I OZ 1605/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 696/15 o umorzeniu postępowania w sprawie ze skargi G. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak [...] w przedmiocie zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 696/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi G. C. o na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak [...] w przedmiocie zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skoro organ odwoławczy decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] uwzględnił skargę na decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2015 r. (zaskarżoną w sprawie niniejszej) i orzekł następczo o wystąpieniu przesłanki nieważności, a orzeczenie następcze jest prawomocne (decyzja autokontrolna nie została zaskarżona), to jednocześnie spowodował wyeliminowanie z obrotu prawnego przedmiotu sprawy niniejszej, co skutkowało bezprzedmiotowością postępowania, o której mowa w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 § 3 P.p.s.a., regulującego instytucję autokontroli, organ administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Powszechnie przyjmuje się, że celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub braku działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. Autokontrola prowadzi w związku z tym do szybszego załatwienia sprawy i to zgodnie z żądaniem skarżącego, a zatem służy realizacji zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 25 października 2011 r., II GSK 2108/11). Wyjątkowy charakter art. 54 § 3 P.p.s.a., a także fakt, że nie określa on dokładnie uprawnień organu do orzekania, w odniesieniu do zaskarżonej decyzji powoduje, iż nie powinien on być interpretowany rozszerzająco i powinien uwzględniać ogólne zasady postępowania administracyjnego. Efektem uruchomienia normy zawartej w ww. przepisie musi być uwzględnienie skargi w całości. Organowi korzystającemu z tego przepisu wolno zatem uczynić tylko to, co wynika z treści skargi i jej żądania. Inaczej bowiem niż sąd administracyjny pierwszej instancji, organ jest związany granicami skargi, a wobec tego wydając orzeczenie autokontrolne winien podzielić zawarte w skardze zarzuty i tym samym uczynić zadość żądaniom skarżącego w całości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za utrwalony można uznać pogląd, że warunkiem zastosowania autokontroli przez organ administracji publicznej jest uwzględnienie skargi w całości, co oznacza uznanie za zasadne zarówno zawartych w niej zarzutów, podstawy prawnej, a także wniosków. O ile organ nie podziela niektórych zarzutów strony wnoszącej skargę bądź też nie zamierza uwzględnić w całości wniosków zawartych w skardze, to winien zrezygnować z wydania rozstrzygnięcia w trybie autokontroli i przekazać skargę do rozpoznania sądowi (por. np. wyroki NSA: z dnia 5 lutego 2008 r., I OSK 581/07; z dnia 20 stycznia 2011 r., II OSK 102/10; z dnia 11 maja 2011 r., II OSK 811/11). Z kolei stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania polega na przerwaniu i zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego oraz orzeczeniu o dalszym jego nieprowadzeniu. Przyczyną tego stanu rzeczy jest wystąpienie w toku tego postępowania zdarzeń, które uniemożliwiają jego zakończenie przez rozstrzygnięcie o istocie sprawy stanowiącej przesłankę wniesienia skargi (por. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. C.H. Beck 2011, Nb 1 do art. 161, s. 565). Umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości możliwe jest zatem wtedy, gdy w jego toku wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna (op. cit., Nb 5, s. 566). Taka sytuacja ma miejsce np. gdy wydana została decyzja w trybie autokontroli (art. 54 § 3 P.p.s.a.). Powoduje ono bowiem wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności, co czyni zbędnym dalsze prowadzenie postępowania w sprawie. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem organ w trybie autokontroli stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia 27 października 2015 r. jest niewątpliwie równoznaczne z uwzględnieniem skargi w całości w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a.. To zaś uzasadniało umorzenie przez Sąd I instancji postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., bowiem stało się ono bezprzedmiotowe. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.