II GZ 34/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 3003/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii produktu niezgodnie z przepisami, określenia terminu wycofania z obrotu, nałożenia opłaty sankcyjnej postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 września 2016 r. odmówił B.K. wstrzymania wykonania decyzji Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych (GIJHARS) z dnia [...] września 2015r. w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu środków wspomagających uprawę roślin bez wymaganego pozwolenia, ustalenia terminu wycofania oraz ustalenia opłaty sankcyjnej w kwocie 42 457,50 zł. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji GIJHARS z dnia [...] września 2015 r. skarżąca B.K. wskazała, że opłata sankcyjna stanowi sumę dla niej "nieosiągalną". Natomiast próba wyegzekwowania tej kwoty doprowadziłaby do pozbawienia skarżącej majątku, w tym koniecznego do utrzymania dalszej działalności, co doprowadziłoby do jej likwidacji. Strona dodała, że w przypadku uchylenia decyzji, po próbie wyegzekwowania tej kwoty, nie uda się reaktywować dawnej działalności a ściągnięcie tak wysokiej kwoty pozbawi ją i jej rodzinę środków do przetrwania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.) stwierdził, że skarżąca nie wykazał aby zostały spełnione przesłanki konieczne do uwzględnienia takiego wniosku. Sąd I instancji wskazał, że wykonanie świadczenia pieniężnego z natury rzeczy nie wywoła nieodwracalnych skutków, bowiem gdyby Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, spowoduje to konieczność zwrotu należności. Ponadto wskazał, że ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) przewiduje możliwość prowadzenia egzekucji ograniczonej do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. W ocenie Sądu, skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia przesłanek warunkujących możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nie przedłożyła bowiem jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, że wykonanie zaskarżonej decyzji zagrozi jej interesom majątkowym. Sąd I instancji stanął na stanowisku, że skarżąca, prowadząca działalność gospodarczą, powinna przedstawić dokumenty określające jej aktualną sytuację finansową, jak również ekonomiczne uzasadnienie wykazywanych możliwych strat, które mogą powstać w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji. B.K. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego zmiany poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niesłuszną odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w wypadku, kiedy w oczywisty sposób wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do wyrządzenia znacznej szkody oraz nieodwracalnych skutków w postaci likwidacji przedsiębiorstwa skarżącej, zaprzestania przez nią działalności, utraty klientów i pozycji rynkowej, jedynego źródła utrzymania, a być może powodować będzie konieczność ogłoszenia upadłości, jeżeli dysponować ona będzie środkami w celu pokrycia kosztów postępowania upadłościowego z uwagi na to, że jej średnie zarobki netto miesięcznie kształtują się na poziomie 1 766,36 zł, natomiast jest ona zobowiązana do zapłaty na mocy decyzji kwoty 42 457,50 zł, co stanowi dla niej kwotę nieosiągalną. 2. art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez dokonanie dowolnej, wybiórczej oceny zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, w szczególności pominięcia: - decyzji Ł. Wojewódzkiego Inspektora Jakości Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lutego 2015 r., z której wynika, że w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 maja 2013 r. skarżąca sprzedała zakwestionowane towary o wartości 72 697,07 zł brutto (obrót), co daje 14 539,41 zł miesięcznie brutto wartości towarów (obrót miesięczny), co stanowi wartość uwzględniającą koszt produkcji towarów, podatek VAT oraz zysk skarżącej, od którego zobowiązana była uiścić podatek dochodowy od osób fizycznych, co oznacza, że w efekcie jej zysk netto był stosunkowo nieduży; - faktur VAT stanowiących podstawę wydania decyzji WIJHARS w Ł. dokumentujących przeciętne koszty produkcji towarów, - pisma B.K. z dnia 16 września 2013 r., z którego wynika, że przed rozpoczęciem działalności gospodarczej pobierała zasiłek dla bezrobotnych, co w konsekwencji doprowadziło do poczynienia błędnych, nielogicznych ustaleń faktycznych, jakoby jednorazowe wyegzekwowanie kwoty ponad 40.000 zł od skarżącej nie mogło wyrządzić jej znacznej szkody czy wywołać nieodwracalnych skutków w postaci chociażby utraty przez nią płynności finansowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części stanowi więc odstępstwo od generalnej reguły wykonalności zaskarżonego aktu lub czynności i jest dopuszczalne jedynie po spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W świetle powołanego przepisu to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia negatywnych następstw wykonania aktu lub czynności administracyjnej. Tym samym wnioskodawca powinien dołączyć do wniosku stosowne dokumenty, które pozwoliłyby sądowi ocenić prawdopodobieństwo i rozmiar szkody lub skutków finansowych powstałych w związku z egzekucją zaskarżonego aktu lub czynności. W tym miejscu należy podkreślić, że użyte przez ustawodawcę pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" są pojęciami nieostrymi tzn. takimi, które nabierają treści w realiach konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej. O znacznej szkodzie można mówić, jeżeli nie będzie mogła być ona wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (zob. postanowienie NSA z 31 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 271/09). Wobec powyższego, strona zobowiązana jest we wniosku skonkretyzować rodzaj grożącej jej szkody na skutek wykonania aktu. W przeciwnym razie sąd badający wniosek nie będzie mógł dokonać analizy, czy wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki zastosowania wobec niego tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowym, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. W ocenie NSA, Sąd I instancji zasadnie uznał, że skarżąca nie wykazała, aby zastosowanie wobec niej tego środka prawnego (co do uiszczenia wymaganej decyzją opłaty sankcyjnej w wysokości 42 457,50 zł, gdyż do tego sprowadzał się wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji) było zasadne. Samo przywołanie przesłanek nie mogło stanowić wypełniania obowiązku uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanki "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków". Zdaniem NSA również argumenty przedstawione w zażaleniu odnośnie do konieczności uwzględniania okoliczności opisanych w decyzji WIJHARS w Ł. z dnia [...] lutego 2015 r. nie mogą zmienić oceny wniosku dokonanej przez Sąd I instancji. Z danych przedstawionych przez skarżącą wynika jedynie kwota obrotu zakwestionowanymi przez organ towarami. Dane te jednak nie obrazują natomiast kwoty całego obrotu, w ramach prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej. Zatem należy wskazać, że skarżąca nie przedstawiając dokumentów, które mogłyby wskazywać na jej realną sytuację majątkową, nie uprawdopodobniła, że w przypadku wykonania decyzji w zakresie uiszczenia nałożonej opłaty sankcyjnej, dojdzie do spełnienia się przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Oceny powyższej nie zmienia również przedłożone przez skarżącą zaświadczenie o zarobkach. Na jego podstawie nie można bowiem stwierdzić, jaka jest faktyczna sytuacja materialna skarżącej oraz prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Należy również wskazać, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że skarżąca prowadząca działalność gospodarczą, powinna przedstawić dokumenty określające jej aktualną sytuację finansową, jak również ekonomiczne uzasadnienie wskazywanych możliwych strat, które mogą powstać w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji. Mimo takiego wskazania, skarżąca wraz z zażaleniem nie przedłożyła dokumentów, które pozwoliłyby Sądowi na ocenę wystąpienia okoliczność, pozwalających na zastosowanie ochrony tymczasowej. W związku z powyższym nie można stwierdzić, że zapłata określonej w zaskarżonej decyzji opłaty sankcyjnej spowoduje znaczną szkodę w majątku skarżącej lub uiszczenie jej spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Oznacza to, że Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącej wstrzymania wykonania decyzji z powodu niewystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.