IV SAB/Wa 157/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi L. K., A.S. i M. B. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku 1. stwierdza bezczynność Prezydenta W. w zakresie rozpoznania wniosku L. K., A. S. i M. B. z dnia [...] grudnia 2005 r. w sprawie ustalenia odszkodowania; 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku wymienionego w punkcie 1 w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy. M. B., L. K. oraz A. S. (dalej: "skarżące") wnioskiem z 6 grudnia 2005 r. zwróciły się do Prezydenta W. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną stanowiący działkę ewidencyjną wówczas nr [...] z obrębu [...], o powierzchni [...] m2, położoną w W. przy ulicy O. Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2011 r. nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntu zajętego pod część ulicy O. w W., oznaczonego jako działka nr [...] (uprzednio działka nr [...]) w obrębu [...] o pow. [...] m2. Decyzja ta stała się ostateczna [...] grudnia 2011 r. Pismem z 25 kwietnia 2012 r. organ poinformował skarżące, że nie jest możliwe rozpatrzenie ich wniosku w terminie określonym w art. 35 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013 r. poz. 267, ze zm., dalej: "kpa") oraz wyznaczył termin załatwienia sprawy do 31 marca 2013 r. Pismem z 18 maja 2012 r. organ zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. o wyjaśnienie rozbieżności, powstałych po wydaniu decyzji z [...] grudnia 2011 r. przez Wojewodę [...] stwierdzającej nabycie działki ew. nr [...] przez Gminę W., w przedmiocie nie zaliczenia tej działki do kategorii dróg gminnych. Następnie pismem z 8 kwietnia 2013 r. Biuro Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. wskazało nowy termin rozpatrzenia sprawy do 30 czerwca 2014 r. Wyjaśniło, że nie jest możliwe rozpatrzenie wniosku skarżących w pierwotnie wyznaczonym terminie, ponieważ w celu określenia wartości nieruchomości zajętej pod drogę publiczną konieczne jest sporządzenie operatu szacunkowego. W dniu 30 lipca 2013 r. został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego Z. J. operat szacunkowy dotyczący określenia wartości rynkowej przedmiotowej nieruchomości. Ponadto w dniu 19 września 2013 r. odbyła się rozprawa administracyjna. Kolejnym pismem z 14 lipca 2014 r. Biuro Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. poinformowało skarżące, że w przedmiotowej sprawie przygotowywany jest projekt decyzji. Jednocześnie organ wskazał, że ze względu na znaczne spiętrzenie się podobnych spraw, przedmiotowa sprawa zostanie załatwiona do dnia 30 lipca 2015 r. Skarżące pismem z 14 sierpnia 2014 r. złożyły do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta W. w załatwieniu ich wniosku. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] października 2014 r. nr [...] uznał powyższe zażalenie za uzasadnione i wyznaczył organowi dodatkowy 3-miesięczny termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Prezydent W. pismem z 9 stycznia 2015 r. poinformował skarżące, że rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiotowej sprawie nastąpi do 30 czerwca 2015 r. Skarżące pismem z 4 lutego 2015 r. wezwały organ do usunięcia naruszenia prawa i wydanie decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie. W skardze na bezczynność Prezydenta W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżące zarzuciły organowi naruszenie art. 35 § 3 i art. 37 § 2 kpa poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy i nie wydanie do 3 stycznia 2015 r., tj. w terminie zakreślonym postanowieniem Wojewody [...] z [...] października 2014 r. stosownej decyzji administracyjnej oraz przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. Podnosząc powyższe zarzuty wniosły o: zobowiązanie Prezydenta W., do wydania decyzji w sprawie z wniosku skarżących o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną - działka ew. nr [...] z obrębu [...], położona w W., w terminie 14 dni od daty doręczenia organowi orzeczenia Sądu w niniejszej sprawie; w przypadku uwzględnienia skargi - orzeczenie, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa lub że naruszenie prawa nie było rażące. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wskazał, że w każdym stadium postępowania skarżące były informowane o czynnościach podejmowanych w sprawie, jak również o przewidywanym terminie zakończenia postępowania, tj. do 30 czerwca 2015 r. Zatem w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki wynikające z treści art. 35 i 36 kpa, a działania organu nie wyczerpują znamion przewlekłości postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270, ze zm. - wskazywanej dalej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. Jednakże należy mieć na uwadze, że zakres przedmiotowy skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1 - 4a tej ustawy. Zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji publicznej jest zatem dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, iż przedmiotowa skarga jest dopuszczalna, albowiem zarzucana przez skarżące bezczynność dotyczy nierozpoznania przez organ wniosku w formie decyzji wydawanej w toku postępowania administracyjnego. Przed badaniem merytorycznej zasadności skargi obowiązkiem Sądu jest sprawdzenie jej wymogów formalnych. W związku z tym zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę (w tym także skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 powoływanej wcześniej ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 37 kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 Kpa lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Z treści cytowanych przepisów wynika zatem, że uprzednie złożenie zażalenia lub wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stanowi warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Jak wynika z akt sprawy skarżące uczyniły zadość temu obowiązkowi i przed wniesieniem skargi pismem z 14 sierpnia 2014 r. złożyły do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta W. w zakresie rozpoznania ich wniosku z 6 grudnia 2005 r. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest bezczynność Prezydenta W. w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. O. w W. (działka ew. nr [...] z obrębu [...]). Zgodnie z art. 12 kpa organ ma obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX 48016). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje natomiast opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 kpa, ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nie istotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. W przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy rzeczywiście organ pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd bierze pod uwagę, czy w danej sprawie zostało wydane orzeczenie lub czy z innych powodów organowi administracji nie można zarzucić bezczynności, polegającej na naruszaniu terminów załatwienia sprawy wyznaczonych przepisami. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że niewątpliwie zaistniała w niej opisana powyżej sytuacja bezczynności. Skarżące złożyły wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w dniu 7 grudnia 2005 r. Decyzja dotycząca stwierdzenia nabycia przez Gminę W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości została wydana [...] grudnia 2011 r. – a więc ponad 3 lata temu. W dniu 30 lipca 2013 r. został wykonany operat szacunkowy. Następnie 19 września 2013 r. odbyła się rozprawa administracyjna. Wobec powyższego brak było formalnych przeszkód, aby rozpoznać wniosek o przyznanie odszkodowania. Zwrócić należy także uwagę, że Wojewoda [...] postanowieniem z [...] października 2014 r. uwzględnił złożone przez skarżące zażalenie i nakazał Prezydentowi W. zakończenie niniejszego postępowania w terminie do 3 miesięcy od otrzymania postanowienia. Termin ten nie został przez organ dochowany, a sprawa do dnia rozpoznania skargi nie została zakończona. Po wpłynięciu do Kancelarii Urzędu W. ww. postanowienia, co miało miejsce 3 października 2014 r., kolejne czynności w sprawie ograniczyły się w istocie do wystosowania pisma z 9 stycznia 2015 r. informującego, że w sprawie został już zgromadzony kompletny materiał dowodowy i że przygotowywany jest projekt decyzji. Wskazano, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie zostanie wydane do dnia 30 czerwca 2015 r. W ocenie Sądu ww. okoliczności jednoznacznie wskazują, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Zwrócić należy także uwagę, że od ponad dwóch lat zgromadzono w sprawie materiał dowodowy tak więc organ nie ma formalnych przeszkód, aby rozpoznać przedmiotowy wniosek i wydać w tym zakresie rozstrzygnięcie. Do dnia wydania niniejszego wyroku organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie wskazać należy, że art. 149 p.p.s.a. zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale i na rozstrzygnięciu czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy nastąpiły z rażącym naruszeniem prawa czy też nie. Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie wskazuje się, że "rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty" (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Akcentuje się przy tym, że rażące naruszenie prawa musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu, który może być podstawą stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości postępowania. Inaczej rzecz ujmując, naruszenie prawa "rażące" znaczy więcej niż "zwykłe" naruszenie prawa. W ocenie Sądu, proste zestawienie obowiązujących organ terminów załatwienia sprawy i zasady szybkości postępowania z przebiegiem przedmiotowego postępowania pozwala z łatwością dostrzec rażące naruszenie art. 35 kpa oraz art. 12 kpa. Opóźnienie w rozpatrzeniu wniosku, czyli zachowanie organu wbrew obowiązującym w tej mierze przepisom procedury administracyjnej, przy jednoczesnym braku usprawiedliwionych przyczyn takiego stanu rzeczy, świadczy o niewątpliwym i oczywistym, czyli o rażącym naruszeniu prawa. Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku skarżących w terminie 14 dni licząc od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnym. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.