I OZ 393/16

Dnia 27 kwietnia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1399/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. N. na rozstrzygnięcie Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie uznania skargi osadzonego za bezzasadną postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1399/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił K. N. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji, powołując się na treść art. 244 § 1, art. 245 § 1, art. 234 i art. 247 oraz art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wskazał, że skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w związku ze skargą na rozstrzygnięcie z 31 marca 2015 r. Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w przedmiocie rozpoznania skargi K. N. na postępowanie funkcjonariuszy służby więziennej, nieuzasadnione odstawienie leków i niewłaściwe prowadzenie dokumentacji medycznej podczas jego pobytu w Zakładzie Karnym w W.. W ocenie Sądu, skarga ta nie należy do właściwości rzeczowej sądów administracyjnych i podlega odrzuceniu. W konsekwencji Sąd stwierdził, że ze względu na oczywistą bezzasadność skargi, na mocy art. 247 p.p.s.a. skarżącemu nie przysługuje prawo pomocy, przy czym orzekając w oparciu o powołany przepis, Sąd nie badał jego sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł K. N., zarzucając naruszenie art. 243 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 i 4, art. 134, art. 135 p.p.s.a. i art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie może być przyznane stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Za taką oczywistą bezzasadność należy uznać sytuację, w której Sąd, bez głębszej analizy, może stwierdzić niedopuszczalność wniesionego środka prawnego. Taki przypadek ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy z jakim wystąpił K. N. dotyczy postępowania z jego skargi dotyczącej odpowiedzi na jego skargę jaką udzielił Dyrektor Generalny Służby Więziennej. Wbrew twierdzeniom zażalenia, udzielenie odpowiedzi przez właściwy organ Służby Więziennej na skargę osadzonego w zakładzie karnym nie podlega regulacjom Kodeksu postępowania administracyjnego. Udzielenie takiej odpowiedzi następuje w trybie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2013 r., poz. 647), wydanego na podstawie art. 249 § 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.). Ponadto z Kodeksu karnego wykonawczego wynika, że skargi w sprawie rozstrzygnięć Dyrektora Generalnego Służby Więziennej rozpoznaje właściwy sąd, o jakim mowa w art. 7 § 2. Kodeks karny wykonawczy do "tych właściwych sądów" nie zalicza sądów administracyjnych. W tej sytuacji zasadne jest twierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że skarga K. N. na odpowiedź jaką udzielił Dyrektor Generalny Służby Więziennej na skargę osadzonego jest niedopuszczalna, bo nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Dlatego Sąd I instancji prawidłowo uznał wniesioną do sądu administracyjnego przez skarżącego skargę za oczywiście bezzasadną. Odmowa udzielenia stronie prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a. jest zatem zgodna z prawem (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2008 r., I OZ 559/08). Ponadto wnioskodawca powinien mieć na względzie, że przyznanie prawa pomocy wiąże się z zaangażowaniem środków pieniężnych pochodzących od wszystkich podatników, w sytuacji gdy przed sądami administracyjnymi obowiązuje ogólna zasada, zgodnie z którą każdy ponosi koszty zainicjowanego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego skorzystanie z instytucji prawa pomocy musi posiadać swoje uzasadnienie, którego źródłem jest nie tylko zła sytuacja finansowa strony skarżącej, ale także możliwość zagwarantowania w ten sposób potencjalnej obrony praw strony przed sądem administracyjnym (prawo do sądu). Niezależnie bowiem od przysługujących stronie postępowania praw procesowych, w przypadku oczywistej bezzasadności skargi ciężar finansowy (ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i koszty sądowe) związany z dochodzeniem swoich praw ponosić będzie sama strona postępowania. To konsekwencja wystąpienia w sprawie przesłanki z art. 247 p.p.s.a. Nie można bowiem wykluczyć, że wniosek o prawo pomocy jako taki, niezależnie od tego kiedy został złożony, zawsze może wiązać się potencjalnie z przyszłym zagwarantowaniem praw procesowych strony postępowania, np. prawem wniesienia skargi kasacyjnej, tym bardziej, że oczywista bezzasadność skargi musi w świetle obowiązujących przepisów prowadzić do odrzucenia skargi. To zaś nie ma znaczenia dla możliwości zastosowania art. 247 p.p.s.a. Prawo pomocy jako szczególna forma pomocy ma służyć zagwarantowaniu potencjalnej obrony praw strony przed sądem, a czego – przy zastosowaniu konstytucyjnej zasady proporcjonalności – nie można stwierdzić w przypadku zaistnienia oczywistej bezzasadności skargi, tym bardziej, że owe prawo do sądu skarżący może realizować przed właściwym sądem. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.