I GSK 600/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-11-25

Skład orzekający: Ludmiła Jajkiewicz, Dariusz Dudra, Piotr Kraczowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naruszenie warunków umowy o dofinansowanie projektu ze środków unijnych, w tym niezrealizowanie II etapu projektu i brak zapewnienia wkładu własnego, stanowi podstawę do zobowiązania beneficjenta do zwrotu otrzymanego dofinansowania?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że beneficjent nie wykazał, iż środki europejskie zostały wykorzystane zgodnie z umową i procedurami. Niezrealizowanie II etapu projektu, brak zapewnienia wkładu własnego oraz inne naruszenia umowy stanowiły podstawę do żądania zwrotu dofinansowania na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych. Sąd uznał, że okoliczności zewnętrzne, takie jak działania ABW czy odstąpienie funduszu od umowy finansowania, nie zwalniały beneficjenta z odpowiedzialności za realizację projektu i rozliczenie środków.
Stan faktyczny
Spółka A Sp. z o.o. otrzymała dofinansowanie z funduszy unijnych na realizację projektu "Opracowanie technologii utylizacji odpadów". Po kontroli stwierdzono, że spółka nie dochowała warunków umowy, nie zakończyła prac budowlanych, nie udokumentowała wydatków, nie nabyła prawa do gruntu i nie zapewniła wkładu własnego. W konsekwencji organy administracji (PARP, Minister Rozwoju) zobowiązały spółkę do zwrotu dofinansowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1195/16 w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w Ł. na decyzję Minister Rozwoju z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA), wyrokiem z 21 lipca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1195/16, oddalił skargę A sp. z o.o. w Ł. (dalej: skarżąca lub spółka) na decyzję Ministra Rozwoju (dalej: Minister) z [...] marca 2016 r. w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu. WSA orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej: PARP) decyzją z [...] września 2015 r., określiła spółce kwotę przypadającą do zwrotu (10.032.615,37 zł) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek spółki do dnia dokonania zwrotu. Minister Rozwoju decyzją z [...] marca 2016 r. utrzymał w mocy decyzję PARP. W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że spółka [...] września 2010 r. zawarła z PARP umowę pn.: "Opracowanie technologii utylizacji odpadów [...]" (dalej: Umowa), na podstawie której przyznano spółce dofinansowanie. Spółka zobowiązała się do realizacji projektu, którego celem było: w ramach I fazy – przeprowadzenie prac rozwojowych, których rezultatem miało być opracowanie nowej technologii utylizacji odpadów [...]; w ramach II fazy – stworzenie/nabycie infrastruktury technicznej i produkcyjnej, która umożliwi wdrożenie wyników badań przeprowadzonych w ramach fazy pierwszej. W stosunku do II fazy projektu została przeprowadzona [...] maja 2014 r. kontrola doraźna, w wyniku której stwierdzono, że spółka nie dochowała warunków wynikających z § 5 ust. 2 pkt 5, § 5 ust. 7 i § 9 ust. 4, 8 i 10 Umowy, a jej działania wskazywały na uzasadnione niebezpieczeństwo braku osiągnięcia założonych celów i wskaźników projektu. Do dnia zakończenia działań pokontrolnych spółka nie zakończyła bowiem prac budowlanych związanych z realizowanym projektem. Planowane zakończenie etapu związanego z budową budynków miało nastąpić do 30 września 2014 r. Zdjęcia kontrolujących z [...] sierpnia i [...] listopada 2014 r. potwierdziły jedynie rozpoczęcie prac budowlanych przy wznoszeniu budynku biurowego. Tymczasem zgodnie z § 5 ust. 7 Umowy – beneficjent jest zobowiązany do zrealizowania projektu poprzez wykonanie pełnego zakresu rzeczowego projektu zgodnie z harmonogramem rzeczowo-finansowym oraz udokumentowanie wykonania dostaw i usług zgodnie z umową. Minister wskazał także, że spółka nie udokumentowała wydatków związanych z realizowanym projektem, w zakresie postępu rzeczowego dotyczącego budowy linii technologicznej do utylizacji odpadów. Spółka dostarczyła sprawozdanie z realizacji postępu rzeczowego projektu i protokół potwierdzenia zaawansowania prac na 30 maja 2014 r. podpisany przez wykonawcę - M sp. z o.o. wskazujące na 20% stan zaawansowania prac związanych z budową linii technologicznej do utylizacji odpadów [...]. Minister wskazał także, że spółka przedłożyła do rozliczenia kopię faktury [...], która nie uwzględnia wszystkich informacji, które powinny znaleźć się na opisie dokumentu księgowego. Fakt, że na fakturze znajduje się numer umowy z wykonawcą nie jest istotny, gdyż zarzut dotyczy braku w opisie faktury numeru Umowy. W opisie faktury, nie wpisano daty zawarcia Umowy, a spółka jedynie dopisała datę zawarcia Umowy długopisem na kopii dokumentu. Ponadto, zapłata za fakturę [...] została w całości dokonana z konta zaliczkowego projektu niezgodnie z § 4 ust. 6 Umowy. Organ zobowiązał spółkę do przedstawienia potwierdzenia zwrotu opłaconego wydatku niekwalifikowanego odpowiadającego kwocie zapłaconego podatku VAT na konto służące do obsługi płatności zaliczkowych, z którego został poniesiony wydatek. W tym celu wskazano na konieczność przedstawienia pełnego wyciągu z konta zaliczkowego spółki począwszy od dnia otrzymania zaliczki. Do dnia zakończenia działań pokontrolnych spółka nie dostarczyła wymaganego wyciągu z konta zaliczkowego, a zatem nie potwierdziła zwrotu kwoty niekwalifikowalnego podatku VAT. W związku z tym doszło do poniesienia przez spółkę wydatków niekwalifikowalnych. Minister za chybione uznał zarzuty spółki, że PARP pominął niezależne od spółki przyczyny problemów w realizacji inwestycji, tj. błędne zajęcie, w pierwszym okresie realizacji Umowy, środków na kontach spółki przez ABW, o czym PARP została poinformowana pismem z [...] grudnia 2013 r. oraz niewywiązanie się przez kontrahenta, tj. fundusz Q SA z umowy o finansowanie i w konsekwencji nieprzedłużenie okresu realizacji inwestycji. Minister wyjaśnił, że spółka nie zrealizowała zalecenia pokontrolnego i nie dostarczyła na wezwanie potwierdzenia uruchomienia pożyczki z zewnętrznego źródła finansowania, tj. z funduszu Q SA, mającego stanowić nowe źródło finansowania projektu, w części stanowiącej wymagany wkład własny spółki. Powyższe stanowiło istotne zagrożenie dalszej możliwości współfinansowania projektu ze środków własnych skarżącej. W zakresie powołanych działań ABW, Minister wskazał na postanowienie Prokuratury Okręgowej w Łodzi z [...] grudnia 2013 r., którym dokonano blokady rachunków bankowych skarżącej w związku z zawiadomieniem Generalnego Inspektora Informacji Finansowej w sprawie dotyczącej podejrzenia przestępstwa polegającego na podejmowaniu przez prezesów spółek M i A czynności, które mogą uniemożliwić bądź znacznie utrudnić stwierdzenie przestępnego pochodzenia środków finansowych. Z postanowienia wynika, że rachunki spółki służyły do wyprowadzania pieniędzy pochodzących z przestępstwa wyłudzenia dotacji z funduszy unijnych. W ocenie Ministra sytuacja, w której Prokuratura blokuje rachunki bankowe spółki z powodu podejrzenia popełnienia przestępstwa nie jest sytuacją niemożliwą do przewidzenia, jeśli spółka działałaby z należytą starannością i przestrzegała przepisów prawa Prokuratura nie miałaby podstaw do wydania ww. postanowienia. Minister nie zgodził się także z zarzutem, że spółka nie wykorzystała środków europejskich z naruszeniem procedur opisanych w art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.; dalej: ufp), poprzez naruszenie przepisów Umowy o dofinansowanie. Zdaniem spółki w piśmie z [...] sierpnia 2014 r. wyjaśniła, że jako potwierdzenie utrzymania wartości bazowej dla wskaźnika "wzrost zatrudnienia personelu badawczego" przedłożyła umowę o pracę osoby, która jest odpowiedzialna za koordynowanie wszelkich prac badawczych w spółce, tj. Prezesa Zarządu. Natomiast, niedotrzymanie terminu wskazanego w § 5 ust. 3 i § 2 ust. 2 Umowy, było wynikiem niezależnego od strony zachowania firmy, z którą skarżąca miała podpisaną umowę o zapewnienie finansowania. Minister stwierdził, że ww. nieprawidłowości stanowią naruszenie § 5 ust. 2 pkt 5 i ust. 7 Umowy i świadczą o wykorzystaniu przez spółkę środków europejskich z naruszeniem procedur wskazanych w art. 184 ufp. Dodatkowo Minister wskazał, że spółka nie nabyła prawa wieczystego użytkowania gruntu, na którym miała powstać inwestycja oraz nie wyjaśniła zapisów w akcie notarialnym nr [...] z [...] maja 2014 r., podpisanym przez spółkę ze Z. S., dotyczącym przyrzeczenia sprzedaży prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Z. przy ulicy [...]. Zgodnie z aktem notarialnym przyrzeczona umowa sprzedaży miała zostać zawarta w terminie do 30 czerwca 2014 r. Pismem z [...] sierpnia 2014 r. spółka dostarczyła kopię aktu notarialnego nr [...] z [...] lipca 2014 r. zmieniającego zapisy umowy przedwstępnej sprzedaży i wprowadzającego zapis, iż przyrzeczona umowa sprzedaży zostanie zawarta w terminie najpóźniej do 30 września 2014 r., podczas gdy zakończenie budowy miało nastąpić do 31 sierpnia 2014 r. Skarżąca nie dostarczyła na wezwanie organów dokumentów potwierdzających datę publikacji studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego miasta Zgierza, na podstawie którego dokonano podziału działki przeznaczonej pod inwestycję spółki. Spółka nie dostarczyła również dokumentacji potwierdzającej osiągnięcie wartości bazowej wskaźnika rezultatu - wielkość zatrudnienia w dziale B+R. Wraz z pismem z [...] sierpnia 2014 r. spółka przedłożyła umowę o pracę podpisaną z Prezesem Zarządu A. P. Umowa ta nie potwierdza wartości bazowej wymaganego wskaźnika z uwagi na fakt, że Prezes Zarządu realizuje wszelkie czynności związane z zarządzaniem spółką, bez wskazania zatrudnienia w dziale B+R. Prezes Zarządu z racji wykonywanej funkcji nie może być pracownikiem zatrudnionym jedynie w ramach personelu badawczego, gdyż pełni on funkcje nadzorcze nad całą działalnością spółki. Minister wskazał także, że spółka nie przedstawiła wszystkich wymaganych dokumentów i wyjaśnień, a zgodnie z § 9 ust. 8 Umowy nieudostępnienie wszystkich wymaganych dokumentów lub odmowa udzielenia informacji jest traktowane jak utrudnianie przeprowadzenia kontroli, a w myśl § 9 ust. 4 Umowy, odmowa poddania się kontroli lub utrudnianie jej przeprowadzenia stanowi podstawę do wypowiedzenia umowy. Dodatkowo, § 9 ust. 10 Umowy wskazuje, że: niewykonanie przez beneficjenta zaleceń pokontrolnych w terminie wskazanym w informacji pokontrolnej lub nieprzedstawienie przekonującego uzasadnienia ich niewykonania wraz z propozycją nowego terminu wykonania zaleceń pokontrolnych, stanowi podstawę do rozwiązania Umowy ze skutkiem określonym w § 12 ust. 2 pkt 1. Spółka naruszyła § 2 ust. 2 Umowy, w którym zobowiązała się m.in. do zrealizowania projektu w pełnym zakresie, z należytą starannością zgodnie z Umową w szczególności z opisem zawartym we wniosku o dofinansowanie. Minister wyjaśnił, że skarżąca zrealizowała I etap projektu i przedstawiła dokumenty. Jednak brak zakończenia II etapu projektu i wdrożenia wyników badań przemysłowych i prac rozwojowych do działalności gospodarczej, w przypadku, gdy dokumenty przekazane po I etapie projektu wskazywały na celowość wdrożenia wyników tego etapu, oznacza niezrealizowanie przez spółkę celu projektu. W efekcie, zaistniała podstawa do wydania decyzji o zawrocie przyznanych środków finansowych na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp. Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił skargę spółki. Sąd podzielił stanowisko organu, że spółka nie realizowała projektu zgodnie Umową i harmonogramem rzeczowo-finansowym, przez co nie dochowała warunków przewidzianych w § 5 ust. 2 pkt 5, § 5 ust. 7, § 9 ust. 4, 8 i 10 Umowy. WSA uznał, że postępowanie organów było prowadzone bez naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, oraz art. 78 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm.; dalej: kpa). W ocenie WSA zebrany w sprawie materiał był wystarczający do podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia, co tym samym uzasadnia tezę, że organ nie miał podstaw, aby powołać biegłego rzeczoznawcę z zakresu oceny wykonanych prac oraz ich wartości. Zakres tych prac oceniany w aspekcie zaawansowania i terminu realizacji inwestycji nie uzasadniał potrzeby skorzystania z takiego dowodu podobnie jak i dowodu z przesłuchania Prezesa spółki A. P. WSA za niezasadne uznał zarzuty naruszenia art. 77 § 1 i 3 oraz 10 § 1 kpa poprzez nieuwzględnienie przez PARP w toku realizacji projektu możliwości jego wydłużenia, a to dlatego, że organ wydłużał na wniosek spółki okres realizacji projektu, czego potwierdzeniem są aneksy do umowy o dofinansowanie. WSA wskazał, że spółka nie dotrzymała warunków Umowy i nie zapewniła na realizację środków własnych, nie otrzymała bowiem pożyczki z wybranego przez siebie źródła finansowania wkładu własnego. Ponadto, nie potwierdziła, że jest właścicielem linii technologicznej do utylizacji odpadów. Nie potwierdziła również ukończenia prac budowlanych związanych z realizowanym projektem ani faktu, że jest wieczystym użytkownikiem gruntu na którym miała znajdować się inwestycja. Ponadto zaprzestała realizacji projektu. W takich warunkach kolejne przedłużenie czasu realizacji projektu byłoby nieuzasadnione i nieracjonalne. W tej sytuacji WSA, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: ppsa), oddalił skargę. Spółka skargą kasacyjną zaskarżyła wyrok WSA w całości, zarzucając mu: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a konsekwencji wadliwą ocenę zgromadzonych dowodów oraz zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i pominięcie faktu zrealizowania I fazy projektu oraz przyczyn opóźnień w realizacji II fazy projektu, które to okoliczności były od skarżącej niezależne i spowodowały odstąpieniem przez fundusz Q SA od umowy finansowania wkładu własnego skarżącej; b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 84 i art. 86 kpa, poprzez oddalenie skargi mimo, że organy przyjęły wiadomości specjalne niezbędne dla oceny bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy z zakresu budownictwa na okoliczność zakresu i wartości prac, w tym usług i maszyn objętych realizowaną Umową, podczas gdy organ nie posiadał wiadomości specjalnych niezbędnych do samodzielnego ich ustalenia oraz nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony Prezesa Zarządu A. P., którego zeznania miały znaczenie dla wyjaśnienia sprawy; 2. na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp poprzez błędną wykładnię i uznanie, że środki przeznaczone na realizację programu finansowanego z udziałem środków europejskich zostały przez spółkę wykorzystane z naruszeniem procedur określonych w art. 184 ufp, podczas gdy skarżąca wykorzystała wszystkie przekazane jej środki zgodnie z przeznaczeniem i w sposób zgodny z Umową i harmonogramem rzeczowym. W związku z powyższym spółka wniosła o uchylenie wyroku oraz decyzji go poprzedzających i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od spółki na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podnieść, że sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wskazanych w § 2 art. 183 ppsa. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Ocenę zarzutów skargi kasacyjnej należy rozpocząć od zarzutów sformułowanych na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa, dotyczących naruszenia przepisów postępowania. W punkcie 1a petitum skargi kasacyjnej, spółka zarzuca WSA, że zaaprobował sytuację, w której organy prowadzące postępowanie w sprawie niedostatecznie zebrały i rozważyły materiał dowodowy wskazujący, że odstąpienie przez Q SA od umowy finansowania wkładu własnego skarżącej nastąpiło z przyczyn od spółki niezależnych, co ma skutkować naruszeniem przez WSA przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Nie są to zarzuty trafne. Odnosząc się do powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, co jest w sprawie niekwestionowane, że skarżąca spółka nie zrealizowała zalecenia pokontrolnego organu i nie dostarczyła potwierdzenia uruchomienia pożyczki z zewnętrznego źródła finansowania, tj. Q SA mającego stanowić nowo źródło finansowania projektu, w części stanowiącej wymagany wkład własny. Pamiętać należy, że realizacja projektów w ramach działań 1.4.-4.1 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka nie mogła odbywać się bez udziału wkładu własnego beneficjenta. Zgodnie z definicją wkładu własnego beneficjenta zawartą w Umowie o dofinansowanie – § 1 pkt 22 – to są środki finansowe i nakłady zabezpieczone przez beneficjenta w kwocie niezbędnej do uzupełnienia dofinansowania projektu i pełnej jego realizacji, pochodzące z innych źródeł niż pomoc publiczna lub wsparcie ze środków publicznych. Skarżąca spółka nie dotrzymała warunków Umowy i nie zapewniła na realizację projektu środków własnych, nie otrzymała bowiem pożyczki z wybranego przez siebie źródła finansowania wkładu własnego. Wyraźnie należy podkreślić, że decyzję o wyborze pożyczkodawcy, tj. funduszu Q SA, spółka podjęła na własną odpowiedzialność. Stąd też podnoszona przez skarżącą kwestia działań ABW i Prokuratury wobec spółki oraz przyczyny odstąpienia przez Q SA od finansowania projektu skarżącej, pozostają bez wpływu na prawidłowość ustalonego stanu faktycznego w sprawie. Powyższe prowadziło do prawidłowego wniosku organów, podzielonego przez WSA, że to skarżąca spółka jest stroną zawartej Umowy i to ona jest odpowiedzialna za prawidłowe, zgodne z Umową i wytycznymi, rozliczenie projektu. Celnie także – w odpowiedzi na skargę kasacyjną – Minister wywodzi, że przenoszenie na Skarb Państwa konsekwencji błędnej decyzji strony jest bezpodstawne. Fakt niepokrycia wkładu własnego przez podmiot trzeci nie uchyla odpowiedzialności beneficjenta z niewywiązania się z przyjętego na siebie zobowiązania wynikającego z zawartej Umowy o dofinansowanie. W ramach drugiego zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów postępowania skarżąca kasacyjnie podnosi, że organy przyjęły wiadomości specjalne niezbędne dla oceny bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy z zakresu budownictwa na okoliczność zakresu i wartości prac, w tym usług i maszyn objętych realizowaną Umową, podczas gdy organ nie posiadał wiadomości specjalnych niezbędnych do samodzielnego ich ustalenia oraz nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony Prezesa Zarządu A. P., którego zeznania miały znaczenie dla wyjaśnienia sprawy, co ma naruszać art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 84 i art. 86 kpa. Nie są to zarzuty trafne. Przede wszystkim w zaskarżonym wyroku WSA trafnie przyjął, że do ustalenia stanu faktycznego sprawy nie było konieczne powołanie biegłego rzeczoznawcy z zakresu oceny prac i jej wartości, w tym usług budowlanych i maszyn objętych realizacją Umowy. Zgodnie z art. 75 § 1 kpa – jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Przy czym, zgodnie z art. 80 kpa – organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W rozpoznawanej sprawie WSA trafnie przyjął, że organy dokonały dostatecznych ustaleń faktycznych sprawy, które pozwoliły na zastosowanie przepisów materialnych. Obszerna dokumentacja sprawy przedstawia szczegółowo pełen obraz nieprawidłowości przy wydatkowaniu środków jakich dopuściła się skarżąca spółka przy realizacji projektu i nie wymagała dodatkowych wyjaśnień oraz uzupełnień dowodowych. Zatem, tak samo jak nie było potrzeby przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy, nie było również koniecznym przeprowadzenia dowodu z przesłuchania A. P. zgłoszonego na etapie odwołania. Jeszcze raz stwierdzić należy, że zaakceptowany do rozpoznania sprawy przez WSA stan faktyczny przedstawiony w decyzji Ministra, był wystarczający do zbadania skargi spółki. Ponadto w skardze kasacyjnej skarżąca podniosła zastrzeżenia co do prawidłowości ustaleń w zakresie prawdziwości wystawienia faktury nr [...], jednak nie powiązała ich z jakimkolwiek zarzutem naruszenia przepisów prawa, co czyni taki zarzut bezzasadnym. Reasumując ocenę zarzutów proceduralnych, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżąca kasacyjnie nie podważyła przyjętych w zaskarżonym wyroku ustaleń faktycznych. Przy czym wskazać należy, że zarzuty skargi kasacyjnej mają charakter ogólny. Nie tyle bowiem wskazują na konkretne błędy we wnioskowaniu organu i WSA, co do poszczególnych naruszeń, które przecież umocowane zostały w odpowiednich paragrafach Umowy o dofinansowanie, ale w sposób ogólny – bez nawiązania do warunków Umowy – kwestionuje całość tych ustaleń. Taki sposób sformułowania zarzutów nie okazał się skuteczny. W ramach zarzutów materialnych – omyłkowo opartych w skardze kasacyjnej na art. 174 pkt 2 (zamiast pkt 1) ppsa – skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp poprzez błędną wykładnię i uznanie, że środki przeznaczone na realizację programu finansowanego z udziałem środków europejskich zostały przez nią wykorzystane z naruszeniem procedur określonych w art. 184 ufp, podczas gdy spółka wykorzystała wszystkie przekazane jej środki zgodnie z przeznaczeniem i w sposób zgodny z Umową i harmonogramem rzeczowym. Nie jest to zarzut trafny z powodów procesowych. Przypomnieć należy, że przyporządkowanie zarzutu do właściwej podstawy kasacyjnej ma istotne znaczenie dla spełnienia wymogów formalnych środka odwoławczego, wskazanych w art. 176 ppsa. W przypadku zarzutów opartych na przepisie art. 174 pkt 1 ppsa, choć jak zaznaczono wyżej błędnie w skardze kasacyjnej wskazano na punkt 2 tego artykułu, niezbędne jest wskazanie formy naruszenia przepisów. Są to błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie. Przy zarzucie błędnej wykładni prawa materialnego – a taką wskazano w rozpoznawanej skardze kasacyjnej – należy przedstawić, w czym strona upatruje wadliwości interpretacji dokonanej przez sąd (czy błąd tkwi w treści zrekonstruowanej normy, przebiegu procesu wykładni, sposobie wykorzystania poszczególnych dyrektyw wykładni (por. wyroki NSA: z 20 lipca 2011 r., II FSK 335/10, LEX nr 964560; z 15 marca 2011 r., II OSK 540/10, LEX 1080349), a także zaprezentować własną wykładnię przepisu. Tymczasem uzasadnienie skargi kasacyjnej nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia tego zarzutu, a więc tak skonstruowany zarzut nie poddaje się kontroli instancyjnej, co czyni go bezpodstawnym. Jedynie na marginesie zauważyć należy, że przepis art. 207 ufp określa postępowanie w razie nieprawidłowego wykorzystania środków europejskich. Zgodnie z jego ust. 1 pkt 2 – w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Przy czym zauważyć należy, że aby podważyć samą konieczność żądanego od beneficjenta zwrotu środków, o jakich mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp, należałoby udowodnić, że stwierdzone uchybienia nie są nieprawidłowościami w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 2006.210.25), za które dokonuje się korekt finansowych zgodnie z art. 98 ust. 2 tego rozporządzenia. Rozpoznawana skarga kasacyjna takich zarzutów nie zawiera. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie zasądził wnioskowanych przez organ kosztów postępowania kasacyjnego, ponieważ odpowiedź na skargę kasacyjną nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło