II FZ 511/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska, , , po rozpoznaniu w dniu 7 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Go 178/16 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 21 marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Go 178/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. P. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 21 marca 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w dniu 29 kwietnia 2016 r. skarżący, reprezentowany przez doradcę podatkowego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 21 marca 2016 r.. Postanowieniem z dnia 31 maja 2016 r. Sąd odrzucił skargę z uwagi na wniesienie jej po upływie terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako: "p.p.s.a."). Pismem z dnia 9 czerwca 2016 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi uzasadniając, że o fakcie doręczenia ww. decyzji w dniu 29 marca 2016 r. w trybie doręczenia zastępczego skarżący dowiedział się dopiero z postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi. W celu ustalenia daty doręczenia zastępczego skarżący skorzystał z danych zawartych w elektronicznym systemie śledzenia przesyłek udostępnianych przez krajowego operatora pocztowego i na tej podstawie przyjął, że doręczenie przesyłki nastąpiło w dniu 30 marca 2016 r. Sąd I instancji uznał za nieuzasadniony wniosek skarżącego o przywróceniu terminu do wniesienia skargi. Sąd wskazał, że zarówno skarżący, jak i ustanowiony przez niego pełnomocnik, nie dochowali należytej staranności w ustaleniu daty doręczenia przesyłki. Kierowanie się datą doręczenia widniejącą w systemie elektronicznym śledzenia przesyłek, w sytuacji, gdy w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru, z którego jednoznacznie wynika data doręczenia, nie może być uznane za postępowanie, które cechuje należyta staranność. Sąd wskazał, iż nie istniały przeszkody, by skarżący lub jego pełnomocnik osobiście zapoznali się aktami sprawy lub chociaż telefonicznie ustalili właściwą datę doręczenia. Sąd podkreślił, że to zwrotne potwierdzenie obioru jest dowodem, który stanowi podstawę ustalania daty doręczenia, szczególnie kiedy z dokumentu tego wynika wyraźnie data doręczenia a zapisy w nim zamieszczone nie budzą wątpliwości. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący, działający za pośrednictwem doradcy podatkowego, zarzucił naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze, pomimo wykazania przez skarżącego braku jego winy w uchybieniu terminu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając postawiony zarzut skarżący wskazał, że z uwagi na specyfikę jego pracy (pracuje poza miejscem zamieszkania, delegacje do różnych miejscowości na terenie całego kraju) znaczne utrudnienie stanowiłoby osobiste ustalenie daty doręczenia zastępczego na podstawie akt sprawy w siedzibie organu. Skarżący wskazał również, że dane zawarte w elektronicznym systemie śledzenia przesyłek operatora pocztowego obdarzone są podwyższonym poziomem zaufania społecznego, z uwagi na prowadzenie systemu przez instytucję zaufania publicznego. Jako uzasadnienie swojego stanowiska skarżący wskazał również na wymiar ekonomiczny, tj. konieczność ponoszenia kosztów dojazdu z miejsca delegowania do siedziby organu w celu zweryfikowania danych pozyskanych od operatora pocztowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że regułą w postępowaniu sądowym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Niniejsza zasada nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu, którą strona winna uprawdopodobnić we wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie przyjmuje się, że kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (wyrok NSA z 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, Mo. Praw. 2003/8/340). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z 2.10. 2002 r., V SA 793/03, Mo. Praw. 2002/23/1059). Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy do Sądu, który winien uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy. Z art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika, że w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Uznać należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w rozpatrywanym stanie faktycznym skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Istotnym w przedmiotowej sprawie jest to, że strona korzystała z usług profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, która jest konieczną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że profesjonalni pełnomocnicy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowo-administracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy (zob. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GZ 439/10 - treść postanowienia dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Słusznie więc Sąd I instancji wskazał, że za niewystarczające należy uznać oparcie się przez pełnomocnika na informacji z systemu operatora śledzenie przesyłek, gdy było wiadomo, że mocodawca nie odebrał przesyłki osobiście, a osoba, która podjęła korespondencję, nie była w stanie określić daty doręczenia. Zważając na powyższe w ocenie NSA w tym stanie rzeczy nie można przyjąć, że w uchybieniu terminu do wniesienia skargi brak jest winy strony skarżącej. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił.