II SA/Ke 414/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 czerwca 2014r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania B. K. od decyzji wydanej z up. Wójta Gminy z dnia [...], przyznającej B. K. zasiłek stały od 1 stycznia do 30 października 2014 r. w kwocie 221,79zł miesięcznie oraz obejmującej ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9% kwoty zasiłku stałego w okresie pobierania świadczenia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję i w to miejsce orzekło o przyznaniu zasiłku stałego od 1 stycznia do dnia 30 października 2014 r. w kwocie 221,79zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że wnioskiem z dnia 13.01.2014 r. B. K. wystąpiła o przyznanie zasiłku stałego oraz objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym w związku z orzeczeniem Sądu Rejonowego z dnia [...] zaliczającym ją do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Dalej powołując treść art. 106 ust.3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2013.182 j.t.) dalej "ustawa", Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że skoro wniosek o ustalenie prawa do zasiłku stałego został wniesiony w dniu 13 stycznia 2014 r., to należało go przyznać począwszy od 1 stycznia 2014 r. do 30 października 2014 r. Organ odwoławczy podał, że żądanie wnioskodawczyni o ustalenie prawa do zasiłku stałego od dnia 1 maja 2013 r., nie znajduje oparcia w obowiązującym porządku prawnym. Żaden przepis ustawy o pomocy społecznej nie przewiduje możliwości przyznania zasiłku stałego za okres sprzed złożenia wniosku. Przyznanie takiego świadczenia musiałoby opierać się na wyraźnej podstawie prawnej, której nie można domniemywać. Kolegium zauważyło, że wnioskodawczyni w okresie upływu terminu ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności występując o jego kontynuację do Powiatowego, a następnie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, a następnie do Sądu Rejonowego, winna już w maju 2013 r. złożyć wniosek do organu I instancji o przyznanie zasiłku stałego informując organ o toczącym się postępowaniu przed zespołami ds. orzekania niepełnosprawności. Wówczas mogło dojść do zawieszenia przez organ I instancji postępowania, do czasu zakończenia tej sprawy. Gdyby natomiast organ I instancji wydał decyzję odmowną, obecnie przedłożony wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] stanowiłby podstawę do przyznania zasiłku stałego od 1 maja 2013 r. do 30 października 2014 r. w trybie wznowienia. W ocenie Kolegium, organ I instancji niezasadnie tą samą decyzją o przyznaniu zasiłku stałego (będącą decyzją nieostateczną) orzekł również w trybie art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ( Dz. U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.), o przyznaniu prawa do bezpłatnego ubezpieczenia zdrowotnego. Niespornym jest, że odwołująca wniosła takie żądanie i zasadnym jest, że otrzymując zasiłek stały i nie podlegając ubezpieczeniu zdrowotnemu z innych tytułów uprawniona jest do bezpłatnego ubezpieczenia zdrowotnego przez czas pobierania zasiłku stałego. Prawo do zasiłku stałego powstaje, gdy decyzja podlega wykonaniu. Jest to decyzja ostateczna bądź z rygorem natychmiastowej wykonalności, co w niniejszej sprawie dotychczas nie nastąpiło, a nastąpi dopiero z chwilą rozpatrzenia odwołania. Ponadto zgodnie z art. 62 kpa ten sam organ w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego i prawnego może prowadzić jedno postępowanie. Zasiłek stały stanowi odrębną podstawę prawną od art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, regulującego sprawę ubezpieczenia zdrowotnego. Z tych powodów należało skorygować rozstrzygnięcie organu I instancji, jak w osnowie decyzji. Po zakończeniu niniejszego postępowania organ I instancji w odrębnym postępowaniu ustali prawo wnioskodawczyni do ubezpieczenia zdrowotnego, do którego jako uprawniona do zasiłku stałego, zachowała prawo. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję B. K. wskazała, że nie zgadza się z tą decyzją w części dotyczącej terminu początkowego przyznania jej zasiłku stałego, który powinien być przyznany od dnia 1 maja 2013 r. Podała, że w maju 2013 r. wystąpiła do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, który uznał lekki stopień niepełnosprawności. Podobnie orzekł następnie Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Dopiero SR wyrokiem z dnia [...] zaliczył ją do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności od 30 kwietnia 2013 r. Autorka skargi zauważyła, że wniosek z dnia 13 stycznia 2014 r. winien być potraktowany jako wniosek o kontynuację zasiłku stałego otrzymywanego do 30 kwietnia 2013 r. Tak też uznał WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 9 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 386/12. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, gdyż argumenty w niej powołane okazały się trafne. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ) p.p.s.a.). Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Bezsporne jest w niniejszej sprawie, iż skarżąca spełnia przesłanki do przyznania zasiłku stałego oraz że wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] Sąd Rejonowy - IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zaliczył ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od dnia 30 kwietnia 2013 r. do 30 października 2014 r. Ponadto organy rozstrzygające sprawę przyjęły, że skoro wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją złożony został w dniu 13 stycznia 2014 r. to skutkuje to przyznaniem tego świadczenia począwszy od dnia 1 stycznia 2014 r. Zdaniem Sądu, organy obu instancji błędnie przyjęły, że dopiero złożenie wniosku w dniu 13 stycznia 2014 r. o zasiłek stały wraz z odpisem ww. wyroku stanowiło podstawę do przyznania zasiłku stałego od dnia 1 stycznia 2014 r., na podstawie art. 106 ust. 3 ustawy. W myśl tego przepisu świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Z powyższego przepisu wynika, że dotyczy on sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest wnioskiem wszczynającym postępowanie o przyznanie zasiłku stałego po raz pierwszy. W ocenie Sądu przepis ten nie ma natomiast zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek zmierzający do dalszego uzyskiwania przyznanego już wcześniej świadczenia. W szczególności zaś przepis ten nie ma zastosowania, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała – tak jak w rozpoznawanej sprawie – w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Powyższe stanowisko, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, jest utrwalone w orzecznictwie sądowym (zobacz wyroki: WSA w Warszawie z dnia 29 września 2006 r., I SA/Wa 1253/06, WSA w Bydgoszczy z dnia 5 marca 2009 r., II SA/Bd 851/08, WSA w Białymstoku z dnia 18 czerwca 2009 r., II SA/Bk 108/09, WSA w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 312/08, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżąca do dnia 30 kwietnia 2013 r. pobierała zasiłek stały w związku z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W celu kontynuacji świadczenia zwróciła się do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o wydanie kolejnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Na skutek długotrwałej procedury odwoławczej skarżąca dopiero opisanym wyżej wyrokiem została zaliczona do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ale już od dnia 30 kwietnia 2013 r. do 30 października 2014r. Z powyższego wynika, że niepełnosprawność skarżącej w stopniu umiarkowanym nie została przerwana i istniała również w okresie od dnia 30 kwietnia 2013 r. do dnia złożenia kolejnego wniosku o przyznanie zasiłku stałego. Nie ulega zatem wątpliwości, że w tym okresie spełniała ona ustawowe przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy, uprawniające do przyznania tego świadczenia. Tym samym zasiłek stały powinien jej zostać przyznany za okres, gdy spełnione zostały ustawowe przesłanki. Zatem w rozpoznawanej sprawie nie miał zastosowania art. 106 ust. 3 ustawy określający początek przyznania i wypłacania zasiłku. Wniosek skarżącej z dnia 13 stycznia 2014 r. powinien zaś zostać potraktowany jako wniosek o kontynuację uprzednio przyznanego świadczenia. Podkreślić należy, że zastosowana przez organy wykładnia przepisu art. 106 ust. 3 ustawy w zakresie zasiłku stałego prowadzi do wniosków niezgodnych, w ocenie Sądu, z rzeczywistymi intencjami ustawodawcy. Przyjmując bowiem, że dopiero od dnia złożenia wniosku o dalszą wypłatę świadczenia można przyznać zasiłek stały, błędne orzeczenia organów lub ich opóźnienia zawsze obciążałyby stronę, uniemożliwiając jej uzyskanie należnego świadczenia. Stosowanie reguły z art. 106 ust. 3 ustawy w przypadku świadczeń zależnych od niepełnosprawności strony, która musi być stwierdzona orzeczeniem lekarza orzecznika, prowadziłoby do wydawania rozstrzygnięć krzywdzących stronę stosującą się do nakazu przeprowadzenia badania, którego wynik wskutek opóźnienia lekarza orzecznika odsunął w czasie formalne złożenie wniosku (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 312/08, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze Sąd, uznając, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja naruszają art. 37 ust. 1 pkt 1 i art. 106 ust. 3 ustawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I wyroku. W punkcie II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni wykładnię dokonaną przez Sąd w niniejszym orzeczeniu.