II GSK 183/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia del. WSA Inga Gołowska Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Rynku Rolnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 października 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 1469/14 w sprawie ze skargi A. F. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia umowy oddania w używanie kwoty indywidualnej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. umarza postępowanie sądowe; 3. zasądza od A. F. na rzecz Prezesa Agencji Rynku Rolnego 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 22 października 2014 r., po rozpoznaniu skargi A. F., przy udziale uczestnika postępowania M. K., na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] maja 2014 r. w przedmiocie odmowy zatwierdzenia umowy oddania w używanie kwoty indywidualnej; uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej. I Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. Na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. A. F. (dalej: skarżąca) została przyznana kwota indywidualna (w skrócie: KI lub kwota mleczna) z krajowej rezerwy kwoty krajowej (dalej: KRKK) dla dostawcy hurtowego w wysokości 5.296 kg obejmująca dostawy mleka. W dniu [...] lutego 2014 r. skarżąca wniosła do Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego (w skrócie: Agencja) w P. wniosek o zatwierdzenie umowy zbycia prawa do kwoty indywidualnej. Do wniosku dołączyła umowę zbycia kwoty indywidualnej w wysokości 52.632 kg zawartą w dniu [...] lutego 2014 r. pomiędzy skarżącą (zbywcą) a M. K. (nabywcą). Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. organ pierwszej instancji odmówił zatwierdzenia umowy. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Prezes ARR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazując, że od dnia przyznania skarżącej kwoty indywidualnej z KRKK, tj. od dnia [...] grudnia 2012 r., do dnia zawarcia umowy zbycia KI ([...] lutego 2014 r.) nie upłynął okres 2 lat, o którym mowa w art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 50 ze zm.; dalej: ustawa z 20 kwietnia 2004 r.). Ponadto w ocenie Prezesa ARR warunek zrzeczenia się przyznanej kwoty powinien być spełniony najpóźniej w dniu złożenia wniosku o zatwierdzenie umowy zbycia prawa do kwoty indywidualnej. Tym samym złożenie oświadczenia wraz z odwołaniem od decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej zatwierdzenia umowy zbycia prawa do kwoty indywidualnej (w dniu [...] marca 2014 r.), nie mogło być skuteczne. W skardze na powyższą decyzję, A. F. wniosła o uchylenie decyzji obu instancji, podnosząc m.in. błędne ustalenie przez organy stanu faktycznego, brak umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego oraz błędne zastosowanie art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. W odpowiedzi na skargę Prezes ARR podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., uwzględnił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że istota sporu w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżąca skutecznie zrzekła się prawa do kwoty indywidualnej (KI) z krajowej rezerwy kwoty krajowej (KRKK). Z jasnej treści przepisów ustawy z 20 kwietnia 2004 r. wynika, że w przypadku, gdy producentowi przyznano KI z KRKK, do zbycia prawa do KI nie jest wystarczające spełnienie warunków określonych w art. 22 powołanej ustawy, gdyż art. 15 ust. 5 wprowadza dodatkowy wymóg w postaci zrzeknięcia się prawa do KI z KRKK nabytej na podstawie odrębnej decyzji. W ocenie organu oświadczenie takie skarżąca powinna złożyć najpóźniej w dniu złożenia wniosku o zatwierdzenie umowy zbycia KI. Tym samym złożenie tego oświadczenia wraz z odwołaniem od decyzji organu pierwszej instancji, pomimo iż zostało ono opatrzone datą [...] lutego 2014 r. – czyli datą wcześniejszą niż wniosek o zatwierdzenie umowy zbycia kwoty indywidualnej – było spóźnione. W ocenie Sądu powyższe stanowisko organu jest nieuprawnione. W powołanym przepisie art. 15 ust. 5 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. mowa jest jedynie o "zrzeknięciu się" na piśmie praw wynikających z decyzji o przyznaniu KI z KRKK, najpóźniej do dnia złożenia wniosku o zatwierdzenie umowy zbycia całości lub części KI. Z powołanego przepisu nie wynika więc, kiedy takie oświadczenie o zrzeknięciu się powinno być do organu złożone. Należy zatem przyjąć, że określony w tym przepisie termin odnosi się wyłącznie do czynności zrzeczenia się praw do KI z KRKK, lecz już nie do czynności złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się tych praw. Tym samym nie można wykluczyć, że oświadczenie to może być skutecznie wniesione do organu również po upływie terminu wskazanego w powołanym przepisie. W konsekwencji, stanowisko Prezesa ARR jakoby termin na złożenie ww. oświadczenia do organu, właściwego do zatwierdzenia umowy zbycia KI, mijał w dniu złożenia wniosku w tym zakresie, nie znajduje oparcia w przepisach ustawy z 20 kwietnia 2004 r. Istotne jest jedynie to, aby sama czynność zrzeknięcia się na piśmie prawa do KI z KRKK miała miejsce najpóźniej w dniu złożenia wniosku o zatwierdzenie umowy zbycia KI. Warunek ten został zaś w niniejszej sprawie spełniony, bowiem skarżąca zrzekła się praw do KI z KRKK w dniu [...] lutego 2014 r., podczas gdy wniosek o zatwierdzenie umowy zbycia KI został przez nią złożony do organu w dniu [...] lutego 2014 r. Ponadto w ocenie Sądu, nie było przeszkód, aby do uzupełnienia (nadesłania) tego oświadczenia przez skarżącą wykorzystać tryb przewidziany w art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.; dalej: k.p.a.). Niewykorzystanie przez organ trybu przewidzianego w tym przepisie świadczy o jego naruszeniu, jak również o naruszeniu art. 8 i art. 9 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. II Skargę kasacyjną wniósł Prezes Agencji Rynku Rolnego, zarzucając wyrokowi WSA naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 5 w zw. z art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r., poprzez ich niewłaściwą interpretację polegającą na przyjęciu, że organ dokonał nieuprawnionej rozszerzającej wykładni tych przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, wobec niewykorzystania przez organ trybu przewidzianego w art. 64 § 2 k.p.a. celem skierowania wezwania do uzupełnienia braku formalnoprawnego wniosku o złożenie do właściwego organu ARR oświadczenia, o którym mowa w art. 15 ust. 5 w zw. z art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych. Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. A. F. pismem z dnia [...] lutego 2015 r. cofnęła skargę na decyzję Prezesa ARR z dnia [...] maja 2014 r., podnosząc, że wyrokiem Sądu powszechnego zawarta przez nią umowa zbycia kwoty mlecznej, objęta skargą do WSA, została uznana za nieważną. W związku z tym po raz drugi sprzedała kwotę będącą przedmiotem tej umowy. I z tych względów jej skarga na opisaną na wstępie decyzję stała się bezprzedmiotowa. W przypadku, jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne na obecnym etapie postępowania, A. F. cofnęła skargę na wypadek wydania przez NSA wyroku uchylającego wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Istota sprawy sprowadza się do tego, czy złożenie na piśmie zrzeczenia się praw wynikających z decyzji o przyznaniu kwoty indywidualnej z krajowej rezerwy, o którym mowa w art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (w brzmieniu obowiązującym w dacie rozpoznawania sprawy przez organ administracyjny) najpóźniej w dniu złożenia wniosku o zatwierdzenie umowy zbycia lub umowy oddania w używanie części lub całości kwoty indywidualnej i niedołączenie tego pisemnego zrzeczenia do wniosku – jest spełnieniem warunku o jakim mowa w tym przepisie. W skardze kasacyjnej trafnie podniesiono, że Sąd pierwszej instancji naruszył ten przepis, przyjmując, iż nie ma znaczenia, kiedy oświadczenie o zrzeczeniu się praw zostało przekazane organowi. Z przepisu tego wynika bowiem, że oświadczenie to powinno być złożone w określonym terminie, tj. najpóźniej w dniu złożenia wniosku o zatwierdzenie umowy zbycia, co oznacza, że w tym terminie musi być znane organowi. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, niedołączenie tego oświadczenia do wniosku o zatwierdzenie umowy nie jest brakiem formalnym, który może być usunięty w późniejszym czasie i po dacie złożenia wniosku. Z tego względu zaskarżona decyzja nie mogła być uchylona z tego tylko powodu, że organ nie wezwał skarżącej do uzupełnienia braku formalnego w postaci dołączenia oświadczenia o zrzeczeniu się kwoty indywidualnej. Odnośnie skutków niedołączenia oświadczenia do wniosku o zatwierdzenie umowy zbycia wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1076/09 (publ. CBOSA) i stanowisko zawarte w tym wyroku skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. W tym stanie rzeczy skargę kasacyjną należało uwzględnić i uchylić zaskarżony wyrok, z tym, że skoro skarżąca cofnęła skargę w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a., odnosząc się do skargi, która została cofnięta, umorzył postępowanie sądowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 2 p.p.s.a.