II OZ 897/16

PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2016-09-15

Skład orzekający: Małgorzata Masternak – Kubiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do wstrzymania wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę, gdy skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa podnosi argumenty o uciążliwości inwestycji i naruszeniu służebności gruntowej, a inwestor wskazuje na znaczne zaawansowanie prac budowlanych i potencjalną szkodę majątkową?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA o wstrzymaniu wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę, uznając, że skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa nie wykazała wystąpienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy, a podnoszone argumenty dotyczące naruszenia służebności gruntowej i potencjalnych zniszczeń nie spełniają wymogów "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków" w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a., zwłaszcza w kontekście zaawansowania inwestycji.
Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa zaskarżyła decyzję Wojewody Opolskiego zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę M. K. W skardze wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji, argumentując, że planowana rozbudowa i budowa rampy rozładunkowej spowoduje uciążliwości uniemożliwiające korzystanie z lokali mieszkalnych oraz naruszy prawo służebności przejazdu i przechodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wstrzymał wykonanie decyzji. Inwestor M. K. wniósł zażalenie, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym niezastosowania art. 35a Prawa budowlanego (kaucja) oraz błędnego uznania przesłanek do wstrzymania wykonania decyzji. Inwestor wskazał również na znaczne zaawansowanie prac budowlanych (60%) i potencjalną szkodę majątkową.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu i odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 15 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Op 147/16 wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w G. na decyzję Wojewody O. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Wojewoda Opolski, utrzymał w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...] października 2015 r., którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono M. K. pozwolenia na budowę obejmującego: - przebudowę wraz z rozbudową budynku usługowego znajdującego się na działce nr [...] na budynek usługowo-mieszkalny, - przebudowę budynku gospodarczego na działce nr [...], - rozbudowę budynku usługowego znajdującego się na działce nr [...] o jednokondygnacyjną część usługową, - budowę instalacji wewnętrznej (gazowej i hydrantowej) oraz wentylacji mechanicznej, - budowę projektowanych masztów reklamowych na działce nr [...], - rozbiórkę budynku gospodarczego i ogrodzenia na działce nr [...] i [...], na działkach oznaczonych w operacie ewidencji gruntów i budynków numerami: [...],[...],[...]- obręb G. Nie godząc się z zapadłą w sprawie decyzją, Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] nr [...] w G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji adresowany zarówno do organu II instancji, jak i do sądu administracyjnego. Uzasadniając wniosek wskazano, że rozbudowa przedmiotowego obiektu, budowa rampy rozładunkowej dla planowanych marketów tuż pod oknami mieszkań członków Wspólnoty spowoduje, iż oddziaływanie będzie na tyle uciążliwe, że normalne korzystanie z lokali mieszkalnych będzie niemożliwe. Wydanie zaskarżonej decyzji spowodowało konsekwencje w postaci niemożności wykonywania prawa służebności przez mieszkańców Wspólnoty, które zostały jej zagwarantowane w umowie sprzedaży z dnia [...] marca 2000 r. Już dziś bowiem, inwestor ogranicza prawo przejazdu i przechodu stawiając znaki. Dodatkowo, w ocenie skarżącej, wykonanie praw z pozwolenia na budowę zupełnie wyłączy możliwość korzystania ze służebności. Z tych względów, trudno uznać, że rozpoczęcie prac budowlanych, będzie można przywrócić do stanu poprzedniego lub też, że koszty z tym związane będą niewspółmierne. Oddziaływanie związane z budową, a potem funkcjonowaniem zaplecza dwóch marketów pod oknami budynku mieszkalnego, nie jest normalnym oddziaływaniem związanym z sąsiedztwem budynków. Brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje rozpoczęcie prac budowlanych, których następstwa będą trudne do odwrócenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Organ nie odniósł się do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a z akt sprawy nie wynika, aby wydał w tym przedmiocie, stosowne orzeczenie. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Przywołując treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r., poz. 718 z późn. zm.- zwanej dalej "P.p.s.a.") Sąd stwierdził, że skarżąca spełniła przesłanki określone w tym przepisie wskazując, iż rozbudowa przedmiotowego obiektu, budowa rampy rozładunkowej dla planowanych marketów tuż pod oknami mieszkań członków Wspólnoty spowoduje, że oddziaływanie będzie na tyle uciążliwe, że normalne korzystanie z lokali mieszkalnych będzie niemożliwe. Jej zdaniem, wykonanie praw z pozwolenia na budowę zupełnie wyłączy możliwość korzystania ze służebności i tym zakresie pozbawi mieszkańców budynku prawidłowe korzystanie z budynku, zgodne z zasadami jakie przyjęto w aktach notarialnych kupna mieszkań. Zdaniem Sądu, ze swej natury decyzje dotyczące pozwolenia na budowę zmieniają stan rzeczy i mogą spowodować powstanie skutków materialnych i prawnych, jednakże skutki te należy szczegółowo uzasadnić oraz wykazać wystąpienie ich w stosunku do składającego dany wniosek. W przypadku takiej inwestycji jak przebudowa i rozbudowa budynku wraz z infrastrukturą techniczną istotne znaczenie ma wyważenie racji przemawiających za uwzględnieniem wniosku skarżącego (właściciela nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której mają być prowadzone roboty budowlane) oraz interesów inwestorów, którzy dążą do jak najszybszego zrealizowania obiektu i którym przysługuje prawo do zabudowy działki. Należy zatem zauważyć, że mamy w sprawie do czynienia z budową całkiem nowego obiektu na niezabudowanym terenie, a wykonanie zaskarżonej decyzji przez podjęcie prac budowlanych, wpłynie niekorzystnie na realizowanie przez inwestora służebności gruntowej mieszkańców, co zostało już podniesione we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (por. pismo inwestora z dnia 8 lutego 2016 r. dotyczące wezwania do usunięcia samochodów). Tym samym, utrudni lub wręcz uniemożliwi korzystanie przez mieszkańców Wspólnoty z własnej nieruchomości. Podniesione argumenty wniosku, w tym również uciążliwość związana z prowadzoną inwestycją, stanowią w ocenie Sądu podstawę do wstrzymania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. K., podnosząc zarzuty: 1. naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie: 1) art. 35a §1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie podczas gdy mając na względzie stan realizacji inwestycji prowadzonej w oparciu o wstrzymaną wykonalność decyzji ustalony przez Sąd I Instancji pozwalało to na uznanie, iż waz z wstrzymaniem wykonalności decyzji o pozwoleniu na budowę, po stronie Inwestora może wystąpić szkoda, a tym samym spełniły się przesłanki do zastosowania kaucji w rozumieniu ww. przepisu prawa budowlanego a Sąd I Instancji pomimo spełnienia przesłanek nie uzależnił wstrzymania wykonalności decyzji o pozwoleniu na budowę od uprzedniego wniesienia przez skarżącą Wspólnotę kaucji na zabezpieczenie roszczeń Inwestora, czym dopuścił się naruszenia ww. przepisu poprzez jego niezastosowanie; 2. naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 61 § 3 w zw. z art. 163 § 2 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tego przepisu polegającego na wadliwym przyjęciu, że zaistniały w niniejszej sprawie przesłanki do wstrzymania wykonalności decyzji, podczas gdy skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w G., pomimo ciążącego obowiązku, nie wykazała przesłanek do wstrzymania wykonalności decyzji a Sąd I Instancji, pomimo braku wykazania ww. przesłanek, wydał postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonalności przedmiotowej decyzji o pozwoleniu na budowę, 2) art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tej normy polegające na wadliwym ograniczeniu się do błędnego przywołania w uzasadnieniu wyłącznie przepisu art. 61 § 6 P.p.s.a. jako podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia bez kompleksowego jej wyjaśnienia. Wskazując na powyższe wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji w całości, względnie o: 2) zmianę orzeczenia w przedmiocie uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji i uzależnienie wstrzymania wykonania decyzji Wojewody Opolskiego od złożenia przez Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w G. kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora z powodu wstrzymania wykonania decyzji w wysokości 800.000 zł (osiemset tysięcy złotych) w trybie art. 35a § 1 ustawy Prawo budowlane względnie o: 3) uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania, 4) zasądzenie od skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej na rzecz M. K. zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, 5) na zasadzie art. 196 P.p.s.a. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia strona podkreśliła, że Sąd, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, powinien brać pod uwagę stanowiska wszystkich uczestników postępowania, bowiem niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o czym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., może zachodzić nie tylko po stronie wnoszącego skargę (wnioskodawcy), ale również po stronie innych uczestników postępowania. Sąd winien zatem zbadać interesy każdej z nich i określić stopień niebezpieczeństwa w stosunku do interesów tych stron. Inwestor wskazał, że Wspólnota Mieszkaniowa w żaden sposób nie wykazała, że realizacja inwestycji uniemożliwi wykonywanie służebności gruntowej polegającej na prawie przejazdu i przechodu przez działkę [...]. Służebność ta została ustanowiona wyłącznie na potrzeby dostępu do drogi publicznej oznaczonej pierwotnie numerem [...] na rzecz każdoczesnych właścicieli lokali mieszkalnych nr 1 - 11 położonych w budynku mieszkalnym posadowionym w G. przy ul. [...]. Pomimo ograniczonego zakresu wykonywania powołanej przez Wspólnotę Mieszkaniową służebności przejazdu i przechodu, układ komunikacyjny realizowany w oparciu o zaskarżoną decyzję zgodny będzie z zakresem służebności, jak i dotychczasowym właściwym sposobem wykonywania służebności. Z tych też względów organy administracji publicznej nie dopatrzyły się w tym uchybień i decyzja o pozwoleniu na budowę stała się ostateczna. Uzasadniając alternatywny wniosek o uzależnienie wstrzymania wykonania decyzji od złożenia kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora stwierdzono, że wstrzymanie wykonania pozwolenia na budowę narazi inwestora na szkodę majątkową co najmniej rzędu 800.000 zł za przerwę w realizacji inwestycji. Przedmiotowe przedsięwzięcie jest skomplikowanym procesem inwestycyjno - budowlanym, poprzedzonym szeregiem działań przygotowanych, które już do tej pory pochłonęły szereg wydatków. Opóźnienie w oddaniu inwestycji do użytku narazi inwestora na utratę korzyści z planowanej działalności. Jednocześnie wskazano, że poniesienie przez inwestora szkody w związku ze wstrzymaniem wykonania decyzji w niniejszej sprawie uzależnione jest od czasu wstrzymania wykonania decyzji. Na obecnym etapie zaangażowania inwestora w proces budowlany istnieje ogromne prawdopodobieństwo, że wydane postanowienie doprowadzi do powstania w tym okresie szkody po jego stronie. Inwestor rozpoczął bowiem prace budowlane na przedmiotowej inwestycji i aktualnie jest ona zrealizowana na poziomie 60 %. M. K. podpisał nadto szereg umów (rezerwacyjne dotyczące mieszkań, o pełnienie funkcji kierownika budowy, o wykonanie poszczególnych etapów prac, najmu poszczególnych lokali) i zaciągnął liczne zobowiązania, mając na względzie fakt, iż decyzja o pozwoleniu na budowę jest ostateczna. W odpowiedzi na zażalenie Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] nr [...] w G. wniosła o oddalenie zażalenia i przyznanie od uczestnika postępowania na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według właściwych norm, oraz dopuszczenie dowodu z dokumentacji fotograficznej na okoliczność sytuacji faktycznej w terenie nieruchomości, skutków wykonywania zaskarżonej decyzji oraz istnienia realnego zagrożenia dalszą szkodą oraz występowania skutków trudnych do odwrócenia. Skarżąca aprobując w całości stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w zaskarżonym postanowieniu wskazała, że realizacja zaskarżonej decyzji doprowadziła już do zniszczenia elewacji budynku, zasypania jego otoczenia ziemią i materiałami budowlanymi oraz gromadzenia gruzu z budowy w piwnicach budynku. Szkoda występująca w sprawie jest zatem realna, a skutki wykonywania zaskarżonej decyzji będą trudne do odwrócenia, ze względu na postępujący procesu budowlany. W sprawie - wbrew treści art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane - nie poszanowano uzasadnionych interesów osób trzecich. Wskazano, że właścicielom mieszkań przysługują prawa służebności przejazdu i Przechodu, natomiast realizacji inwestycji zupełnie tej okoliczności nie uwzględniła. Odnosząc się do kwestii wysokości kaucji związanej ze wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji zwrócono uwagę, że jest ona oderwana od realiów sprawy. Wspólnota Mieszkaniowa składająca się z 10 mieszkań, zamieszkałych głównie przez osoby starsze nie ma budżetu na remont bloku mieszkalnego. Podkreślono nadto, że błędnie uczestnik postępowania twierdzi, że występująca w sprawie służebność jest w przez członków wspólnoty wykonywana w ograniczony sposób. Projekt zagospodarowania działki - będący elementem projektu budowlanego - nie uwzględnia otoczenia nieruchomości, na której realizowana jest zabudowa. Dostawy towarów do marketów będą realizowane tym samym ciągiem komunikacyjnym, którym realizowane jest prawo przechodu i przejazdu do bloku mieszkalnego wspólnoty. W replice na powyższe M. K. podtrzymał argumentację podniesioną w ramach zażalenia i odniósł się do twierdzeń strony przedstawionych w odpowiedzi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – zwanej dalej: "P.p.s.a.") wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Z konstrukcji tej normy prawnej wynika, iż ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie kontrolowanego aktu faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Uwzględniając obowiązek orzekania sądu administracyjnego na podstawie akt sprawy (art. 166 w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a.) zauważyć należy, że rozpoznanie żądania wstrzymania wykonania aktu lub czynności i wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., nie może nastąpić wyłącznie na podstawie samego wniosku. Wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, sąd administracyjny powinien w równym stopniu uwzględnić materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione powyżej przesłanki, od spełnienia których uzależnione zostało udzielenie ochrony tymczasowej. Ocena ta, nie może przy tym pomijać potrzeby (nakazu) uwzględnienia poszanowania praw wszystkich uczestników postępowania, albowiem niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o czym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., może zachodzić nie tylko po stronie wnoszącego skargę (wnioskodawcy), ale również po stronie innych uczestników postępowania. Uzasadnia to konieczność przeprowadzania oceny potrzeby udzielenia ochrony tymczasowej również przez pryzmat uwarunkowań odnoszących się na tle okoliczności sprawy do innych, niż skarżący, uczestników postępowania (por. post. NSA z dnia 10 lutego 2006 r., sygn. akt II OZ 102/06; M. Szubiakowski, Glosa do ww. post., "OSP" 206, z. 10, s. 555-557). W okolicznościach niniejszej sprawy konieczność wyważenia racji przemawiających za uwzględnieniem wniosku skarżącej oraz interesów inwestora powoduje, że składający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji był obowiązany do szczegółowego uprawdopodobnienia okoliczności przemawiających za jego zasadnością. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego żaden z przytoczonych przez skarżącą argumentów nie wskazuje na to, że zachodzi konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Po pierwsze nie wykazano w należyty sposób, jakie szkody może ponieść skarżąca, czy też inne osoby, na skutek wydania zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie nie wykazano, czy szkody owe mogą być "znaczne" w realiach niniejszej sprawy. Podnoszony przez stronę argument, iż realizacja spornej inwestycji doprowadzi do naruszenia przysługującej skarżącej służebności gruntowej nie jest równoznaczny z uprawdopodobnieniem, że ewentualne naruszenie przyniesie skarżącej znaczne szkody. Istotne znaczenie przy stwierdzeniu, że omawiany argument strony jest nietrafny ma okoliczność, że ograniczone prawo rzeczowe, jakim jest służebność gruntowa, korzysta z ochrony przewidzianej w przepisach art. 222art. 231 w związku z art. 251 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380). W szczególności zaś uprawnionemu służy roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń. Zauważyć przy tym trzeba, że zakres służebności gruntowej i sposób jej wykonywania, a co za tym idzie spory między stronami w tym zakresie, podlegają kognicji sądów powszechnych, a nie właściwości sądu administracyjnego. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie może być zatem traktowany jako środek ochrony praw właściciela nieruchomości władnącej dochodzącego ochrony służebności gruntowej (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 17 marca 2014 r. , sygn. akt II SA/Wr 38/14 [w:] CBOSA). Odnosząc się z kolei do kwestii zniszczeń budynku Wspólnoty związanych z realizacją inwestycji, a wskazanych w odpowiedzi na zażalenie uczestnika postępowania oraz dokumentacji fotograficznej, należy stwierdzić, iż realizacja zamierzenia budowlanego na podstawie udzielonego pozwolenia na budowę, prowadzi często do trwałej zmiany, chociaż na różną skalę, otoczenia tej inwestycji. Nie można wykluczyć, że zmiany, które zostaną dokonane w obrębie nieruchomości inwestora nie będą oddziaływać na sferę uprawnień skarżącej, nie będą dla niej niekorzystne, czy też niepożądane. Jednak w ramach oceny wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ocenie podlega to, czy we wniosku uprawdopodobniono, że jej wykonanie, jeszcze przed prawomocnym skontrolowaniem w aspekcie zgodności z prawem, może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom skarżącej. Nie chodzi tutaj przy tym o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację taką, w której powrót do stanu poprzedniego, zmienionej w sposób istotny i trwały rzeczywistości będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił i środków. O ile, zatem można przyjąć uwagi skarżącej, że realizacja inwestycji w jej sąsiedztwie może wiązać się ze szkodą związaną z naruszeniem elewacji budynku czy też składowaniem różnego rodzaju materiałów poza jej terenem, o tyle nie można uznać, że okoliczności te mają charakter wymagany przez art. 61 § 3 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przywołana przez stronę argumentacja nie pozwala wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest na tyle zasadne, iż przemawia za wstrzymaniem inwestora w przysługujących mu prawach związanych z zabudową terenu, do którego posiada tytuł prawny. Inwestor ma bowiem prawo do rozpoczęcia robót budowlanych na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę mimo wniesienia skargi do sądu, z uwagi na brak prawomocnego orzeczenia wstrzymującego wykonanie zaskarżonej decyzji. Należy zauważyć, że skutki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji będą dotyczyły w głównej mierze jego interesów, bowiem to on przygotowując proces budowlany ponosi z reguły znaczne koszty jego realizacji. Tym samym to inwestor ponosi ryzyko prowadzenia robót przed rozpoznaniem skargi. Prowadzenie prac budowlanych, mimo trwającego postępowania sądowego, odbywa się na jego wyłączne ryzyko, ponieważ to na nim spoczywać będzie obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego w razie, gdyby okazało się, że w wyniku rozpoznania skargi zaskarżona decyzja zostanie uchylona. Udzielenie przez sąd administracyjny ochrony tymczasowej nie może natomiast sprowadzać się do powstrzymania procesu inwestycyjnego w ogóle, a za zasadnością zastosowania takiej ochrony przemawiać będą tylko takie obiektywne okoliczności sprawy, które ze względu na negatywne i nieakceptowane prawem skutki, mogą powodować realne niebezpieczeństwa, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Istotną nadto okolicznością, która niewątpliwie rzutuje na ocenę zasadności udzielenia skarżącej Wspólnocie ochrony tymczasowej w niniejszej sprawie jest także stopień realizacji przez inwestora określonych w zaskarżonej decyzji prac budowlanych. Z oświadczenia M. K. zawartego w zażaleniu z dnia 1 lipca 2016 r. wynika, że aktualnie inwestycja jest zrealizowana na poziomie 60 %, a zakres wykonanych już prac obejmuje m.in.: wyburzenie garaży, ścian i elementów konstrukcji przewidzianych w projekcie, wykonanie systemu przeciwpożarowego na całym obiekcie (ściany i mury ogniowe), wymianę stropu na nowy, wykonanie: instalacji elektrycznej na części budynku; konstrukcji hali; instalacji wodno-kanalizacyjnej; konstrukcji dachu; rampy załadunkowej; wylewki betonowej. Biorąc pod uwagę powyższe należało przyjąć, że nawet uwzględnienie wniosku skarżącej nie mogłoby na obecnym etapie postępowania doprowadzić do zapewnienia wnioskodawcy ochrony tymczasowej z art. 61 § 3 P.p.s.a., nie istnieje bowiem realna możliwość aby Sąd mógł w całości zapobieżyć niebezpieczeństwom wywołanym wykonaniem zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny uznając zatem, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku M. K. o uzależnienie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji od złożenia przez skarżącą kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora z powodu wstrzymania wykonania decyzji (art. 35a ust. 1-3 ustawy Prawo budowlane). W sytuacji braku podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji orzekanie w przedmiocie kaucji było niecelowe. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie kosztów postępowania wskazać należy, że nie może on zostać uwzględniony, bowiem w myśl art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie od postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło