II SA/Ke 179/16
WyrokWSA w Kielcach2016-06-23
Skład orzekający: Dorota Chobian, Magdalena Chraniuk-Stępniak, Beata Ziomek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nakaz rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków jest uzasadniony, jeśli jej funkcjonowanie może być sprzeczne z lokalnym rozporządzeniem, ale jednocześnie zgodne z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a organy nie zbadały, czy woda odprowadzana do gruntu jest ściekiem ani przyczyn odmowy przyłączenia do sieci kanalizacyjnej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji, uznając, że organy naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 kpa) poprzez nieprawidłowe zastosowanie rozporządzenia o warunkach korzystania z wód oraz zignorowanie przepisów ustawowych (ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Organy nie zbadały kluczowych kwestii, takich jak to, czy woda odprowadzana z oczyszczalni jest ściekiem, ani przyczyn odmowy przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i uniemożliwiło prawidłową ocenę możliwości legalizacji samowoli budowlanej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki trzykomorowego zbiornika przydomowej oczyszczalni ścieków wraz z drenażem, wydanego przez organy nadzoru budowlanego. Organy uznały, że budowa oczyszczalni narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisy rozporządzenia o warunkach korzystania z wód, zabraniające wprowadzania ścieków do gruntu na terenie aglomeracji Kielce. Inwestorzy podnosili, że oczyszczalnia została wybudowana z powodu odmowy przyłączenia do sieci kanalizacyjnej i że woda odprowadzana do gruntu nie jest ściekiem. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, wnosząc o uchylenie decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz decyzji organu I instancji i zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi Z. R. i H. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 grudnia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Z. R. i H. R. solidarnie kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 24 grudnia 2015 r., znak: [...] Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (ŚWINB) , po rozpatrzeniu odwołania [...]w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) dla Miasta Kielce z dnia [...] znak: [...] nakazującą [...] i [...] jako inwestorom wykonać rozbiórkę trzykomorowego zbiornika przydomowej oczyszczalni ścieków typu "[...]" wraz z drenażem i wywiewkami, wybudowanego samowolnie na działce nr [...] oraz doprowadzenie instalacji odprowadzania ścieków do stanu poprzedniego, tj. zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe.
W uzasadnieniu organ II instancji podał, że na skutek interwencji [...] PINB przeprowadził w dniu 15 września 2015 r. oględziny na ww. posesji, w toku których ustalono, ze na działkach nr ewid. 190 i 191 usytuowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny. Od budynku w kierunku południowym poprowadzone jest przyłącze kanalizacyjne, które dochodzi do usytuowanej na działce nr 192 przydomowej oczyszczalni ścieków, usytuowanej w odległości około 6,8 od budynku. Za oczyszczalnią ścieków w kierunku południowym przyłącze biegnie dalej do dwukomorowego zbiornika na ścieki, który usytuowany jest w odległości około 0,6 m od oczyszczalni. Od zbiornika na ścieki odchodzą w kierunku południowo-wschodnim południowo-zachodnim dwie rury drenarskie, zakończone wywiewkami, odprowadzające ścieki do gruntu.
Organ ustalił, że decyzją z dnia 23 marca 1994 r. Prezydent Miasta Kielce udzielił [...] pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wolnostojącego oraz bezodpływowego zbiornika na ścieki, po północnej stronie budynku. Tymczasem zbiornik na ścieki został faktycznie zrealizowany po południowej stronie budynku, a później na przyłączu między budynkiem a zbiornikiem wykonano oczyszczalnię ścieków, natomiast od zbiornika w kierunku południowym wykonano dwa ciągi drenażu zakończone wywiewkami. W roku 2003 [...] zawiadomił Prezydenta Miasta Kielce o zakończeniu budowy i zawiadomienie to zostało skutecznie przyjęte, uprawniając do użytkowania budynku mieszkalnego oraz zbiornika bezodpływowego na ścieki.
[...] oświadczyli do protokołu oględzin, że przydomową oczyszczalnię ścieków wybudowali rok po wybudowaniu kanalizacji w [...], ponieważ Wodociągi Kieleckie odmówiły przyłączenia ich budynku do sieci. Drenaż wykonany został w roku 2013. Organ ustalił, że kanał sanitarny w [...] został oddany do użytku w dniu 10 grudnia 2003 r., co oznacza, że wg oświadczenia [...] oczyszczalnia ścieków bez drenażu powstała w roku 2004. Według oświadczenia [...] ww. oczyszczalnia ścieków powstała w trzecim kwartale 2013 roku, a wszystkie odpady stałe wyrzucane są cedzakiem za płot posesji.
Organ podał, że zgodnie z ustaleniami Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] zatwierdzonego uchwałą [...] Rady Miejskiej z dnia 14 lipca 2003 r. przydomowa oczyszczalnia ścieków i drenaż na działce [...] położona jest na obszarze [...] (ulica dojazdowa) oraz [...] (zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna i wielorodzinna niskiej intensywności). Wskazał, że budowa przydomowej oczyszczalni ścieków jest sprzeczna z ustaleniami § 26 ust. 1 i § 27 ust. 3 pkt 2 planu miejscowego. Dodatkowo organ stwierdził, że stosownie do treści rozporządzenia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej (RZGW) w Krakowie z dnia 16 stycznia 2014 r. nr 4/2014 w sprawie warunków korzystania z wód regionu wodnego Górnej Wisły, na terenie aglomeracji Kielce, wyznaczonej uchwałą Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego nr XXXIX/699/14 z dnia 27 stycznia 2014 r. nie jest dopuszczalne wprowadzanie ścieków do gruntu. Załącznikiem do ww. uchwały Sejmiku jest zamknięta lista 125 nieruchomości wyłączonych ze składu aglomeracji Kielce, na których istnieją przydomowe oczyszczalnie ścieków wybudowane legalnie przed wejściem w życie rozporządzenia Dyrektora RZGW. Działka pod adresem: [...] nie widnieje w tym wykazie.
W oparciu o powyższe ustalenia organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 15 października 2015 r., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 1409 ze zm.) – dalej "Prawo budowlane". W odwołaniu [...] podniósł, że plan miejscowy odnosi się do realizacji obiektów, a nie urządzeń dla tych obiektów, a budynek mieszkalny nie koliduje z planem. Przydomowa oczyszczalnia nie koliduje z kolei z decyzją o pozwoleniu na budowę i zrealizowana została w miejscu przewidzianym dla zbiornika na ścieki. Zdaniem odwołującego się plan miejscowy powinien uwzględnić stan faktyczny zgodny z decyzją o pozwoleniu na budowę z roku 1994 w stosunku do obiektu użytkowanego od ponad 10 lat.
Organ odwoławczy stwierdził, że zrealizowana samowolnie przydomowa oczyszczalnia ścieków wymagała zgłoszenia stosownie do treści art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Powołując się na uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 15 maja 2000 r. sygn. OPS 20/99 organ wyjaśnił, że przydomowa oczyszczalnia ścieków jest urządzeniem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 3 cyt. Ustawy. Następnie powołując orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, iż jeżeli przedmiotem postępowania jest urządzenie budowlane towarzyszące obiektowi budowlanemu, to postępowanie w sprawie samowolnie zrealizowanego urządzenia nie toczy się w oparciu o art. 48 lub 49b ustawy Prawo budowlane, a prowadzone jest w trybie art. 50-51 tej ustawy. ŚWINB zauważył, że jakkolwiek organ I instancji nie powołał w swojej decyzji art. 51 ust. 7 ww. ustawy, to ten przepis był w istocie także podstawą decyzji PINB.
Organ II instancji wskazał, że przedmiotowa przydomowa oczyszczalnia ścieków narusza swoim usytuowaniem ustalenia obecnie obowiązującego planu miejscowego, ponieważ znajduje się na terenie oznaczonym [...], natomiast element oczyszczalni, jakim jest drenaż znajduje się w części na terenie [...], a w części na terenie [...]. Ponadto drenaż narusza uregulowania rozporządzenia Dyrektora RZGW z dnia 16 stycznia 2014 r. nr 4/2014, ponieważ poprzez ten drenaż odbywa się odprowadzanie ścieków do gruntu, co jest zabronione na terenie aglomeracji Kielce. Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie, spośród rozstrzygnięć, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, istnieje jedynie możliwość orzeczenia nakazu rozbiórki, ponieważ nie można droga jakichkolwiek przeróbek usunąć stanu niezgodnego z prawem.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że inwestorom nie nakazano rozebrania zbiornika na ścieki. Uznał natomiast za niewłaściwe sugerowanie, że pozwolenie na budowę budynku i bezodpływowego zbiornika miałoby dotyczyć samowolnie wybudowanej oczyszczalni lub drenażu. Wskazał, że plan miejscowy nie mógł uwzględniać przedmiotowej oczyszczalni, ponieważ zaczął obowiązywać w roku 2003, a jak podali sami inwestorzy oczyszczalnia powstała w roku 2004. W przypadku samowoli budowlanej przepisy Prawa budowlanego przewidują badanie zgodności obiektu z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie orzekania. Zdaniem organu kwestia czy oczyszczalnia i drenaż powstały przed wydaniem rozporządzenia Dyrektora RZGW z dnia 16 stycznia 2014 r. nr 4/2014 nie ma więc wpływu na rozstrzygnięcie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] i [...] zarzucili powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędne zastosowanie oraz art. 49 ust. 2 i 4 tej ustawy poprzez jego niezastosowanie, a nadto naruszenie § 54 ust. 1 w zw. z § 26 ust. 1 oraz § 33 ust. 1 w zw. z § 4 ust. 1 pkt 8 planu miejscowego poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy przedmiotowe urządzenie nie jest obiektem budowlanym, lecz urządzeniem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, który może być posadowiony na obszarze oznaczonym symbolem [...] i [...]. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przydomowa oczyszczalnia ścieków zrealizowana została z uwagi na to, że dotychczasowy zbiornik na nieczystości stałe nie spełniał swojej funkcji prawidłowo, a Wodociągi Kieleckie odmówiły podłączenia budynku mieszkalnego do kanalizacji. Podczas wizji lokalnej w dniu 25 lipca 2015 r. przeprowadzonej przez pracowników Wydziału Środowiska UM nie stwierdzono uchybień i przeciwskazań co do ww. oczyszczalni.
Skarżący wskazali, że przepis art. 49b ustawy Prawo budowlane odnosi się tylko do tych obiektów budowlanych, które zostały objęte regulacją art. 29 ust. 1 tej ustawy i wymagają zgłoszenia. Nakaz rozbiórki nie jest bezwzględny, a organ powinien zalegalizować samowolę, a nie stosować art. 51 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Podkreślono, ze przedmiotowa oczyszczalnia pełni rolę służebną w stosunku do budynku mieszkalnego, a z uwagi na brak podłączenia do kanalizacji publicznej jest urządzeniem niezbędnym do eksploatacji ww. budynku, ponieważ nie istnieje alternatywne rozwiązanie pozwalające na oprowadzanie ścieków.
W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo przywołał treść § 58 planu miejscowego, z którego wynika, że nie ma możliwości urządzania oczyszczalni ścieków ani na terenie zabudowy jednorodzinnej, ani na terenie przeznaczonym pod ulicę. Samowolne wybudowanie oczyszczalni ścieków spowoduje, że ścieki z budynku są podczyszczane i następnie odprowadzane do gruntu przez drenaż. Tymczasem odprowadzanie ścieków do gruntu jest na terenie aglomeracji Kielce zabronione przez rozporządzenie Dyrektora RZGW z dnia 16 stycznia 2014 r. nr 4/2014.
Na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 r. pełnomocnik skarżących podniósł, że przedmiotowa oczyszczalnia nie narusza przepisów ww. rozporządzenia, ponieważ odprowadzana do gruntu woda nie jest ściekiem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art. art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa).
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że organy naruszyły przepisy postępowania tj. art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) – dalej "kpa" – w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności zauważenia wymaga, iż rozstrzygnięcia wydane przez organy obu instancji zostały oparte m.in. na uregulowaniu zawartym w § 17 pkt 2 lit. "b" rozporządzenia nr 4/2014 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie z dnia 16 stycznia 2014 r. w sprawie warunków korzystania z wód regionu wodnego Górnej Wisły, zgodnie z którym na obszarze aglomeracji zakazane jest wprowadzanie do ziemi ścieków. Rozporządzenie to jest aktem prawa miejscowego, co jednoznacznie wynika z art. 120 ust. 1 Prawa wodnego. Organy obu instancji uznały, że powołany przepis rozporządzenia uzasadnia nałożenie na skarżących nakazu dokonania rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków i świadczy o niemożności jej zalegalizowania.
W ocenie Sądu takie działanie organów administracji było nieprawidłowe i przedwczesne. Doprowadziło bowiem do zignorowania istniejącej w Polsce hierarchii źródeł prawa wynikającej z uregulowań zawartych w rozdziale III Konstytucji RP. Niewątpliwie akty prawa miejscowego są źródłami prawa stojącymi niżej w hierarchii od ustaw, a ponadto art. 94 Konstytucji stanowi, że mogą one być wydawane jedynie na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. W kontrolowanym postępowaniu administracyjnym organy nie uwzględniły i rozważyły przepisów rangi ustawowej odnoszących się do kwestii odprowadzania ścieków do ziemi. Szczególnie istotna jest tutaj treść art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U z 2013 r. poz. 1399 ze zm.). Przepis ten zobowiązuje właścicieli nieruchomości do zapewnienia utrzymania czystości i porządku przez "przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych". W końcowej części przepis ten stanowi, że "przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych". Analiza przytoczonego przepisu prowadzi do wniosku, że ustawodawca uznał przydomową oczyszczalnię ścieków za rozwiązanie na tyle zapewniające ochronę środowiska, że właściciel nieruchomości wyposażonej w taką oczyszczalnię jest zwolniony z obowiązku przyłączenia do istniejącej sieci kanalizacyjnej (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 1 października 2015r., sygn. akt II SA/Kr 865/15).
Należy zwrócić uwagę, iż na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016r., pełnomocnik skarżących podniósł zarzut, że woda odprowadzana do gruntu z przydomowej oczyszczalni ścieków nie jest ściekiem, a tym samym nie jest naruszony zakaz wprowadzania do ziemi ścieków wynikający z § 17 pkt 2 lit. "b" rozporządzenia nr 4/2014 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie z dnia 16 stycznia 2014 r. w sprawie warunków korzystania z wód regionu wodnego Górnej Wisły. Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, iż organy obu instancji w żaden sposób nie ustaliły, czy opuszczająca przydomową oczyszczalnię ścieków ciecz nadal może być zakwalifikowana jako ścieki, tym bardziej, że, jak wyżej podniesiono, instalacja w postaci przydomowej oczyszczalni ścieków jest traktowana przez ustawodawcę jako równoważna sieci kanalizacyjnej. Jeżeli bowiem odpowiedź na takie pytanie byłaby negatywna, to niewątpliwie należałoby przyjąć, że woda przefiltrowana w przydomowej oczyszczalni ścieków nie może zostać zakwalifikowana jako ścieki w rozumieniu § 17 pkt 2 lit. "b" rozporządzenia nr 4/2014 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie z dnia 16 stycznia 2014 r. w sprawie warunków korzystania z wód regionu wodnego Górnej Wisły, a tym samym bezpodstawny byłby w tym zakresie wniosek o niemożności legalizacji dokonanej samowolnie przydomowej oczyszczalni ścieków. Zatem organom obu instancji można w tym zakresie zarzucić naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, ponieważ tak istotna kwestia jak uznanie wody opuszczającej przydomową oczyszczalnię za ścieki nie została w żaden sposób przez nie zbadana ani oceniona. Ograniczono się jedynie do przytoczenia przepisu zawartego w akcie prawa miejscowego i stwierdzenia, że ma ten przepis zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Tego rodzaju naruszenia przepisów postępowania przez organy I i II instancji niewątpliwie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ prowadziły do wydania rozstrzygnięcia w postaci nakazu rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków bez prawidłowego ustalenia, czy przepis wskazany jako jedna z podstaw jego uzasadnienia mógł być zastosowany w odniesieniu do przydomowej oczyszczalni ścieków. Nie ma przy tym znaczenia, iż zarzut ten został podniesiony dopiero na rozprawie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zdaniem Sądu okoliczność ta winna być zbadana przez organy w postępowaniu administracyjnym jako mająca znaczenie dla wnikliwego, właściwego rozpoznania sprawy. Tym samym organy zadośćuczynią zasadzie prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7, art. 77 § 1 kpa.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy zobowiązane będą do uzupełnienia wskazanych wyżej braków postępowania wyjaśniającego poprzez jednoznaczne rozstrzygnięcie, czy woda opuszczająca przydomową oczyszczalnię może być uznana za ścieki. Ponadto treść rozporządzenia nr 4/2014 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie z dnia 16 stycznia 2014 r. w sprawie warunków korzystania z wód regionu wodnego Górnej Wisły powinna być przez organy odczytana z uwzględnieniem regulacji ustawowych, w szczególności z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Nadto należy podnieść, iż wskazane wyżej przepisy postępowania naruszone zostały również w kontekście nie wyjaśnienia przez organy okoliczności odmowy podłączenia budynku mieszkalnego skarżących do kanalizacji. Argument ów został podniesiony przez stronę zarówno w postępowaniu administracyjnym jak również w treści skargi, jednak nie spotkał się z jakąkolwiek odpowiedzią. Milczenie w tym przedmiocie jest szczególnie naganne w kontekście argumentacji organu, który powołując treść § 58 planu zagospodarowania przestrzennego wywodzi, iż jako zasadę wyznacza się układ grawitacyjnej kanalizacji sanitarnej i nie ma możliwości urządzania oczyszczalni ścieków na danym terenie. Twierdzenie takie, zaprezentowane przed ustaleniem przyczyn odmowy skarżącym podłączenia do tejże kanalizacji należało ocenić jako przedwczesne i naruszające zasady ogólne postępowania, w szczególności zasadę zaufania do organu administracji. Ustalenie powyższej okoliczności ma w przekonaniu Sądu doniosłe znaczenie dla oceny zarówno postępowania skarżących jak i możliwości legalizacji dokonanej samowoli.
W świetle powyższego należy podnieść, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był niewystarczający do przyjęcia, iż skarżący są zobowiązani do wykonania rozbiórki trzykomorowego zbiornika przydomowej oczyszczalni ścieków typu "[...]" wraz z drenażem i wywiewkami, wybudowanego samowolnie na działce nr ewid. [...] przy [...][...] oraz doprowadzenie instalacji odprowadzania ścieków do stanu poprzedniego, tj. zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe, a tym samym doszło do naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1 oraz 80 kpa. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do przedwczesnego wydania decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki, bez dokonania istotnych ustaleń wpływających na ocenę dokonanej samowoli i możliwości jej legalizacji.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ przeprowadzi postępowanie mając na uwadze przedstawione wyżej wywody i eliminując dotychczas popełnione uchybienia. W szczególności dokona dalszych ustaleń i przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe wyjaśniając przyczyny odmowy skarżącym przyłączenia do kanalizacji oraz okoliczność, czy ciecz odprowadzana z przydomowej oczyszczalni do gruntu jest ściekiem.
Należy również zgodzić się z zarzutem skargi, iż plan zagospodarowania przestrzennego nie stoi na przeszkodzie legalizacji spornej przydomowej oczyszczalni. Z treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, iż swoim usytuowaniem oczyszczalnia narusza ustalenia obecnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, ponieważ znajduje się na terenie oznaczonym [...], którego podstawowym przeznaczeniem jest ulica dojazdowa układu obsługującego. Natomiast drenaż znajduje się w części na terenie [...], a w części na terenie [...] z przeznaczeniem podstawowym pod zabudowę jednorodzinną i wielorodzinną niskiej intensywności.
Nie jest przedmiotem sporu (o czym świadczy treść decyzji), iż przydomowa oczyszczalnia ścieków to urządzenie budowlane. Właściwie zatem wywodzą skarżący, iż jej umiejscowieniu nie stoi na przeszkodzie § 26 ust 1 planu, zakazujący lokalizowania w pasach drogowych istniejących i projektowanych ulic nowych obiektów budowlanych. Również na terenie o symbolu [...] brak jest przeciwwskazań do lokalizacji przydomowej oczyszczalni.
Odnosząc się natomiast do treści przywoływanego przez organy § 27 ust 3 pkt 2 planu ustanawiającego zakaz budowy indywidualnych urządzeń do gromadzenia i oczyszczania ścieków na działkach położonych przy ulicach wyposażonych w sieć kanalizacyjną użytku powszechnego, należy wskazać, iż winien być on zinterpretowany w świetle dokonanych uprzednio ustaleń w zakresie odmowy przyłączenia budynku skarżących do kanalizacji.
Sąd nie podziela natomiast złożonego w skardze zarzutu naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędne zastosowanie oraz art. 49 ust. 2 i 4 tej ustawy poprzez jego niezastosowanie. W tym zakresie organy administracji słusznie przyjęły, przywołując orzeczenia sądów administracyjnych, iż w przypadku gdy przedmiotem postępowania jest urządzenie budowlane towarzyszące obiektowi budowlanemu, to postępowanie w sprawie samowolnie zrealizowanego urządzenia nie toczy się w oparciu o art. 48 lub 49b ustawy Prawo budowlane, a prowadzone jest w trybie art. 50-51 tej ustawy.
Nie ulega bowiem wątpliwości, iż przedmiotowa przydomowa oczyszczalnia ścieków została wybudowana samowolnie, bez uprzedniego dokonania zgłoszenia zamiaru budowy do właściwego organu architektoniczno – budowlanego.
Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 Ppsa orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 Ppsa. Na koszty postępowania złożyły się: kwota wpisu (500 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015r., poz. 1804).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło