I OSK 2321/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Rafał Wolnik (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 241/16 w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 241/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, oddalił skargę. W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne: Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], orzekł o uznaniu skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja została uznana za skutecznie doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. Odwołanie nie zostało wniesione. W dniu [...] grudnia 2015 r. adwokat, działając w imieniu skarżącego, złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: SKO) wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji wraz z odwołaniem. Zaskarżonym do Sądu pierwszej instancji postanowieniem SKO odmówiło skarżącemu przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika m.in., że organ nie zgodził się z twierdzeniem, że wiedzę o wydaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r. skarżący powziął dopiero w dniu [...] grudnia 2015 r., kiedy to za pośrednictwem pełnomocnika miał możliwość zapoznania się z aktami postępowania. Z akt sprawy wynika bowiem, że w dniu [...] listopada 2015 r. dorosły domownik osobiście odebrał decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2015 r. orzekającą o zatrzymaniu dłużnikowi alimentacyjnemu (tj. skarżącemu) prawa jazdy, z której wynika, że została wydana decyzja (z dokładnym podaniem daty jej wydania oraz znaku) o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych i że jest ona ostateczna. Oznacza to, że nie został dochowany termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a., które w jego ocenie miało istotny wpływ na wynik sprawy i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., wskazał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie Sąd pierwszej instancji podkreślił, że decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a. Organ był zatem uprawniony do przyjęcia, iż doręczenie decyzji nie było wadliwe, zaś podjęta próba obalenia domniemania tego doręczenia nie odniosła skutku. Sąd przytoczył treść art. 58 k.p.a., wskazując, że datą, od której należy liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jest data uzyskania przez osobę zainteresowaną wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu tego terminu. Skarżący w dniu [...] listopada 2015 r. odebrał decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2015 r., z której wynikała informacja o wydaniu przez ten organ decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r. Tym samym 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania rozpoczął bieg od dnia [...] listopada 2015 r. Ponadto skarżący w dniu [...] czerwca 2015 r. osobiście odebrał zawiadomienie o wszczęciu postępowania dotyczącego uznania go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, w którym wskazano organ prowadzący to postępowanie oraz pouczono go o prawie udziału w tym postępowaniu, wglądu w akta sprawy, składania wyjaśnień i dowodów mających znaczenie dla sprawy. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, wniosek skarżącego o przywrócenie terminu złożony dopiero [...] grudnia 2015 r. nie mógł zostać uwzględniony przez organ, gdyż przekroczony został siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący zarzucając naruszenie: - przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 ust. 1 lit c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, w związku z naruszeniem przez Sąd pierwszej instancji przepisów: - art. 44 k.p.a. poprzez jego niezasadne zastosowanie oraz błędne przyjęcie, że zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji organu pierwszej instancji zawiera wszystkie elementy w nim wymienione w sytuacji, gdy nie zawiera ono adresu placówki pocztowej, w której przesyłka miała zostać pozostawiona, nie zawiera podpisu ani nawet danych listonosza; - art 58 § 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię sprowadzającą się do niezasadnego uznania, że bieg terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu w przedmiotowej sprawie liczyć należy od dnia [...] listopada 2015 r., podczas gdy dopiero w dniu [...] grudnia 2015 r. skarżący uzyskał - za pośrednictwem pełnomocnika - wgląd do akt sprawy, a także zapoznał się z treścią wydanej decyzji; - art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niezasadne nie uwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia oświadczenia skarżącego i dorosłego domownika o braku próby doręczenia przesyłki w postaci zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego; - art. 75 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego i dorosłego domownika na okoliczność tego, czy w okresie od [...] czerwca 2015 r. do [...] sierpnia 2015 r. zostało pozostawione w skrzynce oddawczej bądź jakimkolwiek innym widocznym miejscu w miejscu zamieszkania skarżącego awizo jakiejkolwiek przesyłki. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uwzględnienie skargi w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu przed Sądem Administracyjnym, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty okazały się bezpodstawne. Oceniając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji należy stwierdzić, że kwestionowane orzeczenie odpowiada prawu. Istota sporu między stronami sprowadza się do zbadania, czy organ odwoławczy w sposób zasadny uznał, że w realiach niniejszej sprawy brak było podstaw do przywrócenia stronie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Celem instytucji przywrócenia terminu jest stworzenie możliwości odwrócenia negatywnych konsekwencji uchybienia przez stronę terminowi procesowemu. Zgodnie z treścią art. 58 k.p.a., uwzględnienie złożonego przez stronę wniosku może nastąpić przy kumulatywnym spełnieniu trzech przesłanek: - złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz dokonania czynności, której uchybiono, - dochowania siedmiodniowego terminu złożenia wniosku od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, - wykazania braku winy w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni stanowisko zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji, że skarżący nie dochował siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący w dniu [...] listopada 2015 r. otrzymał decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2015 r., w której organ wskazał, że wydana została decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych z podaniem daty jej wydania, znaku oraz informacją, że jest ona ostateczna. Tym samym złożenie przez skarżącego w dniu [...] grudnia 2015 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należy uznać za dokonane z uchybieniem siedmiodniowego terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu bowiem informację o uchybieniu terminu skarżący powziął w dniu [...] listopada 2015 r. Odnosząc się do zarzutów kasacyjnych należy wskazać, że Sąd pierwszej instancji nie zastosował - powołanego w skardze kasacyjnej - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a, lecz wydał wyrok na podstawie art. 151 p.p.s.a, a skarżący kasacyjnie nie zarzucił naruszenia tego przepisu. Sąd pierwszej instancji nie mógł więc naruszyć przepisu postępowania, którego nie stosował. Z tego względu zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd powołanego art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a nie zasługiwał na uwzględnienie. Również powołane w skardze kasacyjnej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie zostały przez Sąd pierwszej instancji naruszone. Należy bowiem podkreślić, że przepisy te normują postępowanie przed organami administracji publicznej, natomiast procedura sądowoadministracyjna została unormowana w przepisach p.p.s.a, dlatego postępowanie sądowoadministracyjne nie może uchybiać przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. Wbrew wywodom skargi kasacyjnej same ogólnikowe, hipotetyczne twierdzenia strony, nie poparte konkretnymi okolicznościami, nie mogą stanowić podstawy do podważenia prawidłowości zajętego przez organ i zaakceptowanego przez Sąd pierwszej instancji, stanowiska. Przypomnieć przyjdzie, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji lub postanowienia z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności- będącej przedmiotem zaskarżenia. Podważenie prawidłowości przeprowadzonej przez sąd pierwszej instancji kontroli poprzez oparcie skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia przepisów postępowania musi wskazywać, które konkretnie przepisy postępowania sądowoadministracyjnego zostały przez sąd naruszone. Takich przepisów w skardze kasacyjnej, poza już omówionym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., nie wskazano. Mając jednak na uwadze treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., podjętej w pełnym składzie NSA, sygn. akt I OPS 10/09, zgodnie z którą przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych, odnieść się przyjdzie również w niniejszej sprawie do podniesionych przez skarżącego kasacyjnie zarzutów naruszenia k.p.a. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 44 k.p.a. należy jedynie stwierdzić, że przepis ten znalazł zastosowanie w postępowaniu przed organem administracyjnym wobec braku odbioru korespondencji przez skarżącego. Analiza akt sprawy pozwala również na stwierdzenie, że zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji zawierało niezbędne elementu do uznania fikcji doręczenia. Argumenty podnoszone przez skarżącego odnośnie naruszenia art. 58 § 2 k.p.a. są chybione bowiem zapoznanie się z informacją o wydaniu decyzji, od której skarżący nie złożył odwołania jest wystarczające do uznania, że ustała przyczyna uchybienia terminu. Tym samym, jeżeli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania wiadomości o tym (por. m.in. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1365/16). W niniejszej sprawie skarżący zapoznał się z informacją o wydaniu decyzji, od której nie złożył odwołania w dniu [...] listopada 2015 r. tj. w dniu doręczenia mu decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2015 r. orzekającej o zatrzymaniu dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy. Okoliczności podnoszone na poparcie tezy o naruszeniu art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie bowiem w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przez skarżącego w dniu [...] czerwca 2015 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania. W dalszej kolejności należy podnieść – w odniesieniu do argumentu dot. naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. – że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącego, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 k.k., pod jakim adresem mieszka i właśnie pod ten adres organ doręczał skarżącemu korespondencję. Nie sposób zgodzić się z argumentacją w zakresie przerzucania na organ, bądź operatora pocztowego odpowiedzialności za odbiór lub raczej brak odbioru korespondencji doręczanej na ten adres. Odnosząc się do ostatniego z argumentów podniesionych w skardze kasacyjnej należy wskazać, że skarżącemu doręczono zawiadomienie o wszczęciu postępowania zatem miał świadomość toczącego się postępowania i winien spodziewać się, że w związku z jego wszczęciem będzie mu doręczana korespondencja. Wobec braku możliwości doręczenia korespondencji skarżącemu do jego rąk lub innej osobie np. dorosłemu domownikowi, organ prawidłowo przyjął, że doręczenie skutecznie nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a. Należy stwierdzić, że wobec przeprowadzenia postępowania zgodnie z przepisami prawa, Sąd pierwszej instancji zasadnie oddalił skargę skarżącego na prawidłowo wydane postanowienie, opierając swoje rozstrzygnięcie na art. 151 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl