publikowane są artykuły niemające sensu stricto charakteru naukowego (np. teksty okolicznościowe, rocznicowe).
Organ sprawdził każdą publikację pod kątem spełniania warunków określonych w przepisach i po przeprowadzeniu analizy obydwu protokołów oceny wniosku studentki, przychylił się do stanowiska drugiego z ekspertów. Należy wyjaśnić, iż organ uznaje wnioski rektorów uczelni zaopiniowane przez rady podstawowej jednostki organizacyjnej lub senat uczelni jako dowód w sprawie, na którym opiera "Wszystkie wydane decyzje". Przepisy nie przewidują dołączania do wniosków o stypendium załączników potwierdzających osiągnięcia. Ministerstwo spotyka się corocznie ze zjawiskiem nadsyłania przez niektóre uczelnie wniosków o stypendia zawierających osiągnięcia niezweryfikowane lub osiągnięcia spoza katalogu osiągnięć określonych w § 2 ww. rozporządzenia. W drugiej instancji w odróżnieniu od pierwszej instancji, w której rozstrzygnięcia mają bardziej masowy charakter, czas pozwala na dogłębną analizę i szczegółową weryfikację zgłoszonych we wnioskach osiągnięć, co podkreślają także sądy administracyjne (m.in. I OSK 565/14). Niska ranga czasopisma stanowiła dla Ministra pierwotną przyczynę nieprzyznania punktów. W przypadku osiągnięć studentki była ona zatem rozstrzygająca dla nieuznania za wybitne osiągnięcia 6 publikacji wymienionych we wniosku pod literami od "a" do "f". Organ za wybitne osiągnięcia uznaje publikację artykułu naukowego w wydawnictwach odpowiednio wysokiej rangi, które stawiają publikowanym w nim artykułom wymogi merytoryczne, warsztatowe i redakcyjne. Na tle wykazywanych przez studentów osiągnięć polegających na publikacjach naukowych ogłaszanych w takich czasopismach, nie zasługuje na szczególne uznanie publikacja w wydawnictwach niskiej rangi. W przypadku tych drugich cechy publikacji naukowych mają tendencję do zacierania się, m.in. ze względu na to, iż wydawnictwa te publikują teksty, dla których brak miejsca w wydawnictwach wyższej rangi.
Przy ponownej ocenie wniosku Zespół uznał w części zgłoszone przez studentkę zarzuty i przyznał dodatkowe punkty za znalezienie się w gronie 5% najlepszych studentów kierunku "nauki o rodzinie".
Należy wyjaśnić, iż zgodnie z wytycznymi stosowanymi przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy, za dane osiągnięcie można było uzyskać od 0 do 5 pkt w zależności od cech danego osiągnięcia. Zawarta w wytycznych dotyczących sposobu oceny wniosku liczba punktów w ramach danej cechy była wartością maksymalną, a nie - sztywno zdeterminowaną. Wyznaczała ona górny limit punktów, które można było przyznać w ramach danej cechy. Oznacza to, iż Minister (a wcześniej Zespół) mógł przyznać za daną cechę dowolną wielokrotność 0,25 pkt aż do osiągnięcia ww. limitu, lecz w szczególnych przypadkach mógł nie przyznawać punktów (tj. przyznać 0 pkt). Liczba punktów przyznawanych przez ekspertów Zespołu, którzy oceniali uprzednio wniosek, jest wynikową ich oceny konkretnego przypadku opierającej się na znajomości dziedziny, którą się zajmują, oraz cech danego osiągnięcia.
Organ podkreślił, iż stypendium jest przyznawane za wybitne osiągnięcia, zatem podstawą jego otrzymania nie mogą być osiągnięcia o niskiej randze lub zasięgu. Ocena wniosków przez Zespół była oceną porównawczą. To, że osiągnięcia studentki nie uzyskały maksymalnej liczby punktów, oznaczało, iż we wnioskach innych studentów znajdowały się publikacje wydane przez wydawnictwa o wyższej randze, które - w porównaniu z wnioskiem studentki - zasługiwały na większą liczbę punktów. Ocena danego osiągnięcia pod kątem rangi wydawnictwa lub zasięgu publikacji pozwala na dokładniejsze jego pozycjonowanie względem osiągnięć innych studentów i bardziej sprawiedliwą ocenę.
Odnosząc się do zarzutu posługiwania się przy ocenie wniosków zasadami przyjętymi przez Zespół do spraw oceny wniosków organ wyjaśnił, iż w dniu 7 lipca 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w tej kwestii (I OSK 565/14). Zdaniem Sądu, uchwała Zespołu nie wprowadza żadnych zmian w określonych przepisami prawa powszechnie obowiązującego przesłankach warunkujących przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, a jedynie przypisuje im jednakowe wagi, co jest niezbędne dla ujednolicenia wewnętrznego trybu postępowania Zespołu w celu zapewnienia możliwości ustalenia rankingu wniosków uszeregowanego według największej liczby punktów, który będzie oparty na jednolitej punktacji poszczególnych rodzajów osiągnięć naukowych, a zatem będzie porównywalny. Nie można zatem uznać przepisów tej uchwały jako współtworzących podstawę prawną decyzji administracyjnych w sprawach przyznania stypendium ministra za wybitne osiągnięcia. Oznacza to, że podstawy prawne ubiegania się o stypendium Ministra na rok akademicki 2013/2014 były znane kandydatom przed terminem składania wniosków o jego przyznanie.
Co do zbyt późnego udostępniania zasad oceny wniosku, tj. po terminie składania wniosków i na trzy dni przed wydaniem decyzji, organ wskazał, iż wytyczne dotyczące sposobu oceny wniosków o stypendium ministra za wybitne osiągnięcia dla studentów na rok akademicki 2013/2014 zostały ustalone w dniu [...] listopada 2013 r., a więc już po terminie składania wniosków. Wcześniejsze ustalenie wytycznych dla ekspertów Zespołu nie było zasadne, bowiem w sytuacji, gdy liczba złożonych wniosków nie przekroczyłaby ustalonego w rozporządzeniu limitu 1000 przyznawanych stypendiów, ocena wniosków nie byłaby przeprowadzona - stypendium otrzymałby wówczas każdy student spełniający warunki formalne. Podkreślił, iż ocena wniosków przez Zespół odbyła się dopiero po ustaleniu tych wytycznych, tak aby wszystkie wnioski ocenione zostały według jednolitego klucza. Natomiast wytyczne te zostały udostępnione w dniu [...] grudnia 2013 r. w celu zapewnienia przejrzystości procedury i możliwości prześledzenia toku postępowania organu przez wszystkich studentów ubiegających się o przyznanie stypendium ministra na rok akademicki 2013/2014.
Odnosząc się z kolei do zarzutu nieuprawnionego ustalenia sposobu oceny wniosków tak, że jedynie wybitne osiągnięcia naukowe dają szanse na otrzymanie stypendium organ podkreślił, iż wyróżnianie się w nauce poprzez uzyskanie wysokiej średniej ocen stanowiło jedno z kryteriów przyznawania stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, określonych w art. 181 ust. 2 ww. ustawy. Z uwagi na potencjalnie dużą liczbę osób spełniających ten warunek w skali kraju (kilkadziesiąt tysięcy studentów), przy ograniczonej do 1000 liczbie możliwych do przyznania stypendiów, spełnienie wyłącznie tego kryterium okazało się niewystarczające do otrzymania stypendium w roku akademickim 2013/2014. Wyjaśnił, iż celem zmiany w procedurze przyznawania było nadanie stypendium ministra bardziej elitarnego charakteru, stąd też obowiązujące od dnia 1 października 2012 r. rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r., znacznie zaostrzyło kryteria przyznawania stypendium i listę osiągnięć uwzględnianych przy ocenie wniosku do najbardziej prestiżowych. Ponadto wyjaśnił, iż zawarty w przepisie art. 181 ust. 2 spójnik "lub" dopuszczał stosowanie przy przyznawaniu stypendium jednocześnie obu kryteriów, zaś ustawa nie obligowała Ministra do nadania obu kryteriom równorzędnej wagi. W postępowaniu o przyznanie ww. stypendium wszyscy studenci mogli uzyskać za wysoką średnią ocen maksymalnie 5 pkt, co nie wyróżniało pod tym względem w sposób szczególny żadnego z kandydatów. Należy zauważyć, iż uzyskanie wysokiej średniej ocen dawałoby realną szansę na otrzymanie stypendium jedynie w przypadku złożenia mniejszej niż 1000 liczby wniosków. Stypendium ministra jest przyznawane studentom i doktorantom przede wszystkim za nieliczne na tle ogólnej liczby studentów osiągnięcia o wybitnym charakterze i ich znaczenie dla określonej dziedziny nauki lub sztuki, natomiast uzyskanie wysokiej średniej ocen (wysokich wyników w nauce) jest bezsprzecznie osiągnięciem, jednak stosunkowo powszechnym; liczba osób je uzyskujących znacznie przekracza liczbę 1000 określoną w poprzednim stanie prawnym jako limit stypendiów ministra. Podzielił ten pogląd ustawodawca i zgodnie z obecnym stanem prawnym, począwszy od roku akademickiego 2015/2016 w postępowaniu o przyznanie tego prestiżowego stypendium nie będzie uwzględniana średnia ocen, lecz wyłącznie osiągnięcia o szczególnie wybitnym charakterze.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. M. zarzucając jej naruszenie art. 7, 77, 80, 81 oraz 15 Kpa, polegające na zaniechaniu podjęcia czynności procesowych zmierzających do wszechstronnego zebrania i ponownego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, całościowego wyjaśnienia sprawy i wydania decyzji przekonującej pod względem faktycznym i prawnym. Zarzuciła też naruszenie art. 153 ppsa polegające na pominięciu przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wskazówek co do dalszego postępowania udzielonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 marca 2015 r sygn. akt II SA/Wa 1021 /14.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji oraz o zasądzenie kosztów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Dalej Sąd po przytoczeniu treści przepisów prawa wskazał, iż w dniu [...] października 2012 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego powołał organ pomocniczy - Zespół do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, w skład którego weszli eksperci reprezentujący osiem obszarów nauki i sztukę. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] listopada 2014 r. Zespół podjął uchwałę w sprawie sposobu oceny wniosków o stypendium ministra za wybitne osiągnięcia dla studentów na rok akademicki 2014/2015. Uchwała ta zawiera wytyczne dla ekspertów dotyczące uznawania określonych osiągnięć za wybitne, mając na celu zapewnienie, aby oceny przygotowane przez poszczególnych członków Zespołu były dokonane według jednolitych zasad.
Zgodnie z treścią załącznika nr 2 do ww. uchwały, Zespół ocenia wnioski metodą punktową (pkt 1). Punkty przyznawane są za wybitne osiągnięcia oraz za średnią ocen. Wniosek może uzyskać maksymalnie 100 pkt, z tego: 95 za wybitne osiągnięcia, 5 pkt za średnią ocen (pkt 2). Za średnią ocen Zespół może przyznać od 1 do 5 pkt, w zależności od pozycji na liście wniosków z danej uczelni z danego kierunku uszeregowanej według średniej ocen w następujący sposób: 1 miejsce - 5 pkt, 2 miejsce - 4 pkt, 3 miejsce - 3 pkt, 4 miejsce - 2 pkt, 5 i dalsze miejsca - 1 pkt. Przy ocenie wniosków brana jest pod uwagę średnia ocen uzyskanych w ostatnim zaliczonym roku studiów, która klasyfikowała studenta w grupie 5% najlepszych studentów danego kierunku (pkt 3).
Za wybitne osiągnięcia Zespół może przyznać od 0 do 95 pkt. W ramach każdej z kategorii osiągnięć naukowych, artystycznych lub sportowych wymienionych w § 2 ust. 4-6 rozporządzenia, Zespół może przyznać w zależności od rangi od 0 do 5 za każde osiągnięcie z tej kategorii. Każdej kategorii osiągnięć są przypisane określone wagi ustalone przez Zespół. Liczbę punktów w danej kategorii stanowi iloczyn liczby punktów przyznanych za dane osiągnięcie i wagi danego rodzaju osiągnięcia. Ogólna liczna punktów za wybitne osiągnięcia stanowi sumę punktów w poszczególnych kategoriach, z tym że jeśli przekracza ona 95 pkt, jest korygowana w dół do 95 pkt. W przypadku, gdy liczba wniosków studentów z liczbą punktów za osiągnięcia większą niż 95 pkt przekroczy liczbę 1000 (liczba stypendiów możliwych do przyznania), punkty za osiągnięcia zostaną przeliczone proporcjonalnie według obszarów do 95 punktów w określony w uchwale sposób (pkt 4).
Przy ocenie osiągnięć Zespół kieruje się rangą danego osiągnięcia i jego wybitnymi cechami, mając na uwadze prestiżowy charakter stypendium. Każde osiągnięcie Zespół ocenia na podstawie cech danego osiągnięcia w skali od 0 do 5 (pkt 5).
Sąd I instancji wyjaśnił, iż w rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącej został rozpoznany właśnie według powyższych kryteriów. Wniosek skarżącej o przyznanie stypendium ministra uzyskał 31,00 pkt, w tym 5,00 pkt - za 1 pozycję na liście wniosków z danego kierunku uszeregowanej według średniej ocen (za średnią 4,92) oraz 26,00 pkt - w kategorii "publikacje naukowe w recenzowanych czasopismach naukowych o zasięgu co najmniej krajowym lub publikacje naukowe w formie książki" (za 2 publikacje).
Tymczasem na podstawie przedstawionego przez Zespół rankingu wniosków Minister ustalił, iż stypendium będzie przyznane studentom, których wniosek po ww. przeliczeniu uzyskał co najmniej 35,75 pkt. Dlatego też organ słusznie wskazał, że wniosek skarżącej, który uzyskał ostatecznie 31 pkt nie mógł być uwzględniony.
W ocenie Sądu organ prawidłowo ocenił i zgodził się z wnioskami Zespołu co do złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie stypendium, a swoje rozstrzygnięcie uzasadnił. Nie zasługuje zatem na uznanie zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przepisu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Organ wyjaśnił bowiem stronie zasadność przesłanek, którymi się kierował. Natomiast subiektywna ocena strony co do wagi jej osiągnięć naukowych nie oznacza, że ocena organu w tym zakresie nie jest właściwa. Należy bowiem podkreślić, że to, ile punktów przyznano skarżącej za poszczególne osiągnięcia wynika wprost z powoływanych wcześniej wytycznych dla ekspertów, co zostało omówione w decyzji. Wytyczne te były udostępnione na stronie internetowej urzędu Ministra.
Za niezasadny Sąd uznał również zarzut naruszenia art. 107 § 3 Kpa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji posiada wszystkie wymagane prawem elementy i pozwala na dokonanie kontroli jej zgodności z prawem. Minister jednoznacznie wskazał, jakie osiągnięcia zostały uwzględnione, a które nie i z jakich powodów. Nie ma zatem wątpliwości, co organ wziął pod uwagę wydając rozstrzygnięcie.
Konkludując, w ocenie Sądu organ prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy, a następnie wydał decyzje odpowiadające prawu. Dlatego też skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. M. zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 141 § 4 ppsa poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnienia podstaw prawnych oraz należytego merytorycznego stanowiska Sądu I instancji odnoszącego się do zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 81 Kpa, art. 15 Kpa oraz art. 10 § 1 Kpa, zgłoszonych przez Skarżącą w skardze, przez co kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku w w/w zakresie jest niemożliwa;
- na wypadek nie uwzględnienia zarzutu z pkt 1, zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła:
2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia w postaci art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 ppsa poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli zgodności z prawem decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lipca 2015 r., znak: [...], oraz oddalenie skargi na tę decyzję, pomimo iż decyzja zapadła z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 10 § 1 Kpa, art. 77 § 1, art. 81 i art. 15 Kpa w związku z art. 138 § 2 Kpa
Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona wskazała, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie pozwala na jego kontrolę instancyjną. Głównym zarzutem stawianym przez skarżącą był brak wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprowadzający się do sprzeczności wewnętrznej dokonanej oceny, brak rzetelnej ocena naukowego charakteru publikacji oraz niewyjaśnienia rozbieżności ocen ekspertów, a także naruszenie art. 10 § 1 Kpa.
Dalej skarżąca kasacyjne wskazała, iż Sąd I instancji odniósł się do jej zarzutów w ten sposób, że stwierdził, iż "W ocenie Sądu organ prawidłowo ocenił i zgodził się z wnioskami Zespołu co do złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie stypendium a swoje rozstrzygnięcie uzasadnił" (vide s. 20 uzasadnienia wyroku). W ocenie skarżącej, tego rodzaju stanowisko nie realizuje wzorca ustawowego, który w art. 141 § 4 ppsa nie pozwala na ograniczenie się w uzasadnieniu wyroku do przytoczenia przepisu prawnego. Nieodzowne jest gruntowne odniesienie się do okoliczności konkretnego stanu faktycznego, pozwalające na odtworzenie przebiegu operacji logicznej, rezultatem, której jest przyjęcie konkretnego kierunku interpretacji i zastosowanie konkretnego przepisu prawnego.
Skarżąca kasacyjnie podniosła ponadto, że w jej ocenie decyzja o przyznaniu stypendium ministra ma charakter uznaniowy co nie oznacza dowolności. Przeciwnie, z fakultatywnością przyznania stypendium nierozerwalnie związany jest obowiązek wszechstronnego i rzetelnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Tymczasem w niniejszej sprawie pomimo niewykonania tego obowiązku (skutkiem którego było pozbawienie skarżącej stypendium) przez organ administracji, Sąd oddalił skargę.
Skarżąca wskazała, że z protokołu II oceny (czyli oceny, z którą ostatecznie zgodził się organ - vide s. 3 decyzji) wynika, że Zespół nie przyznał za nią punktów, ponieważ publikacja ukazała się w wydawnictwie o niskiej randze (NRW lub PNR). Druga publikacja (g) to "[...]" w: "[...]". Za tą publikację Zespół przyznał 13 punktów (vide protokoły I i II oceny) stwierdzając, że ukazała się ona w wydawnictwie o średniej randze. Zarówno Zespołowi jak i organowi umknęło, że obie publikacje wydała [...]. Oznacza to, że wydając decyzję organ jednocześnie ocenił wydawnictwo [...] za wydawnictwo średniej rangi (publikacja - g) oraz za wydawnictwo niskiej rangi (publikacja - a). Takiej oceny osiągnięć naukowych skarżącej nie sposób zaakceptować, albowiem godzi ona w zasadę praworządności oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej.
Skarżąca kasacyjnie podniosła, iż z uzasadnienia decyzji oraz akt sprawy (w których brak tekstów publikacji) nie wynikało, aby organ oraz Zespół zapoznał się z publikacjami skarżącej. Nie stanowi dostatecznego uzasadnienia dla takiego (pobieżnego) systemu oceniania osiągnięć naukowych fakt, że MNISW zobowiązane zostało do rozpoznania ponad 1000 wniosków stypendialnych. Brak weryfikacji publikacji skarżącej miał istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie mógł odmówić naukowości publikacjom oznaczonym lit. i) - k) i nie przyznać za nie punktów, bez uprzedniego zapoznania się z ich treścią.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej "Ppsa") skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania.
W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
W tym miejscu wskazać należy, że pomimo rozbudowanych zarzutów naruszenia przepisów postępowania sprowadzają się one do postawienia zarzutu sporządzenia niewłaściwego uzasadnienia. W ocenie skarżącej kasacyjnie uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie pozwala na jego kontrolę instancyjną i nie realizuje wzorca ustawowego, który w art. 141 § 4 Ppsa nie pozwala na ograniczenie się w uzasadnieniu wyroku do przytoczenia przepisu prawnego. Nieodzowne jest gruntowne odniesienie się do okoliczności konkretnego stanu faktycznego, pozwalające na odtworzenie przebiegu operacji logicznej, której rezultatem jest przyjęcie konkretnego kierunku interpretacji i zastosowanie konkretnego przepisu prawnego.
Stosownie do treści art. 141 § 4 zd. pierwsze Ppsa uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Oznacza to, że sąd administracyjny ma obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia (wypowiedzenia się w przedmiocie zgodności z prawem skarżonego aktu administracyjnego) oraz umotywowania swojego stanowiska. Motywy wyroku muszą być jasne i przekonujące, stanowić konsekwentną i logiczną całość (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 632/05, CBOSA).
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, zgodnie z którym nałożony na sąd administracyjny obowiązek uzasadnienia zajętego w wyroku stanowiska ma szczególny wymiar w przypadku, gdy, podzielając ocenę sprawy dokonaną przez organ w postępowaniu administracyjnym, sąd nie podziela argumentów strony skarżącej. Za takim stwierdzeniem sądu musi iść szczegółowa analiza całej sprawy, łącznie z wyjaśnieniem podstawy prawnej rozumowania, na którym oparł się sąd i argumentami przemawiającymi za jej zastosowaniem. Ogólnikowe uzasadnienie stanowi uchybienie, które może mieć wpływ na wynik sprawy, albowiem uniemożliwia stronie ocenę i kontrolę toku rozumowania sądu, a co za tym idzie – pozbawia ją możliwości polemizowania z oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy, i to nawet wtedy, gdy strona mogła przypuszczać, czy domyślać się, czym sąd w wyroku się kierował (por. wyrok NSA z 25 października 2012 r. sygn. II OSK 1849/12, CBOSA).
W niniejszej sprawie Sąd I instancji nie dokonał własnej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wyroku stwierdził jedynie "że organ prawidłowo ocenił i zgodził się z wnioskami Zespołu co do złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie stypendium, a swoje rozstrzygnięcie uzasadnił. Nie zasługuje zatem na uznanie zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przepisu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa.".
Wydając rozstrzygnięcie i uzasadniając wyrok Sąd nie może poprzestanie na powtórzeniu argumentów organu, ale winien dokonać pełnej kontroli działalności administracji publicznej w niniejszej sprawie. Przy czym wskazać należy, że Sąd uznając jakieś stanowisko organu za prawidłowe winien dać wyraz powyższemu w uzasadnieniu przytaczając argumenty za powyższym, a nie ograniczyć się wyłącznie do powtórzenia oceny zawartej w decyzji. W rozpoznawanej sprawie w uzasadnieniu wyroku nie zawarto takiej oceny bark jest również wyjaśnienia stanowiska Sądu I instancji odnośnie przejętego przez organ stanu faktycznego.
Należy także wskazać, że w toku prowadzonego postępowania zapadł prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 19 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1021 /14. Ocena prawna wyrażona w tym wyroku, z uwagi na treść przepisu art. 153 Ppsa była wiążąca zarówno dla organu orzekającego ponownie, jak też Sądu I instancji. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. pogląd S. Hanuska (w:) W. Siedlecki (red.) System prawa procesowego cywilnego. Zaskarżanie orzeczeń sądowych, Ossolineum 1986, s. 318,319, przywołany przez A. Kabata (w:) B. Dauter i in. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. Zakamycze 2005, s. 345).
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji nie ocenił, czy organ w ponownie prowadzonym postępowaniu uwzględnił wskazania zawarte w orzeczeniu kasatoryjnym i przeprowadził postępowanie zgodnie z zawartymi w wyżej wskazanym wyroku wytycznymi.
Naruszenie art. 141 § 4 Ppsa , którego dopuścił się Sąd I instancji uniemożliwiło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.
Z uwagi na powyższe bezprzedmiotowe jest zatem odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji powinien mieć na uwadze powyższe wskazania.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 Ppsa orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło