II FSK 3227/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-10-03
Skład orzekający: Bogusław Dauter, Jan Grzęda, Marek Kraus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniesienie przez kilku wspólników posiadanych udziałów do nowo tworzonej spółki holdingowej, w wyniku czego spółka holdingowa uzyskuje bezwzględną większość praw głosu w spółkach, których udziały zostały wniesione, stanowi neutralną podatkowo wymianę udziałów w rozumieniu art. 24 ust. 8a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nawet jeśli żaden ze wspólników indywidualnie nie posiadał większościowego pakietu udziałów?Ratio decidendi
Wniesienie przez kilku wspólników posiadanych udziałów do nowo tworzonej spółki holdingowej, w wyniku czego spółka holdingowa uzyskuje bezwzględną większość praw głosu w spółkach, których udziały zostały wniesione, stanowi neutralną podatkowo wymianę udziałów w rozumieniu art. 24 ust. 8a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Kluczowe jest osiągnięcie celu zakładanego przez ustawodawcę, jakim jest uzyskanie przez spółkę nabywającą pozycji dominującej, co może nastąpić w wyniku jednoczesnego działania kilku wspólników, a nie tylko jednego.Stan faktyczny
Skarżący wniósł o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie powstania przychodu z tytułu objęcia nowo utworzonych udziałów spółki holdingowej. Wnioskodawca wraz z innymi udziałowcami planował wniesienie posiadanych udziałów w spółkach do spółki holdingowej, w zamian za co otrzymali udziały spółki holdingowej. Zdaniem wnioskodawcy, była to neutralna podatkowo wymiana udziałów. Dyrektor Izby Skarbowej uznał stanowisko za nieprawidłowe, twierdząc, że przychód powstaje, gdyż transakcja z udziałem wielu wspólników nie spełnia warunków wymiany udziałów z art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia WSA (del.) Marek Kraus (sprawozdawca), Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 3 października 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, działającego z upoważnienia Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 554/16 w sprawie ze skargi R. K. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz R.K. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 554/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu skargi R.K. (dalej "Skarżący" lub "Wnioskodawca") na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi (dalej "Dyrektor IS"), działającego w imieniu Ministra Finansów, z dnia 30grudnia 2015 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, uchylił zaskarżoną interpretację.
2. Z przyjętego do rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy wynika, że:
2.1. We wniosku z dnia 15 października 2015 r. Skarżący wniósł o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie powstania przychodu z tytułu objęcia nowo utworzonych udziałów spółki holdingowej.
Wnioskodawca posiadał udziały w trzech spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, w których udziałowcami były też inne osoby fizyczne. W związku z planowaną restrukturyzacją posiadanych aktywów oraz znalezieniem inwestora zainteresowanego nabyciem całości aktywów od spółki kapitałowej, Wnioskodawca i Udziałowcy zaplanowali wniesienie udziałów Spółek do jednej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Polsce (dalej: "Spółka Holdingowa").
Wnioskodawca i Udziałowcy wnieśli na kapitał zakładowy Spółki Holdingowej (jako wkład niepieniężny) pakiet udziałów w Spółkach, dający Spółce Holdingowej w sumie bezwzględną większość praw głosu w każdej Spółce (100% udziałów każdej ze Spółek). Nabycie przez Spółkę Holdingową od Wnioskodawcy i Udziałowców pakietów udziałów dających bezwzględną większość praw głosu we wszystkich Spółkach (100% udziałów) nastąpiło jednocześnie, w ramach jednej czynności cywilnoprawnej podwyższenia kapitału zakładowego Spółki Holdingowej. W zamian za wniesione wkłady niepieniężne, Podatnik oraz Udziałowcy otrzymali udziały Spółki Holdingowej o wartości nominalnej równej wartości rynkowej wnoszonych udziałów. Podatnik oraz Udziałowcy nie otrzymali żadnej dopłaty/zapłaty w gotówce.
Zdaniem Wnioskodawcy w tym stanie faktycznym, po jego stronie nie powstanie przychód z tytułu objęcia nowo utworzonych udziałów Spółki Holdingowej, bowiem zgodnie z treścią art. 24 ust. 8a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, ze zm., dalej: u.p.d.o.f.), aport posiadanych udziałów w Spółkach do Spółki Holdingowej dokonany przez niego na zasadach opisanych w stanie faktycznym, jest dla Wnioskodawcy transakcją neutralną podatkowo jako tzw. wymiana udziałów.
2.2. W interpretacji indywidualnej z dnia 30 grudnia 2015 r. Dyrektor IS uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu organ interpretacyjny wskazał, że jeżeli aport wniesiony do spółki kapitałowej w postaci składnika majątku niestanowiącego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części (wkład niepieniężny) następuje w warunkach, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., to u wnoszącego taki wkład - co do zasady - powstanie przychód kwalifikowany do źródła przychodów z kapitałów pieniężnych. Za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się nominalną wartość udziałów (akcji) w spółce (w tym mającej osobowość prawną) albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny.
Przywoławszy treść art. 24 ust. 8a, 8b i 8c u.p.d.o.f., Dyrektor IS wskazał, że przepis regulujący wymianę udziałów znajduje się w rozdziale 5 "Szczególne zasady ustalania dochodu", co oznacza, że jeżeli wymiany udziałów dokonuje się zgodnie z regułami opisanymi w tym przepisie, to będzie miał on pierwszeństwo stosowania przed zasadą ogólną wyrażoną w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. dotyczącą opodatkowania czynności obejmowania udziałów (akcji) w spółkach w zamian za wkład niepieniężny. Nie każde objęcie udziałów (akcji) w spółce kapitałowej w zamian za wkład niepieniężny będzie zatem opisaną w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. wymianą udziałów. Z przepisu tego wynika, że neutralna podatkowo wymiana udziałów (akcji) dotyczy sytuacji, gdy wspólnik spółki wniesie posiadane udziały (akcje) do spółki, a podmiot wraz z nabytymi udziałami (akcjami) otrzyma bądź zwiększy bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) zostały wniesione, przy czym w transakcji muszą uczestniczyć podmioty już istniejące.
Organ stwierdził, że w związku z planowaną restrukturyzacją posiadanych aktywów oraz znalezieniem inwestora zainteresowanego nabyciem całości aktywów od spółki kapitałowej, bierze się pod uwagę indywidualną sytuację strony realizującej taką transakcję. W opisanej sytuacji, kiedy kilku udziałowców wnosi do Spółki Holdingowej posiadane udziały (akcje) w Spółkach Kapitałowych stronami każdej z transakcji jest jeden z tych wspólników - właściciel wnoszonych udziałów i spółka otrzymująca taki wkład (Spółka Holdingowa).
Organ interpretacyjny stwierdził, że zastosowanie wykładni literalnej art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., który posługuje się pojęciem "wspólnika" w liczbie pojedynczej prowadzi do wniosku, że w transakcji wymiany udziałów może brać udział tylko jeden wspólnik. Jeżeli natomiast transakcja jest przeprowadzana z wieloma wspólnikami, to na gruncie tego przepisu należy rozpatrywać ją jako wiele odrębnych transakcji, a konstatacji tej nie zmienia brzmienie art. 24 ust. 8c u.p.d.o.f. Regulacja ta dotyczy bowiem nabycia od jednego wspólnika w ramach kilku transakcji, a nie nabycia od kilku wspólników w ramach transakcji z nimi zawieranych.
Skoro ze stanu faktycznego nie wynika, aby przez samodzielne wniesienie przez każdego z Udziałowców (osób fizycznych, w tym Wnioskodawcę) udziałów posiadanych w Spółkach Kapitałowych, Spółka Holdingowa uzyskała bezwzględną większość praw głosu w spółkach, których udziały są nabywane, gdyż żaden z Udziałowców (osób fizycznych) indywidualnie nie posiada pakietu akcji zapewniającego bezwzględną większość głosów w Spółkach Kapitałowych, to nie dojdzie do transakcji wymiany udziałów z art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., a w konsekwencji, Wnioskodawca powinien rozpoznać przychód z kapitałów pieniężnych, za który uważa się nominalną wartość udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielni, objętych w zamian za wkład niepieniężny tytułu odpłatnego zbycia akcji, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f.
3.1. Po uprzednim bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej i zasądzenie kosztów postępowania oraz zarzucając naruszenie:
- art. 24 ust. 8a w zw. z ust. 8b i 8c oraz art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przedstawiona we wniosku transakcja nie będzie stanowiła tzw. wymiany udziałów w rozumieniu art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., w konsekwencji czego strona skarżąca zobowiązana jest do rozpoznania przychodu z tytułu objęcia nowo utworzonych udziałów Spółki Holdingowej,
- art. 14e § 1 pkt 1 i art. 121 § 1 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 613, dalej O.p.) poprzez nieuzasadnione pominięcie orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie tożsamym jak w przedmiotowej sprawie, na które Skarżący wskazywał wprost we wniosku, co skutkowało zarazem naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
3.2. W odpowiedzi na skargę organ interpretacyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ww. wyrokiem z dnia 29 czerwca 2016 r. na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną.
Sąd I instancji, przywołując treść art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 7 oraz art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., wskazał, że tworząc spółkę kapitałową lub powiększając jej kapitał zakładowy, wspólnicy obejmują udziały (akcje) w zamian za wkład gotówkowy lub niepieniężny (aport). Przedmiotem aportu mogą być między innymi udziały (akcje) objęte lub nabyte w innej spółce kapitałowej. Zasadą jest, że u wnoszącego aport w postaci udziałów (akcji) powstaje przychód podatkowy, równy nominalnej wartości udziałów (akcji) objętych w spółce kapitałowej, do której są wnoszone udziały (akcje) innej spółki kapitałowej.
Wyjątek od tej zasady ustawodawca przewidział w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., który stanowi, że przychód podatkowy nie powstaje w przypadku wymiany udziałów. Wymiana udziałów ma miejsce gdy w dokonanej transakcji spełnione zostaną przesłanki określone w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., to jest w przypadku jeżeli spółka (spółka Holdingowa) nabędzie od wspólnika innej spółki kapitałowej udziały (akcje) tej innej spółki oraz w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje wspólnikowi tej innej spółki własne udziały (akcje) albo własne udziały (akcje) wraz z zapłatą w gotówce w ściśle określonej przez ustawodawcę wartości, a w wyniku nabycia uzyska bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, zwiększa liczbę udziałów (akcji) w tej spółce. Spełnienie powyższych warunków skutkuje tym, że nie zalicza się do przychodów wartości udziałów (akcji) przekazanych wspólnikom tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę.
W ocenie Sądu I instancji, dokonując wykładni art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. organ interpretacyjny ogranicza stosowanie tego przepisu tylko do przypadku, gdy wymiany udziałów dokonuje odrębnie każdy z udziałowców (akcjonariuszy), co oznacza, że organ nie uwzględnia przy ustalaniu przychodów określonego podatnika okoliczności dotyczących innych udziałowców (akcjonariuszy) działających równocześnie i tożsamo.
Sąd nie podzielił tego stanowiska uznając, że jest sprzeczne z interpretowanym przepisem, wprowadzonym do polskiego systemu prawnego w wyniku implementacji dyrektywy 2009/133. Celem tego przepisu jest zagwarantowanie neutralności podatkowej operacji wymiany udziałów (akcji). Oceniając skutki podatkowe wymiany udziałów na gruncie art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. w odniesieniu do danego podatnika, należy uwzględnić sytuację innych udziałowców (akcjonariuszy). Ograniczenie stosowania art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. tylko do przypadku, gdy wymiany udziałów dokonuje odrębnie każdy z udziałowców (akcjonariuszy), stanowiłoby warunek nadmiernie restrykcyjny, niweczący w istotnym stopniu cele leżące u podstaw Dyrektywy 2009/133/WE w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego oraz dokonanej na jej podstawie nowelizacji przepisów u.p.d.o.f. Skutkiem wprowadzenia instytucji wymiany udziałów do ustaw o podatku dochodowym jest odroczenie opodatkowania dochodu do momentu faktycznej jego realizacji w chwili odpłatnego zbycia udziałów (akcji) objętych w zamian za aport.
Sąd I instancji uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. i na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną interpretację, zobowiązując organ interpretacyjny do uwzględnienia powyższej argumentacji.
5.1. W skardze kasacyjnej Dyrektor IS, reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżył w całości ww. wyrok Sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi, lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych i rozpoznanie skargi na rozprawie. Kwestionowanemu orzeczeniu na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwą ocenę zastosowania polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że ustalając skutki podatkowe wymiany udziałów na gruncie tego przepisu w odniesieniu do danego podatnika – wspólnika, należy uwzględnić sytuację innych udziałowców (akcjonariuszy) działających równocześnie i jednakowo.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zaskarżony wyrok jest nieprawidłowy i nie znajduje wystarczającego potwierdzenia w przepisach prawa obowiązujących od dnia 1 stycznia 2015 r. Za niezasługujący na uwzględnienie i niemający oparcia w obowiązujących przepisach prawa Dyrektor IS uznał zarzut błędnego zinterpretowania art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. W dalszej części przytoczono stanowisko organu zajęte w interpretacji indywidualnej.
5.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa, według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6.1. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
6.2. Zarzut zgłoszony we wniesionym środku zaskarżenia sprowadza się do problemu właściwej interpretacji art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. Zdaniem organu interpretacyjnego, w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej powstanie po stronie wnioskodawcy przychód z kapitałów pieniężnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 9) u.p.d.o.f., bowiem efekt w postaci neutralnej podatkowo wymiany udziałów (akcji) dotyczy wyłącznie osoby wnoszącej większościowy pakiet udziałów (akcji), ponieważ wypełnia ona przesłanki wynikające z powołanych powyżej przepisów. Natomiast wnioskodawca nie posiadający większości udziałów (akcji) nie wypełnia dyspozycji zawartej w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. Posiadane przez wnioskodawcę akcje nie są bowiem w stanie zapewnić spółce nabywającej udziały uzyskanie bezwzględnej większości praw głosów w spółce, której udziały (akcje) są nabywane.
Powyższego stanowiska nie podzielił sąd administracyjny pierwszej instancji w toku przeprowadzonej kontroli zaskarżonej interpretacji pod kątem zgodności z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszym składzie w pełni aprobuje ocenę legalności zaskarżonej interpretacji indywidualnej, dokonaną w zaskarżonym wyroku.
Stanowisko interpretacyjne przyjęte przez sąd jest koherentne z ugruntowaną już linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie spornej kwestii. Przykładowo w wyroku z 14 sierpnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2148/16, NSA wskazał, że "art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. ma na celu zapewnienie neutralności podatkowej w przypadku restrukturyzacji spółek i umożliwienie uzyskania przez jedną z nich (nabywającą) pozycji dominującej. Istotna jest zatem realizacja celu zakładanego przez ustawodawcę, to jest albo uzyskanie przez spółkę nabywającą większości głosów w spółce, której akcje lub udziały są przenoszone przez jej udziałowców (akcjonariuszy), albo wzmocnienie jej pozycji dominującej poprzez zwiększenie ilości posiadanych udziałów (akcji), a tym samym zwiększenie jej konkurencyjności czy możliwości pozyskania nowych środków na rozwój działalności". W pisemnych motywach powołanego powyżej wyroku zaznaczono, że "przepisy Dyrektywy 2009/133/WE, a w konsekwencji i regulacje zawarte w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., mają gwarantować neutralność podatkową, co ma ułatwiać spółce nabywającej udziały (akcje) od udziałowców innej spółki koncentrację praw głosu (a więc z reguły i kapitału) w tej innej spółce, a równocześnie umożliwiać podwyższanie własnego kapitału zakładowego poprzez wydawanie nowych udziałów (emisję akcji), obejmowanych (nabywanych) przez dotychczasowych udziałowców tej innej spółki. Przy wykładni tych przepisów należy więc mieć na uwadze te właśnie cele przyświecające nowej regulacji prawnej. Jeżeli zatem spółka nabywająca osiąga te cele poprzez wymianę własnych udziałów (akcji) na udziały wspólników innej spółki i, równocześnie uzyskując w tej innej spółce większość praw głosu albo posiadając już taką większość, zwiększa ilość udziałów w tej innej spółce, wtedy "do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę" - przy spełnieniu dodatkowych warunków wymienionych w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. [...] Zarówno zatem wykładnia literalna, jak i celowościowa art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. wskazuje na dopuszczenie przez ustawodawcę sytuacji, gdy uzyskanie przez spółkę nabywającą większość głosów w innej spółce, jest wynikiem jednoczesnego działania kilku osób - udziałowców (akcjonariuszy) innej spółki".
Z kolei w wyroku z 24 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 117/14, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na argumenty wynikające z zastosowania wykładni systemowej zewnętrznej, które potwierdzają prawidłowość przyjętych powyżej racji o charakterze językowym i funkcjonalnym. W uzasadnieniu ostatniego z powołanych wyroków wskazano, że "umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powstaje w wyniku zawarcia umowy spółki, w której określa się m.in. wysokość kapitału zakładowego oraz liczbę i wartość poszczególnych udziałów objętych przez każdego ze wspólników (art. 157 § 1 k.s.h.), a w przypadku wkładu niepieniężnego - przedmiot tego wkładu i osobę wspólnika, który taki aport wnosi (art. 158 § 1 k.s.h.). Spółkę tę może zawiązać jedna lub więcej osób (art. 151 § 1 k.s.h.). Z umowy może wynikać możliwość podwyższenia kapitału zakładowego w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, jest też możliwa zmiana umowy spółki w tym zakresie (art. 257 § 1 k.s.h.). Podwyższenie kapitału musi być zgłoszone do rejestru, wynika z niego zatem czas, w jakim dokonano tej czynności (art. 261 § 1 i § 2 k.s.h.). Spółkę akcyjną także może zawiązać jedna lub więcej osób (art. 301 § 1 k.s.h.). W statucie spółki akcyjnej, którego podpisanie jest konieczne dla zawiązania spółki, określa się wartość kapitału zakładowego (art. 306 pkt 1 k.s.h.). W sprawozdaniu, jakie założyciele spółki zobowiązani są sporządzić w przypadku obejmowania akcji w zamian za wkład niepieniężny należy wymienić przedmiot wkładu (art. 311 § 1 pkt 1 k.s.h.). Wkłady te powinny być wniesione przed zarejestrowaniem spółki przynajmniej w jednej czwartej ich wartości nominalnej (art. 309 § 4 k.s.h.). Podwyższenie kapitału zakładowego w spółce akcyjnej wymaga zmiany statutu i podjęcia uchwały, w której wskazuje się m.in. przedmiot wkładu niepieniężnego (art. 431 § 1 i art. 432 § 1 pkt 7 k.s.h.). Można zatem stwierdzić, że utworzenie spółki i podwyższenie kapitału zakładowego to jedna transakcja. Wniesienie wkładu i objęcie udziału (akcji) to kolejna czynność (niekiedy tylko faktyczna), będąca konsekwencją poprzednich, dokonywanych wspólnie i jednocześnie przez udziałowców (akcjonariuszy). Skoro zarówno spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, jak i spółkę akcyjną może utworzyć jedna lub więcej osób, to mimo osiągnięcia celu w postaci uzyskania pozycji spółki dominującej przez spółkę nowopowstałą w wyniku wniesienia do niej aportem udziałów (akcji), przy przyjęciu wykładni organu, tylko wspólnik spółki jednoosobowej nie uzyskałby przychodu w wysokości nominalnej wartości udziałów (akcji) objętych w zamian za wkład niepieniężny, natomiast przychód taki powstałby u każdego z udziałowców (akcjonariuszy), gdyby spółka nabywająca zawiązana była przez więcej niż jedną osobę i żadna z nich samodzielnie nie dysponowałaby pakietem większościowym udziałów (akcji) innej spółki. Podobnie w sytuacji podwyższenia kapitału w spółce nabywającej poprzez wniesienie aportu w postaci udziałów (akcji) innej spółki i uzyskania w jego wyniku większości głosów przez spółkę nabywającą w tej innej spółce, przychód w postaci wartości nominalnej udziałów (akcji) wydanych w zamian za aport nie powstałby w sytuacji, gdyby w spółce nabywającej był tylko jeden udziałowiec (akcjonariusz), a powstałby w sytuacji, gdyby aporty dające łącznie większość głosów zostały wniesione przez wszystkich bądź niektórych udziałowców (akcjonariuszy) spółki nabywającej, z których żaden samodzielnie nie posiadałby większościowego pakietu udziałów (akcji) i tylko w wyniku ich wspólnego działania możliwe byłoby osiągnięcie celu w postaci uzyskania pozycji dominującej przez spółkę nabywającą. Takie zróżnicowanie podatkowych skutków działań mających ten sam cel tylko w zależności od dopuszczalnej w świetle przepisów prawa ilości osób, które zawiązały spółkę, mogłoby zniweczyć cel założony przez ustawodawcę w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. poprzez ograniczenie jego stosowania i prowadzić do niczym nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnopodatkowej wspólników spółek kapitałowych podejmujących tożsame, zgodne z prawem, działania restrukturyzacyjne w zależności od tego, jaki pakiet udziałów (akcji) posiadali".
Biorąc pod uwagę zaprezentowane powyżej racje, Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że zgłoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., jest chybiony, bowiem sąd administracyjny przeprowadził kontrolę zaskarżonej interpretacji indywidualnej, przyjmując właściwą interpretację powyższego przepisu. W stanie faktycznym wskazanym we wniosku wymiana udziałów ma charakter neutralny podatkowo. Z uwagi na wskazane powyżej argumenty, podnoszone w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie sposób podzielić stanowiska organu, że zastosowanie spornego zwolnienia zrelatywizowane jest do pojedynczego wspólnika, w związku z czym powstały przychód należy zakwalifikować do przychodów z kapitałów pieniężnych.
6.3. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2) p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło