II SA/Gl 337/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę. Decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. (dalej WITD) z dnia [...] r., nr [...], nałożono na M. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A" M. S. w R., karę pieniężną w wysokości 6.350 złotych. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi oraz przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu. W uzasadnieniu podano m. in., że w dniu [...] r. miała miejsce kontrola drogowa w G. na autostradzie [...], a dotyczyła zespołu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował J. K.. Kierowca realizował zadanie przewozowe w imieniu i na rzecz "A" M. S.. Przebieg kontroli i stwierdzone nieprawidłowości zostały utrwalone w protokole. Pełnomocnik strony pismem z dnia [...] r. wniósł odwołanie. Skarżący zarzucał przedmiotowej decyzji naruszenie przepisów postępowania poprzez zaniechanie przez organ I instancji wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonanie dowolnej oceny dowodów. W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie albo uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Główny Inspektor Transportu Drogowego w W. (dalej GITD) decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 – dalej k.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. a, lit. h, art. 92 a ust. 1 - 6, art. 92 b, art. 92 c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm. – dalej u.t.d.), lp. 6.2.1 oraz lp. 5.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez stronę od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano m. in., że zostało udowodnione na podstawie protokołu kontroli drogowej z dnia [...] r., danych z systemu viaToll, a także danych cyfrowych z karty kierowcy oraz urządzenia rejestrującego, że kierowca J. K. nie rejestrował za pomocą urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy swej aktywności i przebytej drogi w dniu [...] r. od godziny 6:15 do godziny 7:05. Zatem organ I instancji prawidłowo stwierdził zaistnienie naruszenia polegającego na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Tym samym nałożona kara w wysokości 5 000 złotych jest zasadna. Kierowca prowadził pojazd przez 7 godzin i 50 minut i w konsekwencji przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 3 godziny i 20 minut. Zasadne jest utrzymanie kary pieniężnej w wysokości 1350 złotych za stwierdzone naruszenia określone lp. 5.2 załącznika nr 3 do u.t.d. Podano, że organ, który wydał zaskarżoną decyzję, wypełnił obowiązek wynikający z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. Zgromadził bowiem w aktach sprawy dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie było sprzeczne z prawem. Skargę na powyższą decyzję złożył pełnomocnik M. S., zaskarżając ją w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 §1 i 80 k.p.a., polegające na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji do nieuzasadnionego przypisania stronie naruszeń opisanych pod lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, a to wskutek bezzasadnego oparcia ustaleń na zapisach z bramownic systemu viaToll - w sytuacji, gdy: a) zgodnie z obowiązującymi i powołanymi w uzasadnieniu skargi przepisami prawa unijnego - weryfikacja i kontrola zapisów czasu pracy kierowców odbywa się tylko poprzez analizę zapisów znajdujących się na kartach kierowców i w pamięci tachografów, nie zaś w oparciu o bliżej nieokreślone - ogólnie powołane w uzasadnieniu decyzji "dane z systemu elektronicznych opłat drogowych viaToll, czyli w oparciu o nielegalizowane urządzenia jakimi są bramownice systemu poboru opłat viaToll, służące wyłącznie do sprawdzania prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, b) zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Głównego Inspektora Transportu Drogowego - organ kontrolny ma obowiązek badać aktywność kierowcy, nie zaś pojazdu, do czego w istocie sprowadza się analiza danych z systemu elektronicznych opłat drogowych viaToll, c) organ w żaden sposób nie udowodnił, że w okresie wskazanym w uzasadnieniu decyzji, tj. w dn. [...] r. od godz. 6:15 do godz. 7.05 to kierowca J. K. prowadził pojazd marki [...] o nr. rej. [...], kiedy to pojazd ten miał logować się na bramownicach systemu viaToll na drodze krajowej nr [...] na odcinku I. – S. – G., skoro jak wynika z danych zarejestrowanych na karcie kierowcy oraz przez cyfrowy przyrząd rejestrujący - w dn. [...] r. od godz. 6:15 do godz. 7.05 pojazd ten był kierowany przez innego kierowcę; d) poszczególne urządzenia do poboru opłaty elektronicznej viaBox były i są wykorzystywane w różnych pojazdach należących do strony, w zależności od jej bieżących potrzeb, co z uwagi na ten sam rodzaj pojazdów nie wpływa na wysokość uiszczanej opłaty elektronicznej, w związku z czym organ drugiej instancji błędnie przyjął, że urządzenie viaBox o nr [...] jest przyporządkowane do pojazdu o nr rej [...]. e) organ drugiej instancji pominął zeznania świadka, kierowcy J. K., a także fakt, iż wymieniony nie zgodził się z ustaleniami kontroli oraz odmówił podpisania protokołu kontroli, jak również zaniechał, wbrew obowiązkowi, przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia, kto w kontrolowanym okresie prowadził pojazd o nr rej. [...], w szczególności zaniechano przesłuchania strony postępowania na tę okoliczność. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dn. [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. z dn. [...] roku i zasądzenie od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu podano m. in., że nie może być dopuszczalna sytuacja, w której podstawowe dowody są ignorowane, zaś pierwszorzędne znaczenie nadawane jest niemiarodajnym zapisom na bramownicach. ViaBox jest urządzeniem, które w świetle prawa nie musi być używane w konkretnym pojeździe, o ile nie prowadzi to do zaniżenia kwoty opłaty elektronicznej. Ewentualna zamiana viaBoxów wiązać się może co najwyżej z naruszeniem cywilnoprawnej umowy łączącej przewoźnika z GDDKiA. Co więcej, ze względu na długość tras i koniczność przestrzegania przepisów o czasie pracy kierowców, normalną praktyką przedsiębiorstw transportowych jest zmienianie się kierowców w czasie trasy. Fakt, że zapis lub brak zapisu na wykresówce, czy karcie kierowcy dotyczącej określonego pojazdu nie został zarejestrowany na bramownicy, która odczytała sygnał z urządzenia viaBox, nie może mieć żadnego znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem urządzenia te w przedsiębiorstwie należącym strony nie są przypisane do konkretnych pojazdów, lecz stosowany jest system rotacyjny, w zależności od bieżących potrzeb przedsiębiorcy. Zapisy z bramownic nie mogą więc być uznane za wiarygodne dowody w sprawie, a to z uwagi na stosowaną powszechnie w przedsiębiorstwie "A" M. S. nieewidencjonowaną wymianę viaBoxów, w zależności od bieżących potrzeb gospodarczych strony. Dlatego niejednokrotnie jest tak, że w pojeździe, do którego przypisane było /na mocy umowy zawartej przez stronę ze Skarbem Państwa GDDKiA/ określone urządzenie pokładowe viaBox, w momencie przejazdu przez bramownicę systemu viaToll w pojeździe znajdowało się urządzenie formalnie przypisane do innego pojazdu. Strona trudni się również handlem pojazdami ciężarowymi. Wiąże się to z koniecznością wykonywania przejazdów testowych sprzedawanymi i kupowanymi pojazdami, co nierzadko odbywało i nadal odbywa się przez drogi objęte systemem opłat elektronicznych. Wówczas doraźnie montowane są do nich urządzenia viaBox. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. W ocenie składu orzekającego nie można podzielić zarzutów zgłoszonych przez skarżącego. Wbrew twierdzeniom skargi orzekające w sprawie organy przeprowadziły w sposób dokładny i wyczerpujący postępowanie, zgromadziły obszerny materiał dowodowy, w świetle którego ustaliły stan faktyczny. W szczególności wskazać należy, że zgodnie z art. 80 k.p.a. organy zobowiązane były dokonać oceny sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, nawet jeśli ustalenia prowadziły do wniosków dla skarżącego niekorzystnych. W toku prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji podjął dodatkowe czynności wyjaśniające, w wyniku których, na podstawie danych zarejestrowanych w systemie viaTool potwierdzono, że w przedmiotowym okresie kierowca poruszał się po drodze publicznej. Stosowne ustalenia przedstawione zostały wyczerpująco w decyzji organu pierwszej instancji i ocenione prawidłowo przez GITD. Każdy viaBox jest jednoznacznie przypisany do konkretnego pojazdu i nie może być używany w innym pojeździe. Stanowiłoby to naruszenie zasad poboru opłat. Istnieje możliwość przerejestrowania urządzenia viaBox na inny pojazd lecz wymaga to dopełnienia formalności. Skarżący nie wykazał, by ktoś inny jeździł przedmiotowym pojazdem w zakwestionowanym dniu, bądź aby przedmiotowe urządzenie używane było w innym pojeździe, co faktycznie byłoby sprzeczne z wymaganiami dotyczącymi jego użytkowania. Na taką okoliczność nie wskazywał też świadek J. K., który choć nie był w stanie wskazać różnic danych pochodzących z różnych urządzeń, to jednak nie wskazywał na okoliczności, które są podnoszone w skardze, mimo iż kierował przedmiotowym pojazdem. Wskazywał m. in., że nikt inny nie prowadził tego pojazdu. Uwzględnienie danych z systemu viaTool uznać należy za dopuszczalne w świetle art. 75 § 1 k.p.a., zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Niewątpliwie dokonana przez organy ocena znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Jest spójna i logiczna, co wobec braku dowodów mogących ją skutecznie podważyć powoduje, że nie można dokonanych ustaleń uznać za nieprawidłowe. Zeznanie kierowcy jest jednym z dowodów i podlega ocenie w kontekście całokształtu materiału dowodowego. Strona również nie wskazała żadnych dowodów na potwierdzenie tego, że stwierdzone naruszenia nie zaistniały, a jedynie polemizuje ze zgromadzonym materiałem dowodowym i częściowo go podważa. Mając na uwadze zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. zaznaczyć należy, że ciążący na organie obowiązek wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy nie zwalnia strony ze współdziałania z organem w ich wyjaśnieniu, zwłaszcza gdy przedstawienie dowodów potwierdzających jej twierdzenia leży w interesie strony i tylko z jej udziałem możliwe jest ich ewentualne pozyskanie. To przedsiębiorca prowadzi dokumentację działalności i to on - jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą - powinien posiadać pełną dokumentację związaną z tą działalnością. Nie sposób natomiast przerzucać na organ nieograniczonego obowiązku dowodowego, zwłaszcza we wszystkich tych przypadkach, w których obiektywnie rzecz oceniając, organ nie ma możliwości pozyskania korzystnych dla strony dowodów. Granicę obowiązku dowodzenia wyznacza obiektywna możliwość uzyskania przez organ dowodów we własnym zakresie (z urzędu). W niniejszej sprawie powyższe oznacza, że o ile na organie ciążył obowiązek udowodnienia faktów związanych z naruszeniem przez skarżącego przepisów o transporcie drogowym, to bez przedstawienia przez stronę dowodów mogących podważać ustalenia organu nie jest możliwe przyjęcie jej twierdzeń co do braku podstaw uznania jej odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej (zob. wyrok WSA w Opolu z 18 lutego 2016 r., II SA/Op 570/15). Zatem uznać należy, że skarżący nie wskazał żadnego innego kierowcy, który miałby kierować pojazdem zaopatrzonym w przedmiotowe urządzenie viaBox w okresie, kiedy samochód ten logował się w kolejnych punktach naliczania opłat (w tym zakresie jego twierdzenia sprzeczne były nawet z zeznaniami J. K.). Skoro wymieniony pojazd logował się w kolejnych punktach naliczania opłat, a nie mógł poruszać się bez kierowcy, to organ słusznie uznał, iż ww. kierowca poruszał się bez rejestrowania swej aktywności. Nie została także spełniona przesłanka z art. 86 k.p.a. Dowód z przesłuchania stron jest bowiem dowodem posiłkowym (subsydiarnym). Organ tymczasem przeprowadził wszechstronne postępowanie dowodowe, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia. Skarżący tymczasem posługuje się jedynie ogólnymi sformułowaniami dotyczącymi rzekomych zaniedbań ze strony organów, nie wskazując żadnych konkretnych dowodów potwierdzających jego wywody. W szczególności nie wskazuje, kto konkretnie w ustalonym czasie miałby używać danego urządzenia viaBox. Do odczytu zarejestrowanych danych z urządzeń i systemu viaToll nie było również konieczne powołanie biegłego, bowiem czynności te mogły być przeprowadzone przez organ. Pozyskane dane nie wymagały takiego przetwarzania, by konieczne tu były wiadomości specjalne. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a., art. 92a, b i c, lp. 6.2.1, 5.2.1, 5.2.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, ani też innych przepisów, uzasadniających uwzględnienie skargi. Nie doszło również z powyższych względów do naruszenia w postępowaniu dowodowym wskazanych w skardze przepisów unijnych dotyczących czasu pracy kierowców i jego rejestrowania, w tym przepisów obecnie archiwalnego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE nr L 370 z 31 grudnia 1985, s. 8 – 21 ze zm.), rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. UE L 60 z 28 lutego 2014 r.) oraz rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE L 102 z 11 kwietnia 2006 r.). Przepisy unijne nie wykluczają stosowania w postępowaniu dowodowym, prowadzonym na podstawie k.p.a., konkretnych krajowych przepisów proceduralnych, które służą gromadzeniu i ocenie materiału dowodowego oraz dokonywaniu ustaleń faktycznych. Jest oczywistym, że skoro nierzadko dochodzi do naruszeń prawa z uwagi na nierejestrowanie aktywności kierowcy, to dane z takich urządzeń nie zawsze są miarodajne. Organ musi mieć możliwość, by za pomocą różnych środków dowodowych naruszenia wykrywać i pociągać do odpowiedzialności. Stanowisko GITD z innych spraw nie wiąże w niniejszym postępowaniu, jako że Sąd nie ocenia spraw, które nie są objęte skargą. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.