II SA/Po 957/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant ref. stażysta Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o .o. z siedzibą w P. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia ... 2015r. Nr ... w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w P. na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia ... 2015 r. nr ... Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. na podstawie art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.), dalej: u.p.e.a., nałożył na K. spółkę z o.o. z siedzibą w P. grzywnę w celu przymuszenia w wys. 50.000 zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku określonego w załączonym tytule wykonawczym z dnia ... 2015 r. nr ..., równocześnie wzywając do zapłacenia grzywny w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Równocześnie wskazano, że w przypadku niewykonania obowiązku nakładane będą grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów bhp będzie orzeczone wykonanie zastępcze. W uzasadnieniu postanowienia Inspektor wskazał, że realizacja przedmiotowego obowiązku (wypłacenie pracownikom składników wynagrodzenia, ekwiwalentów za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, odpraw pieniężnych z tytułu rozwiązania umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracownika) służy zapewnieniu pracownikom prawa do wynagrodzenia za wykonaną pracę. Zobowiązana nie wykonała decyzji wskazanych w tytule wykonawczym z dnia ... 2015 r. nr ..., pomimo wcześniejszego doręczenia zobowiązanej upomnienia z dnia ... 2014 r. nr ... i od niemal roku decyzje pozostają niewykonane. Inspektor wskazał, że zgodnie z art. 121 § 2 u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia nakładana na K. sp. z o.o. nie mogła przekroczyć kwoty 50.000 zł. Biorąc zaś pod uwagę fakt, że realizacja decyzji jest niezbędna dla zapewnienia pracownikom należnego im wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń pieniężnych, wskazany wyżej okres niewykonania decyzji przez zobowiązaną, wysokość kwoty niewypłaconych świadczeń ze stosunku pracy, liczbę pracowników, którym nie wypłacono należnych ze stosunku pracy świadczeń, a, także okoliczność, że zapewnienie zatrudnionym pracownikom wynagrodzenia za wykonaną pracę należy do podstawowych obowiązków pracodawcy, a świadczenia ze stosunku pracy stanowią najczęściej jedyne źródło utrzymania pracowników i ich rodzin, organ egzekucyjny określił wysokość grzywny w celu przymuszenia na kwotę 50.000 zł. K. sp. z o.o. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. zarzucając naruszenie przy jego wydaniu art. 8 k.p.a. i art. 7 ust. 2 u.p.e.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wysokości zastosowanej grzywny. Zobowiązana podniosła, że organ egzekucyjny zastosował możliwie najwyższą stawkę grzywny w celu przymuszenia, a takie obciążenie będzie utrudniało spłatę świadczeń pracowniczych, co stanowi sprzeczność z art. 7 ust. 2 u.p.e.a. Zdaniem spółki organ egzekucyjny pominął sytuację majątkową zobowiązanej, nie czyniąc w tej materii jakichkolwiek rozważań. Naruszył w ten sposób zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zdaniem spółki brak podania przyczyn nałożenia grzywny w określonej w postanowieniu wysokości świadczy zaś o naruszeniu art. 8 k.p.a. tj. prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów państwa. Okręgowy Inspektor Pracy w P. postanowieniem z dnia ... 2015 r. nr ..., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy przypomniał przebieg postępowania, by następnie wskazać, że zarzut częściowego wykonania obowiązku został rozpatrzony przez Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. w trybie przewidzianym dla zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, tj. w trybie art. 34 u.p.e.a. poprzez wydanie postanowienia z dnia ... 2015 r. nr .... Ten sam zaś zarzut nie może być jednocześnie przedmiotem postępowania dotyczącego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji i zażalenia na postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Organ odnosząc się do zarzutu nałożenia grzywny w celu przymuszenia w nazbyt wysokiej kwocie wskazał, że pracownicy nie powinni ponosić ujemnych konsekwencji z tego tytułu, że pracodawca jest w trudnej sytuacji finansowej. Zdaniem organu odwoławczego w świetle art. 121 § 1 u.p.e.a. Inspektor Pracy wydając zaskarżone postanowienie wykazał zasadność nałożenia grzywny w celu przymuszenia w kwocie 50.000 zł powołując okoliczność znacznych zaległości zobowiązanej wobec jej licznych pracowników. K. spółka z o.o. z siedzibą w P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skargę na powyższe postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w P., podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zażalenia od postanowienia wydanego w I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i utrzymał swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył, co następuje. Skarga okazała się uzasadniona, choć z innych przyczyn, aniżeli w niej wskazanych. Przedmiotem skargi K. spółki z o.o. w niniejszej sprawie jest postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia ... 2015 r. nr ..., utrzymujące w mocy postanowienie Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. z dnia ... 2015 r. nr ... o nałożeniu na K. spółkę z o.o. grzywny w celu przymuszenia w kwocie 50.000 zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązków określonych w załączonym tytule wykonawczym, a polegających na wypłaceniu pracownikom składników wynagrodzenia, ekwiwalentów za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, odpraw pieniężnych z tytułu rozwiązania umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracownika. Na wstępie zważyć należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd zobligowany jest dokonywać z urzędu pełnej oceny legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2014 r., I OSK 2923/13, Lex nr 1646154). Oceny tej Sąd dokonuje mając na względzie przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przy czym, jak określa art. 145 § 2 p.p.s.a. w sprawach skarg na decyzje i postanowienia wydane w innym postępowaniu, niż uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego i w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy § 1 stosuje się z uwzględnieniem przepisów regulujących postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję lub postanowienie. Zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że w obecnym stanie prawnym zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, zawiesza postępowanie egzekucyjne z mocy prawa do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Powyższe wynika z faktu, jak wskazano w uzasadnieniu projektu nowelizacji, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są środkiem prawnym służącym kwestionowaniu zasadności wystawienia lub błędnego wystawienia tytułu wykonawczego, podobnie jak możliwość kwestionowania zgodnie z art. 14 ust. 1 dyrektywy 2010/24/UE pierwotnego tytułu wykonawczego, wystawionego przez państwo członkowskie (zob. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych – Dz. U. z 2013 r. poz. 1289; http://sejm.gov.pl/Sejm7.nsf/druk.xsp?nr=1490, dostęp: 4.08.2014r.). Zawieszenie postępowania egzekucyjnego w takie sytuacji następuje z mocy prawa. Sąd orzekający w niniejszym składzie przychyla się do stanowiska prezentowanego w doktrynie, zgodnie z którym, przyjmując, że zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu z mocy prawa zawiesza postępowanie egzekucyjne, nie istnieją podstawy ku temu, aby organ egzekucyjny miał wydawać w tym przedmiocie odrębne postanowienie (vide: Roman Hauser/Wojciech Piątek [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. 7., C. H. Beck, Warszawa 2014, s. 236). Zważyć bowiem należy, że skoro zawieszenie następuje z mocy prawa (art. 35 § 1 u.p.e.a.) na skutek wniesienia zarzutów, to zbędne jest wydania postanowienia na podstawie art. 56 § 3 u.p.e.a. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej stwierdzić należy, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej spółki K. uległo zawieszeniu na skutek wniesienia przez nią zarzutu wykonania w części obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., o którym to zarzucie organ odwoławczy wspomniał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zaznaczając, że został on rozpatrzony postanowieniem Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. z dnia ... 2015 r. nr .... Oznacza to, że w dniu wydania zaskarżonego postanowienia (tj. ... 2015 r.) postępowanie w sprawie zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji nie było ostatecznie zakończone, a tym samym zawieszeniu uległo postępowanie egzekucyjne i odwoławczy organ egzekucyjny nie był uprawniony do rozpatrywania zażalenie na postanowienie Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. z dnia ... 2015 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. W rezultacie Okręgowy Inspektor Pracy w P. wydając w dniu ... 2015 r. zaskarżone postanowienie naruszył przepis art. 35 § 1 u.p.e.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Okręgowy Inspektor Pracy nie zważając bowiem na zawieszenie postępowania i na zawisłość sprawy dotyczącej wniesionego przez zobowiązaną spółkę zarzutu rozstrzygnęło ostatecznie kwestię prawidłowości zastosowanego przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego. W rezultacie za przedwczesne należy uznać odnoszenie się do zarzutów podniesionych przez zobowiązaną w skardze. W tym stanie sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, o czym orzeczono w pkt I. wyroku. O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt II. wyroku). Ponownie rozpoznając sprawę odwoławczy organ egzekucyjny stosując normę określoną w art. 153 p.p.s.a. uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu wyroku, a ponadto ustali, czy ostatecznie rozpatrzone zostały zarzuty wniesione przez zobowiązaną w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Dopiero bowiem ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie wniesionego przez K. sp. z o.o. zarzutu pozwoli Okręgowemu Inspektorowi Pracy w P. na rozpoznanie zażalenia na postanowienie Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. z dnia ... 2015 r.