II OZ 698/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. Z. i J. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Wr 203/16 w pkt 1 odrzucające skargę E. Z. i J. Z., w pkt 2 odmawiające przyznania prawa pomocy z zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: oddalić zażalenie Pismem z dnia 29 mara 2016 r. E. Z. i J. Z. wnieśli bezpośrednio do Sądu skargę, domagając się w niej umorzenia nałożonej kary grzywny postanowieniami na kwotę 55636,39 zł oraz zobowiązanie pozwanego Urzędu do zwrotu już wyegzekwowanej emerytury. W nagłówku skargi skarżący wskazali organ - Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego powiatu grodzkiego Jelenia Góra. W skardze podniesiono m.in. kwestię, że w/w organ oskarżył skarżących o wybudowanie samowolnie drewnianego budynku gospodarczego, co – zdaniem skarżących – jest całkowitą nieprawdą. Jak oświadczyli skarżący, nigdy nie byli inwestorami żadnego budynku gospodarczego ani jego właścicielami czy zarządcą. Taki budynek nigdy nie istniał. Ojciec skarżącego w 1986 r. za zgodą zarządcy działki pobudował "szopę", którą obecnie rzeczoznawca nazywa "wiatą". Obecnie ta wiata stoi i służy nadal do przechowywania narzędzi budowlanych i materiału, bo budowa domu do dziś jest niezakończona. Inspektor ukarał skarżących wysoką karą. W konkluzji skarżący wnieśli o możliwie szybkie rozpoznanie skargi i wstrzymanie egzekucji co miesiąc 1000 zł. Jednocześnie ze skargą skarżący wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II w WSA we Wrocławiu z dnia 5 kwietnia 2016 r. wezwano skarżących do usunięcia braków formalnych skargi poprzez określenie co jest przedmiotem skargi, a jeśli jest nim akt administracyjny (decyzja, postanowienie, inny akt) - przez nadesłanie jego kopii - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na to wezwanie pismem z dnia 26 kwietnia 2016 r. skarżący wskazali, że wnoszą aby Sąd uchylił decyzje administracyjne PINB powiatu grodzkiego Jelenia Góra, które są niezgodne z opinią rzeczoznawcy budowlanego, oraz zobowiązał w/w organ do zwrotu już zabranej emerytury na wydane postanowienia o ukaraniu. Skarżący uważają, że jest to akt administracyjny, wydane decyzje i postanowienia przez Urząd Miasta Jelenia Góra, tj. PINB powiatu grodzkiego Jelenia Góra. Urząd administracyjny sprawujący kontrolę nad budownictwem w mieście Jelenia Góra. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 9 maja 2016 r., na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz art. 247 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), - dalej p.p.s.a. odrzucił skargę i odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący wprawdzie udzielili odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, ale jej treść nie pozwala na nadanie skardze biegu, co uzasadnia odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Z tych względów orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji. Nadto przyjmując że organem, którego skarga dotyczy, jest PINB powiatu grodzkiego Jelenia Góra, Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Akty podejmowane przez powiatowego inspektora nadzoru budowlanego są aktami podejmowanymi w pierwszej instancji, od których przysługuje prawo złożenia do wojewódzkiego inspektora nadzoru budowanego środków zaskarżenia, o których mowa w wyżej powołanym art. 52 § 2 p.p.s.a.. To również prowadziłoby do uznania skargi za niedopuszczalną, co obligowałoby do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Dodatkowo Sąd podkreślił, że odrzucenie skargi skutkować musi odmową przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów na podstawie art. 247 p.p.s.a, zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi z art. 247 p.p.s.a. można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. Pismem z dnia 12 maja 2016 r. J. i E. Z. wnieśli zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 9 maja 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że braki formalne skargi mogą być uzupełniane, w następstwie wezwania przez sąd, w terminie i ze skutkiem określonymi w art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. Oczywistym jest, że strona winna stosować się do wezwań sądu, a tym samym przesłać wszystkie żądane od niej dokumenty oraz uzupełnić wszystkie braki, którymi dotknięte jest złożone przez nią pismo procesowe. Nieuzupełnieniem braków skargi jest bowiem nie tylko niewykonanie wezwania, ale także jego nieprawidłowe, czy niepełne wykonanie. Stronie niewątpliwie należy umożliwić uzupełnienie braków skargi. Jeżeli jednak z takiej możliwości nie skorzystała w sposób odpowiedni, to ponosi konsekwencje procesowe swego zaniedbania. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w treści art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 47 § 1 i art. 49 § 1 p.p.s.a. Z powołanych przepisów wynika, że każde nieuzupełnienie istotnych braków formalnych skargi skutkuje jej odrzuceniem. W świetle akt niniejszej sprawy bezsporne jest, że skarżący nie wykonali w sposób prawidłowy zarządzenia Przewodniczącego wzywającego do uzupełnienia braków formalnych skargi, ponieważ nie wskazali konkretnie przedmiotu skargi, to jest decyzji/postanowienia które skarżą, co skutkowało odrzuceniem skargi. Dodatkowo zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W przedmiotowej sprawie podstawą odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych była zdaniem Sądu I instancji oczywista bezzasadność skargi określona w art. 247 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona. Zastosowanie art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie. W przeciwnym razie mogłoby dojść do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu. Potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. będzie zachodzić przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia (patrz: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz). Podzielając ten pogląd stwierdzić trzeba, że słusznie Sąd I instancji przyjął dopuszczalność zastosowania w sprawie art. 247 p.p.s.a. Skoro skarżący nie uzupełnili w sposób prawidłowy, w wyznaczonym terminie istotnych braków formalnych skargi, co kwalifikuje tę skargę do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a, to zaistniały przesłanki by uznać, że zachodzi oczywista bezzasadność skargi w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. .