II SA/Bk 208/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. sprawy ze skargi Gminy S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przywrócenia zapisu w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. Starosta S. decyzją z dn. [...].12.2015 r., działając na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 22 ust. 1, 2 ustawy z dnia 17.05.1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 520), zwanej dalej: ustawą, przywrócił zapis w operacie ewidencji gruntów obrębu C. gm. S. odnośnie właściciela działki oznaczonej nr geodez. [...] o pow. 1,9700 ha, zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...]. Wskutek odwołania B. K., P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B., decyzją z dn. [...].02.2016 r. nr [...], uchylił w/w decyzję i umorzył postępowanie w pierwszej instancji. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: Nieruchomość oznaczona nr [...] o pow. 1,97 ha została spisana według stanu na 2005 r. w ewidencji gruntów jako własność Gminy S. co uwidocznione zostało w księdze wieczystej nr [...]. Postanowieniem z dnia [...].11.2014 r. Sądu Rejonowego w B. (sygn. akt [...]) stwierdzono, że część działki nr [...] o pow. 0,3232 ha nabył, przez zasiedzenie z dniem [...].12.1945 r., J. P. (którego jedyną spadkobierczynią jest B. K. – postanowienie w sprawie o sygn. [...] Sądu Rejonowego w B.). Według dokumentów geodezyjnych, sporządzonych na użytek postępowania o zasiedzenie, dokonano podziału działki nr [...] na 2 działki: [...] (obecnie: 466/1) o pow. 0,3232 ha, której własność nabył J. P., [...] o pow. 1,6468 ha, która pozostała własnością Gminy S. Po uprawomocnieniu się postanowienia w sprawie [...], zostały dokonane zmiany w ewidencji gruntów, zgodnie z operatem technicznym biegłego geodety (co nastąpiło w miesiącu wrześniu 2015 r.). W dniu [...].11.2015 r. Starosta S. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji, w odniesieniu do w/w działek. W ocenie Starosty, należało przywrócić stan ewidencji zgodnie z zapisem księgi wieczystej, gdzie cały czas, jako właściciel działki nr [...], widnieje Gmina S. Zdaniem Starosty, to księga wieczysta jest źródłem zmian, zaś nie można stwierdzić w ewidencji z datą wsteczną stanu własności J. P., który stał się właścicielem części działki (nr [...]) w 1945 roku podczas, gdy od tamtego czasu zmieniła się sytuacja własnościowa. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B., nie podzielił argumentacji Starosty S. – uchylił jego decyzję i umorzył postępowanie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wszczynanie postępowanie z urzędu było niecelowe, ponieważ utrzymanie ewidencji gruntów w stanie aktualności polega na zarejestrowaniu zmian prawnych, powstałych najpóźniej. Podstawą takiej zmiany było postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...].11.2014 r. (sygn.. akt [...]) i niezasadnie organ I instancji "przywrócił" poprzedni zapis widniejący w księdze wieczystej nr [...]. W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku przez Gminę S., skarżąca zarzuciła decyzji P. Wojewódzkiego Inspektorat Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. (zwanego dalej: PWINGiK), naruszenie przepisów postępowania: art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 114 k.p.a., poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego i nietrafną ocenę sytuacji. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji i zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu skargi wskazano na niewyjaśnienie stanu faktycznego i brak wykładni przepisów, którymi kierował się organ odwoławczy. W tym celu przytoczono kilka orzeczeń sądowych, dotyczących zastosowania przepisów proceduralnych. Końcowo Gmina poinformowała, że między Gminą S. a B. K. było prowadzone postępowanie rozgraniczeniowe, zakończone postanowieniem sądu z [...].03.2013 r. (sygn.. akt [...]) utrzymane w mocy wyrokiem z dn. [...].09.2013 r. sygn. [...], gdzie sąd wskazał, że Gmina S. jest właścicielem działki o nr [...]. W odpowiedzi na skargę, PWINGiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Odnośnie rozgraniczenia, organ zwrócił uwagę, iż nastąpiło ono wcześniej, bo w 2013 r., zaś postanowienie o zasiedzeniu uprawomocniło się [...].02.2015 r. i jako podstawa aktualizacji ewidencji, powinno być uwzględnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 22 ust. 1 i 2 ustawy, organem prowadzącym ewidencję gruntów i budynków jest starosta. Obowiązek zgłaszania zmian do ewidencji spoczywa na właścicielach gruntów z tym, że nie dotyczy to zmian wynikających z: aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej. Z kolei § 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dn. 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2015 r., poz. 542) zwanego dalej: rozporządzeniem, stanowi o tym, iż prawa osób i jednostek organizacyjnych do gruntów uwidacznia się na podstawie: 1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych, 2) prawomocnych orzeczeń sądowych, 3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, 4) ostatecznych decyzji administracyjnych, 5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, 6) umów dzierżawy. Sąd przytoczył powyższe przepisy z tego względu, że organ I instancji przywołał je jako podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia uważając, że skoro w § 12 ust. 1 rozporządzenia na pierwszym miejscu wymieniono wpis w księdze wieczystej jako źródło zmian w ewidencji gruntów, to należy go zastosować. W ocenie Sądu, takie rozumowanie organu I instancji jest błędne na tle stanu faktycznego sprawy. Wymienione źródła zmian w ewidencji, w świetle § 12 ust. 1 rozporządzenia, nie podlegają gradacji, korzystają z przymiotu równorzędności w stosowaniu, w zależności od daty, z której pochodzi dokument. Trafnie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 45 ust. 1 i § 46 ust. 2 rozporządzenia, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych na podstawie aktualnych dokumentów. Organy ewidencyjne rejestrują stany prawne, ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu (por. wyrok NSA z dn. 4.01.2011 r. – I OSK 389/10). W niniejszej sprawie, węzłowym zagadnieniem, jest to czy organ ewidencyjny, mógł zmienić dane ewidencyjne dotyczące właściciela i gruntu poprzez przywrócenie zapisu nieaktualnego, który widniał w księdze wieczystej. Warto tu przytoczyć stanowisko WSA w Warszawie, wyrażone w prawomocnym wyroku z dn. 4.05.2009 r. (IV SA/Wa 125/09) w którym Sąd ten uznał, że "dokumenty określające poprzedni stan prawny działek gruntu nie stanowią podstawy do zarejestrowania tego stanu w ewidencji gruntów, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnym dokumentem, z którym ustawodawca związał skutek wiążącego ustalenia stanu prawnego danych działek gruntu". Podobne stanowisko zawarł też WSA w Rzeszowie w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 645/11. Sąd, w obecnym składzie, takie stanowisko podziela, gdyż na tym właśnie polega utrzymanie aktualizacji ewidencji gruntów. Podstawę wpisu danych ewidencyjnych stanowi najpóźniej wydany dokument, mogący być podstawą wpisu. Waloru takiego nie posiada wpis w treści księgi wieczystej nr [...], gdzie uwidoczniono Gminę S., jako właściciela działki o nr [...]. Najpóźniej wydanym dokumentem w tej sprawie było prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dn. [...].11.2014 r. [...] mocą którego działka o nr [...] została podzielona i jej część o nr [...] (aktualnie [...]) nabył przez zasiedzenie J. P. Stan prawny wynikający z tego orzeczenia sądowego był wprowadzony do ewidencji gruntów w miesiącu wrześniu 2015 r. i został zmieniony zaskarżoną decyzją w sposób nieprawidłowy. To, że nie został on uwidoczniony w księdze wieczystej na datę wydania kwestionowanej decyzji, nie miało żadnego znaczenia, albowiem mogło wynikać z opóźnień (bądź nie zgłoszenia) do wydziału ksiąg wieczystych. Wbrew twierdzeniom skargi, oceny powyższej nie zmienia okoliczność postępowania rozgraniczeniowego, jakie toczyło się między skarżącą a B. K., ponieważ postanowienie to stało się prawomocne z dniem [...].09.2013 r., a późniejszym orzeczeniem (jak wskazano wyżej) było postanowienie sądowe z dn. [...].11.2014 r. i to winno być ujawnione w ewidencji. Jeśli chodzi o zarzuty skargi, to Sąd podziela jedynie zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., bowiem organ odwoławczy nie wykazał należytej staranności w sporządzeniu uzasadnienia do zaskarżonej decyzji. Przytaczając stan prawny i faktyczny sprawy, organ nie dokonał wykładni przepisów w odniesieniu do konkretnych okoliczności. Przy prawidłowym rozstrzygnięciu i właściwym zastosowaniu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., Sąd nie uznał, aby w/w uchybienie stanowiło istotne naruszenie proceduralne, mające wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Uchylając decyzję Starosty S. i umarzając postępowanie, PWINGiK trafnie stwierdził, że organ I instancji, bezcelowo dokonał "przywrócenia" poprzedniego zapisu w ewidencji w sytuacji istnienia zapisu prawidłowego opartego na treści orzeczenia sądowego wydanego w sprawie o sygn. [...]. Pozostałe zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, iż organ odwoławczy naruszył przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Stan faktyczny sprawy został wyjaśniony, nie był sporny i nie wymagał przeprowadzania postępowania dowodowego ponad to, które przeprowadził Starosta S. W aktach administracyjnych znalazły się też wszystkie dokumenty, niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy wyraził inną ocenę prawną, niż organ I instancji, co zostało zawarte w komparycji decyzji, chociaż z mankamentami jej uzasadnienia. Sąd zauważa, że poza zarzutami naruszenia przepisów postępowania, skarga nie zawierała zarzutów naruszenia prawa materialnego. Działając poza zarzutami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej: p.p.s.a.) Sąd rozważył prawidłowość zastosowania przepisów prawa geodezyjnego i kartograficznego, przywołanych w decyzjach tak organu I jak i II instancji. Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.