VIII SA/Wa 1131/15
WyrokWSA w Warszawie2016-07-13
Skład orzekający: Cezary Kosterna, Artur Kot, Iwona Szymanowicz- Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy posiadanie i sprzedaż substancji zawierających chlorowodorek pentedronu, etylofenidat i 3-MMC (3-metylometkatynon) stanowi podstawę do wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy inspekcji sanitarnej prawidłowo zinterpretowały przepisy ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, stwierdzając, że skarżący wprowadził do obrotu środki zastępcze. Materiał dowodowy, w tym ustalenia z postępowania karnego, protokoły przeszukań, opinie biegłych oraz ilości zabezpieczonych substancji, jednoznacznie wskazywały na gromadzenie i udostępnianie środków zastępczych, co wypełnia definicję wprowadzania do obrotu. W związku z tym, wymierzenie kary pieniężnej było uzasadnione.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarżącego, któremu Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wymierzył karę pieniężną za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych. Substancje te, zidentyfikowane jako chlorowodorek pentedronu, etylofenidat i 3-MMC, zostały zabezpieczone podczas przeszukania pomieszczeń mieszkalnych i piwnicy skarżącego oraz jego pojazdu. Skarżący kwestionował fakt sprzedaży środków zastępczych, twierdząc, że brak jest dowodów na takie działanie, a jedynie na posiadanie. Organy administracji, opierając się na materiałach z postępowania karnego i własnych ustaleniach, uznały, że doszło do wprowadzenia środków zastępczych do obrotu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi P. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środka zastępczego oddala skargę.
Decyzją znak: [...] z [...] września 2015 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] (dalej: PPIS, organ I instancji), działając na podstawie art. 12 ust. 1, art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r.
o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011 r. Nr 212, poz.1263 ze zm.), art. 4 pkt 27, art. 52a ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r., poz.124 ze zm., zwana dalej: u.p.n.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.
z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) w związku z art. 6 ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015 r. poz. 875, zwana dalej: u.z.u.p.n.), orzekł o wymierzeniu P. J. (dalej: skarżący) kary pieniężnej w kwocie [...] zł. Termin zapłaty ww. kary określony został jako bezzwłoczny, a decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
PPIS podał, iż [...] lutego 2015 r. wpłynęło doń postanowienie
w przedmiocie dowodów rzeczowych Prokuratury Rejonowej [...]
w [...] z [...] lutego 2015 r. do sprawy (sygn. akt. [...] Ds. [...]) przeciwko P. J. podejrzanemu o czyn z art. 62 ust. 2 u.p.n. i M. J. podejrzanemu o czyn z art. 62 ust. 2 u.p.n. Na podstawie tego postanowienia organowi I instancji przekazano określone nim dowody zabezpieczone podczas przeszukania pomieszczeń mieszkalnych i piwnicy w bloku przy ul. S. [...] w [...] oraz samochodu m-ki [...][...].
W toku prowadzonego śledztwa [...] Ds. [...] przeprowadzono badania chemiczne ww. dowodów w Laboratorium Kryminalistycznym Komendy Wojewódzkiej Policji z/s w [...]. Z opinii nr [...] z [...] października 2014 r. wynika, że w substancjach zabezpieczonych podczas przeszukania pomieszczeń mieszkalnych i piwnicy w bloku przy ul. S. [...] w [...] zidentyfikowano głównie środki zastępcze. Zbadany proszek zawierał w składzie chlorowodorek pentedronu, etylofenidat, 3-MMC (3-metylometkatynon). Ponadto opinia Nr [...] z [...] listopada 2014 r., sporządzona przez Instytut Ekspertyz Sądowych im. [...] w [...] (Pracownia Badania Alkoholu i Narkotyków) wskazała, że zidentyfikowane substancje, tj. chlorowodorek pentedronu, etylofenidat, 3-MMC (3-metylometkatynon), w myśl przepisów ustawy
o przeciwdziałaniu narkomanii, nie znajdują się na liście środków odurzających
i substancji psychotropowych. Związki te są wykrywane w składzie niektórych produktów określanych jako tzw. "dopalacze".
W dniu [...] lutego 2015 r w sprawie [...] Ds. [...] Prokuratura skierowała akt oskarżenia przeciwko m.in. skarżącemu, oskarżonemu o przestępstwo z art. 59 ust. 1 u.p.n. w związku z art. 12 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. 1997 r. Nr 88, poz. 553 ze zm., zwana dalej: k.k.). Skarżący oskarżony jest o to, że
w okresie od lutego 2014 r. do [...] sierpnia 2014 r. w [...], w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej udzielił innym osobom m.in. mefedronu w łącznej ilości 7 gramów, w tym N. R. 5-krotnie po 1 gramie mefedronu o łącznej wartości [...] zł.
Jak wynika z ww. aktu oskarżenia, [...] sierpnia 2014 r. w godzinach 16.00-22.00 funkcjonariusze Komendy Miejskiej Policji w [...] Wydział d/w z Przestępczością Narkotykową prowadzili czynności operacyjne w rejonie osiedla [...] w [...]. Obserwowali m.in. skarżącego, co do którego posiadali podejrzenie, że może sprzedawać środki odurzające i substancje psychotropowe. W toku tych działań ustalono, że w pobliże miejsca zamieszkania skarżącego podjechał pojazd marki [...]. W wyniku przeszukania tego pojazdu ujawniono dwie torebki foliowe
z zapięciem strunowym z zawartością białego proszku w formie drobnych kryształków. Przeprowadzone badania wykazały obecność w tym materiale dowodowym chlorowodorku pentedronu i etyloffenidatu.
Skarżący został zatrzymany; ujawniono przy nim klucz, pasujący do jednego
z pomieszczeń piwnicznych bloku przy ul. S. [...], w którym skarżący zamieszkiwał. W wyniku przeszukania tego pomieszczenia ujawniono opakowanie plastikowe, w którym znajdowała się duża ilość różnego rodzaju substancji psychotropowych.
W toku śledztwa ustalono, że skarżący od 2012 r. podjął zamysł sprzedaży narkotyków oraz mefedronu. Narkotyki przechowywał w pomieszczeniu piwnicznym, były one porcjowane po 1 gramie.
Od lipca 2012 r. skarżący sprzedawał narkotyki, m.in. swojemu wówczas nieletniemu bratu M. J., a także dwukrotnie sprzedał po 1 gramie mefedronu P. P. o łącznej wartości [...] zł oraz pięciokrotnie po 1 gramie mefedronu N. R. o łącznej wartości [...] zł. W lutym 2014 r., z uwagi na swój wyjazd służbowy, skarżący poprosił o pomoc w sprzedaży narkotyków swojego brata M. J.. W tym celu udostępnił bratu swój numer telefonu, na który dzwoniły osoby zainteresowane kupnem narkotyków. Jednocześnie przekazał mu klucz do pomieszczenia piwnicznego, gdzie przechowywał narkotyki przeznaczone do sprzedaży. Narkotyki te były już podzielone na porcje. Zgodnie z instrukcją przekazaną przez skarżącego, M. J. sprzedawał 1 gram mefedronu za kwotę [...] zł.
Przekazany materiał dowodowy stanowił podstawę do wszczęcia w dniu [...] lutego 2015 r postępowania w sprawie podejrzenia wprowadzania do obrotu przez skarżącego środków zastępczych. W wyniku oceny dowodów zebranych w sprawie PPIS stwierdził, iż skarżący w okresie od lipca 2012 r. do [...] sierpnia 2014 r.
w [...], w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru,
w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wprowadzał do obrotu środki zastępcze, tj. substancję proszkową zawierającą w składzie: chlorowodorek pentedronu, etylofenidat i 3-MMC (3-metylometkatynon).
Powyższe ustalenia stanowiły podstawę wydania przez organ I instancji w dniu [...] maja 2015 r. decyzji nr [...] zakazującej wytwarzania
i wprowadzania do obrotu ww. substancji oraz nakazującą wycofanie z obrotu tych substancji, a także ich zniszczenie na koszt strony postępowania. PPIS wyjaśnił, iż ww. substancje wprowadzane do obrotu przez skarżącego były analogami strukturalnymi związków wymienionych w załącznikach do u.p.n., spełniały kryteria ustalone w definicji środka zastępczego w rozumieniu art. 4 pkt 27 u.p.n. Z danych m. in. Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii wynika, że substancje te wykazują działanie psychoaktywne i stanowią zagrożenie dla zdrowia
i życia ludzi.
W związku ze zmianą stanu prawnego z dniem 1 lipca 2015 r. (art. 6 u.z.u.p.n.) organ I instancji ustalił, iż z uwagi na fakt, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego zostało wydane w dniu [...] lutego 2015 r.
i doręczone skarżącemu [...] marca 2015 r., to do niniejszej sprawy mają zastosowanie przepisy u.p.n. w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Na tę datę substancje pentedron, 3-MMC i etylofenidat zaliczane były do środków zastępczych i nie znajdowały się w załączniku do u.p.n. w wykazie środków odurzających i substancji psychotropowych.
Z uwagi na powyższe, w niniejszej sprawie konieczne było wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 52a ust. 1 u.p.n. Wydanej w tym przedmiocie decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 52a ust. 2 u.p.n. Wysokość kary pieniężnej ustalono na podstawie normy zawartej w art. 52a ust. 3 u.p.n., uwzględniając ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego, tj. pentedronu, 3- MMC i etylofenidatu, oraz szkodliwość wprowadzanych substancji dla zdrowia ludzkiego.
W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wstrzymanie jej natychmiastowego wykonania. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie art. 52a ust. 1 u.p.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie brak jest jakiegokolwiek dowodu, aby wytwarzał lub wprowadzał do obrotu środek zastępczy. Podał, iż nie zgadza się nałożeniem na niego kary pieniężnej w wysokości [...] zł, ponieważ nie ma ku temu podstaw. Podkreślił przy tym, że samo posiadanie środka zastępczego nie stanowi takiej przesłanki.
Wskazał również, że niezrozumiałe jest uznanie zabezpieczonych substancji jako "środków zastępczych" w rozumieniu art. 52a ust. 1 u.p.n., ponieważ z treści zaskarżonej decyzji wynika, że związki te są wykrywane w składzie niektórych produktów określanych jako tzw. "dopalacze".
Decyzją znak [...] z [...] października 2015 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] (dalej: PWIS, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 52a ust. 1 u.p.n., orzekł
o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
Uzasadniając decyzję PWIS wskazał, iż rozpatrując powyższą sprawę organ
I instancji podjął niezbędne działania do wyjaśnienia stanu faktycznego, rzetelnie rozpatrzył całokształt materiału dowodowego oraz wydał przedmiotową decyzję zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Przedmiotowa decyzja zawiera właściwe uzasadnienie pod względem prawnym jak i faktycznym. W kontekście powyższego za chybiony uznał zarzut odwołania dotyczący naruszenia art. 52a ust. 1 u.p.n.
PWIS podał, że postępowanie organu I instancji stanowi konsekwencję ustaleń poczynionych przez Prokuraturę Rejonową [...] w [...],
w oparciu o które wydano decyzję znak [...], zakazującą skarżącemu wprowadzania do obrotu środków zastępczych w postaci: substancji proszkowej zawierającej 3-MMC (3- metylometkatynon), substancji proszkowej zawierającej chlorowodorek pentedronu i substancji proszkowej zawierającej etylofenidat, nakazującą wycofanie z obrotu ww. substancji oraz ich zniszczenie na koszt strony. Decyzję tę skarżący przyjął bez zastrzeżeń, tym samym uznając ją za zasadną.
Materiał dowodowy sprawy zawierający ekspertyzę Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej z siedzibą w [...] jednoznacznie wskazuje, że skarżący brał udział w gromadzeniu znacznych ilości związków chemicznych spełniających definicję środka zastępczego, zawartą w art. 4 pkt 27 u.p.n. W pomieszczeniu piwnicznym przy ul S. [...] w [...] zabezpieczono znaczną ilość środków zastępczych, np: 19 woreczków foliowych
z zapięciem strunowym, zawierających 3-MMC (3-metylometkatynon) o łącznej masie 31,95 g; woreczek foliowy z zapięciem strunowym zawierający 3-MMC
(3-metylometkatynon) i pentedron o masie 42,27 g; 9 woreczków foliowych
z zapięciem strunowym zawierających pentedron i etylofenidat o łącznej masie 6,18 g i 2 woreczki foliowe z zapięciem strunowym zawierające pentedron o łącznej masie 1,40 g. Zabezpieczono również narkotyki w ilości 30,29 g ziela konopi innych niż włókniste. W toku postępowania przygotowawczego podczas przesłuchania skarżący przyznał się do posiadania oraz sprzedaży narkotyków.
PWIS podał, iż z urzędu posiada wiedzę, że 3-MMC (3-metylometkatynon) przyjmowany jest donosowo (porcje wynoszą od 0,02 do 0,03 g) i doustnie (porcje wynoszą od 0,1 do 0,15 g). Ilości 3-MMC (3-metylometkatynon) będące w posiadaniu skarżącego pozwalały na przygotowanie kilku tysięcy działek podstawowych, co jednoznacznie wskazuje, że zgromadzone ilości przeznaczone były na handel.
Zdaniem PWIS, organ I instancji słusznie uznał, że wskazane w decyzji środki stanowią środki zastępcze w rozumieniu art. 4 pkt 27 u.p.n. oraz prawidłowo zastosował art. 52a tego aktu. Przedmiotowa decyzja jest konsekwencją postępowania, w wyniku którego udowodniono wprowadzanie do obrotu środków zastępczych przez skarżącego. Z akt sprawy wynika, że skarżący sprzedawał środki odurzające (zarówno narkotyki jak i środki zastępcze). W toku prowadzonych działań kwestionowane produkty zostały poddane analizie i w jej wyniku stwierdzono obecność związków, które spełniają definicję zawartą w art. 4 pkt 27 u.p.n., tj. środka zastępczego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył podjęte działania
i dowody, które przyczyniły się do ustalenia, iż miało miejsce wprowadzenie do obrotu środków zastępczych. Organ był więc zobowiązany do wydania decyzji wymierzającej karę pieniężną, której wysokość określa art. 52a ust. 1 u.p.n., gdy dochodzi do wytwarzania bądź wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Dodatkowo rygor natychmiastowej wykonalności wynika z literalnego brzmienia art. 52a ust. 2 u.p.n.
Zakwestionowana przez skarżącego decyzja organu I instancji spełnia więc przesłanki wskazane w art. 52a u.p.n. Ustalając wysokość kary, organ uwzględnił ilość i rodzaj środków zastępczych zabezpieczonych w niniejszym postępowaniu,
z wyszczególnieniem ich nazw i ilości opakowań, a następnie, opierając się na wykładni art. 44b u.p.n., który bez jakichkolwiek odstępstw zakazuje wytwarzania
i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych, wskazał podstawę prawną wymierzenia kary pieniężnej, tj. art. 52 ww. ustawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, którymi się kierował, ustalając wysokość tej kary.
W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedostateczne rozważenie materiału dowodowego zgromadzonego
w niniejszej sprawie, skutkujące błędnym ustaleniem, że decyzja PPIS z [...] września 2015 r. spełnia przesłanki wskazane w art. 52a u.p.n. oraz że organ podjął niezbędne działania do wyjaśnienia stanu faktycznego, rzetelnie rozpatrzył całokształt materiału dowodowego i wydał decyzję zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, co skutkowało niezasadnym utrzymaniem w mocy decyzji wymierzającej karę pieniężną.
Zdaniem skarżącego, organ odwoławczy błędnie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji uznając, iż dopuścił się on sprzedaży środków odurzających (narkotyków i środków zastępczych). Rozstrzygnięcie to, w świetle zgromadzonego
w sprawie materiału dowodowego, jak również obowiązujących przepisów prawa, nie jest prawidłowe. Skarżący wyjaśnił, że nigdy nie sprzedawał (wprowadzał do obrotu) środków zastępczych. W szczególności wniosek taki nie wynika ze zgromadzonego w postępowaniu karnym materiału dowodowego. W toku tego postępowania nie została ustalona choćby jedna osoba, której miałby zbywać środki zastępcze
(w odróżnieniu od narkotyków i abstrahując od wiarygodności tych świadków). Ze zgromadzonego materiału dowodowego (w sprawie karnej) wynikać może (co najwyżej), że środki zastępcze zostały znalezione w piwnicy, będącej w jego posiadaniu.
W ocenie skarżącego, skoro w materiale dowodowym zgromadzonym
w sprawie brak jest jakiegokolwiek dowodu, aby wytwarzał bądź też wprowadzał do obrotu środki zastępcze, to brak było podstaw do nałożenia kary. Nie zostały bowiem spełnione ustawowe przesłanki z art. 52a ust. 1 u.p.n.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy
o przeciwdziałaniu narkomanii. Przepis art. 44b tej ustawy ustanawia zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych. Natomiast stosownie do treści art. 4 pkt 27 u.p.n., w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r., środek zastępczy oznacza substancję pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślinę, grzyba lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów;
Z kolei w myśl art. 52a ust. 1 u.p.n., kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy, podlega karze pieniężnej
w wysokości od 20.000 zł do 1.000.000 zł. Jednocześnie w art. 4 pkt 34 u.p.n. ustawodawca zawarł definicję legalną pojęcia "wprowadzanie do obrotu" stanowiąc, że oznacza to udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych.
Podkreślić w tym miejscu należy, że przepisy art. 44b i 52a u.p.n. zostały dodane do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii ustawą z dnia 8 października 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 213, poz. 1396), zmieniającą przedmiotową ustawę
z dniem 27 listopada 2010 r. Celem zmiany było przeciwdziałanie rozwojowi zjawiska wprowadzania do legalnego obrotu nowych substancji posiadających działanie psychoaktywne, nazywanych potocznie "dopalaczami". Ustawa wprowadziła w tym celu odpowiedzialność administracyjną, uzupełniając pierwotną ustawę o nowy rozdział 6a.
Ustawodawca uznał, że oprócz obowiązujących regulacji penalizujących wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, w celu realizacji podstawowych założeń ustawy należy wyodrębnić instytucję odpowiedzialności administracyjnej za wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu na terytorium Polski środków zastępczych, czyli substancji pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używanych zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa.
Wprowadzenie do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w art. 52a sankcji administracyjnej z tytułu wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego miało na celu szybkie reagowanie na pojawiające się zagrożenia życia
i zdrowia jednostki. Dodatkowo przepisy ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w art. 52a ust. 4 wskazują, że do kary, o której mowa w ust. 1 stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, a organowi inspekcji sanitarnej przysługują uprawnienia organu podatkowego; wyegzekwowana kara pieniężna stanowi dochód budżetu państwa. Regulacja art. 52a u.p.n. funkcjonuje obok wcześniejszych postanowień ustawy, przewidujących odpowiedzialność karną za wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej lub uczestniczenie w takim obrocie.
Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że w razie ustalenia, że wytworzono lub wprowadzono do obrotu na terytorium RP środek zastępczy określony w art. 4 pkt 27 u.p.n., organ inspekcji sanitarnej obowiązany jest nałożyć administracyjną karę pieniężną w wysokości uwzględniającej w szczególności, zgodnie z art. 52a ust. 3 u.p.n., ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego (por. wyrok NSA z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt II OSK 77/14, baza orzeczeń NSA). Wprowadzanie do obrotu środków zastępczych oznacza udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim niebędącymi ich konsumentami, jak i nabywającymi je w celu własnego spożycia.
Odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każdy, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy (tzw. "dopalacz"). W konsekwencji, prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej, organ inspekcji sanitarnej ocenia, czy doszło do "wprowadzenia do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2015 r., II OSK 2684/13, publ. Lex nr 1780531). Zdaniem Sądu, materiał dowodowy przedstawiony organowi sanitarnemu przez Prokuraturę Rejonową [...] oraz Policję ewidentnie wskazywał, że skarżący udostępniał odpłatnie (sprzedawał) produkty zawierające środki zastępcze innym osobom, zaś organy orzekające trafnie uznały, że wprowadzał
w ten sposób do obrotu środek zastępczy. W tym miejscu istotne jest, że PPIS
w dniu [...] maja 2015 r. wydał decyzję o znaku: [...], którą zakazał skarżącemu wprowadzania do obrotu środków zastępczych w postaci substancji proszkowej, zawierającej 3-MMC (3-metylometkatynon), chlorowodorek pentedronu
i etylofenidat, nakazał wycofanie ich z obrotu oraz zniszczenie na koszt strony postępowania. Od tej decyzji skarżący nie złożył odwołania, a tym samym należy uznać, że ją zaaprobował.
Sąd nie podziela argumentacji skargi dotyczącej naruszenia przez organ przepisu art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwalał
uznać, że substancje zabezpieczone u skarżącego wypełniają znamiona substancji będącej środkiem zastępczym. Natomiast opis działalności skarżącego, zawarty
w uzasadnieniach decyzji organów, wskazuje dobitnie na okoliczność wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Podczas przeszukania pomieszczeń mieszkalnych oraz piwnicy w bloku przy ulicy S. [...] w [...], w którym mieszka skarżący, zabezpieczono ponad 110 gram środków zastępczych, poporcjowanych
w woreczkach foliowych z zapięciem strunowym, co w ocenie Sądu ewidentnie świadczy o ich gromadzeniu i wprowadzaniu na nielegalny rynek sprzedaży czy też udostępnianiu nieodpłatnie innym osobom. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że ilości 3-MMC, będące w posiadaniu skarżącego, pozwalały na przygotowanie kilku tysięcy działek podstawowych, co jednoznacznie wskazuje, iż gromadzone ilości przeznaczone były na handel. Skarżący w postępowaniu karnym przyznał się do posiadania i sprzedaży narkotyków, ujawnionych razem ze środkami zastępczymi
w piwnicy bloku, w którym skarżący zamieszkuje.
Organy administracji w tej sprawie dysponowały protokołami przesłuchań skarżącego, protokołami przeszukań, opinią wydaną przez Instytut Ekspertyz Sądowych w [...], ekspertyzą Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej z siedzibą w [...], w których w sposób jednoznaczny stwierdzono, że środki, które zabezpieczono u skarżącego zawierały substancje wykazujące działanie psychoaktywne będące środkami zastępczymi, stwarzającymi zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dopuszcza się możliwość czynienia ustaleń faktycznych na podstawie dowodów zebranych
w postępowaniu karnym (por. np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 752/10, publ. Lex nr 1096432). Dotyczy to w szczególności czynności, których w postępowaniu administracyjnym nie da się powtórzyć (np. przeszukanie, ekspertyza, opinia biegłego). Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że wbrew stanowisku skarżącego organy inspekcji sanitarnej orzekające w niniejszej sprawie dokonały prawidłowej wykładni przepisu art. 52a ust. 1 i art. 4 pkt 34 u.p.n. uznając, że skarżący wprowadził do obrotu środki zastępcze, tzw. dopalacze i z tego tytułu wymierzyły karę pieniężną w wysokości [...] zł (minimum ustawowe). Organy wskazały, że przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej - zgodnie z art. 52a ust. 3 u.p.n. - kierowały się ilością wprowadzonego do obrotu środka zastępczego. Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa w stopniu powodującym konieczność ich uchylenia czy stwierdzenia nieważności.
Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło