II OZ 1324/16

Dnia 29 listopada 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 223/16 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi S.M., H. M., M. M., J. S., R. J., W. J., A. P., W. K., A. B., M. B., A. B., T. B., H. B., J. B., K. C., A. C., K. C.-O., D. D.-P., E. D., J. D., S. G., M. G., K. G., M. G., E. K., R. K., Z. K., B. K., H. K., H. L., S. L., M. L., M. M., B. M., M. M., J. M., S. M., M. M.-K., A. M., A. P., J. P., W. P., K. P., T. P., A. R., B. S., A. S., P.S., J. S., J. S., A. S., M. S., Z. S., E. W., M. W., A. W., M. W., Z. W., B. Z., J. Z., A. Z. i J. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wykonywanie robót budowlanych postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odrzucenia skargi R. J., W. J., W. K., A. M., B. K., K. G., M. G., M. W. i Z. W., 2. oddalić zażalenie w pozostałym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 września 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 223/16 odrzucił skargę wymienionych w komparycji osób na decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2015 r., którą w następstwie odwołania A. J. występującej w imieniu własnym oraz S. M., H. M., M. M., J. S., R. J., W. J., A. P. i W. K., utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia inwestorowi – [...] Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w P. pozwolenia na wykonywanie robót budowlanych polegających na wymianie i rozbudowie instalacji gazowej w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w P. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że A. J. wniosła skargę w imieniu wymienionych w komparycji orzeczenia osób i pismem z 13 kwietnia 2016 r. doręczonym 18 kwietnia 2016 r. została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie pełnomocnictw od skarżących z wyjątkiem R. J., W. J., W. K., A. M., B. K., K. G., M. G., M. W., Z. W. oraz przez określenie interesu prawnego wszystkich skarżących poprzez złożenie dokumentów, z których wynika prawo odrębnej własności lokalu. Odpowiadając na to wezwanie A. J. złożyła jedynie część pełnomocnictw oraz nie złożyła pozostałych żądanych dokumentów. W związku z tym Sąd pierwszej instancji uznał, że nie zostały uzupełnione braki formalne skargi i na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. skargę odrzucił. W zażaleniu na to postanowienie A. J. zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP. Twierdziła, że brak było podstaw do wzywania jej, aby określiła interes prawny wszystkich skarżących poprzez złożenie dokumentów, z których wynika prawo odrębnej własności lokalu. Podniosła też, że brak było podstaw do odrzucenia skargi tych skarżących, co do reprezentowania których przedstawiła pełnomocnictwa. W końcu wywiodła, że wobec pozostałych skarżących Sąd zobowiązany był wezwać ich bezpośrednio do usunięcia braku formalnego skargi poprzez podpisanie skargi, czego nie uczynił. We wnioskach zażalenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przyznanie pełnomocnikowi wnoszącej zażalenie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną w ramach prawa pomocy. Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w zażaleniu błędnie przyjmuje się, że zaskarżonym postanowieniem Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę A. J. Nie wynika to z zaskarżonego postanowienia, w którym A. J. nie została wskazana jako skarżąca, co jest zresztą zgodne z jej pismem z 22 lutego 2016 r. oraz tym, że jej skarga została zarejestrowana pod sygn. akt VII SA/Wa 180/16 i stanowi przedmiot odrębnego postępowania. W rozpoznawanej sprawie A. J. jest uczestnikiem postępowania i pełnomocnikiem wymienionych w skardze z 19 stycznia 2016 r. skarżących – mieszkańców budynku przy ul. [...] w P. Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że brak było podstaw do tego, aby wzywać A. J. do usunięcia braków formalnych skargi przez określenie interesu prawnego wszystkich skarżących poprzez złożenie dokumentów, z których wynika prawo odrębnej własności lokalu. Jeżeli chodzi o określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego, to taki wymóg formalny dla skargi wynika z art. 57 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), jednakże przyjmuje się, że jest on spełniony, gdy skarżący wskaże, chociażby w sposób nader ogólny, na czym - w jego ocenie - polega naruszenie prawa lub interesu prawnego (tak w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wydanie 3, str. 352). W związku z tym wskazać należy, że w skardze, która została wniesiona w rozpoznawanej sprawie, dość obszernie opisano zarzucane naruszenia prawa. Brak jest też podstaw prawnych do tego, aby uznać, że brakiem formalnym skargi było to, że nie przedłożono dokumentów dotyczących odrębnej własności lokali skarżących. NSA rozumie, że w istocie żądanie przedstawienia tych dokumentów oraz określenia interesu prawnego związane było z próbą ustalenia legitymacji skarżących do wniesienia skargi. Akceptując co do zasady obowiązek Sądu administracyjnego badania legitymacji skargowej, w tym poprzez żądanie złożenia wyjaśnień i dokumentów, stwierdzić należy, że nie można tego robić poprzez wzywanie do złożenia takich wyjaśnień i dokumentów w trybie usunięcia braków formalnych skargi. Zauważyć też należy, że zgodnie z dominującą praktyką sądów administracyjnych skutkiem ustalenia, że skarżący nie był legitymowany do wniesienia skargi jest oddalenie skargi, a nie jej odrzucenie. Mając na uwadze występujące w rozpoznawanej sprawie okoliczności warto w związku z tym zauważyć, że w orzecznictwie przyjmuje się, że legitymacja do wniesienia skargi w myśl art. 50 § 1 p.p.s.a. może wynikać także z tego, że organ odwoławczy wydał decyzję na skutek odwołania skarżącego (np. wyroki NSA z dnia 20 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 2019/06 oraz z 18 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2099/12). Z tych względów trafnie w zażaleniu zarzuca się, że zaskarżone postanowienie nie mogło opierać się na stwierdzeniu, iż nie został usunięty brak formalny dotyczący określenia interesu prawnego i złożenia dokumentów, mających ten interes prawny udokumentować. Jeżeli zaś chodzi o braki formalne związane z pełnomocnictwami, to należy wskazać, że jeżeli skargę wnosi pełnomocnik, to do skargi powinno być dołączone pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis (art. 46 § 3 p.p.s.a.). Zasadnie więc A. J. została wezwana do złożenia pełnomocnictw osób, w imieniu których, jak twierdziła, złożyła skargę. Przy czym zaznaczyć należy, że chodzi o pełnomocnictwa od skarżących, czyli osób, które A. J. sama w skardze wskazała, jako skarżących. Takie zastrzeżenie jest konieczne, gdyż w toku postępowania A. J. składała pełnomocnictwa także od innych osób. Złożenie tych pełnomocnictw w ocenie NSA jest bez znaczenia. Nie można bowiem uznać, że przez sam fakt złożenia pełnomocnictwa od osoby, która nie została wymieniona w skardze jako skarżąca, doszło do rozszerzenia zakresu podmiotowego skargi. W związku z tym zauważyć należy, że spośród osób wskazanych w skardze jako skarżący, pełnomocnictwo zostało złożone tylko od R. J. (k. 44), W. J. (k. 45), W. K. (k. 36), A. M. (k. 35), B. K. (k. 41), K. G. (k. 40), M. G. (k. 37), M. W. (k. 32) i Z. W. (k. 31). W odniesieniu do tych osób nie było zatem podstaw, aby odrzucić skargę. Prawidłowo zaś odrzucono skargę tych skarżących (osób wskazanych w skardze z 19 stycznia 2016 r.), których pełnomocnictw A. J. nie przedłożyła. NSA rozpoznający sprawę stoi przy tym na stanowisku, że w przypadku kiedy pełnomocnikiem jest osoba, która zgodnie z art. 35 p.p.s.a. może być pełnomocnikiem, np. tak jak w rozpoznawanej sprawie uczestnik postępowania, to w razie nieusunięcia braku formalnego skargi w postaci braku pełnomocnictwa Sąd nie jest zobowiązany wzywać skarżącego, którego pełnomocnictwa nie przedłożono, do podpisania skargi. W ocenie NSA wynika to z art. 37 p.p.s.a., w którym to na pełnomocnika nałożono obowiązek dołączenia pełnomocnictwa do akt sprawy. Zasadny jest zatem zarzut zażalenia, w którym twierdzi się, że nie było podstaw do odrzucenia skargi tych skarżących, których pełnomocnictwa dołączono do akt. Mając to wszystko na uwadze NSA na mocy art. 184, art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnośnie do zawartego w zażaleniu wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu NSA wyjaśnia, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa, przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.