I FSK 1826/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-04-28
Skład orzekający: Janusz Zubrzycki, Sylwester Marciniak, Arkadiusz Cudak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do odliczenia podatku naliczonego może być zakwestionowane, jeśli faktury VAT dokumentują transakcje, które nie zostały faktycznie dokonane, a dowody na to pochodzą w dużej mierze z postępowania karnego?Ratio decidendi
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organy podatkowe prawidłowo odmówiły prawa do odliczenia podatku naliczonego. Faktury dokumentujące transakcje, które obiektywnie nie zostały dokonane, nie mogą stanowić podstawy do odliczenia VAT, nawet jeśli dowody na to pochodzą z postępowania karnego, które jest dopuszczalne na mocy przepisów Ordynacji podatkowej. Podatnik nie może korzystać z domniemania dobrej wiary, gdy wie lub powinien wiedzieć, że transakcja jest fikcyjna.Stan faktyczny
Spółka Przedsiębiorstwo Budowlane L. sp. z o.o. odliczyła podatek naliczony z faktur VAT wystawionych przez I. Sp. z o.o. za roboty budowlane. Organy podatkowe zakwestionowały te odliczenia, uznając, że faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a usługi nie zostały wykonane przez wystawcę faktur. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki, potwierdzając prawidłowość ustaleń organów podatkowych i sądu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od Przedsiębiorstwa Budowlanego L. sp. z o.o. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 3600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (spr.), Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Budowlanego L. sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 75/14 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Budowlanego L. sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 25 listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za II, III i IV kwartał 2008 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Przedsiębiorstwa Budowlanego L. sp. z o. o. w K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 3600 (słownie: trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi.
1.1. Wyrokiem z dnia 27 maja 2014 r. w sprawie sygn. akt III SA/GL 75/14 ze skargi Przedsiębiorstwa Budowlanego L. Sp. z o.o. w K. (dalej: "Spółka", "Przedsiębiorstwo") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 25 listopada 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę.
1.2. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją z dnia 25 listopada 2013 r. wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749, dalej: "O.p.") w związku z art. 26 ust. 1 ustawy z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 41, poz. 214 ze zm., dalej: "u.k.s.") oraz przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej: "u.p.t.u.") Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 14 czerwca 2013 r., określającą Spółce w podatku od towarów i usług za:
- II kwartał 2008 r. kwotę zobowiązania podatkowego w wysokości 31 968,00 zł;
- III kwartał 2008 r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości 17 336,00 zł;
- IV kwartał 2008 r. kwotę zobowiązania podatkowego w wysokości 55 619,00 zł.
W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie Przedsiębiorstwa na wniosek Prokuratury Okręgowej w B. wszczęte zostało postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od 15 października 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. W trakcie postępowania kontrolnego stwierdzono, że Spółka w II kwartale 2008 r. dokonała odliczenia kwot podatku naliczonego z faktur VAT:
- nr [...] z dnia 16 maja 2008 r. tytułem: "Roboty budowlane - 1 Etap" na łączną wartość netto 87 300, 00 zł, podatek VAT 19.206,00 zł,
- nr [...] z dnia 27 maja 2008 r. tytułem: "Roboty budowlane - 2 Etap" na łączną wartość netto 94 600, 00 zł, podatek VAT 20.812,00 zł,
wystawionych przez I. Sp. z o.o. z siedzibą w B.
W oparciu o zebrany materiał dowodowy decyzją z dnia 14 czerwca 2013 r., Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej stwierdził, że faktury wystawione przez I. Sp. z o.o. dla Spółki nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. W konsekwencji powyższego, wskazując na przepisy art. 86 ust. 1 i 2 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u., ww. decyzją organ I instancji określił Spółce za II kwartał 2008 r. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług, bez uwzględnienia podatku naliczonego zawartego w fakturach wystawionych przez Spółkę I. Z uwagi na fakt, że stwierdzona w rozliczeniu za II kwartał 2008 r. nieprawidłowość miała bezpośredni wpływ na rozliczenie podatku VAT za III i IV kwartał 2008 r. (w związku z określeniem za ten okres zobowiązania podatkowego w miejsce deklarowanej przez podatnika nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia w kwocie 8.050,00 zł) organ kontroli skarbowej określił za III kwartał 2008 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, zaś za IV kwartał - zobowiązanie podatkowe - w prawidłowych wysokościach - zmniejszając podatek naliczony do odliczenia o wartość nadwyżki podatku naliczonego z poprzedniej deklaracji w kwocie 8 050,00 zł. Organ pierwszej instancji oparł stan faktyczny na szeroko zebranym w sprawie materiale dowodowym.
Całokształt materiału dowodowego doprowadził do wniosku, że usługi wykonane na Stacji Energetycznej S. nie pochodzą od podmiotu wskazanego na fakturze tj. Spółki I.. Zeznania zarówno pracowników tej Spółki, jak i jej kontrahentów (tj. osób związanych z Przedsiębiorstwem Wielobranżowym [...]) przedstawiają w sposób spójny obraz "działalności" spółki I. prowadzonej w zakresie usług budowlanych. Działalność ta polegała na wystawianiu fikcyjnych faktur VAT i przekazywaniu ich odbiorcom. Organ stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że Spółka I. nie wykonywała robót budowlanych wymienionych w wystawionych na tę okoliczność fakturach. Tym samym, kwoty wykazane na fakturach zakupu od ww. podmiotu - nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego.
Pełnomocnik Spółki zaskarżył ww. decyzję wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik podniósł, że ustalenia poczynione w toku kontroli, a wykorzystane jako materiał dowodowy w postępowaniu naruszają przepisy art. 123, art. 180 i art. 190 § 2 O.p. W ocenie pełnomocnika Spółki w toku postępowania nie został również zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, czym naruszony został art. 187 § 1 O.p.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 25 listopada 2013 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu decyzji, w całości powtórzył i podzielił ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji. Dokonując oceny prawnej stanu faktycznego wskazał treść art. 86 ust. 1 u.p.t.u. i wyjaśnił, że aby faktury stanowiły podstawę do odliczenia podatku naliczonego muszą być nie tylko poprawne pod względem formalnym, tj. wystawione zgodnie z art. 106 u.p.t.u., ale także muszą odzwierciedlać faktycznie dokonane transakcje gospodarcze. Przypomniał, że zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u. nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane w części dotyczącej tych czynności.
Odnosząc przywołane regulacje prawne do stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie stwierdził, że wystawione przez Spółkę I. na rzecz Przedsiębiorstwa w 2008 r. zakwestionowane faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Odpowiadając na zarzuty i argumentację strony podniesione w odwołaniu w pierwszej kolejności przytoczył i wyjaśnił treść przepisów art. 86 ust. 1 i ust. 2, art. 87, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u. Powołał szereg orzeczeń sądowoadministracyjnych, z których wynika, że sam fakt wystawienia faktury nie uprawnia podatnika do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego, o ile faktura nie dokumentuje rzeczywistej transakcji. Dalej organ odwoławczy dokonał własnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i odniósł się do wyników czynności sprawdzających w Spółce E. jako zleceniodawcy robót. Szczegółowo omówił czynności przeprowadzone w toku kontroli podatkowej w Przedsiębiorstwie i Spółce I.. Dalej wskazał na dowody przeprowadzone w postępowaniu karnym i włączone do niniejszego postępowania. W oparciu o zebrany materiał dowodowy stwierdził, że Przedsiębiorstwo dokonało obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur nr [...] z 16 maja 2008 r. oraz nr [...] z 27 maja 2008 r. wystawionych przez I. Sp. z o.o., które nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji gospodarczych, bowiem usługi wykonane na Stacji Energetycznej [...] nie pochodzą od wystawcy faktur, tj. Spółki I.. Ponadto wskazał, że wbrew postawionym zarzutom, organ podatkowy pierwszej instancji nie naruszył reguł postępowania zawartych w przepisach art. 123, art. 180, art. 187 § 1 i art. 190 § 2 O.p.
2. Skarga do Sądu pierwszej instancji.
2.1. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wnosząc o uchylenie jej w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona zarzuciła Dyrektorowi Izby Skarbowej naruszenie: art. 86 ust. 1 i 2, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u., oraz art. 121 § 1, art. 122 i art. 123 § 1 w związku z art. 190 § 2 i art. 192, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 O.p.
2.2. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie.
3. Rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji.
3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.
3.2. W ocenie Sądu decyzja będąca przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i jako taka jest prawidłowa. Za podstawę wyroku Sąd pierwszej instancji przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu Dyrektora Izby Skarbowej i w pełni podzielił przedstawioną przez organ odwoławczy argumentację i słuszność zajętego w sprawie stanowiska.
3.3. Sąd zauważył, że istotą sporu w niniejszej sprawie było ustalenie zasadności zakwestionowania przez organy podatkowe prawa do odliczenia podatku naliczonego z 2 faktur VAT wystawionych w 2008 r. przez Spółkę "I.", które w ocenie organów nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Przechodząc do merytorycznego badania legalności zaskarżonej decyzji Sąd wskazał, że w 2008 r. obowiązywały następujące unijne i krajowe przepisy materialne istotne dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie: Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L.2006.347.1 ze zm., zwana Dyrektywą 2006/112) oraz art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) u.p.t.u. Przypomniał, że w orzecznictwie TSUE zauważono, że wprawdzie prawo do odliczenia podatku jest integralną częścią mechanizmu funkcjonowania podatku od wartości dodanej i fundamentalnym prawem podatnika, i zasadniczo nie może być ograniczane, to jednak zasada ta nie ma nieograniczonego zasięgu i może doznać wyjątku w tych wszystkich przypadkach, gdy miało miejsce działanie w nieuczciwych celach lub nadużycie prawa (zob. w szczególności pkt 54 wyroku 6 lipca 2006 r. w sprawach połączonych C-439/04 i C-440/04 Kittel i Recolta Recykling; pkt 68 wyroku z dnia 21 lutego 2006 r. w sprawie C-255/02 Halifax i in. i pkt 32 wyroku z dnia 3 marca 2005 r. w sprawie C-32/03 Fini H, dostępne na http://eur-lex.europa.eu). Sąd odniósł się do wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 Mahagében kft oraz Péter Dávid.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd wskazał, że organy prawidłowo ustaliły, że podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego ze spornych faktur. Ustaleń tych organy dokonały w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego. Sąd nie doszukał się naruszenia przepisów prawa procesowego. W tym zakresie poddał ocenie działania organów nie tylko ze względu na naruszenia prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale też dające podstawę do wznowienia postępowania oraz do stwierdzenia nieważności decyzji. W toku całego postępowania organy umożliwiły stronie korzystanie z prawa udziału w nim poprzez zawiadomienia o prowadzonych czynnościach i możliwości wypowiedzi w zakresie zebranego materiału w trybie art. 200 O.p. W celu wyjaśnienia spornych okoliczności związanych z wykonaniem usług budowlanych w Skawinie w maju 2008 r. organy zebrały bardzo obszerny materiał dowodowy wyszczególniony w decyzji pierwszoinstanyjcyjnej w postaci między innymi:
- protokołu kontroli z dnia 17 kwietnia 2013 r. wraz z załącznikami,
- protokołów z przesłuchania świadków i przeprowadzonych konfrontacji, a także dokumentacji finansowo-księgowej zabezpieczonej w toku śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w B. pod sygn. V Ds. 14/10,
- protokołów zeznań 12 świadków pracowników I. Sp. z o.o., uzyskanych w trakcie postępowania kontrolnego wobec tej Spółki,
- zeznań J.D. (prezesa Zarządu Spółki I.),
- zeznań przedstawicieli strony skarżącej,
- protokołu z dnia 10 października 2012 r. z czynności przeprowadzonych w E. S.A. w R.
W oparciu o zebrane dowody organy prawidłowo uznały, że usługi budowlane objęte zakwestionowanymi fakturami wystawionymi przez firmę I. Sp. z o.o. nie zostały wykonane.
Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji i podanych w niej motywów stwierdził, że ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie organ odwoławczy nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzystała ona z ochrony przewidzianej w art. 191 O.p. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego. W uzasadnieniu decyzji odniósł się do wszystkich zgłoszonych przez Spółkę twierdzeń. Organ odwoławczy tak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i w odpowiedzi na skargę wnikliwie i przekonująco zaprezentował swoje stanowisko.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że wbrew zarzutom skargi Przedsiębiorstwo nie przedstawiło organom podatkowym żadnych dowodów, które mogłyby obalić poczynione ustalenia faktyczne. Jako bezpodstawne Sąd ocenił zarzuty skargi dotyczące wadliwości dołączenia do akt sprawy materiału dowodowego zebranego w postępowaniu karnym. Zaakcentował, że organy podatkowe nie oparły swych ustaleń tylko i wyłącznie na dowodach zgromadzonych w postępowaniu karnym, lecz zgromadziły szereg dowodów w postępowaniu podatkowym, które tworzą spójną i wzajemnie się uzupełniającą całość. Organy prawidłowo zinterpretowały zeznania świadków w oparciu o zasady logiki. Świadczą o tym obszerne uzasadnienia decyzji zarówno organu pierwszej jak i drugiej instancji, w których organy nie tylko powołały zeznania świadków, ale również je omówiły i odniosły się do rozbieżności w tych zeznaniach. Także prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy, korzystając z wyrażonej w art. 191 O.p. zasady swobodnej oceny dowodów.
W ocenie Sądu postępowanie kontrolne i podatkowe przeprowadzono w sposób szczegółowy, z zachowaniem obowiązujących przepisów co do sposobu zgromadzenia materiału dowodowego i zapewniania stronie czynnego udziału w postępowaniu. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów mogących podważyć ustalenia organu, a jego wyjaśnienia kolidują z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.
Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") oddalił skargę.
4. Skarga kasacyjna.
4.1. Spółka wniosła skargę kasacyjną i zaskarżyła powyższy wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:
a) na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a.:
- art. 134 § 1 i art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a., poprzez naruszenie art. 121 § 1, art. 122 i art. 123 § 1, w związku z art. 190 § 2, art. 192, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 O.p., poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji, pomimo naruszenia przez organy podatkowe wskazanych przepisów ustawy Ordynacja podatkowa i przyjęcie, że faktury dokumentowały czynności, które nie zostały dokonane,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przyjęcie stanu faktycznego, który ustalił organ z naruszeniem przepisu art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 188, art. 190 § 1 i 2, art. 191 i art. 193 O.p.,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 188, art. 190 § 1 i 2, art. 191 i art. 193 O.p.,
- art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych . (Dz. U. z 2012 r. poz. 1269 z późn. zm., dalej: “P.u.s.a.") poprzez brak kontroli decyzji w zakresie przestrzegania przez organy podatkowe art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 190 § 2 i art. 192 O.p.,
- art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. przez oddalenie skargi, mimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z uwagi na naruszenie przez Dyrektora Izby Skarbowej art. 86 ust. 1 i 2 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u.,
- art. 141 § 4 P.p.s.a. przez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skargi,
b) na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a.:
- art. 86 ust. 1 i 2 w związku z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit a) u.p.t.u. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, tj. błędne uznanie, że Skarżącej nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z wystawionych przez I.Sp. z o.o. w B. faktur gdyż zgodnie z ustalonym stanem faktycznym nie dokumentują one rzeczywistych transakcji,
- art. 167, art. 168 lit. a), art. 178 lit. a) dyrektywy 2006/112 poprzez przyjęcie, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z przepisami prawa, bez uwzględniania okoliczności istnienia po stronie Skarżącej braku świadomości, że wystawca faktury dopuścił się nieprawidłowości lub przestępstwa.
Wskazując na powyższe naruszenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
4.2. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
5.1. Sformułowanymi zarzutami kasacyjnymi podnoszącymi na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania Skarżąca strona kwestionuje zasadniczo dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, głównie z uwagi na oparcie ich na środkach dowodowych zgromadzonych w przeważającej części w postępowaniu karnym, a więc w ramach czynności, w których Strona nie uczestniczyła.
Stanowisko Strony nie zasługuje jednak w tym zakresie na uwzględnienie, gdyż jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, na możliwość powoływania się na dowody zgromadzone w ramach postępowania karnego pozwalają normy art. 180 i 181 O.p., z których wynika, że katalog dowodów w postępowaniu podatkowym jest otwarty, a zatem organy mogą gromadzić wszelkie dowody, o ile mogą się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie są sprzeczne z prawem. Strona w żaden sposób nie wykazała, że dowody w oparciu o które poczynione zostały w tej sprawie ustalenia są sprzeczne z prawem, co wyłączyłoby możliwość ich wykorzystania w tej sprawie.
5.2. Podnieść przy tym należy, że mimo obszerności skargi kasacyjnej, w jej treści nie zawarto żadnych konkretów odnośnie świadków, których zdaniem Strony należało przesłuchać, a odmówiono założonym w tym zakresie wnioskom dowodowym oraz nie wskazano okoliczności, na które świadkowi ci mieliby złożyć zeznania.
W żaden sposób także nie podważono ustaleń poczynionych w sprawie.
Tymczasem zgromadzony w sprawie, obszerny materiał dowodowy, jednoznacznie wskazuje, że Skarżąca spółka dokonała obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur nr [...] z dnia 16.05.2008 r. oraz nr [...] z dnia 27.05.2008 r. wystawionych przez I. Sp. z o.o., które nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji gospodarczych, gdyż usługi wykonane na Stacji Energetycznej [...] nie zostały wykonane przez spółkę I..
Wskazują na to zarówno zeznania pracowników Skarżącej spółki, jak i jej kontrahentów (tj. osób związanych z Przedsiębiorstwem Wielobranżowym [...]). Działalność spółki I. polegała bowiem na wystawianiu fikcyjnych faktur VAT i przekazywaniu ich odbiorcom, w tym Skarżącej spółce. Z zeznań [...] wynika, że faktury w zakresie m.in. usług budowlanych wystawiane były pod kierownictwem K.K. oraz we współpracy z J.K. Okoliczności ww. procederu potwierdzają również zeznania K.L. - księgowej spółki I., która zeznała, że nigdy w firmie nie było rozmów telefonicznych na temat realizacji prac budowlanych, firma I.Sp. z o.o. nie zatrudniała żadnych budowlańców, nigdy nie słyszała o inspektorach nadzoru budowlanego. W swoich zeznaniach stwierdziła, że: “Zaznaczam raz jeszcze, iż jedyną autentyczną działalnością I.Sp. z o. o. była sprzedaż art. bhp, odzieży roboczej, nadruk naszywek reklamowych, kolportaż ulotek reklamowych. Pozostałe rzeczy ujęte w fakturach I.to fikcja".
Podobnej treści zeznania złożyła [...] - żona prezesa zarządu spółki I.- J.K.: "J.D. dokonywał płatności przelewem imieniem "I." Sp. z o.o. dla K.K. zazwyczaj na firmę "[...], bądź (...). Po czym K.K. przywoził mężowi te pieniądze w gotówce. Były to oryginalne paczki z banderolami bankowymi, a nieraz zapięte gumką. J.D. przyjmował pieniądze imieniem "I." Sp. z o. o. mniej więcej po siedemdziesiąt tysięcy za fakturę budowlaną, ale to zależało od konkretnych kwot na fakturach. Następnie mąż zwracał te pieniądze klientowi, któremu on wystawił fakturę na zamówienie. Takimi klientami, którzy odbierali faktury od męża wystawione na zamówienie i którym mąż zwracał pieniądze przywiezione przez K.K. było Przedsiębiorstwo Budowlane L. z K. ".
Spółka I.nie posiadała sprzętu specjalistycznego do wykonywania robót wskazanych na fakturach. Według natomiast świadków nadzorujących prace na SE Skawina, wykonanie wskazanych robót wymagało zaangażowania sprzętu specjalistycznego, takiego jak koparka, samochód ciężarowy do wywozu urobku, samochód - betoniarka, młot pneumatyczny, a także zbrojenia, betonu i tłucznia. Spółka I. nie posiadała magazynu, ani składu budowlanego, gdzie mogłaby przechowywać materiały i sprzęt niezbędny do realizacji zleconej inwestycji. Jedynym magazynem jaki posiadała był magazyn przy ul. M., w którym znajdowały się tylko materiały BHP i odzież robocza.
5.3. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje zatem jednoznacznie, że spółka I.nie wykonywała robót budowlanych wymienionych w wystawionych na tę okoliczność fakturach.
Brak zatem podstaw do uwzględnienia sformułowanych na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzutów naruszenia przepisów postępowania, ponieważ Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że organy podatkowe rozpoznając niniejszą sprawę nie naruszyły wskazanych w zarzutach skargi kasacyjnej przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, a uzasadnienie wyroku tegoż Sądu w pełni spełnia wymogi art. 141 § 4 P.p.s.a.
5.4. Skoro zarzuty naruszenia przepisów postępowania uznać należy za niezasadne, oznacza to, że stan faktyczny sprawy, przyjęty za podstawę jej rozstrzygnięcia – nie został zakwestionowany, a tym samym uznać go należy za ustalony prawidłowo.
To zaś powoduje, że przy niepodważonym w sprawie ustaleniu, że zakwestionowane faktury, w oparciu o które Skarżąca spółka dokonała odliczenia podatku naliczonego, nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, nie ma podstaw do zakwestionowania w takim stanie faktycznym zastosowanych przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego, tj. art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a) u.p.t.u oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u., jak również nie naruszono art. 167, art. 168 lit. a), art. 178 lit. a) dyrektywy 2006/112/WE.
5.5. Organy podatkowe są uprawnione odmówić podatnikowi prawa do odliczenia VAT, jeżeli obiektywne przesłanki wskazują, że wiedział on lub powinien był wiedzieć, iż transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała się z przestępstwem lub nadużyciem w zakresie podatku VAT (por. np. wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 21 czerwca 2012 r., w sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 Mahageben kft i Peter David, czy też z 31 stycznia 2013 r., w sprawie C-643/11, ŁWK - 56 EOOD).
Z orzeczeń tych m.in. wynika, że dla skorzystania z prawa do odliczenia podatku niezbędnym jest aby spełnione zostały warunki: materialny, czyli dostawa towaru lub wykonania usługi oraz formalny, czyli dysponowanie fakturą spełniającą warunki formalne do odliczenia VAT, a przy ich spełnieniu, pozbawienie podatnika prawa do odliczenia może mieć miejsce, gdy na podstawie obiektywnych okoliczności zostanie ustalone, że dostawa (usługa) została zrealizowana na rzecz podatnika, który wiedział lub powinien był wiedzieć, że nabywając towar (usługę), uczestniczył w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa w podatku od wartości dodanej. Tylko zatem w takich okolicznościach należy badać należytą staranność podatnika (tzw. dobrą wiarę).
W przypadku natomiast obiektywnego stwierdzenia, jak w niniejszej sprawie, że zakwestionowane faktury wystawione przez I. Sp. z o.o. na rzecz Skarżącej Spółki nie dokumentują rzeczywistych transakcji (usług) w sensie materialnym, nie dają one podstawy do odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 86 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u. i nie ma jakichkolwiek przesłanek do uznania, że podatnik w takiej sytuacji może korzystać z tzw. domniemania "dobrej wiary", gdyż rzetelny i staranny nabywca nie powinien przyjmować faktur, mając świadomość, że nie dokumentują one rzeczywistych transakcji i dokonywać w oparciu o nie odliczenia podatku.
5.6. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie przepisów art. 184 i art. 204 pkt 1 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło