VIII SA/Wa 467/14
WyrokWSA w Warszawie2014-10-22
Skład orzekający: Iwona Owsińska - Gwiazda, Artur Kot, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawidłowo zastosował tzw. modulację płatności bezpośrednich, pomniejszając przyznaną rolnikowi kwotę, mimo braku wystarczającego wyjaśnienia warunków jej zastosowania i naruszenia wskazań poprzedniego wyroku sądu?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 153 PPSA, ponieważ organ odwoławczy nie wykonał należycie wskazań sądu zawartych w poprzednim wyroku. Nie wyjaśnił wystarczająco, czy zostały spełnione warunki zastosowania modulacji płatności zgodnie z art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, a także nie udzielił skarżącej stosownych pouczeń. W związku z tym, uchylono zaskarżoną decyzję.Stan faktyczny
Rolniczka złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2012. Organy przyznały płatności, ale pomniejszyły je o kwotę wynikającą z tzw. modulacji. Po uchyleniu przez WSA pierwszej decyzji Dyrektora ARiMR, organ ponownie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, stosując modulację. Rolniczka wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym niewykonanie wskazań sądu z poprzedniego wyroku.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2014 r. Stwierdzono, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od Dyrektora ARiMR na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2014 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej M. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR"), po rozpatrzeniu odwołania M. M. (dalej: "skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji") z [...] stycznia 2013 r. Przedmiotem tych decyzji było przyznanie skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 w łącznej kwocie [...] zł, w tym: jednolitej płatności obszarowej (JPO) w wysokości [...] zł oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) w wysokości [...] zł. Płatności zostały pomniejszone o kwotę [...] zł ze względu na ich modulację. Jako podstawę materialnoprawną decyzji organ odwoławczy wskazał między innymi przepisy: art. 7 ust. 1 – 2 i ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164; dalej: "ustawa o płatnościach"), § 17a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 326 ze zm.; dalej: "rozporządzenie z 9 marca 2009 r."), art. 57 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego
dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 1, ze zm.; dalej: "rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009), a także art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji Europejskiej z dnia 24 lipca 2012 r. zatwierdzającą przyznanie krajowych uzupełniających płatności bezpośrednich w Polsce za rok 2012 (dalej: "decyzja wykonawcza KE z 24 lipca 2012 r."). Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, po uchyleniu pierwotnej decyzji Dyrektora ARiMR z [...] lutego 2013 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej także jako: "Sąd" lub "WSA w Warszawie") prawomocnym wyrokiem z 16 września 2013 r. (VIII SA/Wa 355/13).
2. Stan faktyczny.
2.1. Skarżąca złożyła [...] maja 2012 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2012, na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach. Pierwotnie zadeklarowała działki rolne o powierzchni [...] ha do przyznania JPO i UPO. Po uzyskaniu informacji od Kierownika ARiMR o maksymalnym kwalifikowanym obszarze występującym na działkach ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...], złożeniu stosownych korekt wniosku, skarżąca ostatecznie zadeklarowała do płatności mniejszą powierzchnię działek rolnych ([...] ha). Kierownik ARiMR po raz kolejny poinformował skarżącą o maksymalnym kwalifikowanym obszarze występującym na działce ([...] ha). Organ I instancji decyzją z [...] stycznia 2013 r. przyznał skarżącej płatności na rok 2012. Zastosował jednak ich modulację, pomniejszając przyznaną kwotę UPO o [...] zł. Stwierdził przy tym różnicę między powierzchnią działek rolnych zadeklarowaną przez skarżącą we wniosku ([...] ha), a powierzchnią stwierdzoną na podstawie systemu informacji geograficznej ([...] ha).
2.2. Dyrektor ARiMR po rozpoznaniu odwołania skarżącej, decyzją z [...] lutego 2013 r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. W wyniku rozpoznania skargi, Sąd prawomocnym wyrokiem z 16 września 2013 r. (VIII SA/Wa 355/13) uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 3 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o płatnościach oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "Kpa"), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dyrektor ARiMR nie wyjaśnił bowiem w sposób wystarczający, czy zostały spełnione warunki, o których mowa w przepisach art. 10 ust. 1 – 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, pozwalające na zastosowanie w realiach niniejszej sprawy wskazanych przez organ przepisów regulujących tzw. modulację płatności.
2.3. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika ARiMR z [...] stycznia 2013 r. Powołał się przy tym na prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 16 września 2013 r. (VIII SA/Wa 355/13). Związany oceną prawną wyrażoną w tym wyroku i wskazaniami co do dalszego sposobu prowadzenia postępowania stwierdził jednak, że w realiach niniejszej sprawy spełnione zostały warunki pozwalające na zastosowanie przepisów regulujących tzw. modulację płatności. Dokonane przez organ I instancji zmniejszenia płatności na rok 2012 wynikają z obowiązujących przepisów prawa, których treść powołał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyli art. 7 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 i ust. 4 oraz art. 17 ust. 2 ustawy
o płatnościach, bliżej nieokreślone przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 1121/2009, § 17a rozporządzenia MRiRW z 9 marca 2009 r. oraz art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej KE z dnia 24 lipca 2012 r. (zob. s. 3 – 5 zaskarżonej decyzji). Zdaniem Dyrektora ARiMR, płatność należało przyznać skarżącej do stwierdzonej, mniejszej od deklarowanej powierzchni działki nr [...] (różnica wynosi [...] ha, tj. 0,2425% i nie powoduje konieczności zastosowania sankcji; zob. s 6 - 8), uwzględniając dane z systemu informacji geograficznej. Zarzuty odwołania Dyrektor ARiMR uznał za "całkowicie bezzasadne" (zob. s. 8 zaskarżonej decyzji). Wyjaśnił, odnosząc się do wydanego w niniejszej sprawie wyroku WSA w Warszawie oraz zarzutów odwołania, że decyzja wykonawcza KE z 24 lipca 2012 r. została wydana zgodnie z przepisami unijnymi i jest skierowana do Polski (art. 2 decyzji). Dlatego Polska jako jej adresat winna stosować się do obowiązujących przepisów prawa unijnego, także decyzji KE. Biorąc pod uwagę wytyczne Sądu wynikające z powołanego wyżej wyroku wyjaśnił, powołując się na treść art. 297 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864 ze zm.), że decyzja KE z 24 lipca 2012 r. nie wymagała publikacji w Dz. Urz. UE. Stała się skuteczna z chwilą jej notyfikacji przez Polskę. Czyli zgodnie z tą decyzją, w 2012 r. Polska obowiązana była stosować system jednolitej płatności obszarowej, o którym mowa w art. 122 rozporządzenia (WE) nr 73/2009. Zgodnie zaś z ust. 5 i ust. 8 wymienionego artykułu, przyznaje się uzupełniające krajowe płatności bezpośrednie przewidziane w art. 132 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 (zob. s. 9 – 10). Organ zacytował następnie przepisy art. 2 pkt g), art. 7 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1, art. 121 i art. 132 rozporządzenia (WE) nr 73/2009. Wyraził pogląd, że w 2012 r. poziom płatności w Polsce bez zastosowania modulacji wynosiłby 90% poziomu płatności stosowanego w państwach UE-15, co wynika z art. 121 rozporządzenia (WE) nr 73/2009. Oznacza to, że poziom płatności w Polsce przewyższyłby poziom płatności stosowany w starych państwach członkowskich po uwzględnieniu 10% modulacji podstawowej oraz 4% modulacji dodatkowej. Konieczne było zatem zastosowanie modulacji. Dodał, że Polska wystosowała stosowny wniosek do Komisji o zezwolenie na krajowe uzupełniające płatności bezpośrednie, które zamierzała przyznawać za rok 2012. Komisja w ww. decyzji zezwoliła na przyznanie krajowych uzupełniających płatności bezpośrednich
w Polsce na rok 2012, zgodnie z warunkami określonymi przez wnioskodawcę. Nowe zasady przyznawania płatności zostały wdrożone przez Polskę poprzez wprowadzenie odpowiedniej regulacji w § 17a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r., który to przepis stanowi podstawę do zmniejszenia płatności uzupełniającej. Przepisy art. 10 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 nie są stosowane bezpośrednio przez państwa członkowskie. O ich zastosowaniu decyduje Komisja, zgodnie z przepisami art. 132 powołanego rozporządzenia. Odnosząc się do publikacji decyzji Komisji z 24 lipca 2012 r., organ odwoławczy wskazał na art. 288 i 297 ust. 2 TSUE dotyczące obowiązywania tejże decyzji. (zob. s. 10 – 12 zaskarżonej decyzji). Rozstrzygnięcie Kierownika ARiMR jest zatem w ocenie Dyrektora ARiMR prawidłowe, pomimo wadliwego uzasadnienia (zob. s. 12 – 13 zaskarżonej decyzji).
3.1. Pismem z [...] marca 2014 r. skarżąca wniosła skargę do WSA w Warszawie na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora ARiMR. Wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej zmniejszenia płatności na rok 2012 w wyniku zastosowania tzw. modulacji. Postawiła zarzuty naruszenia "art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji WE 73/2009".
3.2. Uzasadniając skargę jej autor wskazał w pierwszej kolejności, że wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy nie wykonał precyzyjnie wskazań Sądu zawartych w wydanym w niniejszej sprawie prawomocnym wyroku. W konsekwencji powtórnie niezasadnie dokonano zmniejszenia należnej skarżącej UPO. Powołane przez organy przepisy nie stanowią bowiem podstawy prawnej do zmniejszenia należnych skarżącej płatności. Ewentualne zmniejszenie płatności mogło zaś wynosić 0%, zgodnie z art. 10 ust. 2 i art. 10a ust. 4 rozporządzenia 73/2009. Zdaniem autora skargi, płatność w nowym państwie członkowskim nie mogła być "z zasady" zredukowana do poziomu niższego niż 90% poziomu płatności w pozostałych państwach członkowskich (poza przypadkiem z art. 7 ust. 2 rozporządzenia 73/2009, który przewiduje dodatkową redukcję płatności o 4%). Nadto powoływane przez organy rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 listopada 2012 r. zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, a także z naruszeniem "trybu i czasu" wprowadzenia regulacji. Decyzja Komisji nie może zaś stanowić bezpośredniej podstawy do wydania zaskarżonej decyzji.
3.3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowa argumentację. Powtórzył, że w przypadku skarżącej łączna kwota wnioskowanych płatności była wyższa niż wynikało to z obowiązujących przepisów. Zasadnie dokonano zatem jej zmniejszenia, zgodnie z art. 1 ust. 4 decyzji Komisji (WE) z 24 lipca 2012 r.
3.4. W piśmie procesowym z [...] października 2014 r. skarżąca powtórzyła zasadnicze elementy dotychczas prezentowanej argumentacji. Dyrektor ARiMR w jej ocenie nie wykonał zaleceń Sądu i bezpodstawnie dokonał zmniejszenia płatności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługuje na uwzględnienie.
4.1. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd miał na uwadze związanie Sądu i organów orzekających w niniejszej sprawie oceną prawną
i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w prawomocnym wyroku z 16 września 2013 r. (VIII SA/Wa 355/13), zgodnie z art. 153 u.p.p.s.a. Przypomnieć w tym miejscu należy, że Sąd w powołanym wyroku stwierdził, iż Dyrektor ARiMR nie wyjaśnił w sposób należyty, czy zostały spełnione warunki, o których mowa w przepisach art. 10 ust. 1 – 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, pozwalające na zastosowanie w realiach niniejszej sprawy wskazanych przez organy przepisów regulujących tzw. modulację płatności. Naruszył w ten sposób przepisy postępowania, tj. art. 3 ust. 2 pkt 1 i pkt 3 ustawy o płatnościach oraz art. 107 § 3 Kpa. Zdaniem Sądu, wskazując prawidłowo podstawę materialnoprawną swojej decyzji, tj. art. 7 ust. 4 ustawy o płatnościach
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, organ nie dostrzegł jednak, że przepis ten wymaga stosowania modulacji zgodnie z art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE)
nr 73/2009. W konsekwencji Sąd, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, nakazał Dyrektorowi ARiMR udzielić skarżącej niezbędnych pouczeń dotyczących podstawy materialnoprawnej pozwalającej na zmniejszenie płatności w wyniku zastosowania modulacji, zgodnie z przepisami art. 10 ust. 1 – 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009.
4.2. Ramy prawne.
Zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy o płatnościach, wysokość płatności ustala się (...) po uwzględnieniu art. 132 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, zmniejszeń płatności wynikających z zastosowania modulacji zgodnie z art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia
nr 73/2009 oraz zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.
W świetle art. 24c ustawy o płatnościach, minister właściwy do spraw rolnictwa może określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki lub szczegółowy tryb przyznawania lub wypłaty płatności obszarowych, płatności cukrowej, płatności
do pomidorów, płatności do krów i owiec, płatności do tytoniu, płatności niezwiązanej
do tytoniu oraz płatności niezwiązanej do skrobi, w tym szczegółowe warunki lub tryb przyznawania tych płatności spadkobiercy lub małżonkowi rolnika, lub przejmującemu gospodarstwo, a także szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać uprawy poszczególnych roślin lub grunty orne, na których nie jest prowadzona uprawa roślin, mając na względzie zabezpieczenie przed nieuzasadnionym przyznawaniem tych płatności.
Zgodnie z § 17a ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. (przepis ten obowiązuje od 30 listopada 2012 r. – dopisek Sądu), w przypadku gdy łączna kwota płatności bezpośredniej, wsparcia specjalnego, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej
i płatności do pomidorów, która ma być przyznana rolnikowi za dany rok, jest wyższa
od kwoty stanowiącej równowartość 5.000 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalanego na zasadach wynikających z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE)
nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1913/2006", płatność uzupełniająca podlega zmniejszeniu o kwotę odpowiadającą 10% nadwyżki łącznej kwoty płatności bezpośredniej, wsparcia specjalnego, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej i płatności do pomidorów ponad kwotę stanowiącą równowartość 5.000 euro przeliczoną na złote według kursu euro ustalanego na zasadach wynikających z art. 3 rozporządzenia nr 1913/2006.
Z treści art. 7 ust. 1 lit. d) rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE)
nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE.L.2009.30.16 ze zm.; dalej: "rozporządzenie (WE)
nr 73/2009") wynika, że w 2012 r. zmniejsza się o 10% wszelkie płatności bezpośrednie, których kwota przewyższa 5.000 EUR (tzw. modulacja – dopisek Sądu).
Zgodnie zaś z art. 10 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, artykuł 7 ma zastosowanie do rolników w nowym państwie członkowskim w danym roku kalendarzowym jedynie wtedy, gdy poziom płatności bezpośrednich stosowany w tym państwie członkowskim na ten rok kalendarzowy zgodnie z art. 121 jest co najmniej równy poziomowi stosowanemu wówczas w państwach członkowskich innych niż nowe państwa członkowskie, z uwzględnieniem wszelkich zmniejszeń zastosowanych
na mocy art. 7 ust. 1.
Jeśli art. 7 stosuje się do rolników w nowym państwie członkowskim, wartość procentowa mająca zastosowanie na mocy art. 7 ust. 1 ogranicza się do różnicy między poziomem płatności bezpośrednich mającym w odniesieniu do niego zastosowanie
na mocy art. 121 a poziomem płatności w państwach członkowskich innych niż nowe państwa członkowskie, z uwzględnieniem wszystkich redukcji zastosowanych na mocy art. 7 ust. 1 (art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009).
Z powoływanego przez organy art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej KE z 24 lipca 2012 r. wynika zaś, że w przypadku, gdy całkowita kwota płatności bezpośrednich, które mają być przyznane rolnikowi na mocy rozporządzenia (WE) nr 73/2009, w tym wszystkich krajowych uzupełniających płatności bezpośrednich, przekracza 5 000 EUR, kwota krajowych uzupełniających płatności bezpośrednich, które mają być przyznane temu rolnikowi zgodnie z załącznikiem do niniejszej decyzji zostanie pomniejszona
o kwotę równą 10% całkowitej kwoty przekraczającej 5 000 EUR (zdanie pierwsze).
4.3. Powołane wyżej przepisy przewidują począwszy od 2012 r. możliwość dokonania zmniejszenia płatności, z uwagi na tzw. modulację płatności, o której mowa w przepisach art. 7 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, gdy spełnione są warunki przewidziane w przepisach art. 10 ust. 1 i ust. 2. Istotne zatem jest porównanie poziomu płatności bezpośrednich w nowych państwach członkowskich, o których mowa w art. 2 pkt g) rozporządzenia (WE) nr 73/2009, czyli także w Polsce, z poziomem tych płatności w krajach członkowskich innych niż nowe.
5.1. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 153 u.p.p.s.a., art. 3 ust. 2 pkt 1 oraz pkt 3 ustawy
o płatnościach, a także art. 107 § 3 Kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ
na wynik rozpoznawanej sprawy. Wystąpiły zatem przesłanki przewidziane w art. 145
§ 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a., powodujące konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Dyrektor ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wbrew zaleceniom Sądu, nie wyjaśnił bowiem w sposób wystarczający, czy zostały spełnione warunki, o których mowa w przepisach art. 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia (WE)
nr 73/2009, pozwalające na zastosowanie w realiach niniejszej sprawy wskazanych przez organ przepisów regulujących tzw. modulację płatności. Nie uzasadnił swojego stanowiska w sposób odpowiadający treści art. 107 § 3 Kpa. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie udzielił skarżącej niezbędnych pouczeń dotyczących istnienia podstawy materialnoprawnej pozwalającej na zmniejszenie płatności w wyniku zastosowania modulacji, zgodnie z art. 10 ust. 1 – 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009. Taki obowiązek został na Dyrektora ARiMR nałożony przez Sąd wyrokiem z 16 września 2013 r. (VIII SA/Wa 355/13), w celu realizacji art. 8 Kpa, w ramach wskazań co do dalszego postępowania. Dyrektor ARiMR naruszył zatem także art. 153 u.p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor ARiMR nie wskazał podstaw do wniosku, że § 17a rozporządzenia MRiRW powoływany jako materialnoprawna podstawa decyzji, znajduje zastosowanie do płatności bezpośrednich na 2012 r. pomimo tego, że został wprowadzony do obrotu prawnego od 30 listopada 2012 r., czyli 6 miesięcy po upływie terminu składania wniosków o przyznanie płatności. Nie wykazał, że decyzja wykonawcza Komisji (WE) z 24 lipca 2012 r. zatwierdzająca przyznanie krajowych uzupełniających płatności bezpośrednich w Polsce za 2012 r., której art. 1 pkt 4 organ wskazuje jako podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, wiąże poza Polską jako jej adresatem, także skarżącą jako rolnika, który nie jest adresatem przedmiotowej decyzji. Dyrektor ARiMR stwierdził, że art. 10 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 nie jest stosowany bezpośrednio przez państwa członkowskie. Zakwestionował tym samym wskazywaną przez Sąd w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z 16 września 2013 r. (VIII SA/Wa 355/13) podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, czyli art. 7 ust. 4 decyzji o płatnościach, z którego wynika odesłanie do zastosowania modulacji zgodnie z art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 73/2009. Także w ten sposób Dyrektor ARiMR naruszył art. 153 u.p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor ARiMR skoncentrował swoją uwagę na cytowaniu przepisów znajdujących bezpośrednie i pośrednie zastosowanie w sprawie, ale nie przedstawił stosownych rozważań na ich tle, pomimo wskazań Sądu. Wskazał nadto różne publikatory ustawy
o płatnościach na potrzeby złożenia wniosku (zob. s. 1 decyzji) i w celu uzasadnienia rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy (zob. s. 3 decyzji). Nie wyjaśnił jednak przyczyn takiego działania. W ten sposób naruszył art. 107 § 3 Kpa, gdyż nie wyjaśnił, które przepisy materialnoprawne oraz w jakim brzmieniu, tj. na dzień złożenia wniosku, na dzień przyznania płatności, czy też na dzień wydania decyzji lub inny termin, mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, szczególnie w kwestiach spornych.
5.2. Na proces stosowania prawa składa się szereg etapów i elementów. I tak, w pierwszej kolejności organ stosujący prawo powinien zidentyfikować odpowiednią normę prawa materialnego, której zastosowanie może wchodzić w rachubę odnośnie rozpatrywanej sprawy. Następnie poprzez dokonanie wykładni tej normy, winien zrekonstruować jej treść i w oparciu o wynikające stąd wnioski, stwierdzić ustalenie, jakich faktów jest konieczne z punktu widzenia zastosowania tej normy. Ustalenie tych faktów winno nastąpić według reguł prawa procesowego, a zwłaszcza tych reguł, które dotyczą postępowania dowodowego. Końcowym etapem jest dokonanie subsumcji, tj. przyporządkowanie ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawa materialnego. Rolą Sądu pierwszej instancji jest zaś kontrola prawidłowości tego działania, z uwzględnieniem przepisów art. 134 i art. 145 u.p.p.s.a. Obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę administracyjną jest zatem w pierwszej kolejności zidentyfikowanie podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia i to w brzmieniu znajdującym zastosowanie w danej sprawie.
6. Zarzuty skargi Sąd uznał za zasadne o tyle, o ile doprowadziły do uchylenia zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Za przedwczesne uznać tym samym należy odnoszenie się przez Sąd w sposób wiążący do wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego. Warto jednak zauważyć, że w świetle przepisów art. 7 ust. 4 ustawy o płatnościach, a także art. 7 ust. 1 lit. d) oraz art. 10 ust. 1 – 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, obowiązkiem Rzeczypospolitej Polskiej jest stosowanie regulacji dotyczących modulacji płatności zgodnie z przepisami prawa unijnego. Autor skargi nie przedstawił zaś argumentacji prawnej, która uzasadniałaby wniosek, że skarżącej przysługują płatności w pełnej wysokości, z pominięciem obowiązku stosowania przez organy modulacji, jeżeli spełnione zostały warunki przewidziane w przepisach art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009. Nie wyjaśnił, z jakich względów jego zdaniem zastosowanie w sprawie znajdują przepisy obowiązujące od 1 lipca 2013 r., tj. art. 10a ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 73/2009.
7. Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor ARiMR obowiązany będzie zastosować się do zaleceń Sądu zawartych w prawomocnym wyroku z 16 września 2013 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 355/13), powtórzonych i rozwiniętych w wyroku niniejszym. Przed wydaniem decyzji należy udzielić skarżącej niezbędnych pouczeń dotyczących istnienia podstawy materialnoprawnej pozwalającej na zmniejszenie płatności w wyniku zastosowania modulacji, zgodnie z art. 10 ust. 1 – 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009. Uzasadnienie decyzji powinno zostać sporządzone w sposób spójny, logiczny, z odniesieniem się w sposób należyty do kwestii spornych i zawierać wyjaśnienia dotyczące wykładni i zastosowania przepisów materialnoprawnych znajdujących zastosowanie w sprawie, czyli powinno odpowiadać dyspozycjom art. 107 § 3 Kpa, z uwzględnieniem art. 153 u.p.p.s.a. Jeżeli organ odwoławczy uzna, że nie jest związany wskazaniami Sądu co do dalszego postępowania, obowiązany będzie szczegółowo uzasadnić swoje stanowisko. Jeżeli stan faktyczny i prawny sprawy nie ulegnie zmianom, które zwalniałyby organ od uwzględnienia dyspozycji art. 153 u.p.p.s.a., należy wyjaśnić, czy ze względu na uwarunkowania krajowe istnieją podstawy do zastosowania modulacji zgodnie z przepisami art. 10 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009, a jeśli tak, to należy uwzględnić treść art. 10 ust. 2 tego rozporządzenia. Obowiązkiem Dyrektora ARiMR będzie także wykazanie, czy wobec skarżącej jako rolnika, który wystąpił o przyznanie płatności za 2012 r., może być stosowany art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej KE z 24 lipca 2012 r., pomimo tego, że krajowi rolnicy nie są bezpośrednimi adresatami tejże decyzji wykonawczej.
Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Zakres, w jakim uchylony akt nie może być wykonany, Sąd określił zgodnie z art. 152 u.p.p.s.a.
(punkt 2).
O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł zaś zgodnie z art. 200, art. 205 § 2
i § 4 oraz art. 209 u.p.p.s.a. w związku z § 6 pkt 3 oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461), gdyż strona skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez adwokata. Do zwróconych kosztów Sąd zaliczył 152 zł tytułem uiszczonego przez skarżącą wpisu stosunkowego od skargi, 600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa (razem 769 zł, jak w punkcie trzecim sentencji wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło