I SA/Wr 173/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] 2015 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji orzekającej o odpowiedzialności podatkowej oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2015 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W., na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej: O.p. ), stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] 2015 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności A. G. za zaległość "A" sp. z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług wynikającego z faktury z dnia 31 grudnia 2009 r. w kwocie 712.008. zł wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że decyzja wymiarowa została prawidłowo doręczona stronie w trybie art. 150 O.p. Zaznaczył, że przesyłka pocztowa zawierająca decyzję organu I instancji była awizowana w dniu 28 kwietnia 2015 r., a następnie w dniu 6 maja 2015 r. Zgodnie z art. 150 § 2 O.p., decyzję należy więc uznać za doręczoną stronie w dniu 12 maja 2015 r., natomiast termin do złożenia odwołania upłynął w dniu 26 maja 2015 r W dokumencie "potwierdzenie odbioru" i na kopercie zawarto wszelkie dane warunkujące domniemanie doręczenia przesyłki. Odwołanie zostało zaś złożone w dniu 6 października 2015 r. jako uzupełnienie uprzednio złożonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Organ zaznaczył także, że postanowieniem z dnia 3 grudnia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze na postanowienie organu odwoławczego, skarżąca wniosła o jego uchylenie podnosząc zarzut naruszenia art. 228 § 1 pkt 2, art. 223 § 2 pkt 1 oraz art. 150 O.p. przez stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu strona podniosła, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji została skutecznie doręczona w trybie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. W ocenie skarżącej organ podatkowy I instancji, pomimo braku posiadania informacji o aktualnym adresie zamieszkania skarżącej, dokonywał doręczenia korespondencji w sprawie na niewłaściwy, nieaktualny adres. Doręczenia te odbywały się aż sześciokrotnie, co powinno wzbudzić wątpliwości organu co do aktualności adresu zamieszkania skarżącej, co jednak nie nastąpiło, w konsekwencji czego uznano doręczenie korespondencji za skuteczne. Zdaniem strony brak jest podstaw do przyjęcia, że decyzja została doręczona skutecznie w trybie art. 150 O.p., a zatem nie rozpoczął bieg terminu określony w art. 223 O.p. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W.. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm. ) sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżanych aktów z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, zaskarżone akty podlegają uchyleniu (art.145 § 1 pkt.1 lit.a - c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ). Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia należy w punkcie wyjścia przypomnieć, że zgodnie art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wniesienia odwołania po wskazanym wyżej terminie skutkować musi stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, co organ odwoławczy wyraża w drodze postanowienia (art. 228 § 1 pkt 2 O. p.). Podkreślenia wymaga też, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Rozstrzygnięcie to nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Zasadnicze więc znaczenie dla oceny, czy odwołanie od decyzji zostało wniesione w przepisanym terminie jest ustalenie daty jej doręczenia. W rozpoznawanej sprawie decyzja została doręczona w trybie art. 150 O.p. Na wstępie wskazać trzeba, że przepis art. 148 O.p. wskazuje miejsca, w których można dokonać doręczenia pisma osobie fizycznej, w tym miejsce zamieszkania i miejsce pracy. A zgodnie z art. 150 § 1 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Na podstawie art. 150 § 1a O.p. (w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2016 r.) adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2). Z przepisów tych wynika, że aby dokonać doręczenia (czy w trybie art. 148, czy w trybie tzw. fikcji doręczenia) organ podatkowy musi dysponować adresem podatnika (miejsca zamieszkania czy miejsca pracy). Dla umożliwienia organom podatkowym dokonywania doręczeń i zapewnienia sprawności (i możliwości) ich działania ustawodawca przewidział, że również na podatniku spoczywają określone obowiązki. Podstawowym aktem prawnym w przedmiotowym zakresie jest ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. t.j. z 2004 r. Nr 269 poz. 2681 ze zm.). Ustawa ta przewiduje, że podatnik winien wskazać m.in. swoje miejsce zamieszkania i jeżeli zaistnieją ku temu podstawy dokonywać aktualizacji. Do 31 grudnia 2011 r. podatnik miał obowiązek aktualizacji wynikający z art. 9 ust. 1 pkt 2 (NIP-3), a obecnie obowiązująca ustawa osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej umożliwia aktualizację na podstawie art. 5 ust. 5 (ZAP-3). Niewątpliwie zatem przed wszczęciem postępowania podatkowego dla organu podatkowego podstawowe znaczenie mają informacje zawarte w prowadzonych rejestrach. Wówczas organ podatkowy doręcza postanowienie o wszczęciu postępowania na wiadomy mu adres zamieszkania bądź w miejscu pracy. Taki sposób działania jest w pełni uprawniony i nie można oczekiwać, że organ podatkowy każdorazowo będzie prowadził postępowanie w celu ustalenia adresu strony. W przypadku gdy dane te okażą się nieprawidłowe lub nieaktualne koniecznym jest podjęcie działań w celu ustalenia danych osobowych umożliwiających prawidłowe doręczenia pisma. Innymi słowy obowiązek ustalenia adresu podatnika spoczywa na organie podatkowym jeżeli poweźmie on wątpliwości co do prawidłowości podanego przez stronę adresu, lub kiedy w ogóle nim nie dysponuje. Wówczas organ podatkowy zobligowany jest podjąć działania mające na celu ustalenie miejsca zamieszkania. W wyroku z 22 marca 1995 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że: "Doręczenie w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej jest skuteczne, gdy miejsce zamieszkania adresata nie budzi wątpliwości" (sygn. akt II CRN 4/95, niepubl.). Wbrew w zarzutom skargi, w rozpoznawanej sprawie, organ podatkowy nie miał podstaw do ustalenia innego miejsca zamieszkania skarżącej niż ul. S. [...] W.. Miejsce zamieszkania skarżącej, w świetle dowodów zgromadzonych w aktach, nie budziło żadnych wątpliwości. Po pierwsze, sama strona wskazała je w zgłoszeniu identyfikacyjnym NIP-3, po drugie sama skarżąca przyznaje (pismo z dnia 19 października 2015 r.), że nie poinformowała organu o zmianie miejsca zamieszkania aby chronić swoje dzieci przed nachodzeniem obcych osób, komorników sądowych i innych windykatorów. Zatem strona generalnie wykazuje "niechęć" do ujawniania aktualnego adresu zamieszkania nie tylko organom podatkowym ale także innym instytucjom. W związku z powyższym bez jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy pozostały rozważania strony, co do niewykonywania obowiązków organów podatkowych w zakresie poszukiwania jej rzeczywistego adresu zamieszkania, skoro sama strona go nie ujawnia i unika odbierania korespondencji. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że przesyłka kierowana do strony została prawidłowo doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, a zatem w sprawie mamy do czynienia z tzw. fikcją doręczenia. Organ odwoławczy dysponował bowiem kopertą i prawidłowo sporządzonym dokumentem potwierdzającym doręczenie. W wypełnionym przez podmiot doręczający potwierdzeniu doręczenia pisma oraz na kopercie zamieszczono wszystkie wymagane ustawą informacje, wobec czego dokumenty te, w ocenie Sądu, nie budzą wątpliwości i spełniają wszystkie wymogi. Z dołączonej do akt koperty wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru przesyłki wynika przyczyna niedoręczenia przesyłki osobiście, a także to, że adresat został dwukrotnie zawiadomiony o pozostawieniu przesyłki do jego dyspozycji w konkretnej placówce pocztowej. Te dokumenty potwierdzają, że doręczyciel pocztowy nie zastał adresata w miejscu zamieszkania. Na druku potwierdzenia odbioru i kopercie wskazano daty pierwszego i powtórnego zawiadomienia adresata o pozostawaniu pisma w tej placówce pocztowej, a także datę zwrotu przesyłki do nadawcy (po upływie 14 dni od pierwszego zawiadomienia) z uwagi na niepodjęcie jej przez adresata. Jak podkreślano już wielokrotnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wszelkie adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisami, mają walor dokumentu urzędowego i mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich stwierdzone (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 12 grudnia 2008 r., w sprawie o sygn. akt II GSK 554/08 i 8 grudnia 2011 r., w sprawie o sygn. akt I FSK 11/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl)). Również z pisma poczty polskiej stanowiącej odpowiedź na reklamacje strony wynika, że podjęto próby doręczenia stronie przesyłek nadanych na jej adres przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W., niemniej jednak z powodu niezastania adresata pozostawiono w skrzynce pocztowej zawiadomienia informujące o ich nadejściu. Nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości podczas czynności związanych z doręczeniem przesyłek rejestrowanych przeznaczonych dla adresatów zamieszkujących przy ul. S. [...] we W.. Także prace remontowe na klatce schodowej nie stanowiły utrudnień w doręczaniu korespondencji. W świetle powyższego wskazane przez stronę przyczyny nieodebrania decyzji, wobec braku choćby uprawdopodobnienia przez skarżącą jakichkolwiek nieprawidłowości związanych z działaniem organów podatkowych czy też działaniem poczty, nie może w okolicznościach niniejszej sprawy, obalić domniemania wynikającego z fikcji doręczenia decyzji, co powoduje, że doręczenie dokonane w trybie art. 150 O.p. w dniu 12 maja 2015 r. należy uznać za skuteczne. Termin do wniesienia odwołania na ww. decyzję upływał z dniem 26 maja 2015 r., natomiast odwołanie zostało wniesione w dniu 6 października 2015 r., a zatem z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Organ odwoławczy prawidłowo ocenił zebrane w sprawie dowody ustalając stan faktyczny w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy i zasadnie stwierdził, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, co czyni wniesiony środek odwoławczy bezskutecznym. Organ prawidłowo ustalił datę doręczenia decyzji stronie oraz datę wniesienia odwołania. Skoro odwołanie zostało wniesione po terminie, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1O.p., to obowiązkiem organu było wydanie postanowienia w trybie art. 228 § 2 pkt 2 O.p. Dotąd powiedziane prowadzi do wniosku, że skargę po myśli art. 151 p.p.s.a. należało oddalić w całości.