II SA/Ke 291/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej sprawy ze skargi E.D. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 stycznia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących E. D. i M. P. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 11 stycznia 2016r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] nakazującej właścicielom działki o nr ewidencyjnym A obręb Małogoszcz tj. [...] wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na gruncie sąsiednim tj. tzw. erozji gleby (spływu wód i zmywania zbocza skarpy), na działce o nr ewidencyjnym B, której właścicielem jest [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji wskazano, że w pkt 2 zaskarżonej decyzji określono sposób wykonania powyższych urządzeń. Kolegium przytoczyło treść przepisu art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, stanowiącego podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie ze stanowiskiem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo dopuścił jako dowód w postępowaniu opinię biegłego, której obszerne fragmenty zostały przytoczone w treści uzasadnienia. Kolegium uznało opinię za fachową, rzetelną, w której biegły wszechstronnie wypowiedział się co do stosunków wodnych panujących na spornym gruncie. Stwierdziło, że organ I instancji wykazał przesłanki pozwalające na ocenę, iż podwyższenie terenu na działce nr A doprowadziło do niekorzystnej zmiany stanu wody na gruncie o nr ewidencyjnym B. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wniosły [...] , zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania art. 10 i 77 kpa mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na podjęciu zaskarżonej decyzji bez rozważenia zarzutów i argumentów [...], zebranie i rozpatrzenie i ocenę materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, a także naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 29 ustawy Prawo wodne poprzez przyjęcie, że wyburzenie przez wnioskodawczynię istniejącego przez kilkadziesiąt lat muru oporowego w granicach działki A i B nie ma znaczenia dla oceny zmiany stosunków wodnych w rozumieniu tego przepisu. Zdaniem autorek skargi organ odwoławczy w treści zaskarżonej decyzji błędnie wskazał, że w terminie odwołanie złożyła [...] pomimo, iż swoje rozstrzygnięcie podejmował będąc w posiadaniu drugiego odwołania innej strony od tej samej decyzji tj. [....]. W tej sytuacji mając do czynienia z jedną sprawą organ powinien rozpoznać ją merytorycznie uwzględniając wywody i wnioski wszystkich stron zawarte w złożonych przez nich odwołaniach. W niniejszej sprawie zabrakło rzetelności Kolegium, które naruszając art. 10 i 77 kpa wydając zaskarżoną decyzję nie wzięło pod uwagę argumentacji [...], która była nieco inna niż [...]. Z uwagi na zaistniałą nieprawidłowość skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa. W pozostałej części skargi skarżące szczegółowo odniosły się do kwestii merytorycznych podjętego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wskazaną w jej uzasadnieniu. Na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. Sąd postanowił dopuścić dowód z akt sprawy tut. Sądu o sygn. II SA/Ke 887/16 ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że doszło do naruszenia przepisów postępowania skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Powyższa wadliwość uniemożliwia Sądowi merytoryczną weryfikację zaskarżonej decyzji. Odwołanie jest wyrazem niezadowolenia strony ze sposobu załatwienia przez organ administracji I instancji sprawy indywidualnej. Przez pojęcie sprawy indywidualnej należy rozumieć wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, ze względu na które zainteresowana osoba żąda wydania decyzji administracyjnej, albo ze względu na które właściwy organ administracji publicznej może lub powinien taką decyzję wydać. Chodzi zatem o fakty i zdarzenia tworzące tzw. stan faktyczny sprawy oraz o prawa i obowiązki, które na podstawie obowiązujących przepisów prawa administracyjnego mogą lub powinny być przyznane lub nałożone na osobę – adresata decyzji (por. Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi Eugeniusz Bojanowski, Zbigniew Cieślak, Jacek Lang Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Wydanie I Warszawa 2004). Każda sprawa administracyjna na skutek wniesienia odwołania podlega dwukrotnemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu tj. po raz pierwszy w I instancji, a następnie w II instancji według zasady określonej w art. 15 kpa, zgodnie z którą postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Granice rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy wyznacza rozstrzygnięcie decyzji organu I instancji. Jednocześnie organ odwoławczy rozpatrując odwołanie musi odnieść się do wszystkich podniesionych w nim zarzutów. Mając do czynienia z jedną i tą samą sprawą administracyjną organ wydaje w sprawie jedno merytoryczne rozstrzygnięcie, kierując się zasadami i regułami wynikającymi z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 kpa organ administracji ma obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewnia m.inn. czynny udział stron w każdym stadium postępowania, o czym wprost stanowi przepis art. 10 § 1 kpa. W przypadku strony odwołującej się chodzi o rozpatrzenie jej odwołania. Nie jest zatem spełnieniem tego wymogu doręczenie stronie odwołującej się wyłącznie rozstrzygnięcia organu, albowiem taki udział miałby w istocie charakter tylko formalny. Możliwość odstąpienia od wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. zasady czynnego udziału stron w postępowaniu stwarza ust. 2 powołanego przepisu, w przypadku gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. W ocenie Sądu powyższe okoliczności nie mają jednakże miejsca. Organ odwoławczy ustalając stan faktyczny powinien mieć na względzie wszystkie złożone w tej samej sprawie odwołania. Nie może bowiem dokonywać ustaleń w sposób wybiorczy, bez uwzględnienia wywodów i wniosków wszystkich stron postępowania, a taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Uprawnione jest zatem stwierdzenie, że wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji przez dwie lub więcej stron postępowania administracyjnego nakłada na organ odwoławczy obowiązek ich łącznego rozpoznania w jednym terminie. Z akt sprawy wynika, że odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] nakazującej właścicielom działki o nr ewidencyjnym A tj. [...] wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na gruncie sąsiednim tj. tzw. erozji gleby (spływu wód i zmywania zbocza skarpy), na działce o nr ewidencyjnym B, której właścicielem jest [...], wniosły: [...] Obie współwłaścicielki działki nr A na które został nałożony obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom złożyły więc odwołania w odrębnych pismach, a ich treść nie jest jednakowa. Odwołanie [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrzyło wydając decyzję [...] stanowiącą przedmiot niniejszego rozstrzygnięcia. Odwołanie [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrzyło [...], zaś skarga wniesiona na tą decyzję przez [....] została zarejestrowana w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym pod sygnaturą akt II SA/Ke 887/16 i oczekuje na jej rozpatrzenie. W niniejszej sprawie w dacie wydania zaskarżonej decyzji Kolegium było w posiadaniu drugiego odwołania od tej samej decyzji organu I instancji, wniesionego przez [...]. W tych okolicznościach powtórne rozpoznanie przez organ odwoławczy sprawy administracyjnej na skutek złożonego odwołania jednej ze stron tj. [...], z pominięciem odwołania innej strony tego samego postępowania administracyjnego tj. [...], stanowi naruszenie art. 7, art. 10 § 1 kpa i jest wadą postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji wydanej w wyniku takiego zaniedbania. Z tego względu zaskarżoną decyzję jako uchybiającą prawu procesowemu w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa. Orzeczenie o kosztach oparto o art. 200 ppsa. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy winien rozpoznać i uczynić przedmiotem swoich rozważań jednocześnie oba złożone w jednej i tej samej sprawie administracyjnej odwołania, a następnie swemu rozstrzygnięciu dać wyraz w jednej decyzji administracyjnej.