I OSK 1457/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-12-20
Skład orzekający: Czesława Nowak- Kolczyńska, Elżbieta Kremer, Jerzy Bortkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż lokali mieszkalnych wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu, poprzedzona decyzjami administracyjnymi, stanowi nieodwracalny skutek prawny uniemożliwiający stwierdzenie nieważności decyzji dekretowych wydanych z naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że nabycie lokalu umową cywilnoprawną w formie aktu notarialnego, zawartą na podstawie odrębnej decyzji sprzedażowej, stanowiło przesłankę negatywną z art. 156 § 2 k.p.a. dla stwierdzenia nieważności decyzji dekretowej. Sąd uznał, że decyzja administracyjna o sprzedaży lokalu, poprzedzająca akt notarialny, wywoływała określone skutki prawne, co uniemożliwiało stwierdzenie nieważności decyzji dekretowych w tym zakresie. Sąd I instancji prawidłowo uchylił zaskarżoną decyzję w części, w jakiej utrzymywała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji dekretowych, ponieważ organ nadzoru powinien był stwierdzić, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę nieodwracalne skutki prawne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdzającą nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z 1955 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z 1955 r., odmawiających przyznania prawa własności czasowej do gruntu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej lokali mieszkalnych nr [...],[...] i [...], uznając, że sprzedaż tych lokali wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu stanowiła nieodwracalny skutek prawny. Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię art. 156 § 2 k.p.a. oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Ministra Infrastruktury i Budownictwa.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak- Kolczyńska Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury i Budownictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 735/16 w sprawie ze skargi A. I., M. P. i I.P. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną
UZASADNIENIE:
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 735/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skarg A. I., M. P. i I. P. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, w pkt 1/ uchylił zaskarżoną decyzję w części w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w zakresie w jakim stwierdza nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] lipca 1955 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1955 r. nr [...] co do lokali mieszkalnych nr: [...],[...] i [...]; w pkt 2/ zasądził od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz A. I., M. P. i I. P. kwoty po 440 zł. dla każdej z nich tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:
Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lutego 2013 r.) Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (dalej Minister Transportu bądź organ nadzoru), po rozpatrzeniu wniosków B. J. J., W. M., I. S., S. F. S., A. I., J. R., M. P. i I. P., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] kwietnia 2012 r.) stwierdzającą, że decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lipca 1955 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lipca 1955 r.) i utrzymane nią w mocy orzeczenie z dnia [...] maja 1955 r. nr [...] (dalej orzeczenie z [...] maja 1955 r. Prezydium Rady Narodowej [...] (dalej Prezydium RN) odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w części określonej w aktach notarialnych obejmujących sprzedaż lokali mieszkalnych nr [...],[...],[...], [...],[...],[...],[...] i [...] w budynku posadowionym na działce nr [...] z obrębu [...] wchodzącej w skład przedmiotowej nieruchomości i udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali, wydane zostały z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdzającą ich nieważność.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ nadzoru wskazał, że w ramach postępowania nadzorczego wszczętego na wniosek T. H., ustalił że powołane orzeczenia dekretowe zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i prawie użytkowania na obszarze [...] (Dz. U. [...], dalej dekret [...] bądź dw).
Przyznaniu prawa własności czasowej nie sprzeciwiły się ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr [...] - który przeznaczał przedmiotową nieruchomość pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej, w szczególności na cele współżycia społecznego, kulturalno-oświatowe z pozostawieniem niezabudowanej części terenu urządzonej jako ogrody, dziedzińce, postoje, przejścia dla pieszych do użytku publicznego oraz na drogi z urządzeniami pomocniczymi. Dlatego też wyłączenie możliwości przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej, rażąco naruszało art. 7 ust. 2 dw.
Odnosząc się do zarzutów właścicieli lokali dotyczących tego, że sprzedaż lokali wywołała nieodwracalne skutki prawne, organ wskazał że sprzedaż lokali nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], i [...] poprzedzono decyzjami administracyjnymi w tym przedmiocie, więc to te decyzje administracyjne o sprzedaży lokali o oddaniu gruntów w użytkowanie wieczyste, a nie decyzje dekretowe są podstawą umów w formie aktu notarialnego. Minister Transportu wskazał, że skutki rozstrzygnięcia nadzorczego nie odnoszą żadnego bezpośredniego skutku prawnego ograniczającego przysługujące aktualnie prawa rzeczowe do nieruchomości.
Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosły:
a) [...] (sygn. akt I SA/Wa 951/13) zarzucając naruszenie:
- art. 15 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), dalej "k.p.a.", przez naruszenie zasady dwukrotnego rozpoznania sprawy administracyjnej przez rozstrzygnięcie sprawy naruszenia decyzji dekretowej przez pryzmat odmiennych okoliczności wynikających z dwu odmiennych planów zagospodarowania przestrzennego rzekomo obowiązujących w dacie wydania badanej decyzji, tj. w postępowaniu pierwszoinstancyjnym odnosząc się do planu ogólnego z 1931 r., a w postępowaniu drugoinstancyjnym odnosząc się do planu z 1949 r.;
- art. 7 ust. 2 dw w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez błędne ustalenie, że istniała możliwość dalszego wykorzystania nieruchomości przez dotychczasowego właściciela, z uwagi na znajdowanie się na nieruchomości budynków o przeznaczeniu mieszkalnym;
- art. 7 w zw. z art. 77 § kpa w zw. z art. 7 ust. 2 dw przez błędne uznanie, że w dacie wydania decyzji dekretowych obowiązywał Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego nr [...], podczas gdy w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 30 grudnia 1950 r. o organizacji władz i instytucji w dziedzinie budownictwa (Dz. U. nr 58, poz. 523), plan ten uznany został za uchylony z dniem 1 stycznia 1951 r.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji;
b) [...] ( sygn. akt I SA/Wa 952/13) zarzucając naruszenie:
– art. 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. polegające na wybiórczym przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie przez pominięcie dla oceny legalności decyzji dekretowych z punku widzenia nieodwracalnych skutków prawnych, okoliczności stanu faktycznego sprawy tj. że skarżąca nabyła lokal mieszkalny nr [...] w budynku przy ul. [...] na podstawie wtórnego obrotu - umowa sprzedaży z dnia [...] kwietnia 2004 r.;
- błędną wykładnię art. 156 § 2 w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. przez przyjęcie, że sprzedaż lokalu nr [...] wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu na rzecz kolejnej osoby nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego, skoro skarżąca nabyła lokal na podstawie umowy cywilnoprawnej, chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych i nie ma możliwości zniesienia skutków tej umowy w ramach postępowania administracyjnego.
c) [...] ( sygn. akt I SA/Wa 953/13) zarzucając naruszenie:
- art. 156 § 1 pkt 2 i § 2, art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece ( Dz. U. nr 19, poz. 147) przez ich nieprawidłową wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji stwierdzenie w zaskarżonej decyzji, że w odniesieniu do lokalu nr [...] położonego w budynku przy ul. [...] decyzje dekretowe są nieważne, podczas gdy nie było przesłanek do takiego rozstrzygnięcia;
- art. 7 i 8 k.p.a. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności nabycia przez skarżącą należącego do niej lokalu oraz załatwienie sprawy z pominięciem interesu skarżącej, a także wydanie orzeczenia skutkującego ujemnymi następstwami dla skarżącej działającej w dobrej wierze;
- art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 11 k.p.a. przez niedostateczne uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji, w szczególności nie wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ nadzoru uznając, że decyzje dekretowe są nieważne.
W odpowiedzi na powyższe skargi organ nadzoru wniósł o ich oddalenie.
Również uczestnik postępowania T. H. wniósł o oddalenie skarg.
Postanowieniami z dnia 12 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 952/13 i I SA/Wa 953/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył sprawy ze skarg A. I., I. P. i M. P. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, i prowadzenia pod sygn. akt I SA/Wa 951/13, a następnie wyrokiem z 19 grudnia 2013 r. oddalił wszystkie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., poz. 270), dalej zwana: "p.p.s.a.". Sąd uznał, że skarżące, które są właścicielkami lokali i jednocześnie współużytkownikami wieczystymi gruntu, na którym posadowiony jest budynek nie mają przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej. W wyniku rozpatrzenia skarg kasacyjnych A. I. i M. P. od powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 8 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1691/14, uchylił zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu tego wyroku NSA wskazał, że właściciele wyodrębnionych lokali mieszkalnych i jednocześnie użytkownicy wieczyści gruntu, na którym budynek został wzniesiony, są stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej na podstawie art. 7 dw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargi po ponownym rozpoznaniu sprawy, stwierdził, że skarżące są właścicielkami lokali oraz związanymi z tymi lokalami udziałami we współużytkowaniu wieczystym gruntu położonego w W. przy ul. [...]. O interesie prawnym skarżących do bycia stroną w niniejszym postępowaniu przesądził Naczelny Sąd Administracyjny wydanym w tej sprawie wyroku z 8 styczniu 2016 r., który w wiążących w niniejszej sprawie motywach uzasadnienia wyroku wskazał, że wzorcem kontroli był Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego nr [...], należycie opublikowany w MP z 1949 r. nr [...], poz. [...], co przesądza o niezasadności zarzutu naruszenia art. 15 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.
Sąd I instancji przytoczył uchwałę NSA z 26.11.2008 r. sygn. akt I OPS 5/08, w której stwierdzono, że nie można "automatycznie" przyjąć, że przeznaczenie nieruchomości w planie na cele użyteczności publicznej zawsze wykluczało możliwość pogodzenia korzystania z gruntu z ustaleniami planu w rozumieniu art. 7 ust. 2 dw. Sąd ten stwierdził, że na posesji przy ul. [...] znajdował się budynek mieszkalny 4 - kondygnacyjny (zajmowany przez [...] lokatorów), nadający się do odbudowy. Na terenie tej posesji znajdowały się ponadto: budynek frontowy, murowany, 4-kondygnacyjny mieszkalny oraz trzy oficyny murowane, 4 kondygnacyjne, mieszkalne, co wynika z notatki służbowej sporządzonej [...].04.1955 r. Jak wskazał ten Sąd, brak jest w sprawie dokumentów, które potwierdzałyby przeznaczenie nieruchomości na cele określone planem nr [...]. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji zabudowa znajdująca się na tej nieruchomości pełniła funkcje mieszkalne na co wprost wskazuje lista uczestników postępowania. Prowadzi to do wniosku, że zarówno przed wybuchem II wojny jaki i w dacie wejścia w życie dekretu z [...].10.1945 r. oraz w dacie wydania decyzji dekretowych kwestionowanych w przedmiotowym postępowaniu nadzorczym jak również i w dacie decyzji nadzorczych przedmiotowa nieruchomość była zawsze wykorzystywana na cele mieszkaniowe. Jak wskazał ten Sąd, stosownie do treści art. 7 ust. 2 dw, odmowa przyznania byłemu właścicielowi własności czasowej (użytkowania wieczystego) była dopuszczalna tylko wówczas, gdy korzystanie z gruntu przez byłego właściciela nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu wynikającym z planu zabudowania (zagospodarowania przestrzennego). W rozpoznawanej sprawie organy dekretowe odmówiły przyznania prawa własności czasowej z uzasadnieniem, że zachodzi konieczność przejęcia budynków na cele publiczne. Sąd ten stwierdził, że z uwagi na to, że żadne cele publiczne określone w planie nr [...] nie zostały w budynkach zrealizowane, a nieruchomość była w przeszłości jak i jest obecnie - cały czas - wykorzystywana na cele mieszkaniowe należy uznać, że korzystanie z niej przez byłego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu wynikającym z planu zagospodarowania przestrzennego nr [...]. Odmowa więc przyznania tego prawa rażąco naruszała art. 7 ust. 2 dw. W ocenie tego Sądu, stwierdzenie nieważności orzeczeń dekretowych przez organ nadzoru jest zgodne z prawem gdyż kontrolowane w trybie nadzoru orzeczenia zawierają wadę nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Sąd I instancji wskazał, że bezpośrednim skutkiem orzeczeń nacjonalizacyjnych było to, że Skarb Państwa stał się właścicielem znacjonalizowanej nieruchomości. Następnie sprzedał lokale w budynku znajdującym się na tej nieruchomości i ustanowił na rzecz ich nabywców prawo użytkowania wieczystego w określonym ułamku. Umowy sprzedaży lokali, których dotyczą skargi, zostały zawarte przed 5 grudnia 1990 r. Zgodnie z brzmieniem art. 234 w zw. z art. 158 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2017 r. poz. 459 ze zm., dalej k.c.), do ustanowienia użytkowania wieczystego konieczne było zawarcie umowy cywilnoprawnej w formie aktu notarialnego. Natomiast procedura sprzedaży lokalu i ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu przewidywała wydanie w tym przedmiocie decyzji administracyjnej. Jednakże, z uwagi na przywołane wcześniej przepisy kc, decyzja ta nie prowadziła bezpośrednio do powstania skutku cywilno-prawnego. Ustawą z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79, poz. 464, ze zm.), która weszła w życie w dniu 5 grudnia 1990 r. zmieniono powyższą procedurę sprzedaży lokali likwidując obowiązek wydawania w tym zakresie decyzji administracyjnej. Tak więc wydanie decyzji o sprzedaży stanowiło tylko etap tej procedury, a sama decyzja nie wywołała żadnych skutków prawnych. Z tego względu, w ocenie tego Sądu, decyzje te nie mają znaczenia dla oceny nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. orzeczeń dekretowych w niniejszej sprawie. Jak stwierdził Sąd I instancji, skutkiem prawnym orzeczeń nacjonalizacyjnych w niniejszej sprawie są zawarte przez Skarb Państwa umowy sprzedaży lokali wraz z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego do gruntu. Organ administracji publicznej nie jest władny swoim działaniem wyeliminować tych aktów notarialnych dotyczących sprzedaży lokali, których dotyczą skargi, dlatego w tej części organ nadzoru winien był także stwierdzić, że kontrolowane decyzje dekretowe zostały wydane z naruszeniem prawa. Zaskarżone w tej części decyzje nadzorcze zapadły z naruszeniem art. 156 § 2 k.p.a. co uzasadnia ich uchylenie co do zaskarżonej części. Takie stanowisko zawarł także NSA w wiążącym w tej sprawi wyroku z 8.01.2016 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wydanego przez siebie wyroku.
Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości, domagając się jego uchylenia w całości i oddalenia skargi, względnie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznana sądowi, który wydał orzeczenie. Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych i rozpoznania sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez:
a) błędną wykładnię art. 156 § 2 k.p.a., polegającą na przyjęciu, że w stosunku do sprzedanych lokal mieszkalnych nr: [...],[...] i [...], mieszczących się w budynku położonym w W. przy ul. [...], zaszły nieodwracalne skutki prawne uniemożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...].07.1955 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...].05.1955 r.,
b) niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a., poprzez przyjęcie, że organ nadzoru winien w części dotyczącej sprzedanych lokali nr: [...],[...],[...], których dotyczą skargi, stwierdzić, że kontrolowane decyzje dekretowe zostały wydane z naruszeniem prawa.
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 133 § 1 in principio p.p.s.a. poprzez podjęcie zaskarżonego orzeczenia z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego oraz poprzez uznanie, że stan prawny lokali nr: [...],[...],[...],[...] i [...] mimo identycznego trybu nabycia jak lokali nr. [...],[...] i [...] jest od nich odmienny i w tym zakresie nie orzekł o uchyleniu decyzji Ministra.
b) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez sformułowanie w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia błędnej, a wiążącej organ oceny prawnej, która może mieć wpływ na nieprawidłowe rozstrzygnięcie organu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej w odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego, wskazano, że stwierdzono, że zbycie lokali mieszkalnych nr: [...],[...] i [...] w budynku położonym przy ul. [...] wraz z udziałami w częściach budynku służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu przedmiotowej nieruchomości oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali nastąpiło przed [...] grudnia 1990 r. i poprzedzone było decyzjami administracyjnymi orzekającymi o sprzedaży ww. lokali ich najemcom, a zbycie to nastąpiło w trybie dwuetapowym - w każdym bowiem przypadku zawarto także umowę sprzedaży lokalu i ustanowienia wieczystego użytkowania w formie aktu notarialnego, co podyktowane było ówcześnie obowiązującymi przepisami, tj. § 25 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r., w sprawie szczegółowych zasad i trybu oddawania w użytkowanie wieczyste gruntów i sprzedaży nieruchomości państwowych, kosztów i rozliczeń z tym związanych oraz zarządzania sprzedanymi nieruchomościami (Dz. U. z 1989 r., Nr 14, poz. 75), który stanowił, że ostateczna (prawomocna) decyzja w sprawie zbycia nieruchomości stanowi podstawę do zawarcia umowy w formie aktu notarialnego.
Podniesiono, że z powyższego przepisu wynika, iż decyzja pozostająca w obrocie prawnym wywoływała określone skutki prawne i dlatego błędny jest pogląd Sądu I instancji, że decyzja administracyjna o sprzedaży lokalu stanowiła tylko etap procedury jego sprzedaży i nie wywołała żadnych skutków prawnych.
Argumentowano, że z zawartych aktów notarialnych wynika, że decyzje administracyjne stanowiły podstawę ich zawarcia - wręcz powołano się na wykonanie przedmiotowych decyzji. Określały one zarówno nabywcę, przedmiot nabycia, cenę, jak i inne warunki, które zostały ujęte w akcie notarialnym.
Wywodzono, że sprzedaż lokali osobom trzecim wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu na podstawie decyzji administracyjnej, dopiero w następstwie której zawarte zostały umowy w formie aktu notarialnego, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszaw 09.07.2008 r., sygn. akt I SA/Wa 236/08, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok Naczelni Administracyjnego z dnia 18.04.2011 r. sygn., akt I OSK 25/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W nawiązaniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazano, że wydanie decyzji administracyjnej o sprzedaży lokalu było wymagane przepisami prawa i decyzja ta wywoływała określone skutki prawne, co również stanowi o zasadności zarzutu kasacyjnego, określonego w pkt 2a skargi kasacyjnej.
Argumentowano, że Sąd I instancji, przy ocenie nieodwracalnych skutków prawnych skoncentrował się wyłącznie na sytuacji trzech sprzedanych lokali, od których właścicieli pochodziły skargi. Zarzucono, że uszło uwadze tego Sądu, iż w identyczny sposób ukształtowana jest sytuacja prawna innych jeszcze lokali. Powoduje to, że przy takim samym stanie faktycznym i prawnym, zdaniem Sądu, przy sprzedaży lokali mieszkalnych nr: [...],[...] i [...] zaistniały nieodwracalne skutki prawne, a przy sprzedaży lokali nr: [...],[...],[...],[...] i [...] nieodwracalne skutki nie wystąpiły. W ocenie skarżącego taka sytuacja jest niedopuszczalna i stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady równości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych, będąc związany granicami skargi kasacyjnej.
Oceniając zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za nieusprawiedliwione.
Nie był zasadny zarzut błędnej wykładni art. 156 § 2 k.p.a., polegającej na przyjęciu, że w stosunku do sprzedanych lokali mieszkalnych nr: [...],[...] i [...], zaszły nieodwracalne skutki prawne uniemożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...].07.1955 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...]z dnia [...].05.1955 r.
Sądowi I instancji nie można zarzucić naruszenia powyższego przepisu, albowiem sporne zagadnienie dotyczące możliwości zastosowania przedmiotowej normy prawnej w stosunku do powyższych lokali zostało przesądzone w wiążącym Sąd I instancji, na podstawie art. 153 w zw. z art. 190 p.p.s.a. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1691/14. W wyroku tym NSA stwierdził, że nabycie lokalu umową cywilnoprawną w formie aktu notarialnego od Skarbu Państwa, zawartą na podstawie odrębnej decyzji sprzedażowej, stanowiło przesłankę negatywną z art. 156 § 2 in fine w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. dla stwierdzenia w tej części nieważności decyzji dekretowej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Sąd I instancji przyjmując taką właśnie wykładnię omawianego przepisu, powołał sie na regulację art. 153 p.p.s.a., przytaczając ww. wiążący go wyrok. Z powyższych względów nie może budzić wątpliwości brak zasadności omawianego zarzutu.
Z tożsamych względów nie był zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a., poprzez przyjęcie, że organ nadzoru winien w części dotyczącej sprzedanych lokali nr: [...],[...],[...], których dotyczą skargi, stwierdzić, że kontrolowane decyzje dekretowe zostały wydane z naruszeniem prawa.
W konsekwencji powyższych rozważań nie był również usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a., poprzez, jak wskazano w skardze kasacyjnej - sformułowanie w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia błędnej, a wiążącej organ oceny prawnej, która może mieć wpływ na nieprawidłowe rozstrzygnięcie organu.
Nietrafnie zarzucono też naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że stan prawny lokali nr: [...],[...],[...],[...] i [...] mimo identycznego trybu ich nabycia, tak samo, jak lokali nr. [...],[...] i [...], jest od nich odmienny i w tym zakresie nieorzeczenie o uchyleniu decyzji Ministra.
Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a., stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Z treści przytoczonego przepisu wynika, ze jego naruszenie wiąże się z uwzględnieniem przez sąd okoliczności, które nie znajdują się w aktach sprawy lub z nieuwzględnieniem okoliczności, które zawierają akta sprawy. Tymczasem w przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Autor skargi kasacyjnej utożsamił brak rozstrzygnięcia Sądu I instancji w zakresie stanu prawnego lokali [...],[...],[...],[...] i [...] z pominięciem okoliczności zawartych w aktach sprawy, co nie jest zasadne. Brak orzeczenia w tym zakresie nie wynikał bowiem z braku uwzględnienia części materiału dowodowego objętego aktami sprawy, lecz z okoliczności, że decyzja Ministra Transportu z dnia [...] lutego 2013 r. została zaskarżona jedynie co do stanu prawnego lokali nr [...],[...] oraz [...], co oznacza, że w pozostałej części, a więc co do statusu prawnego lokali o nr [...],[...],[...],[...] i [...] ustateczniła się. Stanowiło to przeszkodę do rozpoznania skargi w zakresie stanu prawnego tych ostatnich lokali. Skarżący A. I., I. P. oraz M. P., dysponowali bowiem legitymacją skargową do zaskarżenia powyższej decyzji jedynie w tej części, która dotyczyła ich odrębnych uprawnień do lokali, do których mieli tytuł prawny i nie rozciągała się na pozostałe lokale, w tym o nr [...],[...],[...],[...] i [...]. Dlatego też Sąd I instancji mógł przedmiotem orzekania objąć jedynie stan prawny lokali, do których skarżący legitymowali się tytułem prawnym. W konsekwencji Sąd ten nie naruszył normy art. 133 § 1 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy, skarga kasacyjna, jako niezasadna, podlegała na podst. art 184 p.p.s.a. oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło