VII SA/Wa 2807/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant referent Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi B. M. i P. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz B. M. i P. M. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2012 r. ([...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa - po rozpatrzeniu odwołania B. i P. M. – utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] sierpnia 2012 r. ([...]), zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z częścią biurową na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...]. Zdaniem organu odwoławczego warunki wynikające z art. 32 ust. 4 oraz 35 ust. 1 Prawa budowlanego zostały spełnione, jak i lokalizacja budynku przy granicy z działkami: nr [...] i [...] jest zgodna ze zmienionym miejscowym planem ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta [...] "Osiedle [...]" (uchwała Rady Miasta [...] z dnia [...] marca 2000r. nr [...] Dz. Urz. Woj. [...]. nr [...] poz. [...] z dnia [...] maja 2000 r. Dalej organ wskazał, że zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MI w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. nr 75 poz. 690 ze zm.), dalej warunki techniczne, sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Organ nie zgodził się z zarzutem, iż usytuowanie obiektu narusza § 5 pkt 7 ww. planu "tereny zorganizowanej działalności inwestycyjnej mogą być zagospodarowane zabudową typu jednorodzinnego lub wielorodzinnego przy uwzględnieniu przepisów szczególnych, tzn., iż szerokość działek budowlanych pod budownictwo szeregowe powinna wynosić od 7.50 m do 8.40 m, z wyjątkiem działek narożnych i położonych na końcach pierzei", gdyż projekt dot. zabudowy całej działki o szer. 11.36 m tworzy zabudowę szeregową nie spełniając wymogów określonych dla tego typu zabudowy – wskazując, że nie jest to zabudowa szeregowa tylko plombowa. Budynek posiada dojazd do drogi publicznej przez bramę przejazdową na poziomie parteru. Odnośnie zarzutu, iż nie określono rodzaju usług organ wyjaśnił, iż w opisie technicznym w pkt 2.1 "Forma i funkcja projektu" podano, że parter budynku przeznacza się na usługi nieuciążliwe np.: teleinformatyczne (obsługa Infolinii) bez zatrudniania osób trzecich oraz obsługi bezpośredniej klientów. Za chybiony organ uznał również zarzut co do braku miejsc parkingowych, gdyż z projektu zagospodarowania działki wynika, iż zapewniono 3 miejsca. Zapewniono też miejsce gromadzenia odpadów stałych i ich segregacji. Odnosząc się do zarzutu, iż obiekt jest wyższy od istniejącego budynku o jedną kondygnację i przylega do niego na całej długości ściany, organ odwoławczy podał, że w aktach znajduje się opinia techniczna obu budynków mieszkalnych jednorodzinnych położonych w ostrej granicy z działkami nr [...] i nr [...]. Ponadto, jak wynika z opisu do projektu zagospodarowania terenu - zestawienie powierzchni, zieleń obejmuje 248.1 m2 tj. 43 % całej powierzchni. Okoliczność, iż po zrealizowaniu inwestycji powstaną uciążliwości w porównaniu z dotychczasowymi warunkami korzystania – również nie podważa legalności decyzji, skoro uciążliwości te same przez się nie wskazują, że organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia prawa. Zdaniem organu odwoławczego projekt zagospodarowania działki oraz projekt budowlany są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Organ zwrócił uwagę na art. 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), zapewniający każdemu, kto ma tytuł prawny do gruntu, prawo swobodnego jego zagospodarowania, które może być ograniczone tylko przez ustawę i chroniony prawem interes publiczny oraz osób trzecich. Oznacza to, że zasadą jest prawo właściciela do korzystania z gruntu będącego jego własnością i tym samym prawo swobodnego jego zagospodarowania, a ograniczenia tego uprawnienia mogą wynikać z ustaw i chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich. Prawo to może być ograniczone ustaleniami miejscowego planu. Skargę na powyższą decyzję złożyli B. i P. M., zarzucając naruszenie: 1) przepisów postępowania, w tym podstawowych zasad procedury administracyjnej tj. art. 6, art. 7 w zw. z art. 77 i nast., art. 8, art. 9 i art. 10 kpa poprzez naruszenie w szczególności zasady praworządności i nierozpatrzenie należyte materiału dowodowego, co doprowadziło do nieuzasadnionego zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę; 2) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: a. art. 28, art. 32 ust. 4, art. 35 ust. 1 i art. 36 Prawo budowlane poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, co doprowadziło do nieuzasadnionego zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę b. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, pkt 3, pkt 8 oraz pkt 9 w zw. z art. 7 Prawo budowlane w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust. 3 w zw. z § 13 i § 57 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24.07.2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych, w tym § 12, § 16 poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do nieuzasadnionego stwierdzenia, że lokalizacja budynku przy granicy z działkami [...] i [...] jest zgodna z ustaleniami zmienionego miejscowego planu. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, zasądzenie kosztów postępowania. Strony nie zgodziły się ze stwierdzeniem, że lokalizacja budynku przy granicy z działkami [...] i [...] jest zgodna z ww. planem. Wskazali, na § 5 pkt 7 planu podnosząc, że na tym terenie dopuszczono zabudowę szeregową z ograniczeniem szerokości działek przeznaczonych pod taką zabudowę, którego to kryterium działka inwestycja nie spełnia, bo jej szerokość wynosi 11.36 m. Plan nie dotyczy też lokalizowania w tej strefie zabudowy "plombowej", na którą powołał się organ II Instancji - nie wyjaśniając przy tym na podstawie jakich zapisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych uznał taką zabudowę za dopuszczalną. Podczas gdy z § 12 cyt. rozporządzenia wynika, że dopuszcza się sytuowanie ściany projektowanego budynku w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną lub bezpośrednio przy granicy, jeżeli wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. A zatem możliwość budowy obiektu w granicy z sąsiednią działką jest wówczas, gdy przewiduje to prawo miejscowe (tak m.in. wyrok WSA w W-wie z dnia 6.05.2009 r., VII SA/Wa 117/09). Zdaniem skarżących, o ile ww. działka w ogóle może być zabudowana, to projekt powinien obejmować maksymalnie jeden segment przylegający do działki nr [...] i tworzący zabudowę bliźniaczą, czyli jednorodzinną, dopuszczoną w kwartale [...]. Po drugie, w ścianie budynku skarżących przylegającej do granicy z działką inwestycyjną znajduje się przeszklenie z luksferów w celu doświetlenia klatki schodowej, tak więc wykonanie budynku, zgodnie z zatwierdzonym projektem wpłynie na zapewnienie naturalnego oświetlenia w budynku skarżących, w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, które to kwestie regulują § 13 i § 57 w/w rozporządzenia. Zgodnie zaś z wyrokiem NSA z 8 grudnia 2008 r. (OSK 1544/07, Legalis) - w przypadku usytuowania budynku ze ścianą bezpośrednio w granicy z sąsiednią działką budowlaną i umieszczenia w takiej ścianie przeszkleń, luksferów itp. materiałów budowlanych stanowiących część ściany, nie jest możliwe zaprojektowanie tamże pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi bez okien, o którym mowa w § 57 warunków technicznych z wykorzystaniem jedynie wymienionych przeszkleń zamiast umieszczenia tam otworu okiennego. Według skarżących usytuowanie ściany bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy działki, przylegającej do istniejącej ściany, jest możliwe wyłącznie, gdy w tej ścianie nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. Wymóg ten będzie zatem spełniony tylko wtedy, gdy stan taki zaistnieje w rzeczywistości, co organ powinien w sposób nie budzący wątpliwości. Po trzecie przywołana opinia techniczna budynków na działkach Nr [...] i [...], powołana jako przeciwargument dla zarzutu skarżących dot. braku wykonania ekspertyzy ich budynku w celu określenia zagrożeń związanych z budową ww. budynku bezpośrednio przy ich granicy, nie została wykonana po zapoznaniu się z rzeczywistym stanem tych budynków. Dlatego nie powinna stanowić miarodajnego materiału do ustaleń co do braku ewentualnych zagrożeń związanych z posadowieniem budynku (w szczególności fundamentów) tym bardziej, że projektowany budynek ma być wyższy o jedną kondygnację i nie tylko ma przylegać całą powierzchnią ściany do tego budynku, ale nawet wykraczać poza te granice. Po czwarte organ nie odniósł się do zarzutu odwołania, dotyczącego konieczności zachowania przy projektowaniu dojazdu na zaplecze zabudowy (na działce inwestycyjnej znajduje się dojazd do działki nr [...] - nie mającej bezpośredniego dostępu do ul. [...]) przepisów przeciwpożarowych tj. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24.07.2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 124 poz. 1030 ze zm.), w tym szerokości i wysokości drogi pożarowej (§ 12-16 ww. rozporządzenia). Skarżący wskazali również na § 12 ust. 4 pkt 2 warunków technicznych, który dopuszcza sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku bez otworów okiennych, którego ściany nie będą pokrywać się na całej szerokości i wysokości ze ścianą budynku już istniejącego w granicy (na działce sąsiedniej) pod warunkiem, że nie ograniczy ona możliwości korzystania z działki sąsiedniej ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych (art. 140, 144 KC) Dalej powołali się wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r. (II OSK 2065/10, Legalis) - § 12 ust. 2 warunków technicznych jest sprzeczny z ustawami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i z prawem budowlanym. Następnie podali, że nie tylko zgodnie z art. 4 Prawo budowlanego oraz art. 6 ustawy o planowaniu - każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami, ale również z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego - obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Tym samym ww. prawo nie ma charakteru absolutnego, ale jest ograniczone przez konieczność zapewnienia ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. Inwestorzy znając wymiary i ukształtowanie swojej działki winni je uwzględnić, a nie próbować realizować kosztem nieruchomości sąsiednich. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2945/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. i P. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 października 2015r. sygn. akt II OSK 409/14, po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej B. i P. M., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ponownie rozpoznając sprawę, zważył, co następuje: W świetle stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionego w powołanym wyżej wyroku z dnia 2 października 2015r. sygn. akt II OSK 409/14, - które stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wiąże Sąd ponownie orzekający w sprawie, Sąd zobowiązany był uwzględnić wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zakwestionował brak odniesienia się przez Sąd do zarzutów skargi: po pierwsze w zakresie spełnienia wymogów określonych w art. § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; po drugie odnośnie zarzutu dotyczącego spełnienia przez przejazd bramowy w projektowanym budynku wymogów dojazdu pożarowego do działki nr [...]. Wskazać zatem trzeba, że zgodnie z § 12 ust. 3 pkt 2 cyt. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zabudowie jednorodzinnej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, dopuszcza się sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli będzie on przylegał całą powierzchnią swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce lub do ściany budynku projektowanego, dla którego istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, pod warunkiem że jego część leżąca w pasie o szerokości 3 m wzdłuż granicy działki będzie miała długość i wysokość nie większe niż ma budynek istniejący lub projektowany na sąsiedniej działce budowlanej. Dla sprawdzenia, czy zostały spełnione warunki wynikające z przytoczonego przepisu niezbędne było zatem dokonanie przez organ odwoławczy, szczegółowych ustaleń w zakresie wysokości i szerokości budynków sąsiednich ([...] i [...]), posadowionych w ostrej granicy w stosunku do wysokości i szerokości oraz usytuowania budynku projektowanego. O ile na podstawie danych wymienionych w planie zagospodarowania terenu oraz w projekcie budowlanym (elewacja północna rys. nr 8) można wyliczyć wysokość budynków sąsiednich oraz szerokość budynku skarżących, to jednak brak jest danych co do szerokości budynku istniejącego w ostrej granicy z drugiej strony projektowanej inwestycji. Odnosząc się natomiast do drugiego ze wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego należy mieć na uwadze, że stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. z 2009, Nr 124, poz. 1030) przejazdy na dziedzińce i inne tereny obudowane powinny odpowiadać następującym warunkom: wysokość przejazdu nie mniejsza niż 4,2 m, a w budownictwie jednorodzinnym - 3,2 m, a szerokość przejazdu nie mniejsza niż 3,6 m, w tym szerokość jezdni co najmniej 3 m. Taki przejazd został przewidziany w omawianym obiekcie, jako przejazd do działki [...]. W projekcie budowlanym (elewacja południowa rys. A7 i elewacja północna rys. A8) podano jedynie wysokość przejazdu bramowego – 3,20, brak jednak danych co do jego szerokości. W świetle powyższych ustaleń, rzeczą organu odwoławczego przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie przeprowadzenie postępowania uzupełniającego w celu sprawdzenia, czy zostały spełnione wymogi określone w przytoczonych przepisach. W ocenie Sądu organ winien ponadto dokonać ustaleń, czy stosownie do art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego projekt budowlany jest kompletnym oraz czy inwestor posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia, a ponadto, czy zostały spełnione wymagania wynikające z treści § 272 ust. 3 cyt. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 lit a i c ppsa orzekł jak w pkt I sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. – w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. - w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z dnia 5 listopada 2015 r. poz. 1804)