VII SA/Wa 2096/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant ref. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2016 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie linii energetycznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2015r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013r., poz.1409) po rozpatrzeniu odwołania A. B. – utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] maja 2015r. ([...]) udzielającą P. S.A O/W. pozwolenia na użytkowanie napowietrznej linii energetycznej niskiego napięcia między słupami nr [...],[...]i [...]na działce nr ew. [...]w W., gm. [...]. Organ wskazał, że decyzją z [...] września 2013r. PINB w [...]umorzył postępowanie w tej sprawie. Organ wojewódzki - na wniosek A. B. - wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z [...] września 2013r. [...], a następnie decyzją z [...]listopada 2013r. [...] odmówił stwierdzenia jej nieważności. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...]marca 2014r., na wniosek A. B., stwierdził nieważność decyzji nr [...]a decyzją z [...]maja 2014r. stwierdził nieważność decyzji nr [...] Organ powiatowy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalił, że wnioskiem z 7 lutego 2013r. A. B. wystąpił o likwidację samowolnie wzniwesionej ww. linii przebiegającej przez działkę nr ew. [...], stanowiącą jego własność. W dniu 17 kwietnia 2013r. organ powiatowy przeprowadził kontrolę podczas której ustalił, że w granicy wschodniej działki o nr ew. [...] (w północnej części) zbudowano dwa słupy energetyczne betonowe (pojedynczy i dwuramienny) ok. 38,9 m od siebie. Od strony północno-zachodniej działki usytuowano trzeci słup (pojedynczy) ok. 2,75 m od ogrodzenia od strony zachodniej. K. M. (inżynier ds. dokumentacji P.) złożył uwierzytelnioną kopię oględzin ww. linii energetycznej. Protokół z 20 lutego 2012r. wskazuje, że stan techniczny słupów wraz z linią jest bez uwag. Przedstawiciel P. poinformował, że linia powstała w 1982r. na podstawie decyzji Naczelnika Gminy [...] nr [...] z [...] grudnia 1982r., która została odebrana protokołem z 29 grudnia 1983 r. nr [...] (przedłożono uwierzytelnioną kopię ww. dokumentu). Organ powiatowy ustalił, że działka ta objęta jest miejscowym planem zagospodarowania terenu, uchwalonym uchwałą [...]Rady Miejskiej w [...]z [...]września 2002 r. i leży na terenach o symbolu [...], tj. zabudowy mieszkaniowo – usługowej, mieszkaniowej jednorodzinnej i zagrodowej. Według ustaleń ogólnych planu, w liniach rozgraniczających dróg należy rezerwować tereny dla infrastruktury technicznej, w przypadkach uzasadnionych wymaganiami technicznymi dopuszczono prowadzenie sieci infrastruktury technicznej poza liniami rozgraniczającymi ulic, na działkach osób trzecich. Organ powiatowy postanowieniem z [...] października 2014 r. nałożył na P. obowiązek sporządzenia i przedłożenia w oznaczonym terminie oceny stanu technicznego linii. Ze złożonej oceny wynika, że linia nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia i nie pogarsza niedopuszczalnie warunków zdrowotnych lub użytkowych otoczenia. Ponadto, zachowano wymagane odległości do skrzyżowań i zabudowań terenów sąsiednich. Spełnia również wymagania bezpieczeństwa konstrukcji i użytkowania. Z tej przyczyny organ powiatowy decyzją z [...]maja 2015r. udzielił P.pozwolenia na użytkowanie. Organ wojewódzki wskazał, że ww. urządzenie przebiega przez działkę nr ew. [...]A. B. i powstało przed 1995r. samowolnie. Właściwie zatem zastosowno ustawę z 24. 10. 1974r. Prawo budowlane. Zdaniem organu odwoławczego PINB prawidłowo stwierdził, iż sporna inwestycja nie narusza obecnie obowiązujących przepisów zagospodarowania przestrzennego, a zatem nie została spełniona przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Dalej podkreślił, że brak przesłanki niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia potwierdza również sporządzona przez inspektora nadzoru S. W. (upr. bud. [...]) dokumentacja techniczna. Ponadto wskazano, że wymagane odległości dotyczące skrzyżowań i zbliżeń do istniejących zabudowań terenów sąsiednich zachowano oraz że spełnia wymagania dotyczące bezpieczeństwa konstrukcji i użytkowania. Nie zaszły zatem podstawy do zastosowania art. 37 Prawa budowlanego, jak też art. 40 Prawa budowlanego z 1974r. Tym samym należało stosownie do art. 42 ust. 3 cyt. ustawy udzielić pozwolenia na użytkowanie. Na koniec organ stwierdził, że brak zgody właściciela nieruchomości na legalizację stanowi zagadnienie cywilne i nie ma wpływu na postępowanie legalizacyjne w trybie art. 37 i 40 Prawa budowlanego z 1974r. Dodał, że możliwe jest dochodzenie ochrony prawnej przez właściciela na drodze powództwa cywilnego. Skargę na powyższą decyzję złożył A. B. i wnosząc o jej uchylenie podniósł, że zarówno organy przed wydaniem decyzji nie powiadomiły go o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał przedstawione stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Nie było kwestionowane w niniejszej sprawie, że napowietrzna linia energetyczna niskiego napięcia przebiegająca przez działkę nr ew. [...], należącą do skarżącego, powstała samowolnie w 1982r., jak i w konsekwencji to, że ze względu na datę powstania obiektu zastosowanie znajdowała ustawa Prawo budowlane z 1974r. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy, nie stosuje się art. 48 do samowolnie zrealizowanych obiektów budowlanych, których realizacja wymagała decyzji pozwolenia na budowę i których budowa została zakończona przed 1 stycznia 1995 r. Sporne pozostaje natomiast, czy na gruncie ustawy Prawo budowlane z 1974r. organy nadzoru budowlanego, miały obowiązek badać w postępowaniu legalizacyjnym, czy inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wskazać zatem należy, że - w świetle przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974r. – w postępowaniu legalizacyjnym zastosowanie znajdują art. 37, 40 i 42. A zatem, po wyeliminowaniu przesłanek wymienionych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 organ nadzoru, albo wydaje nakaz, o którym mowa w art. 40 cyt. ustawy tj. wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu (...) do stanu zgodnego z przepisami, albo w ich braku wydaje decyzję, na podstawie art. 42 cyt. ustawy tj. udziela pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, kończąc w ten sposób postępowanie legalizacyjne. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji ustaliły, że nie zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974r. Po pierwsze linia napowietrzna odpowiada zapisom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwała nr [...] Rady Miejskiej w [...]z [...]września 2002 r.), gdyż przebiega na terenach [...], tj. zabudowy mieszkaniowo - usługowej i mieszkaniowej jednorodzinnej i zagrodowej, a wg ogólnych zapisów, w przypadkach uzasadnionych wymaganiami technicznymi plan dopuszcza prowadzenie sieci infrastruktury technicznej poza liniami rozgraniczającymi ulic, na działkach stanowiących własność osób trzecich (pkt 1). Po drugie, brak przesłanki niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, co potwierdza sporządzona przez inspektora nadzoru S. W. (upr. bud. [...]) dokumentacja techniczna, uwierzytelniona kopia protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu 20 lutego 2012r. wskazujący, że stan techniczny słupów wraz z linią jest bez uwag. Niemniej przepis art. 37 ust. 1 cyt. ustawy wskazuje, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie, lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce (...). Dalej ustawodawca wymienia dwie przesłanki obligujące właściwy organ do wydania takiej decyzji: stwierdzenie, że obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (art. 37 ust. 1 pkt 1) oraz stwierdzenie, że obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2). Wskazana w przytoczonym przepisie niezgodność z przepisami obowiązującymi w dacie ich budowy - zdaniem Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie - nie może nie obejmować innych regulacji zawartych w ustawie, a więc również art. 29 ust. 5 cyt ustawy, zgodnie z którym pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie (...) osobie, która wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W dotychczasowym orzecznictwie sądy administracyjne na gruncie omawianego przepisu akcentowały konsekwentnie konieczność uniemożliwienia sprawcom samowoli budowlanej ominięcie obowiązujących przepisów prawa materialnego, w tym również przepisów prawa cywilnego, w zakresie prawa własności (por. wyroki: NSA z dnia 17 marca 1998 r. IV SA 759/96, LEX nr 43338; NSA z dnia 2 października 2009 r. II OSK 1505/08; WSA w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2008 r. II SA/Gd 217/08, WSA w Rzeszowie z dnia 16 kwietnia 2014r., II SA/Rz 57/14, dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl). Chodzi o sytuacje, w których w normalnych warunkach inwestor nie mógłby uzyskać pozwolenia na budowę z uwagi na brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, natomiast wobec inwestora, który wzniósł obiekt w warunkach samowoli budowlanej takie prawo nie byłoby badane. Sprawca samowoli znalazłby się zatem w sytuacji zdecydowanie lepszej (prawnie i ekonomicznie) niż wykonujący identyczne roboty budowlane na postawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Dokonując błędnej wykładni art. 37 ust. 1 i 2 organy naruszyły zatem przepisy prawa materialnego i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Przyjęcie, że w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w oparciu o powyższą regulację organ nadzoru nie ma uprawnień lub obowiązku do badania czy inwestor legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, doprowadziło do błędnego zastosowania art. 42 Prawa budowlanego z 1974r. poprzez udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu, co do którego inwestor nie wykazał w/w prawa. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.