II FZ 91/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Andrzej Jagiełło (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.K. i K.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 896/16 w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi J.K. i K.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 21 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uznania ponaglenia za bezzasadne postanawia: oddalić zażalenie II FZ 91/17 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 stycznia 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygnaturze akt I SA/Gl 896/16, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz. U. z 2016r., poz. 718) - dalej p.p.s.a., odmówił J.K. i K.K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 21 kwietnia 2016r., w przedmiocie ponaglenia na niezałatwienie w terminie sprawy dotyczącej ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016r. Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę J.K. i K.K. (dalej: "skarżący", "strona") na wskazane powyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o możliwości jego zaskarżenia skargą kasacyjną oraz o sposobie i terminie wniesienia tego środka zaskarżenia został doręczony skarżącym w dniu 22 sierpnia 2016 r. W piśmie z dnia 20 września 2016 r. skarżący wnieśli sporządzoną przez nich samodzielnie, skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 sierpnia 2016 r. Postanowieniem z dnia 10 października 2016 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną skarżących jako niedopuszczalną, z uwagi na niezachowanie wymogu z art. 175 § 1 oraz § 3 pkt 1 p.p.s.a., to jest wymogu sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata, radcę prawnego lub doradcę podatkowego. Odpis tego postanowienia doręczony został skarżącym w dniu 25 października 2016 r. W dniu 2 listopada 2016 r. skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika – radcę prawnego, wnieśli o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a do wniosku dołączyli skargę kasacyjną sporządzoną przez radcę prawnego. Uzasadniając wniosek pełnomocnik skarżących podniósł, iż strona wnosząc skargę kasacyjną działała w błędnym przekonaniu, że jej postępowanie jest właściwe. Dodał, że z uwagi na fakt, iż skarżący nie posiadają wykształcenia prawniczego, błędnie zinterpretowali pouczenie Sądu i dopiero po otrzymaniu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej dowiedzieli się o wadliwości dokonanej czynności i o konieczności zapewnienia sobie pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmawiając przywrócenia terminu podniósł, że zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Przy czym stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Sąd przyjął, że przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej z dniem doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, tj. 25 października 2016 r. Zatem wniosek o przywrócenie terminu zawarty w piśmie z dnia 2 listopada 2016 r. (nadany w tym samym dniu) został wniesiony w terminie. Sąd zauważył, że strona skarżąca dopełniła też czynności, której nie dokonano w terminie, tj. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wniesiono skargę kasacyjną sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika. Dalej Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd zauważył, że doręczając skarżącym odpis postanowienia o odrzuceniu skargi, w piśmie z dnia 16 sierpnia 2016 r., pouczono skarżących o przysługującej skardze kasacyjnej, ze wskazaniem, iż "skarga kasacyjna, pod rygorem odrzucenia, powinna być sporządzona przez pełnomocnika będącego: adwokatem lub radcą prawnym, albo doradcą podatkowym – w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami [...]" (vide: pkt 2. pouczenia). Zdaniem Sądu treść powyższego pouczenia jest na tyle jasna i jednoznaczna, iż nie powinna nasuwać wątpliwości. W związku z tym nie zasługuje na uwzględnienie argument, zgodnie z którym strona dochowała w sprawie należytej staranności aczkolwiek działała w błędnym przekonaniu o prawidłowości swoich czynności procesowych. W ocenie Sądu uważna lektura skierowanego do strony pouczenia powinna cechować działanie podmiotu, dbającego należycie o własne interesy i zachowującego staranność w prowadzeniu własnych spraw, wymaganą od uczestnika postępowania sądowego. W konkluzji Sąd uznał, że w sprawie należało odmówić przywrócenia terminu ponieważ strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący w zażaleniu nie zgodzili się z rozstrzygnięciem Sądu zawartym w postanowieniu z dnia 9 stycznia 2017 r. Wnieśli o jego uchylenie oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Wnieśli również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu zażalenia argumentowano, że Sąd niesłusznie przyjął, że w sprawie do niedochowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika doszło bez winy strony skarżącej, oraz że "skarżący" nie dostrzegł różnicy pomiędzy zażaleniem, a skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego co należy tłumaczyć jego nieporadnością wynikającą z zaawansowanego wieku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zaskarżonym postanowieniu słusznie ocenił, że skarżący nie spełnili ostatniej wynikającej z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., przesłanki przywrócenia terminu, ponieważ nie uprawdopodobnili okoliczności wskazujących na brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi konieczną, a zarazem podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. ani art. 87 § 2 tej ustawy nie określa co prawda, wedle jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Daje to sądowi rozpoznającemu wniosek o przywrócenie terminu możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za stosowne (postanowienie SN z 22 lipca 1999 roku, I PKN 273/99, lex nr 42322). Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015r., I OZ 91/15). Analizując stan faktyczny rozpoznawanej sprawy, oczywistym jest, że skarżący zostali prawidłowo pouczeni o sposobie i trybie zaskarżenia orzeczenia kończącego sprawę w postępowaniu przed sądem administracyjnym, to jest o prawie do złożenia skargi kasacyjnej oraz o tym, że skarga kasacyjna powinna być pod rygorem odrzucenia sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika będącego w analizowanej sprawie adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym (karta 13 i 15 akt sądowych). Pismo z pouczeniem zostało, każdemu ze skarżących, skutecznie doręczone wraz z odpisem postanowienia o odrzuceniu skargi z dnia 1 sierpnia 2016r., co nie jest w sprawie kwestionowane. Tym samym, skarżącym udzielono niezbędnych i prawidłowych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań oraz mogli oni bez trudu zapoznać się z ich treścią. Okoliczność natomiast, że skarżący z pouczeń tych nie skorzystali, bądź niewłaściwie zinterpretowali ich treść, co w konsekwencji doprowadziło do uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie, nie może świadczyć, że do uchybienia tego terminu doszło bez ich winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. Nie jest to okoliczność, która mimo dołożenia przez skarżących odpowiednich starań w prowadzeniu własnych spraw, udaremniła złożenie skargi kasacyjnej w terminie. Wbrew twierdzeniom przedstawionym w zażaleniu, na uzasadnienie nie zasługują też te twierdzenia skarżących, stosownie do których, brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej należy tłumaczyć ich nieporadnością. Okoliczność ta nie zastała w żaden sposób uprawdopodobniona, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Przepis art. 86 § 2 p.p.s.a. wyraźnie zobowiązuje stronę by we wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w niedochowaniu terminu. Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że z akt sprawy wynika, że K.K. (skarżący) prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą P. z siedzibą w Z. Należy z tego wnioskować, że skoro jest on zdolny do wywiązywania się z wynikających z tego tytułu obowiązków, to trudno przypisać mu cechę nieporadności w dbaniu o własne sprawy oraz nie można uznać, że nie potrafi, z uwagi na podeszły wiek i nieporadność, właściwie odczytać pouczenia o przysługujących mu prawach i sposobie ich realizacji w prowadzonym z jego udziałem postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie art. 197 § 1 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.