II SA/Bd 230/16
WyrokWSA w Bydgoszczy2016-06-28
Skład orzekający: Mirella Łent, Leszek Kleczkowski, Jarosław Szulc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnik, który zawarł umowę dzierżawy gruntu rolnego po tym, jak poprzedni dzierżawca zasiał i zebrał plon, może ubiegać się o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), jeśli sam wykonywał pewne zabiegi agrotechniczne?Ratio decidendi
Rolnikowi nie można przyznać płatności ONW, jeśli to inny podmiot dokonał zasiewu i zbioru na dzierżawionej działce, nawet jeśli skarżący wykonywał pewne zabiegi agrotechniczne. Celem płatności jest wsparcie faktycznego użytkownika prowadzącego produkcję rolną, a nie tylko formalnego posiadacza. Jednakże, organ powinien rozważyć zastosowanie przepisu o braku winy rolnika, jeśli nieprawidłowości nie wynikają z jego winy, co może wykluczyć zastosowanie sankcji.Stan faktyczny
Rolnik A.B. złożył wniosek o przyznanie jednolitej płatności ONW do gruntów rolnych. Organ I instancji odmówił przyznania płatności i nałożył sankcje, wykluczając z wniosku działkę "I" o powierzchni 18,58 ha, uznając, że nie był on jej faktycznym użytkownikiem, gdyż zasiew i zbiór dokonała poprzednia spółdzielnia dzierżawiąca grunt. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów rozporządzenia oraz błędną ocenę materiału dowodowego, wskazując na zawartą przez siebie umowę dzierżawy i wykonywane zabiegi agrotechniczne.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz zasądził od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. na rzecz A. B. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant: Starszy asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2016r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz A. B. kwotę 697,00 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania
W dniu [...] maja 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR w G. wpłynął wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2014 rok złożony przez A. B. (skarżącego). We wniosku producent rolny ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności ONW do działek rolnych.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania przeprowadzonego po uchyleniu pierwotnej decyzji, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją z dnia [...] września 2015 r. odmówił stronie przyznania płatności oraz nałożył sankcje wieloletnie. Organ wykluczył z wniosku skarżącego m.in. działkę rolną "I" o powierzchni 18,58 ha, położoną na działce ewidencyjnej 423/3, co doprowadziło do stwierdzenia zawyżenia powierzchni kwalifikujących się do uzyskania płatności. Stanowiło to 69,86% powierzchni kwalifikującej się do płatności. Organ uznał jednocześnie, że wnioskodawca był uprawniony do uzyskania płatności w stosunku do działki rolnej "H", o powierzchni 0,48 ha, położonej także na działce ewidencyjnej 423/3. W związku ze stwierdzonym zawyżeniem, oprócz odmowy przyznania płatności, na stronę nałożono sankcje w wysokości 3.327,61 zł. Podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, iż sporna działka została obsiana jesienią 2013 r. przez Rolniczą Spółdzielnię Pracowniczą "P.", poprzedniego dzierżawcę gruntu. Podmiot ten dokonał również ostatecznie zbioru. W konsekwencji w ocenie organu wnioskodawca nie był użytkownikiem działki rolnej "l", położonej na działce ewidencyjnej 423/3, zgłoszonej przez siebie do płatności, w związku z czym nie spełniał przesłanek do otrzymania płatności do gruntów rolnych.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] grudnia 2015r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania. Podał, że materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania przyznania płatności z tytułu ONW stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.). Organ wskazał, że zgodnie § 2 pkt 2 tego rozporządzenia, płatność ONW przysługuje rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części, na których jest prowadzona działalność rolnicza posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha.
Organ podkreślił, że przesłanką przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania jest posiadanie działki rolnej, do której ma być przyznana płatność. Wystąpienie o przyznanie płatności jest okolicznością faktyczną, dla oceny której nie ma znaczenia, w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi. Pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ww. rozporządzenia, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. W konsekwencji, w ocenie organu, warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Okoliczność ta powoduje, że organ zobowiązany jest ocenić czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo.
Konkludując organ stwierdził, że wnioskodawca w dniu złożenia wniosku do dnia 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy ONW musi zatem faktycznie dzierżyć dane grunty, to znaczy wykonywać wszelkie władztwo wobec tych gruntów i je fizycznie posiadać. Nie ma więc znaczenia tytuł prawny do gruntów rolnych - własność, dzierżawa, użyczenie, użytkowanie itp. Wnioskodawca może nawet nie posiadać żadnego tytule prawnego (np. dzierżawa wygasła, została wypowiedziana itp.), lecz skoro dane grunty rolne są w jego rzeczywistym posiadaniu, ma on uprawnienie do złożenia skutecznego prawnie wniosku.
Wskazując na ustalony w sprawie stan faktyczny organ stwierdził, że brak
jest podstaw do zakwestionowania zeznań świadków, z których wynika, że A. B. istotnie podejmował określone zabiegi agrotechniczne na gruncie (działce ewidencyjnej 423/3). Nie podlega także dyskusji fakt, potwierdzony zarówno przez świadków jak i przez stronę, że grunt deklarowany przez stronę jako działka rolna I był obsiany jesienią 2013 r. przez RSP "P. ", podobnie jak to, że ostatecznie zbioru dokonał także poprzedni dzierżawca gruntu.
Jednocześnie zdaniem organu II instancji, w kontekście zaistnienia przesłanek określonych dla ubiegania się o przyznanie płatności nie jest istotna kwestia, czy umowa dzierżawy została wypowiedziana skutecznie, czy też nie, podobnie jak fakt wycofania powództwa w tym zakresie przez poprzedniego dzierżawcę gruntu. Bez znaczenia jest także kwestia dokonania lub nie rozliczeń pomiędzy właścicielem gruntu a kolejnymi dzierżawcami, czy też pomiędzy dzierżawcami wzajemnie między sobą - wszystko to są zagadnienia, których rozpatrzenie możliwe jest na gruncie prawa cywilnego, przez właściwe przedmiotowo sądy powszechne.
Organ podniósł, że zarówno skarżący, jak i poprzedni dzierżawca uważali
się za uprawnionych do znajdującej się na gruncie uprawy i podejmowali wobec niej określone zabiegi agrotechniczne. Zdaniem Dyrektora, który zgodził się w tym zakresie z organem I instancji, definicja posiadania winna zostać poszerzona, i uwzględniona zostać powinna specyfika rolniczego użytkowania gruntu, powiązanego ściśle z prowadzeniem produkcji rolnej. Istotą produkcji rolnej jest więc uzyskanie z gruntu określonego pożytku w postaci plonu. Celem uzyskania plonu, grunt rolny winien zostać zasiany, następnie powinny zostać przeprowadzone określone zabiegi agrotechniczne, wreszcie plon powinien zostać zebrany. W przedmiotowej sprawie pszenżyto na działce [...] bezspornie nie zostało wysiane przez wnioskodawcę, podobnie zbiór został dokonany przez RSP "P.". Pozostałe prace polowe zaś prowadzone były zarówno przez wnioskodawcę jak i przez poprzedniego dzierżawcę gruntu.
W związku z powyższym w kontekście celu, dla którego pomoc w ramach ONW została wprowadzona, organ wyjaśnił, że ta forma pomocy dla producentów rolnych została wprowadzona, aby z jednej strony zmniejszyć koszty produkcji rolnej na terenach o np. słabych parametrach glebowych lub trudnych uwarunkowaniach terenowych, a z drugiej zmniejszyć cenę finalnego produktu dla konsumenta, bez strat z tego tytułu po stronie producenta. W ocenie organu trudno w tym kontekście byłoby uznać za uzasadniony przypadek, w którym kto inny dokonuje siewu i zbioru, a kto inny otrzymuje wsparcie w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W konsekwencji organ odwoławczy uznał rozstrzygnięcie organu I instancji za właściwe i utrzymał je w mocy.
Jednoczenie organ odwoławczy, przywołując przepisy dotyczące nakładania sankcji w związku z wykrytymi nieprawidłowościami, stwierdził, że organ I instancji zasadnie nałożył je na stronę z uwagi na fakt, iż wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych, kwalifikowanych położonych na obszarze ONW strefa nizinna "I", a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła 69,86 %.
W skardze do sądu strona wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego
oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie:
- § 2 i § 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania", poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych na dzień 31 maja w roku, w którym złożono wniosek,
- art. 80 kpa, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zupełnie dowolną ocenę zabranego
materiału dowodowego i przyjęcie wbrew temu materiałowi, iż skarżący nie był posiadaczem na dzień [...] maja 2014r. działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie K. co miało istotny wpływ na wynik orzeczenia.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że sporna działka do dnia [...] stycznia 2014r. była dzierżawiona przez RSP "P.". Umowa dzierżawy została wypowiedziana przez właściciela nieruchomości "O. " S.A w W.. Po wypowiedzeniu umowy dzierżawy "O." S.A zbyła nieruchomość obejmującą działkę ewidencyjną 423/3 na rzecz W. S.. Następnie w dniu [...] kwietnia 2014r. z nowym właścicielem gruntu umowę dzierżawy podpisał skarżący. Natychmiast objął on w posiadanie grunt na którym dokonywał prac agrotechnicznych oraz czynności faktycznych szczegółowo wymienionych w skardze.
Skarżący wskazał, że okoliczności dokonywania zabiegów agrotechnicznych zostały potwierdzone przez zeznających w sprawie w charakterze świadków S. C. oraz R. S.. Osoby te jednoznacznie potwierdziły, iż w najistotniejszym okresie dla przyznania płatności, tj. w miesiącach kwiecień, maj oraz czerwiec 2014r. jedyną osobą uprawiającą przedmiotową działkę nr [...] był skarżący.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: "p.p.s.a.", wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja narusza prawo, aczkolwiek i innych powodów niż wskazane w skardze.
Podstawę materialnoprawną skarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329 ze. zm.). Zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009:
1) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz.UE.L 316 z 02.12.2009, str. 65), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
2) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;
4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
4) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz.UE.L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.).
Natomiast w myśl § 3 ust. 1 powyższego rozporządzenia wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni tego gruntu kwalifikującej się do płatności ONW, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.
W świetle powyższego pomoc jest udzielana na wniosek podmiotu będącego posiadaczem działek rolnych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o płatność. Pojęcie posiadania nie zostało wyjaśnione w powyższym rozporządzeniu. Sąd podziela w pełni pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 12/10, że ustawodawca w przypadku płatności obszarowej nie dokonał rozróżnienia na posiadanie samoistne i zależne, co oznacza, że płatność przysługuje niezależnie od wskazanych postaci posiadania. Dla przyznania płatności nie ma znaczenia, w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi (prawo własności, dzierżawa). Pojęcie "posiadania działek rolnych", należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2012 r., II GSK 1982/11; wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07). Tym samym należy stwierdzić, że warunkiem sine qua non uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu.
W przedmiotowej sprawie we wniosku o płatność A. B. zadeklarował m.in. działkę ewidencyjną 423/3, z dwoma działkami rolnymi: działką rolną "H" o powierzchni 0,48 ha oraz działką rolną "I" o powierzchni 18,58 ha. Wskazane działki zostały zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności także przez innego wnioskodawcę – RSP "P." w L. . Na skutek przeprowadzonego postępowania organ uznał, że A. B. był uprawniony do uzyskania płatności do działki rolnej "H", natomiast nie spełniał warunków uzyskania płatności w stosunku do działki rolnej "I".
Spór dotyczy tego, czy A. B. był posiadaczem działki rolnej "I", położonej na działce ewidencyjnej 423/3 w miejscowości K. w dniu [...] maja 2014 r., a zatem czy spełniał przesłankę do otrzymania płatności, wynikającą z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r.
Z przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego wynika, że sporną działkę na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] stycznia 1998 r. ze spółką "O." dzierżawiła RSP "P.". Jesienią 2013 r. spółdzielnia dokonała zasiewu pszenżyta na wskazanej działce. Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. spółka wypowiedziała umowę dzierżawy bez wypowiedzenia z mocą na koniec lutego 2014 r. Z protokołu przesłuchanie z dnia [...] października 2014 r. L. S. – prezesa RSP "P.", wynika, że po otrzymaniu wypowiedzenia spółdzielnia uznała, że nie było podstaw do wypowiedzenia umowy w trybie natychmiastowym i postanowiła użytkować działkę do zbiorów pszenżyta i po zbiorze przekazać (jesienią 2014 r.) sporną działkę właścicielowi, pomimo że umowa przewidywała roczny termin wypowiedzenia. Jednocześnie stwierdził, że spółdzielnia wykonała wszystkie wymagane zabiegi agrotechniczne, aby osiągnąć pełny plon z pszenżyta. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r. spółdzielnia nie wyraziła zgody na dalszą współpracę z właścicielem i zrezygnowała z dzierżawy (k. 40).
W związku ze sporem co do tego kto ma prawo do zbioru pszenżyta, spółdzielnia wystąpiła do sądu cywilnego z powództwem. W dniu [...] lipca 2014 r. Sąd Rejonowy w G. wydał postanowienie zabezpieczające powództwo przez zakazanie pozwanemu – W. S., który wstąpił w stosunek dzierżawy w miejsce poprzedniego właściciela nieruchomości, podejmowania jakichkolwiek czynności faktycznych w stosunku do dzierżawionych przez spółdzielnię gruntów rolnych i upraw – osobiście lub przez osoby zależne od pozwanego. Sąd stwierdził, że dowody uprawdopodobniają roszczenie spółdzielni, w szczególności okoliczność, że nie doszło do skutecznego rozwiązania umowy zawartej ze spółką "O." (k. 35). W konsekwencji, zbioru pszenżyta dokonała RSP "P.". Jednocześnie pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. spółdzielnia wycofała pozew z sądu, z uwagi na rezygnację z umowy dzierżawy (k. 51).
Z kolei A. B. przesłuchany w dniu [...] października 2014 r. zeznał, że działkę ewidencyjną 423/3 zadeklarował na podstawie umowy dzierżawy zawartej w dniu [...] kwietnia 2014 r. z W. S. jako wydzierżawiającym. Stwierdził, że wykonywał zabiegi agrotechniczne na spornej działce. W dniu [...] kwietnia 2014 r. było to nawożenie saletrą amonową, w dniu [...] kwietnia 2014 r. – oprysk, w dniu [...] maja 2014 r. – nawożenie saletrą amonową. Dokonując zabiegów widział wielokrotnie pracowników RSP "P.". Po okazaniu postanowienia Sądu z dnia [...] lipca 2014 r. w sprawie zabezpieczenia, ustalił z W. S., że pszenżyto zbierze spółdzielnia.
Natomiast przesłuchany w sprawie jako świadek - S. C. zeznał w dniu [...] lipca 2015 r., że z tego co jest mu wiadome siewem pszenżyta ozimego zajmowało się jesienią 2013r. RSP "P." jako dzierżawca gruntów. Nadmienił, że widział jak na polu obsianym pszenżytem A. B. dokonywał pomiaru urządzeniem GPS oraz dokonywał oprysku w okresie wiosny 2014r. Świadek zeznał, że widział, kombajny zbożowe i samochody ciężarowe należące do RSP "P.". Dodał, że na wiosnę wprawdzie nie widział osobiście, czy na tej konkretnej działce RSP "P." dokonywała zabiegów agrotechnicznych, ale nie przeczy, że mogło to mieć miejsce, ponieważ wielokrotnie widział w tych rejonach sprzęt rolniczy należący do spółdzielni.
Inny z powołanych świadków - R. S. przesłuchany w dniu [...] lipca 2015r. stwierdził, że działka rolna "I" była w całości zajęta pod uprawę pszenżyta ozimego, z tego co wie zasianego przez RSP "P.". W okresie wiosennym widział jak Adma Bandurski dokonywał zabiegów agrotechnicznych na wspomnianej uprawie, z tego co wiadomo świadkowi to był oprysk i wysiew nawozu. Jednocześnie zeznał, że widział jak oprysków na spornej działce z uprawą pszenżyta dokonywał pracownik RSP "P.".
Należy zauważyć, że A. B. i RSP "P." pozostają w sporze co do posiadania działki. Zdaniem Sądu prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że nie należy do niego rozstrzyganie sporów cywilnoprawnych, oraz ustalanie, której ze stron konfliktu przysługuje "lepszy" tytuł do gruntu. Organ jest zobowiązany do wyjaśnienia, kto użytkował sporną działkę i któremu z wnioskodawców należy się płatność.
Za bezsporny należy uznać fakt, potwierdzony przez A. B. jak i przez świadków, że grunt deklarowany przez skarżącego jako działka rolna "I" był obsiany jesienią 2013 r. przez RSP "P.", podobnie jak i to, że zbioru pszenżyta dokonała ostatecznie także spółdzielnia. W ocenie Sądu nie budzi również wątpliwości okoliczność, że spółdzielnia dokonywała zabiegów agrotechnicznych na obsianym gruncie. Potwierdzili to świadkowie. Sam też skarżący stwierdził, że wielokrotnie na spornym gruncie widział pracowników RSP "P.".
Sąd podziela także stanowisko organu, że pomoc dla producentów rolnych została wprowadzona, aby z jednej strony zmniejszyć koszty produkcji rolnej na terenach o np. słabych właściwościach glebowych lub trudnych uwarunkowaniach terenowych, a z drugiej strony, aby zmniejszyć cenę finalnego produktu dla konsumenta, bez strat z tego tytułu po stronie producenta. W tym kontekście trudno byłoby uznać za uzasadnioną sytuację, w której kto inny dokonuje zasiewu i zbioru, a kto inny otrzymuje płatność. Skoro zatem to RSP "P." dokonała zasiewu pszenżyta i jego zbioru, to płatność ONW powinna otrzymać spółdzielnia.
W skardze A. B. podnosi, że to on posiadał sporną działkę na dzień [...] maja 2014 r., bowiem to on w tym okresie wykonywał szereg prac polowych, co podniósł także na rozprawie w dniu [...] czerwca 2016 r. Uważa, że cofnięcie pozwu przez RSP "P." oznaczało akceptację wypowiedzenia umowy dzierżawy z dnia [...] stycznia 2014 r. i ustanie prawa dzierżawy z końcem lutego 2014 r. Podnosi, że gdyby nie wszedł w posiadanie działki, to niepotrzebne byłoby wydanie przez sąd postanowienia o zabezpieczeniu. Jego zdaniem zbiór pszenżyta przez spółdzielnie nie ma znaczenia, bowiem nastąpił dopiero w sierpniu 2014 r.
Sąd tych zarzutów nie podziela. Nie można zgodzić się ze stroną, że cofnięcie pozwu przez RSP "P." oznaczało akceptację wypowiedzenia umowy dzierżawy i ustanie prawa dzierżawy. Z zeznań L. S. wynika, że wskutek konfliktu spółdzielnia postanowiła użytkować działkę tylko do zbiorów pszenżyta i po zbiorze przekazać ją właścicielowi. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r. spółdzielnia nie wyraziła zgody na dalszą współpracę z właścicielem i zrezygnowała z dzierżawy. Cofnięcie pozwu było tylko konsekwencją wcześniej podjętych decyzji.
Prawdą jest, że A. B. dokonywał szeregu prac polowych na spornej gruncie i organ w sprawie tego nie kwestionował. Również spółdzielnia na spornej działce wykonywała zabiegi agrotechniczne. W celu ochrony swojego posiadania spółdzielnia wystąpiła do sądu z pozwem o ustalenie. Wydane postanowienie o zabezpieczeniu pozwoliło jej na dokończenie zbioru zasianego przez nią pszenżyta. Nie można w takiej sytuacji zgodzić się z A. B., że gdyby nie wszedł w posiadanie działki, to niepotrzebne byłoby wydanie przez sąd postanowienia o zabezpieczeniu. Nie można też podzielić stanowiska skarżącego, że nie ma znaczenia, iż zbioru pszenżyta w sierpniu 2014 r. dokonała spółdzielnia, bowiem okoliczność ta potwierdza fakt, że w okresie uprawy zboża była ona w posiadaniu spornego gruntu.
W konsekwencji, organ zasadnie odmówił skarżącemu przyznania płatności i nie naruszył w tym zakresie wskazanych w skardze przepisów prawnych.
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na to, że organom umknęła kwestia ewentualnego zastosowania art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, zgodnie z którym zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. W ocenie Sądu, złożony wniosek i stanowisko skarżącego, zwłaszcza zaś sytuacja faktyczna związana z zawarciem przez niego umowy dzierżawy i podjęciem określonych zabiegów agrotechnicznych, nie zostały przez organ przeanalizowane z punktu możliwości zastosowania tego przepisu w realiach rozpatrywanej sprawy, mimo że już w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji pojawia się stwierdzenie, że skarżącemu nie można przypisać działania w złej wierze. Zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać pełne odzwierciedlenie i ocenę zebranego materiału, a także wyczerpująco wyjaśnić przesłanki podjętego rozstrzygnięcia. Wynika to także z obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, wynikającej z art. 11 k.p.a. Zdaniem Sądu, dopiero wyjaśnienie przez organy wskazanej kwestii i odniesienia się do niej przy ponownym rozpoznaniu sprawy stworzy możliwość kontroli w tym względzie decyzji.
Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu i ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło