I GSK 1150/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-03-07
Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Henryk Wach, Piotr Kraczowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnikowi przysługuje płatność obszarowa, jeśli nie posiadał gruntów rolnych przez cały rok kalendarzowy, w którym złożył wniosek o przyznanie tej płatności, mimo że użytkował je i utrzymywał w dobrej kulturze rolnej przez część tego roku?Ratio decidendi
Rolnikowi przysługuje płatność obszarowa, jeśli posiadał grunty rolne i utrzymywał je w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności. Utrata posiadania gruntu przed końcem roku kalendarzowego, za który wystąpiono o płatność, skutkuje odmową przyznania tej płatności, nawet jeśli grunty były użytkowane i utrzymywane zgodnie z normami przez część roku.Stan faktyczny
Rolniczka A. Ś. złożyła wniosek o przyznanie płatności obszarowych do gruntów, które użytkowała bezumownie od czerwca do września 2013 r. Po wydaniu decyzji przyznającej płatności, organ I instancji wznowił postępowanie, dowiedziawszy się, że skarżąca nie posiadała tych gruntów przez cały rok kalendarzowy. W konsekwencji, decyzją z grudnia 2015 r. uchylono poprzednią decyzję, odmówiono przyznania płatności i nałożono sankcje. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Wr 357/16 w sprawie ze skargi A. Ś. na decyzję Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego po wznowieniu postępowania oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 23 czerwca 2016r., sygn. akt III SA/Wr 357/16, oddalił skargę A. Ś. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu [...] czerwca 2013 r. A. Ś. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności do wykorzystywanych rolniczo 14 działek. Z opisanego sposobu wykorzystywania tych działek wynikało, że wnioskodawczyni wskazuje 10 działek do jednolitej płatności obszarowej o pow. 14,45 ha), a do uzupełniającej płatności obszarowej również 10 działek o pow. 13,55 ha. Pismem z [...] lutego 2014 r. skarżąca zmniejszyła powierzchnię działki rolnej D z 2,60 ha do 2,28 ha.
Decyzją z [...] lutego 2014 r. przyznano skarżącej z tytułu jednolitej płatności obszarowej kwotę 10.049,60 zł, a z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej 1.585,95 zł. Decyzja ta stała się ostateczna.
W dniu [...] kwietnia 2015 r. organ I instancji uzyskał informację, że wnioskodawczyni była bezumownym użytkownikiem działek o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] należących do zasobów Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa jedynie w okresie od czerwca do września 2013 r. Na wezwanie organu skarżąca wyjaśniła, że faktycznie bezumownie korzystała z ww. działek oraz że pierwsze zabiegi agrotechniczne wykonała w maju 2013 r., a zbiór wysianej kukurydzy nastąpił 13 września 2013 r.
W związku z powyższym organ I instancji wznowił na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie administracyjne zakończone decyzją z [...] lutego 2014 r., po czym decyzją z [...] grudnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. uchylił w całości tę decyzję, odmówił przyznania płatności i nałożył sankcje.
Zdaniem organu, zadeklarowane we wniosku działki nie były w posiadaniu skarżącej do końca roku kalendarzowego, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Z uwagi na to, że procentowe zawyżenie powierzchni deklarowanej do JPO i UPO wynosiło 100% odmówiono przyznania płatności i nałożono sankcje.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we Wrocławiu decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Organ odwoławczy uznał, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. było prawidłowe. Niewątpliwie bowiem organ I instancji, wydając decyzję, nie wiedział, że skarżąca korzystała ze zgłoszonych do dopłat gruntów jedynie w okresie od końca maja do połowy września 2013 r.
Wskazując na treść art. 7 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.), organ II instancji podniósł, że rolnikowi przysługują płatności obszarowe na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi, zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności oraz został mu nadany numer identyfikacyjny. Organ odwoławczy wskazał, że celem ustawy o płatnościach jest bowiem finansowe wspieranie producentów rolnych, czyli osób które faktycznie uprawiają grunty rolne, chociaż nie są ich właścicielami. Istotne jest, że płatności przyznawane są w systemie rocznym, w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacane od 1 grudnia roku w którym złożono wniosek do 30 czerwca następnego roku, a więc z dołu. Wobec tego organ uznał, że stan posiadania oraz utrzymanie gospodarstwa zgodnie z normami powinny trwać przez cały rok objęty wnioskiem o przyznanie płatności. Tymczasem skarżąca po zbiorze kukurydzy w dniu 13 września 2013 r. nie użytkowała już przedmiotowych gruntów. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że skarżąca ponosiła nakłady na te grunty celem utrzymania ich zgodnie z normami w okresie ich użytkowania.
W konsekwencji, zdaniem organu o II instancji z uwagi na okoliczność, że zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do powierzchni stwierdzonej w wyniku kontroli administracyjnej wyniosło 100% dla jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej, prawidłowe było odmówienie skarżącej przyznania tych płatności i nałożenie sankcji.
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na powyższą decyzję.
Odnosząc się do zarzutu braku podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., Sąd I instancji wskazał, że dopiero na skutek informacji Agencji Nieruchomości Rolnych organy dowiedziały się, że skarżąca nie posiadała zgłoszonych do płatności działek przez cały 2013 r. Okoliczność ta została przez nią przyznana, nie wymagała więc prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego. W tych okolicznościach organy miały pełne podstawy do wznowienia postępowania.
Dalej Sąd wskazał, że ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, ustalając zasady i tryb przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do powierzchni upraw określonych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003, w art. 2 ust. 1 przyjęła, że płatności te przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego. Warunkiem uzyskania płatności obszarowej jest posiadanie działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami i utrzymywane są przez producenta rolnego w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.
Zdaniem Sądu, organ rozpoznający wniosek pomocowy ma przede wszystkim obowiązek ustalenia, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. W ustawie o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych nie został określony czas posiadania i użytkowania gruntów rolnych niezbędny dla uzyskania płatności. Jednak przy uwzględnieniu, że płatności są przyznawane w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacane w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca następnego roku (art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003), a więc "z dołu", należy przyjąć, że stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o przyznanie płatności. W związku z tym na prawo płatności za dany rok kalendarzowy nie ma wpływu ustanie posiadania w następnym roku kalendarzowym, nawet jeżeli nastąpiło to przed wydaniem decyzji przez właściwy organ.
W tej sytuacji za prawidłowe Sąd uznał stanowisko organów obu instancji, że odmowa przyznania płatności z uwagi na niekwestionowane ustalenie, iż skarżąca była posiadaczem przedmiotowych gruntów jedynie w okresie od dnia 31 maja 2013r. do dnia 13 września 2013 r., była w pełni uzasadniona. Nie ma przy tym żadnego znaczenia w okolicznościach sprawy, czy po 13 września 2013 r. uprzednio użytkowane przez skarżącą grunty rolne pozostawały w dobrej kulturze rolnej, skoro nie były już w jej posiadaniu. Staranność w utrzymywaniu gruntów w dobrej kulturze rolnej może być oceniana w stosunku do podmiotu, który tej staranności dochowuje, nie zaś w stosunku do podmiotów trzecich. Nie można więc mówić o naruszeniu art. 7 , 77 i 80 k.p.a., skoro wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały wyjaśnione, a kwestia stanu działek po 13 września 2013 r. nie była wyjaśniana, gdyż nie miało to znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o uchylenie poprzedzających go decyzji administracyjnych, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię art. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 oraz art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wyniku przyjęcia, że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do gruntów, które są w jego posiadaniu przez cały rok kalendarzowy, w sytuacji gdy prawidłowa interpretacja wskazanego przepisu (literalne brzmienie) prowadzi do wniosku, że nie chodzi o posiadanie, tylko przestrzeganie przez rolnika wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, co nie jest tożsame z posiadaniem gruntów,
2. naruszenie przepisów prawa procesowego skutkujące wydaniem wadliwego rozstrzygnięcia, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. i w konsekwencji niewyjaśnienie, czy – w stanie faktycznym sprawy – okres uprawy kukurydzy mieszczący się w przedziale od maja do września jest wystarczający do przeprowadzenia prac mających na celu utrzymanie w dobrej kulturze rolnej w rozumieniu przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez zastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sytuacji gdy rak jest podstaw do przyjęcia, ażeby w sprawie wyszły na jaw istotne oraz nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Organ nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych, bowiem postawione w niej zarzuty nie okazały się zasadne.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Nie stwierdzając wystąpienia w rozpoznawanej sprawie przesłanek określonych w przepisie § 2 art. 183 p.p.s.a., skutkujących nieważnością postępowania, kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku może być więc dokonana wyłącznie w zakresie zdeterminowanym podstawami, na których została oparta skarga kasacyjna. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym, a jej granice wyznaczone są przez podstawy i wnioski. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów.
Naczelny Sąd Administracyjny nie jest więc uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie.
Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno przy tym szczegółowo określać, do jakiego – zdaniem skarżącego kasacyjnie – naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawy, na których w sprawie niniejszej oparto skargę kasacyjną, nie usprawiedliwiają wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku.
W sprawie niniejszej skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a., a mianowicie na naruszeniu prawa materialnego oraz na naruszeniu przepisów postępowania. W takiej sytuacji NSA w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe. Konieczność zachowania tej kolejności oceny zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że prawidłowe odniesienie się do zarzutów związanych z naruszeniem prawa materialnego jest możliwe tylko w sytuacji, gdy w postępowaniu kasacyjnym zostanie stwierdzone, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości albo, że nie został skutecznie zakwestionowany w skardze kasacyjnej. Tak określony porządek oceny zarzutów kasacyjnych może nie być zachowany wówczas, gdy między zarzutami procesowymi i materialnymi zachodzi taki związek, że zarzuty podnoszące naruszenie prawa materialnego są nierozerwalnie złączone z zarzutami procesowymi, bo te drugie są pochodną lub konsekwencją pierwszych. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku niniejszej skargi kasacyjnej, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny łącznie rozpozna obie grupy zarzutów kasacyjnych.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżąca jako bezumowny posiadacz gruntów, należących do Agencji Nieruchomości Rolnych, posiadała je do 13 września 2013 r. Stan faktyczny w powyższym zakresie, jak wynika ze stanowiska skarżącej zawartego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie jest kwestionowany. W ocenie Sądu I instancji powodem odmowy płatności bezpośredniej i nałożenia sankcji było przede wszystkim ustalenie, że strona nie była w posiadaniu zadeklarowanych we wniosku o płatności działek rolnych przez cały rok kalendarzowy czego i skarżąca nie kwestionuje, podnosząc jednocześnie, iż w przyjętym stanie sprawy Sąd I instancji dopuścił się błędnej wykładni art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska skarżącej i uznania, że Sąd I instancji, akceptując rozstrzygnięcie organów, dopuścił się naruszenia prawa materialnego wobec błędnej wykładni wskazanego wyżej art. 7 ust.1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, co w rezultacie, zdaniem skarżącej, doprowadziło do niewłaściwego zastosowania tego przepisu. Niezależnie od tego, że w uzasadnieniu swego stanowiska Sąd I instancji powołuje nieprawidłowo ustawę z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich, która w sprawie nie miała zastosowania, wobec obowiązującej ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, to mimo częściowo błędnego w tym zakresie uzasadnienia zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu. W obu tych aktach prawnych nie został bowiem określony czas posiadania i użytkowania działek
Mający w sprawie zastosowanie i zasadnie przyjęty przez organ jako podstawa orzekania art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w brzmieniu obowiązującym w sprawie stanowił, że płatność obszarowa przysługuje rolnikowi na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego kwalifikujące się do objęcia tą płatnością. Jednocześnie w punktach 1, 2 i 2a tego artykułu zostały określone warunki, jakie muszą zostać spełnione do posiadanych działek rolnych, aby pomoc mogła zostać przyznana, a w połączeniu z warunkiem wskazanym w pkt 3 i w akapicie pierwszym omawianego przepisu tworzą one niezbędne wymogi przyznania płatności. Zdaniem skarżącej wadliwie w sprawie przyjęto, iż dla przyznania płatności konieczny i niezbędny jest wymóg posiadania gruntu przez cały rok kalendarzowy.
W jej ocenie przeszkodą do wypłaty płatności za dany rok nie mogą być zmiany stanu posiadania w zakresie gospodarowania na gruntach zaistniałe po terminie, który łączy się co do zasady z zakończeniem wykonywania na gruntach rolnych czynności przez producenta rolnego. Wymóg utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej w roku kalendarzowym obejmującym wniosek nie oznacza, jej zdaniem automatycznego pozbawiania płatności tych rolników, którzy w danym roku gospodarczym użytkowali grunty rolne zgodnie w z warunkami określonymi w ustawie o płatnościach i dopiero po zakończeniu okresu wegetacji i zebraniu plonów lub po zakończeniu innych prac, niezbędnych z punktu widzenia wymogów utracili posiadanie. Skarżąca kwestionuje rozstrzygnięcie Sądu I instancji aprobujące stanowisko organów odmawiające przyznania płatności w sprawie dotyczącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ze względu na niespełnienie warunków określonych w art. 7 ust. 1 pkt 2 lit a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach (niekwestionowany notabene fakt braku posiadania przez skarżącą przedmiotowych działek przez cały rok kalendarzowy, w którym wystąpiła o płatność). Zdaniem natomiast WSA organy Agencji właściwie interpretują powyższy przepis, który nakłada na producenta ubiegającego się o płatności obowiązek utrzymywania gruntów zgodnie z normami i przestrzeganie wymogów przez cały rok kalendarzowy, co oznacza, że nie jest wystarczające posiadanie gruntów na dzień 31 maja danego roku i utrzymywanie ich zgodnie z normami jedynie przez część roku kalendarzowego, nawet gdy jest to okres wystarczający do dokonania przez producenta rolnego czynności pozwalających na ich utrzymanie zgodnie z wymogami.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonana w sprawie przez organy i zaakceptowana w zaskarżonym wyroku wykładnia przepisów prawa materialnego art. 7 ust. 1 pkt 2 i 2a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest prawidłowa, niezależnie od tego, że w przepisie tym istotnie nie zakreślono ram czasowych posiadania gruntów rolnych warunkujących przyznanie płatności za dany rok kalendarzowy. Jednakże mając na względzie, że płatności przyznawane są w relacji do danego roku kalendarzowego należy przyjąć, że stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o przyznanie płatności. Zapis art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, zgodnie z którym rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego nie można odczytywać w ten sposób, że dla przyznania płatności wystarczające jest posiadanie gruntów rolnych tylko w dniu 31 maja danego roku, gdyż przeczyłoby to w ogóle sensowi i istocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Warunek utrzymywania gruntów zgodnie z normami oraz to że mają być utrzymywane zgodnie z normami – przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności dotyczy w myśl ww. przepisu – wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej – rolnika ubiegającego się o te płatności.
Zobowiązanie do przestrzegania tych wymogów zawarte w pkt 7 ust. 1 może bowiem mieć tylko osoba władająca gruntem, a zatem ustanie posiadania przed upływem roku kalendarzowego sprawia, że nie jest spełniony warunek przyznania płatności za dany rok. Nie można bowiem mówić o przestrzeganiu przez rolnika wymogów nie będąc posiadaczem tych gruntów. Zarzut dokonania błędnej wykładni art. 7 ust. 1 pkt 2 a ustawy o płatnościach uznać należy zatem za całkowicie chybiony. W sytuacji gdy w sprawie skutecznie nie zakwestionowano, czemu i skarżąca w istocie nie zaprzecza, że nie posiadała gruntów zgłoszonych do płatności przez cały rok kalendarzowy 2013 bowiem utraciła ich posiadanie z chwilą zwrotu tych nieruchomości do Agencji Nieruchomości Rolnych we wrześniu 2013 r., a więc przed końcem roku kalendarzowego, za który wystąpiła o płatności, to płatności te nie mogły jej być przyznane. Inną kwestią natomiast pozostaje zawarta w art. 21 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach regulacja dotycząca zmiany stanu posiadania na gruntach w roku w którym złożony został wniosek wskutek przekazania gospodarstwa rolnego i warunków jakie muszą zostać spełnione aby można było przejmującemu lub przekazującemu gospodarstwo rolne – płatności bezpośrednie przyznać, czego w sprawie nie wykazano.
W sprawie nie doszło też do naruszenia art. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, gdyż po pierwsze dla przedmiotowych płatności akt ten jako nieobowiazujący, bowiem uchylony przepisem art. 146 ust 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, nie miał zastosowania, po drugie zaś brzmiący tak samo przepis art. 2 obowiązującego w sprawie rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 zawierający dla celów niniejszego rozporządzenia definicje – nie posiada jednostki redakcyjnej – ust 1. Tym samym zarzut ten również z tego powodu nie poddaje się kontroli sądu odwoławczego
Jako chybiony uznać należało też postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Skarżąca zarzut naruszenia tego przepisu powiązała z niewłaściwie zastosowanymi przez organy art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w konsekwencji zarzucając niewyjaśnienie, czy – w stanie faktycznym sprawy – okres uprawy kukurydzy mieszczący się w przedziale od maja do września jest wystarczający do przeprowadzenia prac mających na celu utrzymanie w dobrej kulturze rolnej w rozumieniu przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Biorąc pod uwagę przedstawioną wyżej wykładnię stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, w ocenie NSA okoliczności powyższe nie miały znaczenia dla prawidłowości rozstrzygnięcia organu, dlatego też konieczności czynienia ustaleń w tym zakresie nie było.
Zarzut naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. jest oczywiście nietrafny również i z tego względu, że postępowanie w zakresie przyznania płatności obszarowej odbywa się zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, który to przepis wyłącza stosowanie art. 7, 77 k.p.a.
Również niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W sprawie niniejszej poza sporem pozostaje, że skarżąca jako bezumowny posiadacz gruntów, należących do Agencji Nieruchomości Rolnych, posiadała je do 13 września 2013 r. Powyższy stan faktyczny, jak wynika również ze stanowiska skarżącej zawartego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie jest kwestionowany, a powodem odmowy płatności jak i nałożenia sankcji było przede wszystkim pozostające poza sporem ustalenie, że strona nie była w posiadaniu zadeklarowanych we wniosku o płatności działek rolnych przez cały rok kalendarzowy. W tej sytuacji wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, jak zasadnie przyjął Sad I instancji zostały wyjaśnione, a kwestia stanu działek po 13 września 2013 r., jak i też ustalenie wymaganego okresu konkretnej uprawy na przedmiotowym gruncie nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Skutecznie podważyć prawidłowości wydanego w sprawie wyroku nie mógł też zawarty w pkt 2 lit b petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przez brak podstaw do przyjęcia, ażeby w sprawie wyszły na jaw istotne oraz nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Wbrew stanowisku skarżącej okoliczności wynikające z informacji ANR oraz oświadczenia skarżącej co do okresu użytkowania gruntów przez skarżącą w roku 2013 nieznane były organowi przyznającemu uprzednio płatności za ten rok. Stanowiły jednocześnie, w świetle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nowe, istotne dla sprawy (tj. do zastosowania art. 7 ustawy o płatnościach) okoliczności faktyczne, istniejące w dacie wydania decyzji. Tym samym uzasadniony był nadzwyczajny tryb postępowania (wznowienie) na podstawie przesłanki określonej ww. przepisem.
Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając w granicach skargi kasacyjnej uznał przedstawione w niej zarzuty za nieusprawiedliwione i z tego względu, na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło