I SA/Gd 1664/13
WyrokWSA w Gdańsku2014-03-18
Skład orzekający: Sławomir Kozik, Krzysztof Przasnyski, Zbigniew Romała
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może odmówić zwrotu wydatków związanych z dozorem pojazdu i przyznania wynagrodzenia za dozór, jeśli dozorca nie przedstawił szczegółowej kalkulacji poniesionych kosztów i dowodów je dokumentujących, a jedynie ogólne dane dotyczące kosztów prowadzenia działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny ma prawo odmówić zwrotu wydatków związanych z dozorem pojazdu i przyznania wynagrodzenia za dozór, jeśli dozorca nie przedstawił szczegółowej kalkulacji poniesionych kosztów i dowodów je dokumentujących. Obowiązek wykazania poniesionych wydatków spoczywa na dozorcy. W przypadku braku takich dowodów, organ może samodzielnie ustalić wysokość wynagrodzenia na podstawie porównania stawek stosowanych przez inne podmioty świadczące podobne usługi, uwzględniając specyfikę przechowywanego pojazdu i warunki dozoru.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku O.A. o zwrot wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdu marki Volkswagen Golf, który został orzeczony do przepadku na rzecz Skarbu Państwa. Organ egzekucyjny odmówił zwrotu wydatków, uznając, że skarżący nie wykazał ich konieczności i wysokości. Wynagrodzenie za dozór zostało przyznane w kwocie niższej niż żądana przez skarżącego, po analizie stawek rynkowych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując sposób ustalenia należności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Zbigniew Romała, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 marca 2014 r. sprawy ze skargi O. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru pojazdu oraz przyznanie dozorcy wynagrodzenia za dozór pojazdu oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 października 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 20 listopada 2012 r. w przedmiocie odmowy zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru pojazdu i przyznania dozorcy – skarżącemu O.A. – wynagrodzenia za dozór pojazdu w wysokości 8.880,- zł.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania:
Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2005 r. Sąd Rejonowy orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa pojazdu marki Volkswagen Golf. Wobec zaistniałych wątpliwości, co do treści niniejszego postanowienia, postanowieniem z dnia 28 listopada 2011 r. Sąd Rejonowy zarządził, że przepadek pojazdu ma wykonać Urząd Skarbowy. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 16 stycznia 2012 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w (...), pismem z dnia 2 grudnia 2011 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w (...) o pomoc w wykonaniu przepadku samochodu marki Volkswagen Golf, podając, że samochód ten znajduje się na parkingu ul. (...) w (...). W konsekwencji, w dniu 5 grudnia 2011 r. pracownik Urzędu Skarbowego odebrał pojazd z parkingu Firmy A. O.A. W dniu 6 grudnia 2011 r. biegły sądowy dokonał wyceny i oceny stanu technicznego przedmiotowego pojazdu, stwierdzając we wnioskach, że pojazd jest mocno skorodowany, niesprawny technicznie, o nadmiernym zużyciu eksploatacyjnym. Przywrócenie samochodu do stanu używalności i pełnej sprawności technicznej jest ekonomicznie nieuzasadnione i nieopłacalne. Biegły stwierdził, że samochód nie przedstawia żadnej wartości handlowej jako pojazd użytkowy. W oparciu o przedstawioną wycenę, Naczelnik Urzędu Skarbowego, zlecił Firmie A. dokonanie likwidacji poprzez kasację przedmiotowego samochodu. W dniu 9 grudnia 2011 r. Firma A. przyjęła samochód do demontażu.
W dniu 16 lutego 2012 r. do Urzędu Skarbowego wpłynęła faktura VAT nr (...) wystawiona przez Firmę A. O.A. w dniu 9 lutego 2012 r. z tytułu przechowywania samochodu w okresie od dnia 12 października 2005 r. do dnia 30 listopada 2011 r. na kwotę 55.128,60 zł.
Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie faktury VAT nr (...), wskazując, że pojazd został przekazany innemu podmiotowi niż wnioskodawca, a mianowicie Firmie Usługowo-Handlowej B. Z.A.
Rozpatrując zażalenie od powyższego rozstrzygnięcia, Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia 18 czerwca 2012 r. uchylił zaskarżone postanowienie oraz umorzył w całości postępowanie organu pierwszej instancji w sprawie odmowy wszczęcia postępowania o wynagrodzenie i zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru, uznając, że O.A. jest stroną w sprawie. W uzasadnieniu organ zauważył, że w dniu 23 marca 2007 r. Z.A. zawarł z O.A. porozumienie o przekazaniu wszelkich obowiązków i wierzytelności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (Firma Usługowo-Handlowa B. Z.A.). Zdaniem organu, zmiana dozorcy pojazdu marki Volkswagen Golf była zgodna z prawem, a zatem skuteczna a pojazd bezspornie przechowywany był na parkingu przy ul. (...) w (...).
Rozpoznając ponownie sprawę, Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 26 czerwca 2012 r. wystąpił do skarżącego o przedstawienie szczegółowej kalkulacji wysokości naliczonej opłaty z tytułu przechowywania pojazdu.
W odpowiedzi na wezwanie, skarżący przy piśmie z dnia 10 lipca 2012 r. poinformował, że na uwidocznioną na fakturze nr (...) kwotę składają się wyłącznie wydatki poniesione w związku z wykonywaniem dozoru pojazdu marki VW Golf oraz wynagrodzenie za dozór ww. pojazdu. Skarżący zauważył również, że zarówno w umowie przechowania, jak i administracyjnym dozorze rzeczy podmiot przekazujący rzecz na przechowanie ma prawo swobodnego wyboru przechowawcy. Wobec tego wybierając przechowawcę podmiot przekazujący zaakceptował warunki przechowawcy. Stąd określone w fakturze wynagrodzenie za dozór jest należne.
Postanowieniem z dnia 30 lipca 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego przyznał dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór w okresie od 12 października 2005 r. do 30 listopada 2011 r. w wysokości 8.635,80- zł. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ zwrócił uwagę, że skarżący nie przedstawił jakiegokolwiek zestawienia uzasadniającego zwrot żądanej kwoty. W ocenie organu dochodzona przez dozorcę kwota w rażący sposób odbiega od stawek przyjętych i stosowanych przez inne podmioty świadczące tego rodzaju usługi na terenie miasta (...) i nie może być podstawą zwrotu wydatków za dozór pojazdu.
Na podstawie danych uzyskanych od podmiotów świadczących tego samego rodzaju usługi, organ ustalił średnią stawkę ceny w wysokości 116,70- zł za każdy rozpoczynający się miesiąc przechowywania pojazdu marki Volkswagen Golf, tj. od dnia 12 października 2005 r. do dnia 30 listopada 2011 r., tj. 74 miesiące.
W wyniku rozpoznania zażalenia od powyższego postanowienia, Dyrektor Izby Skarbowej, uznając, że organ pierwszej instancji wydał zaskarżone postanowienie z naruszeniem przepisów k.p.a. dotyczących prowadzenia postępowania dowodowego, w tym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., postanowieniem z dnia 14 września 2012 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazał, jakie okoliczności nadzy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W pierwszej kolejności podniósł, że treść rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia nie jest zgodna z treścią uzasadnienia. Organ pierwszej instancji stwierdził bowiem, że przyznaje skarżącemu zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Z kolei w uzasadnieniu tegoż postanowienia organ pierwszej instancji przedstawia jedynie sposób ustalenia wynagrodzenia za dozór, utożsamiając w efekcie obie te należności. Odnosząc się do wykładni przepisu art. 102 § 2 u.p.e.a., organ odwoławczy wskazał, że zwrot kosztów dozoru następuje w momencie wykazania koniecznych wydatków poniesionych przez konkretnego dozorcę w stosunku do określonego pojazdu. Organ zauważył również, że dozorca nie tylko powinien wskazać konieczne wydatki poniesione na dozór konkretnego pojazdu, ale musi również przedstawić sposób obliczenia tych kwot. W zakresie wynagrodzenia za dozór organ wskazał, że przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. nie określa kryteriów wysokości wynagrodzenia co powoduje, że możliwe jest w tym zakresie posiłkowanie się przepisami k.c. dotyczącymi umowy przechowania.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 20 listopada 2012 r. odmówił zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz przyznał dozorcy wynagrodzenie za dozór pojazdu w wysokości 8.880,- zł. Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie poza wskazaniem w fakturze z dnia 9 lutego 2012 r. kwoty 55.128,60 zł, dozorca pojazdu nie wskazał żadnych podstaw, na których opał swoje żądanie. Skarżący nie przedstawił, jakie poniósł koszty dozoru i nie przedłożył jakichkolwiek dowodów dokumentujących poniesione wydatki związane z dozorem. Organ przedstawił szczegółowo poczynione czynności mające na celu ustalenie wysokości zwrotu należnych stronie wydatków oraz wynagrodzenia za dozór, wykazując jednocześnie, że skarżącemu należy się jedynie wynagrodzenie za dozór w wysokości 8.880,- zł.
Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 102 § 2 i § 4 u.p.e.a., postanowieniem z 10 stycznia 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia 30 lipca 2012 r., którym przyznano skarżącemu zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór w okresie od 12 października 2005 r. do 31 listopada 2011 r. w wysokości 8.635,80 zł.
Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że pomimo żądania organu pierwszej instancji, skarżący nie przedstawił wymaganych informacji i dokumentów. Naczelnik zwrócił się zatem do biegłego rewidenta o wydanie opinii w sprawie ustalenia kosztów dozoru i wynagrodzenia za dozór przedmiotowego samochodu, podając miejsce jego przechowania oraz okres sprawowania dozoru. Pismem z dnia 24 października 2012 r. biegła rewident poinformowała organ likwidacyjny, że na podstawie informacji uzyskanych od skarżącego ustaliła, że przedmiotem działalności skarżącego jest: demontaż pojazdów, remont i naprawa pojazdów, sprzedaż części zamiennych, usługi parkingowe, prowadzenie sklepu ze sprzętem wędkarskim; przychody są ewidencjonowane w księdze przychodów i rozchodów na podstawie faktur i kas fiskalnych; na podstawie zapisów w księdze podatkowej brak jest możliwości ustalenia przychodów z podziałem na rodzaje oraz odniesienia kosztów do tych działalności. Wobec powyższego biegła stwierdziła, że nie może przygotować wiarygodnych dokumentów, które stanowiłyby podstawę do prawidłowego i rzetelnego opracowania opinii. W związku z powyższym organ pierwszej instancji wystąpił do Agencji Usługowej C., spółki z o.o. z siedzibą w (...) o wydanie opinii w przedmiotowej sprawie; spółka w piśmie z dnia 9 listopada 2012 r. wyjaśniła, że nie może wykonać opinii.
Z uwagi na nieprzedłożenie organowi dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków na dozór przedmiotowego pojazdu oraz brak możliwości ustalenia ich wysokości przez biegłego rzeczoznawcę, Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i za zasadne uznał rozstrzygnięcie odmawiające skarżącemu zwrot wydatków za przechowywanie pojazdu. Odnosząc się do przedstawionej przez skarżącego kalkulacji kosztów dozoru stwierdził, że jest ona ogólna, nie wynika z niej, jakiego okresu dotyczą szacunkowe kwoty wydatków, jak się kształtowały wydatki w okresie przechowywania przedmiotowego pojazdu oraz jakie konkretne wydatki poniósł skarżący.
Organ odwoławczy za prawidłowy uznał przyjęty przez organ likwidacyjny sposób określenia wysokość wynagrodzenia za sprawowanie przez skarżącego dozoru wskazując, że trafnie odniesiono się w tym zakresie do przepisów kodeksu cywilnego regulujących instytucję przechowania, tj. uwzględniono zakres obowiązków przechowawcy, okoliczności towarzyszące przechowaniu, miejsce przechowania, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością, wielkość składowanego przedmiotu, powierzchnię zajętą do jego składowania w sposób zapewniający jego właściwości. Organ pierwszej instancji kwotę wynagrodzenia określił na podstawie opinii biegłego skarbowego z dnia 6 grudnia 2011 r. oraz informacji udzielonych przez podmioty prowadzące parkingi na terenie (...), przyjmując wskazany w opinii stan techniczny przedmiotowego pojazdu oraz średnią miesięczną stawkę za jego przechowywanie. Z dokonanych ustaleń wynikało, że dochodzona przez skarżącego kwota 55.128,60- zł rażąco odbiega od cen stosowanych przez podmioty świadczące usługi podobnego rodzaju na terenie (...).
Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, że podstawę do wyliczenia należnego wynagrodzenia winna stanowić uchwała Rady Miejskiej z dnia 30 maja 2012 r., Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił przede wszystkim, że powołana uchwała w żaden sposób nie wiąże organu egzekucyjnego.
Postanowieniem ostatecznym z dnia 17 stycznia 2013 r., wydanym na podstawie art. 113 § 1 i § 3 k.p.a., Dyrektor Izby Skarbowej z urzędu sprostował oczywistą omyłkę zawartą w zaskarżonym postanowieniu z 10 stycznia 2013 r., polegającą na mylnym wskazaniu:
1) na stronie 1 w wierszu 17 daty: "08.08.2012 r.", natomiast wino być: "29.11.2012 r.",
2) na stronie 1 w wierszu 19 daty: "30.07.2012 r.", natomiast winno być: "20.11.2012 r.",
3) na stronie 1 w wierszach 19-21 słów: "którym przyznano, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór w okresie od 12.10.2005 r. do 31.11.2011 r. w wysokości 8.635,80 zł", natomiast winno być: "którym odmówiono zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru pojazdu oraz przyznano dozorcy wynagrodzenie za dozór pojazdu w wysokości 8.880,00 zł",
4) na stronie 12 w wierszu 24 daty: "30.07.2012 r.", natomiast winno być: "20.11.2012 r.",
5) na stronie 12 w wierszach 25-27 słów: "którym przyznano, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór w okresie od 12.10.2005 r. do 31.11.2011 r. w wysokości 8.635,80 zł", natomiast winno być: "którym odmówiono zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru pojazdu oraz przyznano dozorcy wynagrodzenie za dozór pojazdu w wysokości 8.880,00 zł".
W wyniku złożonej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 18 czerwca 2013 r. w sprawie sygn. akt I SA/Gd 370/13 uchylił postanowienie z dnia 10 stycznia 2013 r., uznając, że sprostowanie, którego dokonał organ, nie jest prawidłowe, ponieważ prowadzi do rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego.
Postanowieniem z dnia 2 października 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej, rozpoznając ponownie sprawę w postępowaniu zażaleniowym, mając na uwadze wyrok w sprawie I SA/Gd 370/13, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 20 listopada 2012 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej jako "u.p.e.a.") w zw. z art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 46, poz. 237), które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W pisemnych motywach uzasadnienia skargi jej autor w pierwszej kolejności odniósł się do orzecznictwa sądów administracyjnych, w którym wskazywano, że ani art. 102 § 2 u.p.e.a. ani żaden inny przepis tej ustawy nie określa w sposób jednoznaczny jak należy ustalić konieczne wydatki związane z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Zdaniem skarżącego należność ta winna odpowiadać rzeczywistym i wykazanym wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór na wykonywanie dozoru, w tym przypadku na utrzymanie i eksploatację parkingu oraz wynagrodzenie za sprawowany dozór mienia przechowywanego na parkingu. Przy czym metody zastosowane przez organ przy ustalaniu wysokości należności muszą być dobrane w sposób racjonalny, a prawidłowości ich doboru i poprawność zastosowania muszą zostać w sposób nie budzący wątpliwości uzasadnione.
Zdaniem autora skargi postanowienia wydane w przedmiotowej sprawie wymogów tych nie spełniają. Wynagrodzenie w wysokości 8.635,80- zł – stawka wynagrodzenia 120,- zł/miesięcznie przemnożona przez 74 miesiące – ustalone zostało w ocenie strony skarżącej w sposób daleki od zasad obowiązujących w tym zakresie, tj.: podmioty, do których skierowane zostało żądanie wskazania cen usług parkowania nie spełniają wymagań, jakie winien spełniać skarżący, stąd ceny usług parkowania świadczone przez te podmioty nie mogą być podstawą ustalenia wynagrodzenia przysługującego skarżącemu. Prowadzony przez skarżącego parking, aby zostać wyznaczony do sprawowania dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi musiał spełniać szereg warunków, takich jak: ogrodzenie, oświetlenie i monitoring, odpowiednią liczbę miejsc do parkowania, odpowiedni rodzaj zabezpieczenia pojazdów, warunki do utrzymywania pojazdów zwłaszcza powypadkowych, mieć odpowiednie położenie oraz dysponować opinią właściwego miejscowo Komendanta Policji a także musiał zobowiązać się do realizacji każdego zlecenia umieszczenia pojazdu na parkingu.
W dalszej części podniesiono, że z niewyjaśnionych powodów organ oparł się na stawkach abonamentów miesięcznych za parkowanie nie zaś na stawkach dobowych za usługę dozoru. Przyczyny, dla których organ wezwał dozorców do wskazania nie stawek dobowych a miesięcznych, pomimo że stawki takie również na tych parkingach funkcjonują, nie zostały przez organ ujawnione. Zdaniem strony skarżącej fakt ten zasługuje na wyjaśnienie, zważywszy, że jeden z podmiotów zajmujących się dozorem (choć nie spełnia warunków technicznych, jakie spełnia skarżący) wskazał stawkę dobową 20,- zł za dozór tzw. samochodów komorniczych (tj. zajętych w drodze egzekucji komorniczej). Skarżący przypomniał, że stawka dozoru dobowego, na jakiej on się opierał przy wyliczeniu swojego wynagrodzenia wynosi 25,-zł.
Kolejno strona skarżąca podniosła, że organ wbrew obowiązującym w tym zakresie zasadom, nawet w najmniejszym stopniu nie uwzględnił stawek wynagrodzenia za dozór ustalonych uchwałą Rady Miejskiej z dnia 30 maja 2012 r. Fakt, że organ nie jest uprawniony do stosowania tych stawek wprost, nie zwalnia – zdaniem skarżącego – organu od wzięcia pod uwagę przesłanek, jakimi kierował się organ powiatu przy ustalaniu wysokości tychże stawek.
Zauważono również, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w pierwszej kolejności winien zwrócić się z zapytaniem do Naczelnika Urzędu Skarbowego w zakresie obowiązujących na terenie miasta (...) stawek za świadczenie usług dozoru i akceptowanych przez Urząd Skarbowy. Jak zauważono, stawka ta to 25,- zł brutto za każdą dobę. W załączeniu do przedmiotowej skargi przekazano kopię faktury za przechowanie pojazdu Daewoo Lanos, oraz potwierdzenie otrzymania przelewu (wynagrodzenia) z tytułu świadczenia ww. usługi na rzecz Urzędu Skarbowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga O.A. nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 15 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako "P.p.s.a.").
Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań, uznając tym samym, że dochodzona przez skarżącego kwota 55.128,60- zł rażąco odbiega od cen stosowanych przez podmioty świadczące podobnego rodzaju usługi na terenie miasta (...).
Przechodząc zatem na grunt przedmiotowej sprawy, w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2005 r., działając na podstawie art. 49 kodeksu karnego skarbowego orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa samochodu osobowego marki VW Golf. Prawomocnym postanowieniem z dnia 28 listopada 2011 r., Sąd ten orzekł, że przepadek winien wykonać Urząd Skarbowy.
Zgodnie z art. 188 § 1 kodeksu karnego wykonawczego, wykonując środek karny przepadku, urząd skarbowy przejmuje w posiadania składniki mienia wymienione w wyroku. Przejęte rzeczy ruchome, wierzytelności i inne prawa majątkowe urząd skarbowy spienięża według przepisów o egzekucji świadczeń pieniężnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W myśl § 3 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 46, poz. 237) do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, w postępowaniu administracyjnym, w postępowaniu cywilnym oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, stosuje się przepisy działu II rozdziału 6 u.p.e.a., dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości. Na mocy § 6 ust. 1 rozporządzenia, do przechowywania ruchomości stosuje się odpowiednio przepisy 100-103 u.p.e.a.
Zagadnienie przyznania dozorcy zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór zostało uregulowane w art. 102 § 2 u.p.e.a. I tak stosowanie do treści art. 102 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór. Zwrot wynagrodzenia następuje w momencie wykazania koniecznych wydatków poniesionych przez konkretnego dozorcę w stosunku do określonego pojazdu. Na dozorcy ciąży obowiązek wykazania poniesionych kosztów. Dyspozycja art. 102 § 2 u.p.e.a. nie zakłada zatem ustalenia wydatków odpowiadających przeciętnym wydatkom związanym z dozorowaniem rzeczy danego rodzaju, lecz chodzi o konkretne wydatki konkretnego dozorcy. Na takim stanowisku stoi utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2239/12, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl) . Z art. 102 § 2 u.p.e.a. wynika, że dozorca nie tylko wskazuje konkretne konieczne wydatki poniesione na dozór konkretnego pojazdu, ale musi również przedstawić, w jaki sposób kwoty te zostały obliczone. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa kryteriów ustalenia wysokości wynagrodzenia, a zatem koszty te powinny odpowiadać rzeczywiście poniesionym.
W sprawie pomimo wezwania skarżący nie przedstawił wyliczenia wydatków, a zażądał, aby w rozpoznawanej sprawie wziąć pod uwagę: cennik administracyjny Rady Miejskiej, wynagrodzenie uzyskiwane przez inne podmioty prowadzące parkingi specjalistyczne (depozytowe) w miastach o podobnej wielkości oraz informacje wskazujące na konieczne wydatki poniesione przy przechowywaniu pojazdów. Jednocześnie skarżący poinformował, że w związku z działalnością polegającą na przechowywaniu pojazdów podstawowymi wydatkami w skali roku są: podatek od nieruchomości – 60 tys. zł rocznie, energia elektryczna – 25 tys. zł rocznie, koszty eksploatacyjne obiektu (remont, oczyszczanie, utylizacja odpadów) – 40 tys. zł rocznie oraz koszty pracownicze – 160 tys. rocznie. Średnio roczne koszty uzyskania przychodu wynoszą 900 tys. zł, a roczny dochód oscyluje w granicach 60 tys. zł. Skarżący stwierdził, że wynagrodzenie za sprawowanie dozoru nad pojazdem w obliczu wymaganej należności w kwocie 25,- zł na dobę stanowi z tej kwoty maksymalnie 10% (k. 88 akt administracyjnych). W piśmie tym skarżący wyjaśnił również, że przedstawienie dokumentów księgowych oraz dokonanie dokładnej kalkulacji potwierdzającej poniesienie kosztów dozorowania w terminie 7 dni jest niemożliwie. Zebranie stosownych dokumentów z racji konieczności przeprowadzenia dokładnej analizy przychodów i kosztów uzyskania przychodu wymaga co najmniej trzydziestu dni. Nie zostały zatem przedstawione poniesione wydatki jak i sposób ich wyliczenia. Niewątpliwie bowiem – na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy – przedstawiona przez skarżącego kalkulacja jest ogólna i nie wynika z niej, jakiego okresu dotyczą szacunkowe kwoty wydatków i jak się kształtowały wydatki w okresie przechowywania pojazdu, tj. o dnia 12 października 2005 r. do dnia 30 listopada 2011 r. oraz jakie konkretne wydatki poniósł dozorca za przechowywanie tegoż samochodu w ww. okresie. Co istotne, skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających zasadność wysuniętego żądania.
Zgodzić się zatem należy z organem odwoławczym, że w przedmiotowej sprawie nie było możliwie wyliczenie wydatków za przechowywanie przedmiotowego pojazdu w okresie od dnia 12 października 2005 r. do dnia 30 listopada 2011 r. na podstawie przedłożonych przez stronę informacji i dokumentów, ponieważ – jak zauważył organ – takowe nie zostały złożone. Z tych powodów organ samodzielnie podjął prawidłowe czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, podejmując próbę ustalenia kosztów dozoru i wynagrodzenia za dozór zwracając się w tym zakresie do Biegłego Rewidenta, która pismem z dnia 24 października 2012 r. poinformowała organ likwidacyjny, że usługi parkingowe stanowią tylko jeden z kliku rodzajów świadczonych przez Firmę A. O.A., a z ewidencji w księdze podatkowej nie ma możliwości ustalenia przychodów z podziałem na rodzaje oraz odniesienia kosztów do tych działalności. W danych okolicznościach zasadnie wskazano na brak możliwości ustalenia wydatków, jakie zostały poniesione przez skarżącego – dozorcę – w związku z przechowywaniem samochodu osobowego marki VW Golf w okresie od dnia 12 października 2005 r. do dnia 30 listopada 2011 r.
Odnosząc się w dalszej części przedmiotowych rozważań do kwestii wynagrodzenia za dozór pojazdu podnieść należy, że art. 102 § 2 u.p.e.a. nie wskazuje sposobu ustalenia wysokości wynagrodzenia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że w takim przypadku zastosowanie ma art. 836 k.c. Według art. 836 k.c. "Jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowywanie nie jest określona w umowie albo w taryfie, przechowawcy należy się wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte, chyba że z umowy lub z okoliczności wynika, że zobowiązał się przechować rzecz bez wynagrodzenia". Takie rozwiązanie nakłada na organ obowiązek przyjęcia wynagrodzenia w oparciu o ustalenia stosując metodę porównania, która pozwala na określenie wysokości wynagrodzenia na poziomie stawek innych podmiotów prowadzących tego rodzaju działalność (tak powołane wyżej orzeczenie NSA z dnia 13 lutego 2014 r.).
Zdaniem sądu orzekającego w sprawie, organy ustalając wynagrodzenie należne dozorcy prawidłowo uwzględniły zakres obowiązków przechowawcy, okoliczności towarzyszące przechowaniu, miejsce przechowania, warunki sprawowania pieczy nad zajętą nieruchomością, wielkość składowanego przedmiotu, powierzchnię zajętą do jego składowania w sposób zapewniający jego właściwości.
Prawidłowe jest także stanowisko organu odwoławczego – który w tym zakresie podzielił stanowisko organu likwidacyjnego – że zważywszy na cechy przedmiotowego samochodu, sprawowany nad nim dozór nie wymagał specjalnych względów, albowiem prawdopodobieństwo jego kradzieży było znikome. W sprawie niewątpliwie jest, że przedmiotem dozoru był pojazd marki VW Golf model 1984 r. nie zarejestrowany. Przechowywany pojazd był mocno skorodowany, niesprawny technicznie, o nadmiernym zużyciu eksploatacyjnym. Przywrócenie pojazdu do stanu używalności i pełnej sprawności technicznej było ekonomicznie nieuzasadnione i nieopłacalne. Ustalono ponad wszelką wątpliwość, że samochód nie przedstawiła żadnej wartości handlowej.
Co istotne – wobec braku stosownych informacji od skarżącego, w zakresie kryteriów, jakimi kierował się przy określaniu stawki wynagrodzenia za dozór – organ podjął niezbędne działania celem ustalenia stawki za przechowywania pojazdu możliwe zbliżonej do rzeczywistej obowiązującej w stosunkach danego rodzaju i w danym miejscu, zwracając się do podmiotów świadczących usługi parkingowe na terenie miasta (...) z żądaniem udzielenia pisemnej odpowiedzi: czy na prowadzonym parkingu obowiązują abonamenty miesięczne za przechowywanie pojazdów, jeżeli tak to jaka jest aktualna cena abonamentu miesięcznego za przechowywanie i dozór pojazdu osobowego, ile wynosiła cena abonamentu miesięcznego za przechowywanie i dozór pojazdu osobowego w latach 2005-2011.
Z udzielonych odpowiedzi wynika, że abonament miesięczny oscylował od 100 do 150 zł. Uzyskano również informację, że stawka za dozór samochodów "komorniczych" zależy od ponoszonego ryzyka związanego z możliwością kradzieży i wynosi za pojazdy osobowe 20,- zł za dobę.
Zasadnie zatem organ likwidacyjny obliczając średnią miesięczną stawkę za przechowania pojazdu wziął pod uwagę dane uzyskane od podmiotów prowadzących parkingi, wyliczając tym samym średnią oszacowaną wartość wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu przy zastosowaniu miesięcznej stawki abonamentowej w wysokości 120,- zł. Warto zwrócić uwagę, że organ przyznał skarżącemu wynagrodzenie za pełne 74 miesiące, a mianowicie od października 2005 r. do listopada 2011 r.
Odnosząc się w tym miejscu do sformułowanego w skardze zarzutu oparcia się na stawkach abonamentów miesięcznych za parkowanie nie zaś na stawkach dobowych za usługę dozoru, przypomnieć należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w postanowieniu z dnia 20 listopada 2012 r. wyjaśnił, że do porównania stawek wynagrodzenia za dozór pojazdu zasadnym było przyjęcie stawek obowiązujących w dłuższych (miesięcznych) okresach rozliczeniowych z uwagi na fakt, że przedmiotowy samochodów znajdował się na parkingu przy ul. (...) w (...) w okresie do 12 października 2005 r. do dnia 30 listopada 2011 r., a zatem przez okres niemalże 74 miesięcy. Organ wskazał przy tym, że regułą jest stosowanie miesięcznych stawek opłat abonamentowych przy dłuższych okresach przechowania pojazdów. Rację ma organ wskazując, że w inny sposób kalkulowane są stawki przy usłudze jedno czy kilkudniowej a inaczej gdy czas przechowywania pojazdu jest długi, zwłaszcza jak w rozpoznawanej sprawie kilkuletni.
Co się zaś tyczy podnoszonej przez skarżącego stawki dobowej 20,- zł za dozór tzw. samochodów "komorniczych", tj. zajętych w drodze egzekucji komorniczej, przypomnieć wypada, że samochód, którego przepadek orzeczono nie przedstawiał żadnej wartości handlowej, w związku z czym dozorca nie musiał przedsiębrać żadnych szczególnych środków ostrożności, w celu zapobieżenia jego kradzieży. Natomiast w przypadku tzw. samochodów komorniczych, zauważyć należy, że podmiot, który wskazał, iż stawka samochodów komorniczych za pojazdy osobowe wynosi 20,- zł za dobę, wynika z ryzyka związanego z możliwością kradzieży samochodu. Jednocześnie podmiot ten nie wskazał, co należy rozumieć przez sformułowanie "samochód komorniczy". Tym niemniej zauważyć należy, że zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego dotyczącymi egzekucji z ruchomości, dozorca obowiązany jest przechowywać oddane mu pod dozór ruchomości z taką starannością, aby nie straciły na wartości. Przy tym nie wystarczy, by dozorca zachował rzecz w stanie niepogorszonym - powinien wykazać się starannością, by nie dopuścić do utraty wartości rzeczy, co tym samym uzasadnia wyższą a zarazem dobową stawkę wynagrodzenia za sprawowanie dozoru nad zajętym samochodem.
W przedmiotowej skardze jej autor zarzuca, że podmioty, do których skierowane było żądanie wskazania cen usług parkowania nie spełniają wymagań, jakie winien spełniać skarżący. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu podkreślić należy, że jego autor nie wyjaśnia, na jakiej podstawie sformułował powyższe stanowisko. Nadto przypomnieć należy, że organ likwidacyjny zwrócił się z żądaniami do podmiotów świadczących usługi parkingowe, a niewątpliwym jest, że skarżący świadczy także usługi parkingowe.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Niewątpliwie bowiem przepis ten nie miał zastosowania w rozpoznawanej sprawie, gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego jest organem likwidacyjnym wykonującym postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 24 sierpnia 2005 r., którym na zasadzie art. 49 k.k.s. orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowego samochodu. Samochód ten nie przeszedł na własność Skarbu Państwa w trybie przepisów art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
W kontekście powyższego nie można podzielić poglądu skarżącego, że organ powinien uwzględnić stawki wynagrodzenia za dozór ustalone uchwałą Rady Miejskiej na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Stawki ustalane tą uchwałą mają charakter sankcyjny i dotyczą opłat uiszczanych przez osoby uprawnione do odbioru pojazdu skierowanego na parking, za jego usunięcie i parkowanie w przypadkach, o których mowa w art. 130 a ust. 1 i 2 ustawy prawo o ruchu drogowym. Natomiast podstawę prawną zwrotu koniecznych wydatków oraz przyznania wynagrodzenia dozorcy (na jego wniosek) stanowi art. 102 § 2 u.p.e.a., który to przepis pozostawia jednocześnie w gestii organów kwestię ustalenia wysokości tego wynagrodzenia.
Końcowo należy zauważyć, że fakt wystawienia przez Firmę A. O.A. faktury za przechowywanie pojazdu marki Daewoo Lanos w okresie od 15 lutego 2012 r. do 22 stycznia 2013 r. i dokonanie zapłaty wynikającej z tej faktury kwoty 10.547,25- przez Urząd Skarbowy nie może świadczyć o nieprawidłowości wydanych w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięć. Powyższe dotyczy bowiem innego pojazdu, a zatem o innym stanie technicznym, innym okresie przechowywania. Nie wiadomo również, jakie przepisy prawa stanowiły podstawę przyznania skarżącemu wynagrodzenia.
Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło