II SA/Lu 916/15

WyrokWSA w Lublinie2016-04-28

Skład orzekający: Jacek Czaja, Joanna Cylc-Malec, Bogusław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę osiedla mieszkaniowego, na której zrealizowano zieleń osiedlową i ciągi komunikacyjne, ale nie wybudowano budynków mieszkalnych ani żłobka, może być uznana za zbędną na cel wywłaszczenia w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami?
Ratio decidendi
Nieruchomość wywłaszczona pod budowę osiedla mieszkaniowego, na której zrealizowano zieleń osiedlową i ciągi komunikacyjne, nie może być uznana za zbędną na cel wywłaszczenia, nawet jeśli nie wybudowano na niej budynków mieszkalnych lub innych obiektów infrastruktury, takich jak żłobek. Zieleń osiedlowa i ciągi komunikacyjne stanowią integralną część infrastruktury osiedla mieszkaniowego, a ich realizacja mieści się w celu wywłaszczenia. Zmiana planu zagospodarowania przestrzennego nie zawsze oznacza zmianę celu wywłaszczenia, jeśli nowa funkcja mieści się w pierwotnym celu.
Stan faktyczny
Spadkobiercy byłej właścicielki wystąpili o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, twierdząc, że cel wywłaszczenia (budowa osiedla mieszkaniowego) nie został zrealizowany. Organy administracji obu instancji rozpatrywały sprawę wielokrotnie, wydając decyzje o zwrocie i odmowie zwrotu nieruchomości. Ostatecznie Wojewoda, rozpatrując odwołanie P. L., uchylił decyzję Starosty o zwrocie i odmówił zwrotu nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez zagospodarowanie terenu jako zieleni osiedlowej i ciągów komunikacyjnych, co stanowi infrastrukturę osiedla mieszkaniowego. Spadkobiercy wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i błędną ocenę materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Specjalista Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi J. J. C., B. A. C., B. M. C. i K.M. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania Gminy L. od decyzji Starosty L. z dnia [...] r. w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej przy ul. [...] w L., oznaczonej dawnym nr [...] w części wchodzącej w obszar aktualnej działki nr [...] (obręb 27 – [...], arkusz mapy 3) – uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej zarejestrowanej w MODGiK w L. pod nr [...] jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0689 ha, stanowiącej część aktualnej działki nr [...] (obr. 27, ark. 3), położonej w L. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że aktem notarialnym z dnia 22 kwietnia 1987 r. nabyta została na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o łącznej powierzchni 1,0592 ha (w skład której wchodziła działka nr [...]), stanowiąca własność J. C.. Nabycia dokonano na cele budowy osiedla mieszkaniowego P. w dzielnicy [...] Spadkobiercy byłej właścicielki: K. M., B. C., B. C. oraz J. C., wnioskiem z dnia 28 lutego 2014 r. wystąpili do P. L. o zwrot dawnej działki nr [...] w części wchodzącej w obszar aktualnej działki nr [...], położonej w L., przy ul. [...], podnosząc, że cel wywłaszczenia na przedmiotowym gruncie nie został zrealizowany. Postanowieniem z dnia 17 marca 2014 r. Wojewoda wyłączył P. L. od prowadzenia przedmiotowej sprawy i wyznaczył do jej prowadzenia Starostę L., wobec wystąpienia przesłanek wyłączenia określonych w art. 24 par. 1 pkt 1 i 4 oraz art. 26 par. 2 pkt 1 k.p.a. Podczas oględzin przeprowadzonych przez Starostę w dniu 23 czerwca 2014 r. uprawniony geodeta okazał granice zawnioskowanego do zwrotu gruntu w obszarze aktualnej działki nr [...], oznaczonego projektowanym nr [...] o pow. 0,0689 ha. Ustalono, że przedmiotowy teren jest nierówny, opada ku wschodowi, porośnięty jest trawą i chwastem, stanowi część większego niezabudowanego obszaru. Niewielka część działki zajęta jest pod prowizoryczne, tymczasowe przejście piesze z płyt betonowych. Pozostały obszar jest wolny od jakichkolwiek naniesień. We wschodniej części działki nieznana osoba dokonała nasadzeń warzyw i krzewów. Zgodnie z zapisami Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego LZM zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Miejskiej Rady N. w L. z dnia 30 grudnia 1986 r. – przedmiotowy teren przeznaczony był pod tereny mieszkalnictwa wielorodzinnego w ramach osiedla wielorodzinnego "[...]" (symbol IIB 29 MW). W dacie wywłaszczenia teren ten był także objęty Miejscowym Planem Szczegółowym L. – [...], zatwierdzonym Zarządzeniem nr [...] P. L. z dnia 17 sierpnia 1976 r., zgodnie z którym wywłaszczony grunt przeznaczony był pod budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne na terenie osiedla "[...]" (symbol P13 MW). Natomiast plan realizacyjny dla tego terenu został zatwierdzony już po wywłaszczeniu, tj. decyzją P. L. z dnia 30 grudnia 1991 r. Według tego planu przedmiotowy teren miał być zagospodarowany pod plac zabaw otoczony obszarem zieleni. W dniu 31 lipca 2014 r. organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną., zaś decyzją z dnia 15 września 2014 r. orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0689 ha. Od decyzji tej odwołanie wniósł P. L. podnosząc, że nieruchomość jest zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, ponadto przejawy korzystania z niej przez mieszkańców osiedla świadczą o wystarczającym stopniu zagospodarowania ww. gruntu i jego niezbędności dla zaspokajania potrzeb wypoczynkowo – rekreacyjnych zamieszkujących najbliższą okolicę. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia 5 grudnia 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponownie rozpatrując sprawę Starosta L. uzupełnił materiał dowodowy dołączając kopię decyzji z dnia 4 czerwca 1986 r., która powołana została w akcie nabycia przedmiotowej nieruchomości. Dołączono także kopię koncepcji programowo – przestrzennej z 1985 r. dla osiedla mieszkaniowego "[...]" Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", jednakże z powodu braku pieczątek i podpisów na mapie nie było możliwe potwierdzenie czy ww. koncepcja jest załącznikiem do decyzji z 1986 r. Według organu I instancji z treści tej decyzji nie wynika, jaki teren był objęty realizacją osiedla mieszkaniowego "[...]", jak również nie można stwierdzić jakie obiekty miały być zrealizowane w ramach tego osiedla, bowiem nie zawiera ona załączników graficznych. Natomiast z analizy załączonej do tej decyzji mapy wynika, że przedmiotowy teren znajduje się poza obszarem opracowania. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Starosta L. decyzją z dnia 8 maja 2015 r. orzekł zwrot przedmiotowej nieruchomości. Od decyzji tej ponownie odwołanie wniósł P. L., żądając jej uchylenia, jednocześnie zarzucając naruszenie zasady prawdy materialnej, usankcjonowanej w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz naruszenie art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu skargi podniósł, że działka nr [...] jest porośnięta trawą pielęgnowaną przez spółdzielnię mieszkaniową. Znajdują się na niej również nasadzenia krzewów. Ponadto obecność na działce elementów infrastruktury technicznej przesądza o jej integralnym charakterze, jako elementu stanowiącego część większej całości, jaką jest osiedle mieszkaniowe. Odniesienie się jedynie do stopnia zagospodarowania gruntu zawnioskowanego do zwrotu bez potraktowania go jako części zorganizowanego zespołu obiektów osiedla mieszkaniowego może prowadzić do całkowicie błędnego przekonania o jego niezagospodarowaniu. Prezydent dołączył na żądanie organu odwoławczego kopie umów dotyczących prac porządkowych, prac związanych z pielęgnacją drzew i krzewów, konserwacją trawników, pielęgnacją rabat znajdujących się w terenach objętych nazwami : "Wąwóz [...]", "Park [...]". Rozpatrując odwołanie P. L. organ odwoławczy przytoczył treść przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując także, że przepis art. 136 tej ustawy ma zastosowanie również w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczonych w oparciu o przepisy inne niż powołana ustawa, w szczególności znajduje zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1991 r. ,nr 30, poz. 127 z późn. zm.). Zatem rzeczą organu I instancji była ocena, czy wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej, czy też nie. W niniejszej sprawie celem określonym w akcie nabycia była niewątpliwie budowa osiedla mieszkaniowego "[...]". Przedmiotowa nieruchomość po dacie jej nabycia i aż do chwili obecnej wykorzystywana jest jako teren zielony, zagospodarowany i pielęgnowany, o czym świadczą umowy zawarte z wykonawcą – Architektura Zieleni [...]. Zdaniem organu odwoławczego zagospodarowanie przedmiotowego terenu pod zieleń mieści się w pojęciu celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego, które to osiedle oprócz domów mieszkalnych powinno posiadać również infrastrukturę, w tym tereny zielone i ciągi komunikacyjne. Wprawdzie jak wykazało postępowanie na części wywłaszczonej nieruchomości nie wybudowano żadnego obiektu, w tym jak twierdzi organ I instancji – żłobka, lecz jedynie tereny zielone, nie spowodowało to zmiany celu wywłaszczenia, tym bardziej, że żłobek miał być wybudowany w osiedlu "[...]", zgodnie z planem realizacyjnym tego osiedla z 1991 r. tj. 4 lata po nabyciu nieruchomości. Wojewoda wskazał na potrzebę rozróżnienia "zmiany" celu wywłaszczenia od "modyfikacji lokalizacji inwestycji". Zmiana to jakościowa zmiana lokalizacji, polegająca na zmianie charakteru celu, a o modyfikacji można mówić wtedy, kiedy mieści się ona w celu uzasadniającym wywłaszczenie ( w niniejszej sprawie budowa osiedla mieszkaniowego). O zmianie celu wywłaszczenia można zatem mówić tylko w przypadku, gdy następuje zmiana funkcji wywłaszczonego terenu i ma ona charakter trwały, np. wywłaszczenie pod budowę obwodnicy drogowej ze zmianą następnie pod budowę domów jednorodzinnych. Organ odwoławczy przytoczył także podobne poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Objęty wnioskiem grunt leży w obrębie osiedla mieszkaniowego, w bezpośrednim sąsiedztwie budynków mieszkalnych i stanowi teren zielony, pełniąc funkcję rekreacyjną. Oczywistym jest zatem, że w obrębie terenów przeznaczonych pod budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne muszą występować inne poza budynkami mieszkalnymi obiekty m.in. ciągi komunikacyjne oraz trawniki (zieleńce). W ocenie Wojewody postępowanie wykazało, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość nie stała się zbędna na cel, na jaki wykupiono przedmiotową nieruchomość, co pozwala na stwierdzenie, że nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W skardze na decyzję Wojewody pełnomocnik skarżących K. M., B. C., B. C. oraz J. C. zarzucił naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w ten sposób, że organ odwoławczy błędnie przyjął, że nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na zwrot w/w nieruchomości na rzecz spadkobierców właścicieli, podczas gdy prawidłowo oceniany materiał zgromadzony w sprawie wskazuje na okoliczność przeciwną. W związku z tym zarzutem wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących opisał dotychczasowy przebieg postepowania, przytaczając treść przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazał, że nie zgadza się z argumentacją Wojewody, ponieważ "trzeba pamiętać, że nieruchomość w dacie nabycia przez Skarb Państwa objęta była Miejscowym Planem Szczegółowym L. – [...], zatwierdzonym Zarządzeniem nr [...] P. L. z dnia 17 sierpnia 1976 r. i przeznaczona była pod teren mieszkalnictwa o wysokiej intensywności (symbol P13 MW)". Tymczasem do dnia dzisiejszego żadna inwestycja w tym miejscu nie została zrealizowana. W szczególności działka ta nie jest zabudowana żadnym blokiem mieszkalnym ( a pod to była kupiona i przewidywał to plan), nie jest nawet zagospodarowana tak by służyć mieszkańcom znajdujących się nieopodal bloków, gdyż jest od nich odgrodzona siatką, a ponadto stanowi stok/skarpę, z dużym spadkiem terenu co czyni, że ten teren jest w ogóle niewykorzystywany. Nie zrealizowano tam żadnych alejek, chodnika, nie ustawiono ławeczek, nie posadzono żadnych roślin, drzew czy krzewów. Nawet nie wyrównano ternu. Fakt, że rośnie na niej trawa nie może być wystarczającą przesłanką określającą, że działka jest zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Prowizoryczne przejście z płyt betonowych zajmuje znikomy procent projektowanej działki i znajduje się na skraju tej działki. Wskazał, że infrastruktura osiedla musi być zamierzona i zgodna z celem wywłaszczenia, a nie powstała niejako "przy okazji". Na okoliczność niezagospodarowania przedmiotowej działki dołączono zdjęcie z Geoportalu. Strona skarżąca podkreśliła, że istotna jest w tej sprawie zmiana planu zagospodarowania przestrzennego. Działka wywłaszczona była pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" i plan przewidywał dla tego ternu funkcję mieszkaniową. Natomiast w chwili zakupu tej nieruchomości przez Skarb Państwa nie obowiązywał dla tego terenu żaden plan realizacyjny. Dopiero 30 grudnia 1991 r. zatwierdzony został dla tego obszaru plan realizacyjny, który przewidywał ten obszar pod teren zielony, na którym ma być urządzony plac zabaw. Nastąpiła więc zmiana celu wywłaszczenia. Obecnie na podstawie planu z 2002 r. nieruchomość przeznaczona jest pod usługi publiczne (UP), takie jak budowa szpitala, ośrodka zdrowia czy szkoły. Pełnomocnik skarżących przytoczył pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym, " w sytuacji gdy cel wywłaszczenia jest określony ogólnikowo, wówczas ocena celu może następować w oparciu o inne dowody, takie jak przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym obowiązującym w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej". To, że działka jest niezagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, a dodatkowo zmieniano dla niej kilkakrotnie plan zagospodarowania przestrzennego, potwierdza w ocenie skarżących, że odstąpiono od realizacji celu wywłaszczenia. Dowodzi to również zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej i potwierdza, że zachodzą wszelkie przesłanki do orzeczenia zwrotu nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna (w rozumieniu art. 137 cytowanej ustawy) na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Dana nieruchomość staje się zaś zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, jeżeli w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, bądź też nie zrealizowano celu wywłaszczenia w ciągu 10 lat od tego momentu (art. 137 ust. 1 ustawy). Zgodnie z art. 216 ust. 1 powyższej ustawy przepisy o zwrocie nieruchomości stosuje się odpowiednio również m.in. do nieruchomości nabytych przez państwo na mocy przepisów innych niż wyżej powołana ustawa, w szczególności znajduje zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.). Z przytoczonych wyżej przepisów ustawy wynika, że uwzględnienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione od ustalenia, że nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tylko nieruchomość, która spełnia warunki wskazane w przepisie art. 137 ust. 1 u.g.n. może być uznana za zbędną i w konsekwencji zwrócona byłym właścicielom lub ich spadkobiercom. Zasadniczym zadaniem organów orzekających w tym zakresie jest więc ustalenie, czy nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest bowiem jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Przy czym, przyjęta w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. konstrukcja materialnoprawnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jednoznacznie przesądza, że podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Wyjaśnić w tym miejscu także należy, że instytucja zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie jest instytucją nową, występowała bowiem już w poprzednio obowiązującym ustawodawstwie. Pierwotnie, także w ustawie o gospodarce nieruchomościami, uprawnienie do żądania zwrotu nieruchomości nie wiązało się z żadnymi ograniczeniami czasowymi, przewidzianymi dla realizacji celu wywłaszczenia. Ograniczenia te wprowadził dopiero art. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), który wszedł w życie w dniu 22 września 2004 r. Na skutek powyższej nowelizacji, treść art. 137 ust. 1 u.g.n. (i określone w nim terminy) budziła szereg wątpliwości interpretacyjnych. Aktualnie powyższa kwestia została rozstrzygnięta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. (sygn. akt P 38/11), w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw z 2014 r. pod poz. 376 z dnia 24 marca 2014 r. i wszedł w życie z dniem jego publikacji. W uzasadnieniu wyroku, w konkluzji, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zgodnie z jego sentencją, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Sporna nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie aktu notarialnego z dnia 22 kwietnia 1987 r. Rep. A 10882/87. W § 2 tego aktu została powołana decyzja Urzędu Miejskiego w L. Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego z dnia 4 czerwca 1986 r. wraz z mapą ustalającą miejsce i warunki realizacji inwestycji osiedla mieszkaniowego "[...]" w dzielnicy [...], stanowiąca podstawę wywłaszczenia nieruchomości. Do realizacji celu wywłaszczenia doszło jeszcze pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Okoliczność ta, zdaniem Sądu, wynika z oceny całokształtu dowodów zgromadzonych w sprawie. Wbrew stanowisku skarżących organ odwoławczy niewadliwie ustalił, że przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna na cel wynikający z treści aktu notarialnego. Organ II instancji prawidłowo zebrał materiał dowodowy i należycie na jego podstawie ustalił, że nieruchomość nabyto pod realizację budownictwa mieszkaniowego (budowa osiedla "[...]"). Na podstawie zgromadzonych dokumentów oraz protokołów z oględzin prawidłowo ustalono, że na przedmiotowej działce istnieje zieleń, której pielęgnację zlecono firmie Architektura Zieleni [...], co potwierdzają złożone do akt umowy. Zaznaczyć należy, że Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela utrwalony już pogląd, że przy ocenie realizacji celu publicznego za jaki uznano budowę osiedla mieszkaniowego należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców - takich jak budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (chodniki). Za infrastrukturę związaną nierozdzielnie z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania danego osiedla i jego mieszkańców uznaje się ponadto wszelkie instalacje podziemne - linie komunikacyjne, wodociągi, kabel elektryczny, instalację gazową, sanitarną czy kanały deszczowe (zob. m. in. wyrok NSA z 20 stycznia 1999 r., IV S.A. 2033/96, LEX nr 47337 oraz WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2007r., sygn. III SA/Po 648/07,wyrok NSA z: 20 grudnia 1993 r.- SA/Kr 455/93; 16 grudnia 1993 r.- SA/Po 423/93; 28 września 1993 r.- SA/Po 1621/93; 24 marca 1993 r.- SA/Kr 1603/93; 21kwietnia 1993 r.- SA/Kr 1962/93; 20 stycznia1999 r.- IV SA 2033/96). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał za zasadny pogląd Wojewody, że na przedmiotowej działce zrealizowany został cel wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego. Wskazanie przez skarżących na istnienie prowizorycznego chodnika z betonowych płyt oraz zachwaszczenia działki może wskazywać jedynie na niegospodarność i zaniedbania aktualnego właściciela lub zarządcy. Nie świadczy to natomiast o nie zrealizowaniu celu wywłaszczenia. Sąd podziela także pogląd przedstawiony przez Wojewodę, że ewentualnie można byłoby uznać, że nastąpiła modyfikacja celu wywłaszczenia, bowiem plan z 1991 r. (a więc już po nabyciu przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa) dopuszczał wybudowanie żłobka na tym terenie, natomiast w tym miejscu powstała zieleń osiedlowa. Stanowi ona także infrastrukturę osiedla mieszkaniowego, z której – podobnie jak ze żłobka – mogą korzystać mieszkańcy osiedla. Cel wywłaszczenia został zatem zrealizowany, co wynika nie tylko z dokumentów zawartych w aktach administracyjnych, lecz jest także faktem powszechnie znanym. Już w uchwale 7 sędziów z dnia 27.01.1988 r. o sygn. III AZP 11/87- OSNC 11/88/149, Sąd Najwyższy wskazał, że należy odróżnić zmianę celu wywłaszczenia od modyfikacji tego celu; zmianą celu jest jakościowa zmiana inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej, konkretyzującej cel wywłaszczenia nieruchomości; modyfikację celu wywłaszczenia pociąga za sobą modyfikacja inwestycji mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli niezmieniająca jego charakteru. Nie stanowią jakościowej zmiany celu takie odstępstwa od zamierzonej inwestycji, przy których charakter inwestycji zamierzonej i zrealizowanej pozostaje taki sam. W doktrynie wskazuje się, że wywody zawarte w uzasadnieniu tej uchwały, zachowały aktualność pod rządem ustawy o gospodarce nieruchomościami (T. Woś "Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości" LexisNexis 2007 s. 264-265). Ponadto przedmiotowa nieruchomość położona jest w centralnym punkcie osiedla mieszkaniowego , między budynkami wielorodzinnymi (co wyraźnie uwidocznione zostało na wydruku z Geoportalu dołączonym do skargi) , tak więc istniejąca przestrzeń z zielenią daje poczucie izolowania mieszkańców od uciążliwości związanych z zamieszkiwaniem w mieście. Sami skarżący w uzasadnieniu skargi podnoszą, że na przedmiotowej nieruchomości znajdują się znaczne połacie niewykorzystanego terenu porośnięte trawą i chwastami, a także krzewami "samowolnie posadzonymi przez nieznaną osobę". W ocenie Sądu nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut skarżących , że organ odwoławczy wadliwie przyjął, że na przedmiotowej działce została zrealizowana infrastruktura osiedla mieszkaniowego w postaci zieleni osiedlowej. Podkreślony w skardze zapis Miejscowego Planu Szczegółowego L. – [...], obowiązujący w dacie nabycia przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa, (który przewidywał na tym terenie mieszkalnictwo o wysokiej intensywności), wbrew wywodzonemu przez skarżących z jego treści znaczenia, nie przesądza o tym, że na przedmiotowej nieruchomości powinny być zlokalizowane budynki wielorodzinne, by można było mówić o zrealizowaniu celu wywłaszczenia. Jak już bowiem wskazano wyżej w uzasadnieniu osiedle mieszkaniowe stanowią budynki wraz z towarzyszącą im infrastrukturą, w tym terenami zielonymi. Do zarzutu skarżących, że przedmiotowa nieruchomość odgrodzona jest od budynków siatką i z tego powodu nie mogą korzystać z niej mieszkańcy pobliskich bloków , trudno odnieść się, ponieważ okoliczność ta nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym, a szczególnie w protokole z oględzin nieruchomości. Zarzuty skargi należało zatem uznać za nieuzasadnione. Z przytoczonych względów Sąd uznał, iż że cel wywłaszczenia został zrealizowany , co prawidłowo przyjął w swojej decyzji rozpatrujący sprawę organ odwoławczy. Wobec powyższego skargę należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło