II GZ 1121/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. Sp. j. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 130/16 w zakresie odrzucenia skargi oraz zwrotu wpisu od skargi w sprawie ze skargi S. Sp. j. w K. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji i ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2016 r. odrzucił skargę S. sp. j. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji (obecnie Minister Infrastruktury i Budownictwa) z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji i ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz zwrócił spółce uiszczony wpis od skargi. Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. S. sp. j. z siedzibą w K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, pismem z dnia 2 lutego 2016 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie osób podpisanych pod skargą do działania w imieniu skarżącej na dzień wniesienia skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2016 r. uwidoczniona została data 5 lutego 2016 r., jako data doręczenia skarżącemu przesyłki i tą również datę przyjął Sąd, jako datę doręczenia spółce przedmiotowego wezwania i w związku z tym postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2016 r. odrzucił skargę i zwrócił stronie wpis. Sąd podkreślił, że termin do uzupełnienia braków formalnych skargi rozpoczął bieg 6 lutego i upłynął z dniem 12 lutego 2016 r., natomiast skarżąca do dnia wydania niniejszego postanowienia nie uzupełniła braków formalnych skargi. Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżonemu orzeczeniu zarzucając naruszenie art. 67 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez nieprawidłowe uznanie, że zostały spełnione zawarte w tym przepisie przesłanki uznania doręczenia pisma za skuteczne. W zażaleniu podkreślono, że pismo zostało doręczone pracownikowi nieuprawnionemu do odbioru korespondencji, ponieważ osobami uprawnionym do odbioru korespondencji są jedynie wspólnicy spółki jawnej. Zaznaczono, że wspólnicy przebywają stale na terenie stacji, natomiast wezwanie do usunięcia braków formalnych odebrał pracownik do tej czynności nieupoważniony i przekazał wspólnikom w dniu 5 maja 2016 r. Ponadto podkreślono, że przekazane w dniu 5 maja 2016 r. pismo dotyczyło jedynie wezwania do dokonania opłaty od skargi, którą skarżąca spółka niezwłocznie opłaciła (w dniu 5 maja 2016 r.). Natomiast, jak podkreślił pełnomocnik skarżącej spółki, wiedzę o istnieniu wezwania do usunięcia braków wspólnicy spółki uzyskali w dniu doręczenia postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi, a więc w dniu 9 maja 2016r. W związku z powyższym, skarżący zarzucił, że pismo zostało doręczone osobie nieuprawnionej do odbioru pism oraz że faktycznie doręczone zostało wyłącznie wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, nie zaś pismo wzywające do uzupełnienia braków formalnych skargi. W ocenie skarżącej spółki, ponieważ wezwanie do uzupełnienia skargi w ogóle nie zostało stronie doręczone, to termin do uzupełnienia w/w braku należy liczyć od dnia otrzymania postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi, a zatem od momentu uzyskania wiedzy na temat wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Istota problemu objętego zażaleniem sprowadza się do rozstrzygnięcia czy i w jakiej dacie nastąpiło skuteczne doręczenie skarżącemu pisma sądowego z dnia 2 lutego 2016 r., którym został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zgodnie z art. 67 § 2 p.p.s.a. pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. Z kolei stosownie do treści art. 65 § 2 p.p.s.a. do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez pocztę stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. W oparciu o art. 131 § 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.; dalej: k.p.c.) zostało wydane rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. Nr 190, poz. 1277, dalej: rozporządzenie). Z uwagi zatem na treść art. 139 § 1 i 2 k.p.c. odpowiednie zastosowanie będą miały przepisy rozporządzenia z dnia 12 października 2010 r. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia pismo sądowe jest wysyłane jako przesyłka polecona. Natomiast w myśl § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, odbierający przesyłkę potwierdza jej odbiór na formularzu potwierdzenia odbioru przez wpisanie daty otrzymania przesyłki i umieszczenie czytelnego podpisu zawierającego imię i nazwisko. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, pracownik operatora (...), wpisuje na formularzu potwierdzenia odbioru datę doręczenia przesyłki, imię i nazwisko odbiorcy i zaznacza sposób doręczenia, co potwierdza własnoręcznym podpisem. Należy nadmienić, że właściwym dowodem, z którym wiąże się domniemanie doręczenia przesyłki przez pocztę jest zwrotne potwierdzenie odbioru. O prawnej skuteczności doręczenia świadczy, że adresat zapoznał się faktycznie z treścią pisma, ale także to, iż dochowane zostały przewidziane prawem wymogi wynikające z przepisów regulujących kwestie doręczania pism w postępowaniu sądowym przez pocztę, tj. w szczególności z art. 65 i n. p.p.s.a., a także z przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 12 października 2010 r. Judykatura jednolicie opowiada się za ścisłym przestrzeganiem przez doręczyciela wymagań określonych w przepisach dotyczących doręczeń i to pod rygorem bezskuteczności doręczenia. Za taką wykładnią przemawia przede wszystkim sam charakter doręczenia i konieczność należytego zabezpieczenia uprawnień procesowych stron i uczestników procesu. W związku z powyższym, badanie prawidłowości doręczenia powinno zostać dokonane w oparciu o przepis art. 67 § 2 p.p.s.a. określający komu należy doręczyć pisma w postępowaniu w przypadku osób prawnych oraz § 4 rozporządzenia wskazujący, w jaki sposób to doręczenie ma nastąpić. Należy zwrócić uwagę, że zarówno z treści zaskarżonego postanowienia, jak i z akt sprawy wynika, iż Sąd pierwszej instancji nie dokonał w tym zakresie właściwych ustaleń faktycznych i nie zbadał prawidłowości doręczenia przesyłki, tj. zasadniczej okoliczności, która stała się przyczyną odrzucenia skargi. Analizując materiał znajdujący się w aktach sprawy wskazać należy, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma sądowego wzywającego o uzupełnienie braków skargi wynika, iż obok stempla firmowego S. znajduje się jedynie nieczytelny podpis. Brak jest natomiast daty doręczenia przesyłki i czytelnego podpisu zawierającego imię i nazwisko osoby odbierającej przesyłkę. Jednocześnie na odwrocie zwrotnego potwierdzenia odbioru widnieje jedynie stempel dzienny z datą "05.02.016", brak jest jednak zarówno imienia i nazwiska odbiorcy, jak i informacji o sposobie doręczenia oraz podpisu pracownika poczty. Tak liczne błędy w wypełnieniu zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki nie pozwalają na przyjęcie, że wezwanie zostało prawidłowo, a zatem skutecznie doręczone stronie skarżącej. W związku z powyższym odrzucenie skargi bez podjęcia próby ustalenia czy rzeczywiście przesyłka została prawidłowo doręczona, w jakiej dacie i komu np. poprzez wystąpienie z reklamacją do operatora pocztowego, jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego działaniem nieprawidłowym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie istnieją poważne wątpliwości co do skuteczności doręczenia przedmiotowego wezwania. W tej sytuacji odrzucenie skargi ze wskazanej wyżej przyczyny, rodziłoby poważne ryzyko nieuzasadnionego ograniczenia gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (por. postanowienia NSA: z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt II OZ 506/09, z dnia 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 544/09). W pełni należy podzielić pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13, zgodnie z którym za uwzględnieniem zażalenia przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Zgodnie z wyrażonym w opisanym postanowieniu poglądem, który NSA w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela, "jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania". Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w myśl którego sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zatem przepis ten może być zastosowany tylko wówczas, gdy brak jest zastrzeżeń co do prawidłowości doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt I GSK 1350/14). W sprawie nie można przyjąć, że doręczenie wezwania do usunięcia braków formalnych skargi było skuteczne, a tym samym zarzuty zażalenia, jako usprawiedliwione uzasadniały jego uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.