I SA/Bd 239/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 czerwca 2016r. sprawy ze skargi T. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. oddala skargę 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2015r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...] ustalającej podatek dochodowy za 2010r. w kwocie [...]zł od przychodów w wysokości [...] zł nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu [...] czerwca 2015r., skarżący złożył odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] czerwca 2015r. Następnie pismem z dnia [...] lipca 2015r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego odwołania, w którym wskazał, że uchybienie terminu było przez niego niezawinione i niezależne, gdyż z powodu choroby nie był w stanie sporządzić i podpisać odwołania w ustawowym terminie. Postanowieniem z dnia [...] września 2015r. Dyrektor Izby Skarbowej wezwał skarżącego do usunięcia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania poprzez złożenie odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] czerwca 2015r., jak również poinformował, iż w niniejszej sprawie nie uprawdopodobniono, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy osoby wnoszącej wniosek, a na okoliczność choroby skarżący nie przedstawił żadnych dowodów. W odpowiedzi skarżący przedłożył dwa egzemplarze podpisanego odwołania oraz dwa egzemplarze pisma zawierającego zarzuty przeciw decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w G.. Organ przytoczył treść przepisu art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. (tj. Dz. U. z 2015r. poz. 613 ze zm. – dalej "O.p."), wskazując, że powyższy przepis wymaga nie tylko podania przyczyny uchybienia terminowi, ale i wykazania, że przyczyna ta pozostawała niezależna od woli i wiedzy podatnika. Tymczasem skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które w jakikolwiek sposób uprawdopodabniałyby brak jego winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Zdaniem organu uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania nie mogą być wskazywane przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu niczym niepotwierdzone okoliczności choroby. Sam fakt choroby nie wypełnia bowiem warunku braku zawinienia w uchybieniu terminu. Zatem skarżący nie uprawdopodobnił, aby zaistniały okoliczności, których mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań nie był w stanie przezwyciężyć. 2. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 127 O.p. poprzez jego niezastosowanie. Zdaniem strony wniosek o przywrócenie terminu powinien być w pierwszej kolejności rozpoznany przez Urząd Skarbowy w G.. 3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia [...] lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014r. poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 5. Zagadnienie przywrócenia terminu reguluje art. 162 § 1 Op. Zgodnie z nim w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeśli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do § 2 tego przepisu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Ustanowiona w powołanych przepisach instytucja procesowa przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania, uchybiony termin do dokonania czynności należy bowiem przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki, a mianowicie strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania. Przesłanki te – z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji przywrócenia terminu – należy interpretować ściśle. Podstawowe znaczenie dla rozpoznania i rozstrzygnięcia złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu ma, zawarta w art. 162 § 1 Op, sporna między stronami w tej sprawie przesłanka braku winy. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (postanowienie NSA z dnia 25 września 1998 r., SA/Łd 575/98, LEX nr 36221, wyrok NSA z dnia 13 października 1999r., III SA 1436/99, LEX nr 40057, wyrok NSA z dnia 25 maja 1998 r., IV SA 2162/96, LEX nr 43285, wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1718/96, LEX nr 33415). Brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić, tj. powinna stosowną argumentacją wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem) - por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2002r., V SA 2320/01, LEX nr 109300. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Istotę rozstrzygania w sprawie przywrócenia terminu wiązać należy z inicjatywą samego zainteresowanego, albowiem to na jego wniosek, złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi – a nie z urzędu organ administracji orzeka w tej sprawie. Obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie zasadności wniosku, okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu znane są tylko stronie i muszą wynikać z braku jej winy. Uprawdopodobnienie braku winy jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód w ścisłym znaczeniu, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie w rzeczywistości miało miejsce. Ustawodawca dopuszcza ten mniej pewny środek, aby w ten sposób ułatwić zainteresowanym przedstawienie swoich racji (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 1999r., IV SA 1153/96, Lex nr 45637). Organ orzekający nie jest upoważniony w świetle powołanych przepisów do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Organ nie może domniemywać braku winy strony w uchybieniu terminu w sytuacji gdy strona została prawidłowo pouczona o skutkach uchybienia terminu. Powinien jedynie ocenić przedstawione przez stronę okoliczności w świetle przesłanek określonych wskazanym przepisem (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2008r., I OSK 1285/07; wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2008r., II OSK 1822/06 oraz wyrok NSA z dnia 16 lipca 2013r., II GSK 593/12). Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007r., II OSK 1806/06, LEX nr 337473). Przyjęcie zaprezentowanej konstrukcji prawnej oznacza, iż od uznania organu administracji publicznej zależy ocena w jakim stopniu dana informacja uprawdopodabnia fakt przytoczony przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 1999r., IV SA 1153/96, Lex nr 45637). Jak wynika z akt sprawy we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący wskazał, że uchybienie terminu było przez niego niezawinione i niezależne, gdyż z powodu choroby nie był w stanie sporządzić i podpisać odwołania w ustawowym terminie. Postanowieniem z dnia [...] września 2015r. Dyrektor Izby Skarbowej wezwał skarżącego do usunięcia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania poprzez złożenie odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] czerwca 2015r., jak również poinformował, iż w niniejszej sprawie nie uprawdopodobniono, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy osoby wnoszącej wniosek, a na okoliczność choroby skarżący nie przedstawił żadnych dowodów. W odpowiedzi skarżący przedłożył dwa egzemplarze podpisanego odwołania oraz dwa egzemplarze pisma zawierającego zarzuty przeciw decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w G.. Rację należy zatem przyznać organowi, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu było przez niego niezawinione i niezależne od niego. Skarżący we wniosku lakonicznie stwierdził, że choroba uniemożliwiła mu złożenie odwołania w terminie. Na powyższą okoliczność nie przedłożył żadnych dokumentów i to pomimo, że w postanowieniu z dnia [...] września 2015r. Dyrektora Izby Skarbowej wskazano skarżącemu, że w niniejszej sprawie nie uprawdopodobniono, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy osoby wnoszącej wniosek, a na okoliczność choroby skarżący nie przedstawił żadnych dowodów. Samo powołanie się na zły stan zdrowia nie stanowi w ocenie sądu okoliczności uprawdopodabniającej brak winy skarżącego w uchybieniu terminu. W razie choroby brak winy występuje wówczas, gdy choroba ta uniemożliwia podjęcie działania nie tylko osobiście, ale i skorzystanie z pomocy innych osób. Innymi słowy, choroba, która nie uniemożliwia podjęcia działania choćby przy pomocy osób trzecich, nie uzasadnia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 roku, sygn. akt II CKN 8/98). Podkreślenia również wymaga, że tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Choroba musi mieć charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Poza tym strona musi wykazać, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą. Na okoliczność zaistnienia nagłej choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności powinno być przedstawione stosowne zaświadczenie lekarskie. Nie sposób zatem uznać, aby samo oświadczenie skarżącego o problemach zdrowotnych, uzasadniało, że w terminie do wniesienia odwołania znajdował się on w stanie uniemożliwiającym zachowanie terminu do jego wniesienia. 6. Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego naruszenia art. 127 O.p., który sprowadza się do twierdzenia, że wniosek o przywrócenie terminu powinien być w pierwszej kolejności rozpoznany przez Urząd Skarbowy w G. wskazać należy, że na mocy art. 162 § 2 O.p. w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. W przedmiotowej sprawie bez wątpienia Dyrektor Izby Skarbowej był organem właściwym do rozpoznania odwołania skarżącego, zatem w myśl przywołanego art. 162 § 2 O.p. był organem właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 127 O.p. należy uznać za nieuzasadniony. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. [...]