VII SA/Wa 1685/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant Ref. staż. Marcin Sieradzki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J M na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2015 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów powstałych w związku z dyspozycją usunięcia pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego J M kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania J M od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. ustalającej koszty związane z usunięciem pojazdu marki Ford Mondeo o nr rej. [...] na kwotę 478 zł – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. SKO powołało się na art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm., dalej: p.r.d. wskazując, że w dniu [...] czerwca 2013 r. wydano dyspozycję usunięcia ww. pojazdu z ul. [...] w [...] wobec niezastosowania się do znaku B-36 z tabliczką T-24, tj. pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela. W trakcie usuwania pojazdu zgłosił się kierujący pojazdem, a zatem ustały przyczyny jego usunięcia i odstąpiono od usunięcia. Właścicielem pojazdu jest J M. Wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało koszty w wysokości 478 zł wyliczone w oparciu o załącznik Nr 2 do uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia od usunięcia pojazdu na rok 2013 (Dz. Urzędowy Woj. [...]. z 2012 r. poz. [...]). SKO wskazało, że ze względu na konstrukcję ww. przepisów, już samo wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, powoduje niejako automatycznie powstanie po stronie zobowiązanego, obowiązku wniesienia tych opłat – niezależnie od tego, jakie faktycznie koszty powstały w związku z takim zdarzeniem. Skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie na ww. rozstrzygnięcie wniósł J M. Nie zgadzał się z rozstrzygnięciem organu podnosząc, że koszty, którymi został obciążony nie mogły powstać. Opisał zdarzenie podkreślając, że w trakcie rozmowy telefonicznej funkcjonariusza służby miejskiej nastąpiło odwołanie dyspozycji. Zarzucił, że wydana dyspozycja spowodowała rażąco niesprawiedliwy i nie adekwatny do sytuacji koszt dla skarżącego i nieuzasadniony przychód dla firmy holowniczej. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. ustalającą wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu skarżącego marki Ford Mondeo o nr rej. [...]. Zaznaczyć należy, że materialnoprawną podstawę wydania badanej decyzji stanowił art. 130a ust. 2a, ust. 10h, ust. 10j oraz ust. 6 i 6a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) oraz załącznik nr 2 do uchwały Rady [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013 (Dz. Urzędowy Woj. [...] z 2012 r., poz. [...]). Zgodnie z art. 130a § 2a ustawy - od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1 lub 2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Przepis ust. 10 i stosuje się odpowiednio Zgodnie z art. 130a powołanej ustawy pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku: 1) pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu; 2) nieokazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia dowodu opłacenia składki za to ubezpieczenie, jeżeli pojazd ten jest zarejestrowany w kraju, o którym mowa wart. 129 ust. 2 pkt 8 lit. c; 3) przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi określonych w przepisach ruchu drogowego, chyba że istnieje możliwość skierowania pojazdu na pobliską drogę, na której dopuszczalny jest ruch takiego pojazdu; 4) pozostawienia pojazdu nieoznakowanego kartą parkingową, w miejscu przeznaczonym dla pojazdu osoby niepełnosprawnej o obniżonej sprawności ruchowej oraz osób wymienionych w art. 8 ust. 2; 5) pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela (ust. 1). W świetle powołanych przepisów stwierdzić trzeba, że warunkiem sine qua non wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, jest ustalenie, że koszty te rzeczywiście powstały. Z decyzji powinno wynikać jakie rzeczywiste koszty zostały wygenerowane w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, od którego następnie odstąpiono. Przyjąć należy również, że powyższe przepisy nie pozwalają przy orzekaniu w przedmiocie nałożenia opłaty na jakąkolwiek uznaniowość, w tym - na ustalenie wysokości kosztów związanych z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu w zależności od stopnia zawinienia, rodzaju przewinienia bądź zależnie od tego, na jakim etapie usuwania właściciel powrócił do pojazdu. Nie pozwalają również na ustalenie tych kosztów w kwocie wynikającej z faktury firmy holującej (a to wobec treści art. 130a ust. 6 ustawy). Brak jest również podstaw by przyjąć, że samo wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu stanowi podstawę do wydania decyzji, w zw. z art. 130a ust. 2a ustawy. Obowiązek taki powstaje dopiero wówczas, gdy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, następnie cofniętej, spowodowało powstanie określonych, tj. rzeczywistych kosztów. Obciążenie kosztami wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadku odstąpienia od tej czynności może bowiem nastąpić wyłącznie wtedy, gdy spełnione są następujące warunki: 1) wydano dyspozycję usunięcia pojazdu wobec zaistnienia okoliczności wymienionych w ust. 1-2 art. 130a ustawy; 2) odstąpiono od usunięcia pojazdu w związku ustaniem przyczyn uzasadniających usunięcie; 3) powstały koszty związane z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu. W takim też zakresie winno być przeprowadzone postępowanie poprzedzające wydanie decyzji obciążającej kosztami za wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu. Postępowanie to winno więc obejmować m. in. ustalenie, czy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało powstanie kosztów. Nie można w tej materii stosować swego rodzaju automatyzmu, tj. przyjmować, że skoro wydano dyspozycję (a to – w sposób uzasadniony), to choć została ona cofnięcia, wywołała określone koszty. Sąd w pełni podziela bowiem pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, iż w celu wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu obowiązku zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, należy ustalić, czy koszty takie rzeczywiście powstały. Tym samym organ ma obowiązek wyjaśnić, w jakich okolicznościach doszło do wydania dyspozycji odholowania pojazdu, odstąpienia od tej dyspozycji oraz, czy wydanie ww. dyspozycji spowodowało powstanie kosztów, którymi należy obciążyć podmiot zobowiązany (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 441/15; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 207/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 1255/12). Kierując się powyższym, podnieść w konsekwencji trzeba, iż w sprawie organy orzekające co najmniej przedwcześnie przyjęły, że doszło do rzeczywistego powstania kosztów związanych z wydaniem w dniu [...] czerwca 2013 r. dyspozycji usunięcia przedmiotowego pojazdu. Do akt, na potwierdzenie wystąpienia tych kosztów, włączono fakturę VAT z dnia 5 lipca 2013 r. nr [...] , fakturę korygującą nr [...] (wystawione przez firmę holującą) wraz z jedną stroną załącznika, w której pod pozycją 28, przy samochodzie skarżącego wskazano kwotę 26,90 zł, a dystans przejechany - 1 km. Dołączone dwa raporty drogowe również nie wskazują danych, które uzasadniałyby wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia przedmiotowego pojazdu na kwotę 478 zł. Nie sposób przy tym zgodzić się z twierdzeniem, że przyjęcie jedynie zgłoszenia dyspozycji przez firmę świadczącą usługi holownicze samo w sobie już generuje koszty, o których mowa w art. 130a ust. 2a ustawy. Nie można także podzielić stanowiska, że sam wyjazd holownika z bazy do zrealizowania zleconej usługi jest jednoznaczny z powstaniem kosztów, do pokrycia których jest obowiązany właściciel pojazdu, w stosunku do którego została wydana dyspozycja usunięcia. Może się bowiem tak zdarzyć, że w sytuacji odstąpienia od holowania "zadysponowanego" pojazdu, obecny na miejscu holownik zostaje wykorzystany do odholowania innego pojazdu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 441/15, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 274/14). Należy też raz jeszcze wskazać, że ww. przepis art. 130a ust. 2a ustawy obliguje organ do obciążenia kosztami związanymi z dyspozycją usunięcia pojazdu, ale tylko wówczas, gdy dyspozycja spowodowała ich powstanie, co zaś oznacza, iż ustawodawca dopuszcza także sytuację przeciwną. Stąd też, zdaniem Sądu, nie można generalizować i przyjmować, iż samo wydanie dyspozycji wyjazdu z bazy pojazdu do holowania w celu usunięcia danego pojazdu będzie stanowiło wystarczające uzasadnienie dla stwierdzenia powstania kosztów związanych z odholowaniem danego pojazdu i będzie - niejako "automatycznie" - prowadzić do nałożenia obowiązku ich poniesienia (zwrotu) przez właściciela pojazdu. Zatem, w sprawie należało ustalić, czy koszty, o którym mowa powyżej w rzeczywistości powstały, a więc, czy podjęta interwencja usunięcia danego pojazdu spowodowała wskazane wydatki. W ocenie Sądu, decyzje organów obu instancji zapadły bez przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego. Brak właściwego wyjaśnienia okoliczności sprawy uzasadnia w konsekwencji postawienie organom orzekającym w sprawie zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, jak i art. 80 k.p.a., a to w związku z art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wskazane zaniechanie przeprowadzenia dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przed wydaniem ww. decyzji, skutkowało bowiem co najmniej przedwczesnym zastosowaniem tego ostatniego przepisu. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.