II OZ 1496/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1171/16 odmawiające wyłączenia sędziów w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych w zakresie zgodnym z wnioskiem postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1171/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wyłączenia sędziów Anny Szymańskiej, Kaji Angerman, Łukasza Krzyckiego od orzekania w sprawie. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że w dniu 13 września 2017 r. podczas rozprawy pełnomocnik skarżącego złożyła wniosek o wyłączenie składu obecnego na rozprawie: sędziego WSA Anny Szymańskiej, sędziego WSA Kaji Angerman i sędziego WSA Łukasza Krzyckiego, z uwagi na niewykonanie publicznego zobowiązania Sądu, aby wszystkie sprawy zostały połączone w jedną. Uzasadniając odmowę wyłączenia sędziów Sąd wskazał, że osobiste przeświadczenie skarżącego co do tego, że sędziowie prowadzą proces wadliwie, nie może być uznane za powód przemawiający za ich wyłączeniem. Wyłączenie na podstawie art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powinno odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarczy do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony. Sąd podkreślił też, że objęci wnioskiem sędziowie złożyli oświadczenia, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą żadne podstawy do ich wyłączenia. Należy zatem w ocenie Sadu uznać, że nie istnieje taka okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów, których dotyczy wniosek skarżącego. W niniejszej sprawie nie zachodzi więc żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 § 1-3 i art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również skarżący nie uprawdopodobnił przyczyn wyłączenia, stosownie do art. 20 § 1 tej ustawy. Zażaleniem T. G. zaskarżył powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w niniejszej sprawie nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności składu orzekającego, podczas gdy "niewykonanie publicznego zobowiązania Sądu, aby wszystkie sprawy zostały połączone w jedną", stanowi przejaw stronności sędziów i powinno skutkować ich wyłączenie, Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wyłączenia sędziów Anny Szymańskiej, Kai Angerman i Łukasza Krzyckiego od orzekania w niniejszej sprawie oraz zwrot kosztów pomocy prawnej, gdyż nie zostały one opłacone w całości ani w części. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że wszystkie sprawy prowadzone przed WSA, a dotyczące tego samego zagadnienia, tj. odmowy udostępnienia danych przez stosowne organy, powinny być zarejestrowane pod jedną sygnaturą, rozstrzygane na jednym terminie przez ten sam skład sędziowski oraz prowadzone przez tego samego pełnomocnika z urzędu. Podyktowane to jest przede wszystkim zasadami szybkości, prostoty oraz ekonomii procesowej. Skarżący podtrzymał, że na jednym z pierwszych terminów skład orzekający zgodził się z jego stanowiskiem i zapewnił go, że wszystkie sprawy zostaną połączone do wspólnego rozpoznania. Składanie takich deklaracji a potem niewywiązywanie się z nich można uznać za przejaw bezstronności i naruszenie zasady zaufania obywatela do organów państwowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania pozaprawnych przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa zawartymi w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wyłączenie sędziego następuje na wniosek strony, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi więc być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że w niniejszej sprawie bez wątpienia nie występują okoliczności określone w art. 18 § 1 p.p.s.a. Powyższe stwierdzenie potwierdzają oświadczenia złożone przez objętych wnioskiem sędziów, w których stwierdzają oni, że w sprawie nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie, a także że nie zachodzą również ustawowe przesłanki wynikające z art. 18 p.p.s.a. wyłączające ich od rozpoznania niniejszej sprawy. Odnosząc się zaś do okoliczności określonych w art. 19 p.p.s.a. należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że za okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w rozumieniu powyższego przepisu nie mogą być uznane kwestie subiektywnego poczucia strony o tym, że sędzia jest niesprawiedliwy czy zastrzeżenia co do sposobu procedowania danego sędziego. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że okoliczność, iż sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony, że wydaje odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego i taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 8.01.2015 r., II OZ 1359/14; postanowienie SN z dnia 26.03.1997 r. sygn. akt III AO 5/97, OSNP 1997, nr 24, poz. 502; postanowienie SN z dnia 8.03.1972 r. sygn. akt I PZ 9/72, LEX nr 7068). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wyłączenia w odniesieniu do sędziów objętych wnioskiem, a zatem prezentowane w tym zakresie stanowisko Sądu I instancji należy w pełni podzielić. Ocena ta nie została również podważona w rozpoznawanym zażaleniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O wynagrodzeniu pełnomocnika skarżącego z tytułu pomocy prawnej świadczonej z urzędu nie orzeczono, gdyż w tym zakresie wyłącznie właściwe są wojewódzkie sądy administracyjne.