I OZ 1126/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 30 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2016 r. sygn. akt I SO/Wa 350/16 o odrzuceniu wniosku P. S. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] za nieprzekazanie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie P. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Następnie P. S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...], na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej jako "P.p.s.a.") grzywny za nieprzekazanie przez Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powyższej skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 lipca 2016 r. sygn. akt I SO/Wa 350/16 odrzucił wniosek P. S. o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. Zdaniem Sądu I instancji, jeżeli skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, to niedopuszczalny jest również wniosek o wymierzenie grzywny w trybie przewidzianym w art. 55 § 1 P.p.s.a. W niniejszej sprawie wniosek o wymierzenie grzywny dotyczy nieprzekazania skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Skarga ta postanowieniem z dnia 21 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 508/16 została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucona jako niedopuszczalna. Z tych względów także przedmiotowy wniosek o wymierzenie grzywny należało odrzucić jako niedopuszczalny. P. S. w złożonym zażaleniu domagał się uchylenia powyższego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2016 r. i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 54 § 1 P.p.s.a. przewiduje pośredni tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, co oznacza, że zasadą jest wnoszenie skargi za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Z tego też powodu na organie spoczywa przewidziany w art. 54 § 2 P.p.s.a. ustawowy obowiązek przekazania skargi - wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i udzieloną na nią odpowiedzią - sądowi administracyjnemu w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Organ nie jest uprawniony do samodzielnego podejmowania czynności sprawdzających skargę z punktu widzenia jej dopuszczalności i zasadności oraz do wyjaśniania, czy spełnia ona wymagania formalne i materialnoprawne. Takie czynności należą bowiem do sądu. Dostrzeżone w tym względzie uchybienia, czy też braki organ może jedynie wskazać w odpowiedzi na skargę, która z istoty jest pismem procesowym w rozumieniu art. 45 P.p.s.a. i powinna zawierać stanowisko organu odnoszące się do skargi. Przedmiotowy wniosek o ukaranie organu grzywną nie został przez Sąd I instancji rozpoznany merytorycznie. Zdaniem Sądu, wniosek ten jest niedopuszczalny, bowiem dotyczy nieprzekazania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] skargi P.S., która to skarga jako niedopuszczalna została przez WSA w Warszawie odrzucona. W związku z powyższym w pierwszej kolejności zauważyć należy, że postanowienie WSA w Warszawie odrzucające złożoną w sprawie I SA/Wa 508/16 skargę P.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zostało wydane w dniu 21 czerwca 2016 r. i wysłane skarżącemu w dniu 22 czerwca 2016 r. Oczywistym zatem jest, że powyższe postanowienie WSA w Warszawie w dniu wydania zaskarżonego postanowienia z dnia 12 lipca 2016 r. odrzucającego wniosek o wymierzenie organowi grzywny nie było wiążące, ponieważ nie posiadało wówczas waloru prawomocności. Wskazać ponadto należy – jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OZ 816/16 – że powrót w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do tradycyjnego sposobu wnoszenia skarg, tj. za pośrednictwem organu, którego skarga dotyczy, zrodził obawę, że organy nie zawsze będą otrzymane skargi przekazywać właściwemu sądowi administracyjnemu, próbując w ten sposób przeciwdziałać rozpoznawaniu skarg złożonych na działalność, bezczynność czy przewlekłość tych organów. Powstała zatem konieczność ustanowienia instytucji procesowej, której zastosowanie niweczyłoby skutki zaniechań organów administracji w omawianym zakresie. Z tego względu w art. 55 P.p.s.a. ustawodawca przewidział gwarancje procesowe nadania biegu sprawie przez możliwość zastosowania wobec organów środków dyscyplinujących (wymierzenie grzywny, sygnalizacja) i kompensujących brak stosownego ich działania (po uprzednim wymierzeniu grzywny organowi, na żądanie skarżącego, dopuszczalne jest rozpoznanie sprawy przez sąd na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości). W sprawie o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. na organie ciąży, jak wcześniej podniesiono, bezwzględny obowiązek przesłania sądowi skargi, niezależnie od tego, czy sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego, ewentualnie czy jest niedopuszczalna z innych przyczyn. Okoliczność ta podlega bowiem ocenie sądu a nie organu. W tym stanie rzeczy zostały spełnione wszystkie przesłanki do merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku, czego Sąd I instancji nie uczynił. Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za zasadne i na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie.